Дорнод аймгийн Түгээмэл оюун сургууль

Хэрэв би Ерөнхий сайд байсан бол …

“Гэр орны боловсролд хамгийн түрүүнд анхаарал хандуулна. Насанд хүрэгчид, хүүхдүүд, эрэгтэй эмэгтэй ялгалгүй хүн бүр өөрийнхөө эргэн тойрны ажлыг өөрөө хийж чаддаг болох бодлого хэрэгжүүлэх байсан.

Өөрөөр хэлбэл хоол хийх, угааж цэвэрлэх ажлыг бүх нийтийн түвшинд эзэмшүүлэхээр ажиллах байлаа.

Хэрэв хүн бүр ийм чадварт суралцвал өнөөгийн нийгэмд тулгарч буй олон асуудлыг шийдвэрлэх боломжтой болох юм”

Дээрх хэсгийг уншаад толгой минь хүрсэнгүй. Гэрийн ажил сайн хийдэг хүмүүс олшрох тусам улс орон хөгжин цэцэглэнэ гэсэн үг үү?

Яагаад ???

Ном ийм гоё ш дээ. Ерөөс харж байгаагүй өнцгийг өмнө минь дэлгэдэг 🦋📖📚 Энэ удаад хэдүүлээ эмэгтэйчүүдийн мөнхийн дайсан гэгдэх гэрийн ажлын тухай унших болно. Санаа бүү зов. Үнэхээр сонирхолтой санагдана гэдэгт 💯 итгэлтэй байна 🥰

Зохиолчийн гэрт хөргөгч байхгүй гэвэл итгэх үү? Тэр байтугай тоос сорогч, угаалгын машин, элдэв бусын амьдралыг хялбарчлах цахилгаан бараа ч байхгүй. Миний хамгийн ихээр шокорч номоо шидэх дөхсөн хэсэг бол саван шампунь, угаалгын нунтаг за тэгээд жорлонгийн сойтог хүртэл байхгүй гэсэн мөртүүд байв.

Ээ, тэнгэр минь! Юуны төлөө?

Тавин нас хүртлээ нэгэн компаний эгэл жирийн ажилтан явсан тэрбээр ажлаасаа гарахаар шийдсэнээр энэхүү “хачин” амьдрал эхэлж байгаа юм. Олон жил байгууллагын цалингаар тасраагүй эмэгтэй орлого мөнгөгүй болохоос хэсэг айж л дээ. Иймд хэмнэхээр шийдэн юуны түрүүнд тог их иддэг хөргөгчнөөсөө салахаар болов. Үнэндээ ганц бие тул хөргөгчний хэрэг тэр бүр байхгүйг хөргөгчнөөсөө салаад анх ойлгож.

Дараа нь дээр дурдсанчлан юмнуудаасаа хагацаж улмаар ганц өрөө жижиг байр луу нүүн ордог. Тэр өрөө нь хувцасны шүүгээ ч байхгүй. Мань хүн яахав, хаясаар байгаад солионы ганц нэг хувцас, тогоо шанага, ширхэг алчуур, гүнждийн тосноос өөр эд зүйлгүй болчихсон юм чинь. Хэдий жижигхэн ганц өрөө байсан ч хангалттай сэлүүхэн санагддаг гэнэ.

Ийм цомхом болсон тул гэрийн ажил маш хялбар болсон нь мэдээж. Хялбар гэрийн ажил хүнд ямар их АЗ ЖАРГАЛ АВЧ ирж болохыг ном дүүрэн бичсэн нь энэ.

Юуны төлөө вэ?

🌷 Эрх чөлөөний амт

Тухайлбал гэрээ цэвэрлэсний дараах чөлөөлөгдөх мэдрэмжийг юутай ч зүйрлэшгүй.

Өдөрт олдох бусад цагуудаараа төгөлдөр хуурны дугуйланд явах, ном унших, бичих, иога хийх гээд хүссэн бүхэндээ зориулах хэчнээн таатай байдаг гэж бодоно? Тэгээд хамгийн гоё нь цэв цэвэрхэн гэртээ хариад, биед тухтай өнөөх хувцасаа өмсөж мөн л дуртай шимийн архиа цэмцгэр орчинд шимээд унтана.

🌷 Амар амгалан

Хүн амар амгаланг цэвэр цэмцгэр орчиноос мэдрэх боломжтой гэдгийг ойлгосон тэр цагаас амьдрал арай биш тэс өөрөөр харагдана. Тухтай газар бол ямагт цэвэр газар байдаг. Цэвэр газрыг цэвэр чигээр нь хадгалахад эд агуурс саад болдог тул “Энэ байхгүй бол би үхэх үү” гэдэг асуултаар эхэлж үгүй гэвэл хаях нь зүй.

