17/04/2026
👋👋❤️ Дэлхийн гемофилийн өдөр тохиож байна. 🩸💉🏥
🩸💉 Гемофили нь цус бүлэгнүүлэгч хүчин зүйл (уураг) дутагдсаны улмаас цус хэвийн өтгөрдөггүй, удамшлын ховор эмгэг юм. Өнөөдөр улаан өнгийн хувцас өмсөж, гемофилитой хүмүүст урам зориг өгцгөөе! ❤️🤝
Таны дэмжлэг тэдэнд маш том хүч болно. 💪🚩
📅📢🩸 Энэхүү өдрийг Дэлхийн гемофилийн холбооны үүсгэн байгуулагч Фрэнк Шнабел-ийн төрсөн өдрийг тохиолдуулан 1989 оноос эхлэн тэмдэглэж ирсэн түүхтэй бөгөөд 2026 оны хувьд "Оношилгоо: Тусламж үйлчилгээний анхны алхам" (Diagnosis: First step to care) гэсэн уриан дор тэмдэглэж байна.
📍🩸💉🏥Гемофили өвчтэй хүмүүсийн 75 гаруй хувь нь өөрийгөө өвчтэй гэдгээ мэдэлгүй, оношлогдоогүй явдаг учир "Цус алдалтын эмгэгийг эрт илрүүлж, эмчилгээ, тусламж үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд дэлхий нийтийн анхаарлыг хандуулах" зорилгоор тэмдэглэлт өдөр болгон зарлаж, дэлхий даяар жил бүр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг болсон байна.
📅📢🩸 🇲🇳Монгол улсын хувьд 2003 оноос эхлэн тус өдрийг тэмдэглэх болсон. Танд болон таны хүүхдэд шүд авахуулах үед цус тогтохгүй байх, шалтгаангүйгээр хөхрөх, эсвэл үе мөч хавдаж өвдөх шинж тэмдэг илэрвэл :
🩸🏥Цус Сэлбэлт Судлалын Үндэсний Төв (ЦССҮТ): Цусны бүлэгнэлтийн хүчин зүйлүүдийг (Фактор VIII, IX) тодорхойлох хамгийн нарийн шинжилгээнүүдийг энд хийдэг.
🩸🏥АШУҮИС-ийн Монгол-Японы эмнэлэг: Цусны эмгэг судлалын төрөлжсөн тасагтай бөгөөд насанд хүрэгчдийн гемофилийн хяналт, оношилгоог хийдэг.
🩸🏥Эх Хүүхдийн Эрүүл Мэндийн Үндэсний Төв (ЭХЭМҮТ): 18 хүртэлх насны хүүхдүүдийн оношилгоо, хяналтыг Цусны эмгэг судлалын тасагтаа хариуцдаг.
🩸🏥Улсын Нэгдүгээр Төв Эмнэлэг (УНТЭ): Цусны эмгэг судлалын тасагт насанд хүрэгчид хандах боломжтой.
🩸💉🆘 Цус алдалтын үед үзүүлэх анхны тусламж - Үе мөч болон булчинд цус алдсан тохиолдолд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн дараах R.I.C.E аргыг хэрэглэнэ.
🆘R - Rest (Амраах): Цус алдаж буй хэсгийг огт хөдөлгөхгүй, амраах хэрэгтэй. Шаардлагатай бол чиг барих эсвэл сойх.
🆘I - Ice (Мөс тавих): Цус алдаж буй хэсэгт хүйтэн жин тавих. Энэ нь судас нарийсгаж, цус алдалтыг удаашруулахаас гадна өвдөлт намдаана. (Мөсийг шууд арьсан дээр биш, даавуунд ороож тавина).
🆘C - Compression (Даралт): Гэмтсэн хэсгийг уян боолтоор ороож, хөнгөн даралт өгөх. Энэ нь хавдрыг багасгана.
🆘E - Elevation (Өндөрлөх): Цус алдаж буй мөчийг зүрхний түвшнээс дээш өндөрлөж байрлуулна. Энэ нь тухайн хэсэг рүү очих цусны урсгалыг багасгадаг.
📍💉🆘 Хамгийн гол алхам бол Цус бүлэгнүүлэгч фактор (VIII эсвэл IX)-аа яаралтай тарих ‼️
🏠💉🆘Гэрээр анхаарах зүйлс /Гемофилитой хүн болон түүний ар гэрийнхэн дараах зүйлсийг гэртээ бэлэн байлгах хэрэгтэй/
🆘Эмийн сан: Фактор тариа, ариутгасан боолт, уян боолт, хүйтэн жин (Ice pack).
