Neo Learning of Biology

ကျောင်းမတက်ပေမယ့်
ပညာရေးကို ရပ်တန့်မနေစေလိုသော
မိဘ၊ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူများအတွက်သာ
ရည်ရွယ်ပါသည်။

Grade 10 စနစ်သစ်၊ စနစ်ဟောင်း Biology နှင့်
IGCSE Biology(Edexel) ကို
အမှန်တကယ်တတ်မြောက်စေရန် ၊ပိုင်နိုင်စေရန်
အခြေခံကျစွာ ၊နည်းစနစ်ကျစွာ
သင်ကြားလမ်းညွှန်ပေးပါမည်။

အာမခံချက်

***Non CDM(တန်ဖိုးမဲ့)ပညာရေးကို
လုံးဝ(လုံးဝ)အားပေးမည်မဟုတ်

***Biologyကို အမှန်တကယ်၊စနစ်တကျ
သင်ကြားတတ်မြောက်စေမည်

***ပြောင်းလဲတိုးတက်လာတော့မည့် တိုင်းပြည်ပညာရေးနှင့်အညီဖြစ်နေစေမည်

***ဆေးပညာနှင့်နှီးနွယ်တက္ကသိုလ်များအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေမည်

အချိန်နှင့်ဉာဏ်ပူဇော်ခကိုညှိနှိုင်းနိုင်ပါသည်။

ဆက်သွယ်ရန်
Dr.Kyaw Ye Myint(M.B,B.S)
09979674876 or cb
[email protected]

ကဲ
ဒီေန႔ေတာ့ တို႔ေတြ မေန႔ကေျပာခဲ့ၾကတဲ့ prokaryotic cell နဲ႔ eukaryotic cell ေတြကို table ေလးနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ၾကရေအာင္

1. ပထမ တစ္ေၾကာင္းက
သိၿပီးသားေနာ္
-prokaryotic cell ရဲ့ size တစ္နည္း average diameter က 0.1-5 micrometre
-eukaryotic ကေတာ့ 10-100 micrometre
ဒါသိၿပီးသားပါ

2. ဒုတိယတစ္ေၾကာင္းက နည္းနည္းေျပာရမယ္. . .

prokaryotes ေတြရဲ့ DNA သည္ single copy DNAျဖစ္တယ္
prokaryotes ေတြက asexually လိင္မဲ့နည္းအားျဖင့္မ်ိဴးပြားၾကတယ္ကြ

ဒီ မ်ိဴးပြားလိုက္တဲ့ prokaryote အသစ္မွာဆိုရင္ cell ထဲမွာ မူလ DNA ကေန ပြားယူထားတဲ့ DNA တစ္ခုထဲဘဲပါလာတယ္ တစ္နည္း Single copy DNA လို႔ေခၚတယ္။

ဒီပြားယူလိုက္တဲ့ DNA မွာလည္း သတင္းအခ်က္အလက္ကမ်ားမ်ားစားစားပါမလာဘူး
. ဘယ္လိုႀကီးထြားမလဲ
. ဘတ္တီရီးယားေတြဆို ဘယ္ပိုးသတ္ေဆးေတြကို ခံႏိုင္ရည္ရိွမလဲ. . . . စတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေလးေတြေလာက္ဘဲပါလာတယ္။

တစ္ဖက္က eukaryotes ေတြက်ေတာ့ cell အသစ္
ပြားလိုက္ၿပီဆိုရင္ cell အသစ္မွာ မူလDNAကေနပြားထားတဲ့ DNA မိတၱဴ ေတြအမ်ားႀကီးပါလာတယ္
တစ္နည္း multiple copies DNA လို႔ေခၚတယ္။