🌷 Мөнгө хэмнэгдэнэ.

Хувцас авна гэвэл хаана байршуулах уу? Хүнс авбал хөргөгч байхгүй, ер нь тэгээд эд хэрэгсэл зай эзлэхээс аз жаргал өгдөггүйг ойлгочихлээр сэтгэл санаа хүлээснээсээ тайлагдах мэт мэдрэмжинд очих болно. Худалдаж авахгүй байхаар мөнгө автоматаар хэмнэгдэнэ. Бараа материалд зарцуулахын оронд үзэж харах, сурах, хөгжилдөхөд зарцуулах нь жинхэнэ амт юм гэдгийг ойлгосон.

🌷 Өөрөө өөрийнхөө эзэн байж чадна

Энэ номны хамгийн чухал хэсэг. Хүн ямар үед амьдралаас утга учир мэдэрдэг вэ? Хэн нэгэн таны өмнөөс шийдвэр гаргахад уу? Таны өмнөөс ажлыг чинь хийхэд үү? Энэн шиг өөдгүй мэдрэмж байхгүй байх. Өөрийн мэдэл, тааллаар хийж чадах хамгийн бага нэгж бол ГЭРИЙН АЖИЛ юм. Цомхон байх тусам өөрийн чадлаар бүхнийг гүйцээж чадна. Хэн нэгний туслалцаагүйгээр гүйцэтгэх бие даасан мэдрэмжийг гэрийн ажил өгнө.

🌷 Шунал үгүй болно

Нийгэмд тулгарч буй дийлэнх асуудал ердөө шуналаас үүсэлтэй биш гэж үү? Цомхон амьдрах, хялбар гэрийн ажлаар сэтгэлийн амар амгаланг эдэлж болдогийг олон хүн мэддэг сэн бол өнөөгийн нийгэм ямархан гялбаа цацруулах бол? Мөнгөнөөс биш өөр “…” -с аз жаргалыг мэдрэх чадварт суралцах.

Надад энэхүү эгэл жирийн ном үнэхээр их таалагдлаа❤️ Мэдээж түүн шиг гараараа жорлонгоо цэвэрлэж, бүлээн усаар үс тойгойгоо угаах хэмжээнд очиж чадах нь эргэлзээтэй ч миний бяцхан амьдралд авч хэрэгжүүлэх санаа нэгээс ч илүү байлаа.

Сэтгэлийн амар амгалангийн төлөө.
Эх сурвалж: Ээнээгийн тэмдэглэлээс

Зуны БЭЛЭГТЭЙ сургалтууд
ХОЦРОГДЛЫН ЭСРЭГ
Хувь хүний хөгжил, "Зорилготой хүүхэд " сургалт бэлгэнд
9-12-р ангийн матёматик 13.30цагт 9.00-11.30цагт - Соробан сампин-баруун тархи хөгжүүлэх
Англи хэл 9.00-11цаг
9.00-11.00цагт 2-5-р анги, математик монгол хэлний давтлага
11.30-12.50 цагт 1-р ангийн бэлтгэл унших, бичих
12.30-14.00цагт англи хэл
14.00-15.30 математик 6-8-р анги
14.00-16.00 цагт Соробан сампин-Баруун тархи хөгжүүлэх сургалт
Өдөр өнжүүлэх 3-6нас
Үржих хүрд
Рубик шоо
Хаяг: 12-р сургуулийн зүүн талд шар байр, зүүн тийш харсан ногоон хаалга
Нэмэлт тайлбар;
Хурдтай болох,
Хичээлд сонирхолтой, идэвхтэй болох
Сэтгэн бодох чадвар хөгжих
Ой тогтоолт сайжрах
Гэрийн даалгавар хурдан хийх
Хичээлийн хоцрогдолтой бол
Соробан сампин-Ой тогтоолтын сургалт хөгжүүлнэ.

Яагаад "давт, давт" гэж хэлдэг юм бол? — Тархины жинхэнэ нууц
Хүүхэддээ "дахин нэг удаа бод" гэж хэлэх болгондоо та яг юу хийж байгаагаа мэдэх үү?

Хүүхэд маань нэг бодлогыг гурав дахин бодоход эхнийхээсээ хамаагүй хурдан бодчихлоо. Ийм зүйлийг та өөрөө анзаарч байсан байх. Бид үүнийг "дассан" гэж энгийнээр хэлдэг. Гэвч энэ "дасах" гэдэг үгийн цаана тархинд бодит, харагдахуйц өөрчлөлт явагдаж байдаг юм.