🆘Эм тарианы хяналт: Тариа хийсэн огноо, тун, цус алдалтын шалтгаан зэргийг тэмдэглэх "Цус алдалтын өдрийн тэмдэглэл" хөтлөх.
📍💉❌Аспирин, Ибупрофен зэрэг цус шингэлэх үйлчилгээтэй өвчин намдаагч ууж болохгүй (зөвхөн Парацетамол хэрэглэхийг зөвлөдөг).
📍💉❌Булчин тариа (IM) хийлгэж болохгүй, учир нь булчин дотор их хэмжээний цус алдалт үүсгэх эрсдэлтэй.
🩸🏃❤️Тохиромжтой спорт ба дасгал хөдөлгөөн /Булчин хүчтэй байх тусам үе мөчийг бат бөх барьж, цус алдахаас сэргийлдэг. Гэхдээ гэмтэж бэртэхгүй байх нь хамгийн чухал./
🏊♀️Усанд сэлэх: Хамгийн шилдэг сонголт. Ус нь биеийн жинг өөрөөсөө тусгаарладаг тул үе мөчинд ачаалал өгөхгүйгээр бүх булчинг ажиллуулдаг.
🚵♀️Дугуй унах: Үе мөчинд бага ачаалал өгдөг, зүрх судасны системд сайн. (Дуулга, хамгаалалт заавал хэрэглэх).
🚶Алхах: Өдөр тутамдаа идэвхтэй байх хамгийн хялбар арга.
🧘♀️Иог ба Пилатес: Уян хатан байдлыг нэмэгдүүлж, тэнцвэр сайжруулснаар унаж бэртэхээс сэргийлнэ.
🏌️♀️Теннис, Гольф: Гэмтэл авах эрсдэл харьцангуй бага спортууд.
❌ Хориглох спортууд: Хөлбөмбөг, бокс, бөх, регби зэрэг биеэр шүргэлцдэг, хүчтэй мөргөлдөх эрсдэлтэй спортоос татгалзах хэрэгтэй.
🩸🍏❤️ Хоол хүнсний зөвлөмж /Тусгай хоолны дэглэм байхгүй ч цусыг төлжүүлэх, ясыг бэхжүүлэхэд анхаарах нь зүйтэй./
🍏❤️Төмрөөр баялаг хүнс: Цус алдалтын дараа бие махбодь төмрөө алддаг. Улаан мах, элэг, бууцай, шош хэрэглэх нь гемоглобиныг нөхөхөд тусална.
🍏❤️Кальци ба Витамин Д: Яс болон шүдний эрүүл мэндийг дэмжинэ. Сүүн бүтээгдэхүүн, бяслаг, тараг хэрэглэх.
🍏❤️Витамин К: Цус бүлэгнэлтэд туслах үүрэгтэй. Гэхдээ энэ нь факторыг орлохгүй гэдгийг санаарай. (Брокколи, ногоон навчит ногоо).
🍏❤️Жингээ барих: Илүүдэл жин нь өвдөг, шагайны үе мөчинд ачаалал өгч, аяндаа цус алдах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
🩸🦷❤️ 3. Шүдний арчилгаа
‼️ Гемофилитой хүмүүсийн хувьд шүдний эмчилгээ (шүд авах, буйлны хагалгаа) нь цус алдалтын том эрсдэл болдог.
🦷❤️Шүдээ өдөрт 2 удаа тогтмол угааж, цоорохоос сэргийлэх.
🦷❤️Шүдний эмчид үзүүлэхдээ гемофилитой гэдгээ заавал урьдчилж хэлэх.
🦷❤️Ямар нэг ажилбар хийлгэхийн өмнө мэргэжлийн цусны эмчтэй зөвлөлдөж, "фактор" тарих төлөвлөгөө гаргах.
‼️✅‼️ Юуг анхаарах вэ?
🛡️ Хамгаалалт: Дугуй унах, дугуйт тэшүүрээр хичээллэхдээ өвдгөвч, тохойвч, дуулга заавал өмсөх.
❤️🆘Мэдрэх: Хэрэв дасгал хийж байх үед үе мөчөөр хатгах, чинэрэх мэдрэмж төрвөл шууд зогсоож, цус алдаж байгаа эсэхийг шалгах.
🏥🩺Зөвлөгөө: Шинэ төрлийн спортоор хичээллэж эхлэхээсээ өмнө эмчтэйгээ зөвлөлдөх нь хамгийн найдвартай.
#ДэлхийнГемофилийнӨдөр #Гемофили #ЦусныЭмгэг #УлаанӨнгөөрНэгдэе #ЭртОношилгоо #МонголынГемофилийнХолбоо #БидХамтдаа #ЭрүүлМэнд Day