ဒီ DNA မိတၱဴေတြဟာ ပမာဏမ်ားသေလာက္
သတင္းအခ်က္အလက္ေတြဟာလည္း မ်ားလာတယ္
. ဘာေတြလုပ္ေဆာင္မွာလဲ
. ဘယ္လိုပံုစံရိွမလဲ
. ဘယ္လိုဆက္ပြားမလဲ
. တစ္ျခား cell ေတြနဲ႔ ဘယ္လို ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မလဲ. . . .
စသျဖင့္ မိခင္cell/မူလcell ကေန information ေတြ အမ်ားႀကီးသယ္ေဆာင္လာတယ္။

eukaryotic cell ေတြက prokaryote ေတြထက္ ပိုအဆင့္ျမင့္သေလာက္ ပိုလည္းရႈပ္ေထြး မ်ားျပားလာတယ္ မ်ိဴးဗီဇဆိုင္ရာအခ်က္အလက္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးသယ္လာႏိုင္တယ္ ဆိုတာေလး သိရမယ္

ဒါေၾကာင့္ prokaryote က single copy DNA
eukaryote က multiple copies DNA
ဒါေလးဘဲ

က်န္တဲ့ စာက မေန႔ကသိၿပီးသားေနာ္. . .
prokaryote က protein မပါဘူး
eukaryote က protein(histone) ပါမယ္။

3. တတိယတစ္ခုက
သိၿပီသားပါ
prokaryote DNA က cytoplasm ထဲမွာဘဲ စုၿပီးေနတယ္ ေဘးကကာရံထားတဲ့ nuclear membrane ရယ္လို႔ မရိွဘူး။

eukaryote ကေတာ့
DNA သည္ nucleus ထဲမွာဘဲတည္ရိွတယ္ေနာ္။
ေနာက္ အပင္နဲ႔ protist တစ္ခ်ိဴ႕မွာပါတဲ့ စိမ္းေရာင္ျခယ္ chloroplast မွာလည္း DNA ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခုက mitochondria လို႔ေခၚတဲ့ organelles မွာလည္း mtDNA လို႔ေခၚတဲ့ DNA ေတြပါပါတယ္။

4. ဒါဆို ေနာက္တစ္ခုက တစ္ခါထဲရသြားမယ္
prokaryote က nucleus မပါဝင္ဘူး absent လို႔ေခၚတယ္
eukaryote ကေတာ့ nucleus ပါတယ္ present ျဖစ္မယ္ေနာ္။

Robosomes ဆိုတာေလးက cell ထဲက organelle ေလးတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္
အေနာက္မွာ ေသခ်ာျပန္ေျပာပါမယ္
prokaryote မွာ 20 nm
eukaryote မွာ 25 nm အရြယ္အစား ရိွပါတယ္။

5. ေနာက္ တစ္ေၾကာင္းကလည္း သိၿပီးသားပါ
prokaryote ေတြမွာ membrane bound organelles မပါဘူး
organelles မပါတာမဟုတ္ဘူးေနာ္
membrane bound မဟုတ္တာ
တစ္နည္း ပါဝင္တဲ့ organelles ေတြကို membrane နဲ႔အုပ္မထားဘူးလို႔ ဆိုလိုတာ

ပါဝင္တဲ့ organelles ေတြကလည္း မမ်ားဘူး
cytoplasm , ribosomes စသျဖင့္နည္းနည္းဘဲရိွတယ္
ကုန္ကုန္ေျပာရရင္ DNA ေတာင္မွ အျပင္က membrane ေလး အုပ္မထားဘူးေနာ္

ဒါေၾကာင့္ သိထားရမွာက
prokaryote မွာ organelles မပါဘူးဆိုရင္မွားတယ္
membrane bound organelles မပါဘူးဆိုမွ မွန္မယ္ေနာ္

eukaryotes ကေတာ့ membrane bound organelles ေတြအမ်ားႀကီးပါတယ္
အေနာက္မွာ ဇယားေလးနဲ႔သင္မယ္ေနာ္