Өөрөөр хэлбэл, давтлага бол зүгээр нэг "цаг үрэх" биш. Энэ бол тархийг шууд утгаараа өөрчилдөг процесс юм.

Тархи бол ой замтай адил
Төсөөлөөд үзээрэй. Ширэнгэн ой дундуур анх алхаж байна гэж бодъё. Зам байхгүй, өвс шугуй өндөр, алхам тутамд хүчтэй чармайх хэрэгтэй. Удаан, хэцүү.

Гэвч та яг тэр замаар өдөр бүр алхвал юу болох вэ? Өвс гишгэгдэж, мөр тодорч, эцэстээ цэвэрхэн жим үүснэ. Дараа нь тэр замаар алхах нь хүчин чармайлтгүй, амар болно.

Хүүхдийн тархи яг ингэж ажилладаг. Шинэ бодлого бодох болгонд мэдрэлийн эсүүдийн хооронд "зам" тавигдана. Дахин давтах тусам тэр зам гүнзгийрч, бат бөх болж, эцэстээ "автомат" болж хувирдаг.

Үүнийг шинжлэх ухаанд нейропластик чанар (neuroplasticity) гэдэг. Энгийнээр хэлбэл, тархи өөрөө өөрийгөө дахин зохион байгуулж, шинэчилж байдаг гэсэн үг юм.

"Хүн тодорхой чадварыг тогтмол дадлагажуулах явцад тархины бүтэц өөрөө бодитоор өөрчлөгддөг."

— Draganski et al., Nature, 2004
Анх хэцүү байсан зүйл яагаад амар болдог вэ?
Хүний тархи нэг дор боловсруулж чадах мэдээллийн хэмжээ хязгаартай. Хэрэв хүүхэд энгийн үржүүлэх үйлдэл дээрээ хүртэл их хүч зарцуулж байвал, хүнд бодлого бодох "оюуны зай" түүнд үлдэхгүй.

Харин суурь үйлдлүүд давталтаар автомат болохоор тэр зай чөлөөлөгддөг. Тэгээд хүүхэд илүү гүн, илүү өндөр түвшинд сэтгэж эхэлдэг. Энэ бол яг л бичиг үсэг сурахтай адил — эхэндээ үсэг бүрийг гаргахад хэцүү байсан хүүхэд хожим бодлоо чөлөөтэй бичдэг болдогтой ижил юм.

"Суурь үйлдэл автомат болох тусам, ажлын ой чөлөөлөгдөж, гүн сэтгэхүйд зай гарна."

— Baddeley, Working Memory, 1992
Хамгийн чухал нь — хэзээ давтах вэ?
Энд нэг сонирхолтой зүйл бий. Нэг өдөр суугаад 5 цаг бодсоноос, 5 өдөр дараалан өдөрт 1 цаг бодох нь хамаагүй илүү үр дүнтэй байдаг.

Яагаад гэвэл тархи "март → дахин сана → дахин бэхжүүл" гэсэн мөчлөгөөр мэдээллийг урт хугацааны ой руу шилжүүлдэг. Үүнийг завсарлагатай давталт (spacing effect) гэдэг. Богино хугацаанд их зүйл шахахаас илүүтэй, бага багаар гэхдээ тогтмол давтах нь хүний тархинд хамгийн сайн суудаг.

"Завсарлага бүхий давталт нь ой тогтоолтыг мэдэгдэхүйц сайжруулдаг."

Математик бол цээжлэх хичээл биш. Ойлгоод, ойлгосноо тогтмол тордох ухаан юм. Тэгээд тэр тордох үйл явцыг шинжлэх ухаанаар хамгийн зөв болгож өгдөг систем нь

Ашигласан эх сурвалж

1. Draganski, B. et al. (2004). Neuroplasticity: Changes in grey matter induced by training. Nature, 427, 311–312.

2. Baddeley, A. (1992). Working Memory. Science, 255(5044), 556–559.

3. Logan, G. (1988). Toward an instance theory of automatization. Psychological Review, 95(4), 492–527.

4. Cepeda, N. et al. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.

5. Ebbinghaus, H. (1885). Memory: A Contribution to Experimental Psychology.
Эх сурвалж; Багш Б. Ганбат

AI хиймэл оюун ухааны энэ хурдтай хөгжил хүүхдүүдэд хэрхэн нөлөөлж байгааг монгол ээж аавууд маань нэг их анзаарахгүй л явж байна даа.

1/ хичээл ном, даалгавраа хийхдээ өөрийн толгойг ашиглахгүй хялбарыг хайж, хуурах нь их болсон.