6. ေနာက္ဆံုးစာေၾကာင္းက
prokaryote မွာ cell wall ပါတယ္
ဒါသိၿပီးသားပါ
ဒီ cellwall ေလးကို murein လို႔ေခၚတဲ့ peptidoglycan ေလးနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတယ္
peptidoglycan ဆိုတာ amino acid နဲ႔ sugar ေပါင္းထားတဲ့ compound ေလးတစ္ခုပါ

compound ဆိုတာ သိၾကတယ္မလား chemistry မွာသင္တယ္ေနာ္ ျဒပ္ေပါင္းလို႔ဆိုလိုတယ္ေနာ္. . . . .

eukaryote ကေတာ့ ေျပာၿပီးသား
fungi နဲ႔ plants မွာ cell wall ပါမယ္
က်န္တာသတၱဝါမွာ လံုးဝမပါဘူး
plants cell wall ကိုေတာ့ cellulose သို႔မဟုတ္ lignin လို႔ေခၚတယ္ အမ်ွင္ဓါတ္ေတြနဲ႔တည္ေဆာက္ထားၿပီး

fungi ကေတာ့ chitin လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ွင္ဓါတ္နဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတယ္

cellulose , lignin , chitin ၃ မ်ိဴးလံုးက polysaccharide ေတြဘဲ
polysaccharide ဆိုတာ အလြယ္ေျပာရင္ carbohydrate ကစီဓါတ္ကိုေခၚတာပါ
lignin ကေတာ့ ပိုမာေက်ာတဲ့ သေဘာရိွတယ္ သစ္ေခါက္ေတြမွာေတြ႔ရတယ္
cellulose ကေတာ့ lignin ေလာက္မမာဘူး သို႔ေသာ္ အစာမေၾကေစဘူး
chitin က သူတို႔ ၂ ခုထက္ ပိုႏူးညံ့တဲ့ သေဘာရိွတယ္
ဒီေလာက္ေလး သိပါေစေပါ့
ေျပာရင္ေတာ့ အမ်ားႀကီး မကုန္ေတာ့ဘူးျဖစ္သြားမယ္

ဒါဆို ၆ ခ်က္ကုန္ၿပီး
မေန႔စာေတြခ်ည္းဘဲေနာ္ အသစ္က နည္းနည္းဘဲထပ္က်က္ရမယ္

ကဲဒါဆို ေနာက္တစ္ပိုင္းေလးဆက္ၾကစို႔

Eukaryotic Cell Structure. . . . .
_______________
eukaryotic cell ေတြရဲ့ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံုေပါ့

ေယဘူယ်အားျဖင့္ တို႔ eukaryotic cell တစ္နည္း
plant and animal cells ေတြမွာ
-plasma membrane(cell membrane) လို႔ေခၚတဲ့ cell အေပၚက အလႊာပါးေလးရယ္
-a nucleus - DNA ေနမယ့္ nucleus တစ္လံုးရယ္
-cytoplasm လို႔ေခၚတဲ့ jelly လို cell အတြင္းသားရယ္က တူညီစြာပါၾကတယ္

plant ဘဲျဖစ္ျဖစ္ animal ဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီ ၃ ခုေတာ့ ပါတတ္ၾကတယ္ က်န္တာေလးေတြသာ နည္းနည္းကြာျခားမယ္ေနာ္

ကဲဆက္ေျပာမယ္
တစ္ျခားေသာ ပါဝင္ပစၥည္း အေသးစိပ္ေတြ
ultrastructures လို႔ေရးထားတယ္
တစ္နည္း organelles ေသးေသးေလးေတြကေတာ့ သာမာန္ခ်ဲ႕အားရိွေသာ microscope ေတြနဲ႔မျမင္ႏိုင္ပါဘူး

ဒီမွာ သိရမွာက
light microscope ဆိုတာ ေပါ့ပါးေသာလို႔ မဆိုလိုဘူးေနာ္ ခ်ဲ႕အားကနည္းတာ သာမာန္ျဖစ္တာကိုေျပာတာ
တို႔ microscope ဆိုတာက ခ်ဲ႕အားအမ်ိဴးမိ်ဴးရိွတယ္
၁၀ဆ / အဆ၁၀၀ ခ်ဲ႕တာကေန အဆတစ္ေထာင္ထိခ်ဲ႕မယ္ စသျဖင့္ အမ်ားႀကီး
cell ကိုေလ့လာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အနည္းဆံုး ×400 အဆ၄၀၀ ခ်ဲ႕ၾကည့္ႏိုင္တဲ့ microscope လိုတယ္ကြ

သိပ္ကို ခ်ဲ႕အားေကာင္းတဲ့ electron microscope လိုဟာမ်ိဳးနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ cell structure အားလံုးျမင္ႏိုင္တာေပါ့ေလ

ကဲ ဆက္ရေအာင္

Differences in Cell Structure
_________________
တို႔ ကိုယ္ခႏၶာမွာ cell ေတြက အမ်ိဴးအစားအမ်ားႀကီးရိွတယ္ကြ

ပံုသ႑န္ shape မတူသလို အရြယ္အစား size လည္းမတူၾကဘူး
ေနာက္အတြင္းပိုင္းဖြဲ႔စည္းပံု internal organization ေတြ
သူတို႔ရဲ့ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ functionေတြလည္း ကြာသြားၾကတယ္
ဥပမာ အာရံုေၾကာcell ၊ အသည္းcell စသျဖင့္အမ်ိဴးမ်ိဴးေပါ့

ဒီေနရာမွာ biological theme တစ္နည္း idea. . .
ဇီဝေဗဒဘာသာရပ္မွာ ( repeatedly occur ) ထပ္တလဲလဲေတြ႔ရိွရတဲ့ ယူဆခ်က္အသိအျမင္ (theme) တစ္ခုက ဘာလဲဆိုေတာ့
cell ေတြဟာ သူတို႔ရဲ့ function ေပၚမူတည္ၿပီး
သူတို႔ရဲ့ ပံုစံေတြျဖစ္ေပၚလာၾကတယ္တဲ့
တစ္နည္းအားျဖင့္ cell function က ရုပ္ပိုင္းသြင္ျပင္ physical features ကို influence လႊမ္းမိုးထားတယ္လို႔ ဆိုလိုတယ္

ဒီေတာ့ အေပၚမွာေျပာခဲ့သလိုဘဲ. . . . .
cell ေတြဟာ shape ပံုစံနဲ႔ structure ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံု မတူၾကဘူး
တစ္နည္း diverse ကြဲျပားၾကတယ္

ဒါ ဘာကိုဆိုလိုသလဲ ?
ဘာကို( reflects )ထင္ဟပ္ေစသလဲ ?

ပံုစံတည္ေဆာက္ပံုေတြ ကြဲျပားသလို အလုပ္ေတြလည္းျခားနားသြားၾကတယ္
တစ္နည္းအားျဖင့္
cell ပံုစံတည္ေဆာက္ပံု ကြဲျပားမႈေတြသည္ အလုပ္တာဝန္မတူတာေတြကို ထင္ဟပ္ေစတယ္လို႔ ဆိုလိုတယ္

ဥပမာ
အာရံုေၾကာ cell ေလးေတြဆို အာရံုခံစားခ်က္ေတြ ဆက္သြယ္ဖို႔ သူတို႔မွာ cell မ်ွင္ေလးေတြပါလာတယ္

ေနာက္ ၾကြက္သား cell ေတြဆို က်ဴံ႕ႏိုင္ဆန္႔ႏိုင္ဖို႔ ရွည္ေမ်ာေမ်ာအမ်ွင္ပံုရိွတယ္

ေနာက္တစ္ခုက ေသြးနီဥ cell ေတြဆိုလည္း ေသြးေၾကာထဲ အလြယ္တကူေမ်ာပါဖို႔ ၂ ဖက္ခြက္ခ်ပ္ဝိုင္းပံုေလးေတြရိွတယ္