Гэрийн даалгаварт бол тэр чигээрээ чатбот ашиглаж эхэлсэн. Ном, материалыг уншихын оронд шууд л товчлол, дүгнэлт, ерөнхий санааг нь AI-аар бичүүлж, тооны бодлогын хариуг нь шууд авч тавиад л хичээлдээ ирж байгаа.

Ямар сайндаа Princeton University сургууль 1893 оноос хойш хэрэгжүүлж ирсэн "honor code” буюу оюутнууд хуурахгүй гэж амлаад шалгалтаа ямар нэгэн хяналтгүйгээр өгдөг байсныг энэ жилээс болиулж багшийн хяналт доор шалгалтыг авч байхаар болжээ.
Саяхан UC Berkeley-ээс гарсан судалгаагаар ChatGPT хэрэглээнд орсноос хойш бичих, кодлох хичээллүүд дээр оюутнуудын А авах нь 30%-иар нэмэгдсэн гэжээ. AI -г хичээлдээ хэрэглэх дүнг нь сайжруулсан нь илүү их зүйл сурч мэдсэн гэсэн үг биш юм гэж судлаач нь бичжээ. Энд тэндгүй компьютер дээр биш дэвтэр, цаасан дээр шалгалтыг авдаг хуучин арга уруугаа шилжиж байна.
Ирээдүйд хүүхдийн тархины хөгжил, сэтгэн бодох чадварт нөлөөлнө. Тархи ажиллаж байж ухаан суудаг, хөгждөг байтал машинаар өмнөөс нь хийлгээд байвал тэр чигээрээ сэтгэн бодох чадваргүй "тэнэг" үеийнхэн гарч ирнэ. Турк улсад хийсэн судалгаагаар ChatGPT ашигласан хүүхдүүдийн дүн сайжирсан ба харин шалгалтаа ChatGPT туслалцаагүйгээр өгөхөд 17% оор буурсан үзүүлэлттэй гарчээ. Brookings байгууллагаас саяхан гаргасан репортод "great unwiring of students’ cognitive capacities” буюу сурагчдын оюуны чадавхыг өндөр хэмжээнд бууруулах магадлалтай гэж анхааруулсан байгаа.

2/ ганцаардлыг нэмэгдүүлж байна.
UK -д хийсэн судалгаагаар AI хэрэглэдэг 11-16 насны хүүхдүүдийн бараг 1/3 хувь нь асуудал тулгарахад зөвлөгөө авдаг, санаа зовсон үедээ ханддаг тул чатботыг найзаа гэж тооцдог гэжээ.
33% нь аав ээж, багш, найзууддаа хэлэхгүй зүйлээ чатботтой хуваалцдаг, 17% т технологитой харьцах хүнтэй харьцсанаас илүү аюулгүй гэж үздэг гэж гарчээ.
Үнэндээ хүүхэд залуус бодит харилцаанд орж байж л харилцааны өгөө аваа, хамтаар туршлагажих, бусдын үзэл бодлыг харах, эсэргүүцэл, асуудалтай тулгарч шийдэх, хүн таних зэргийг сурах болохоос хэлсэн болгоныг хүлээн зөвшөөрдөг, аль болох удаан хугацаанд анхаарлыг нь татах зорилготой хиймэл зүйлээс олохгүй ээ. Зарим том хүмүүс аль хэдийн AI-д сэтгэлээсээ татагдаад, жинхэнэ найз нөхөд, эхнэр нөхрийн оронд хиймэл оюун ухаан- найз хүүхэн, залуутай болчихсон, сүй тавьчихсан, бөгж солилцчихсон гэсэн солиорлууд газар авч байгааг та бүхэн сонсож л байгаа байх. AI улам л хүмүүсийн жинхэнэ харьцахтай ойртуулж хөгжүүлнэ гээд компаниуд зүтгэж байна. American psychological association байгууллагаас "хиймэл оюун ухаанаар бүтээгдсэн дүрд хэт татагдах нь нийгмийн харилцааны болон сэтгэл санааны чадварын хөгжилд муугаар нөлөөлөх магадлалтай" гэж анхааруулга гаргажээ.

3/ AI компаниудын зорилго бол хүмүүсийг тэдний бүтээгдэхүүнээс "салж чадахгүй" хамааралтай л болгох явдал.