ဆရာပံုေလးေတြျပမယ္ေနာ္





ကဲဒါဆို cell ေတြ ပံုသ႑န္မတူသလို လုပ္ငန္းေတြမတူတာလည္း သေဘာေပါက္ေလာက္ေရာေပါ့

သက္ဆိုင္ရာလုပ္ငန္းနဲ႔ သင့္ေတာ္မယ့္ ပံုစံေလးေတြျဖစ္ေနတာေနာ္. . . . .
သဘာဝႀကီးက သိပ္အံ့ၾသဖို႔ေကာင္းတယ္

ဒါေတြကို bio တတ္မွ သိနားလည္မယ္
bio ကိုတတ္မွ သဘာဝႀကီးရဲ့ဆန္းၾကယ္မႈေတြကို ပိုသေဘာေပါက္လာမယ္ေနာ္

ဒီေတာ့
စာသင္ရင္ ေသခ်ာလိုက္နားေထာင္
ေသခ်ာျပန္ဖတ္
က်ိဴးေၾကာင္းစပ္ဆက္ေတြးေတာ
ဒါဆို သဘာဝႀကီးနဲ႔ သက္ရိွေလာကရဲ့ဆန္းျပားမႈေတြကို ပိုသေဘာေပါက္လာမယ္
ပိုႏွစ္ၿခိဳက္လာပါလိမ့္မယ္

ကဲ ဒီေန႔ေတာ့ ဒီေလာက္ဘဲေနာ္
ေနာက္တစ္ခ်ိန္က်ေတာ့ eukaryotic cell ရဲ့ ပါဝင္ပစၥည္းေလးေတြကို အေသးစိပ္သင္ၾကတာေပါ့

ေစတနာမြန္ျဖင့္
ဆရာDr Kyaw Ye Myint (M.B,B.S)
09979674876

ok ဒီေန႔ေတာ့ တို႔ေတြ prokaryotic cell နဲ႔ eukaryotic cell ဘာေတြကြာျခားလဲ ဘာေတြတူလဲဆိုတာေလးေတြထဲက ဒုတိယပိုင္း ကြာျခားတာေလးေတြ ေျပာၾကရေအာင္

ဆရာေျပာျပမွာက ဖတ္စာအုပ္ပါ အစီအစဥ္အတိုင္းေတာ့မဟုတ္ဘူး

အားလံုးနားလည္သြားေတာ့မွ စာအတိုင္းျပန္စီစဥ္က်က္ၾကတာေပါ့

ပထမဆံုးစသိရမွာက
- prokaryotic cell ဆိုတာသည္ တို႔ေရွ႕မွာသင္ခဲ့တဲ့ kingdom ေတြထဲက archaea နဲ႔ bacteria ေတြမွာရိွတဲ့ cell အမ်ိဴးအစားျဖစ္ၿပီး
- eukaryotic ကေတာ့ တစ္ျခားေသာသက္ရိွ (organism)ေတြျဖစ္တဲ့ protist ေတြ fungi လို႔ေခၚတဲ့မိႈေတြ . . .
ေနာက္ plants and animals ေတြမွာပါဝင္တဲ့ cell အမ်ိဴးအစားျဖစ္ပါတယ္

prokaryotic cell ေတြက eukaryotic ေတြထက္ စတင္ေပၚေပါက္ဖြံ႔ၿဖိဳးခဲ့ၾကတယ္

တစ္နည္းသိေစခ်င္တာ
သက္ရိွေတြမွာဆိုရင္လည္း
prokaryotic cell ပါဝင္တဲ့ bacteria , archaea ေတြသည္
eukaryotic organism ေတြျဖစ္တဲ့ မိႈေတြ အပင္ေတြ သတၱဝါေတြထက္ ေစာၿပီးေပၚေပါက္ခဲ့တယ္ဆိုတာကို သိနားလည္ေစခ်င္တယ္
ေနာက္တစ္ခ်က္က eukaryotic cell သည္ prokaryotic cell ေတြထက္ ပိုအဆင့္ျမင့္တယ္ ပါဝင္ပစၥည္းပိုမ်ားတယ္ေပါ့