Олон улс даяар түгээн дэлгэрүүлэх гараагаа эхэлчихсэн. Жишээ нь OpenAI ChatGPT Edu -ээ Казахстаны сургууль, их сургуулиудад ашиглуулах, Microsoft AI tools-ээ Арабын Эмират улсын 200к орчим оюутан багш нарт хэрэглүүлэх, Elon Musk-ийн хAI компани El Salvador улсын сая гаруй сурагчдад "хиймэл оюун ухаан багш" tutoring system хэрэглүүлэхээр гэрээнүүд хийгдсэн байна.
OpenAI компаниас Эстони улсын бүх 10,11-р ангийнханд сургуульдаа хэрэглэх ChatGPT аккаунт өгсөн гэнэ. Энэ нь Socratic гэдэг хувилбар бөгөөд чатбот нь сурагчдад шууд хариуг нь өгөлгүйгээр чиглүүлж өгдөг юм байх.

Ажил төрөл олдоц энэ тэрийн талаар бүр оруулалгүй орхиё. Саяхан Гүүглийн CEO төгсөгчдөд AI магтсан үг хэлэхэд оюутнууд эсэргүүцлээ илэрхийлж "boo”-дсэнийг харсан байхаа. Тэд ихэнх entry level ажлууд байхгүй болж байгааг мэдэрч байгаа гэсэн үг.

AI нийгэм, хүн төрөлхтний ирээдүйд хэрхэн нөлөөлөхийг таашгүй. Бидэнд маш их тусыг өгч байгааг үгүйсгэхгүй. Харин хүүхэд багачууд маань зөвөөр ашиглахыг одоохондоо мэдэхгүй тул ээж аав л чиглүүлж, хянах ёстой. Гэрийн даалгавар хийх үед нь хажууд сууж өөрөө хийж байгаа эсэхэд нь хянах, асуух ярих зүйлээ чатботоос биш та нартай ярьж зөвлөдөг байхад анхаарах зэргээс эхлээрэй.
Та бүхэндээ сайн сайхныг хүсэн ерөөе.
Эх сурвалж: Баяраа Дагва

Саяхан нэг Герман сонин уншсан чинь, Германууд бага дунд сургуулиа IT-жуулж амжаагүй байтал Финландууд аль хэдийн нь бүх сургуулийн хүүхдүүддээ таблет, компьютер авч өгөөд хэрэгжүүлээд тэгээд бүтэхгүй юм байна гээд эргээд дэвтэр, харандаа руугаа шилжиж байна, германчууд бид юун азаар дижитал шилжилт хийх гэж удсан юм хүүхдүүдээ толгой дараалан таблетжуулах шаардлагагүй юм байна гэж бичсэн байсан.

Финланд мөнгөтэй баян, хүүхдийн боловсролдоо гойд анхаардаг орон. Олон улсын түвшин тогтоох шалгалтаар тэднийх дандаа дээгүүр жагсдаг. 10 жилийн өмнөөс бүх сургуулиа дижитал болгохоор шийдэж бага ангиас нь бүх хүүхдүүдэд таблет олгож эхэлж л дээ. Цаасан ном хэрэггүй, үзэг цаас хэрэггүй. Бүх юм нь таблет. Эхэндээ лаг юм гээд л гадаадаас хэвлэл ирж нэвтрүүлэг бэлдээд л, олон орны хүмүүс ирж туршлага судлаад л. Харин 10 жилийн дараа хүүхдүүдийн дүн буурч, анхаарал суларч, олон юманд сатаарах нь дэндэж байна гэсэн гомдол багш нараас их ирсэн тул эргээд ном, дэвтэр, үзэгтээ орж буйгаа зарлажээ.

Америкийн нэг тархи судлаачийн яриа сая яваад байсан даа. Сургуулийн насны хүүхдэд когнитив буюу сурах, санах, танин мэдэх, ойлгох чадварт таблетийн хэрэглээ сөрөг нөлөөтэй гэсэн утгатай.

Манай улс тэгтэл яав, бүх хүүхдэд компьютер авч өгнө гээд л. Мөнгө байгаа юм байна. Тэр мөнгийг сургуулийн 00 -ийг гоё болгох, сургуулийн орчныг нов ногоон болгох, спорт заалыг тохижуулах, фитнесийн төхөөрөмж тавих, соёлын арга хэмжээнд зарцуулах, хөгжмийн зэмсэг авах, сайн багштай олон төрлийн дугуйлан нээх гэх мэт дэлгэцээс холдуулах зүйлсэд зарцуулмаар санагдах юм.

Болор-Эрдэнэ нийтлэлчийн бичсэн хүүхдэд тоглох орчныг гаргаж өг гэсэнтэй агаар нэг юм л даа.гэжээ
ЭХ СУРВАЛЖ; ЦЭНГЭЛ Ц