ကြာျခားခ်က္ေလးေတြက prokaryotic မွာ true nucleus မရိွဘူး ၊ eukaryotic မွာေတာ့ true nucleus ရိွတယ္
ဒီေတာ့ true nucleus ဆိုတာက ဘာလဲ?
true nucleus ဆိုတာဟာ ဆရာတို႔ DNAေလးေတြကို အေပၚက အခြံျဖစ္တဲ့ nuclear membrane နဲ႔အုပ္ထားမယ္
တစ္နည္း membrane ပါတယ္ဆို true nucleus လို႔ေခၚတယ္ ။ ဒီေနရာမွာ membrane သည္ ၂ ထပ္ double membrane ဆိုတာေလး သတိထားရမယ္

ok!
prokaryotic cell ေတြမွာေတာ့ membrane မပါဘဲ cytoplasm ထဲမွာ DNA ခ်ည္းသက္သက္စုစည္းျဖစ္ေပၚေနတာကို ေတြ႔ရတယ္ ဒါကိုnucleoid (ႏ်ဴကလီးယိြဳက္)လို႔ေခၚတယ္

ေနာက္တစ္ခ်က္က prokaryote ေတြရဲ့ DNA သည္ အပ္ခ်ည္မ်ွင္ေလးကို ေခြၿပီးခ်ထားသလို ဝိုင္းဝိုင္းေလး ေတြ႔ရတယ္ circular ေခၚတာေပါ့

eukaryote ေတြရဲ့ DNA ကေတာ့ ေခြမေနဘဲ အပ္ခ်ည္မ်ွင္အတန္းလိုက္လိုေလး တည္ရိွတယ္
အဂၤလိပ္လိုေတာ့ linear ေခၚတယ္

ေနာက္ ထပ္သိရမွာက prokayotic DNA သည္ nucleic acid ဘဲပါတယ္ protein မပါဘူး

eukaryotic DNA ကေတာ့ nucleic acid အျပင္ histone လို႔ေခၚတဲ့ protein ေလးေတြနဲ႔ ပါဝင္ဖြဲ႔စည္းထားတယ္

ဒါ့အျပင္ အေရွ႕မွာေျပာခဲ့သလို ပါဝင္ပစၥည္းျဖစ္တဲ့ အေျမွပါးေလးေတြဝန္းရံထားတဲ့အဂၤါႏုတ္ membrane bound organelles ေလးေတြဟာလည္း ပိုအဆင့္ျမင့္တဲ့ eukaryotic ေတြမွာဘဲေတြ႔ရၿပီး
prokaryotic cell ေတြမွာ membrane bound organelles ေလးေတြမပါဝင္ပါဘူး

membrane bound organelles ေလးေတြက ဘာေတြလဲဆိုတာကေတာ့ ေနာက္မွာ အက်ယ္တဝင့္သင္ပါ့မယ္ေနာ္

ဒီေတာ့ အစစ အရာရာ eukaryotic က သာသလိုျဖစ္ေနတယ္ေနာ္
သို႔ေသာ္ prokaryotic cell မွာသာရိွၿပီး eukaryotic cell ေတြမွာမရိွတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေလးလည္းရိွပါေသးတယ္
ဒါကေတာ့ ဘာလဲဆိုေတာ့ cell wall (ဆဲလ္နံရံျဖစ္ပါတယ္) အဆင့္နိမ့္တဲ့ prokaryotic cell ေလးေတြကို သဘာဝက အကာအကြယ္တစ္ထပ္ ထပ္ေပးထားတဲ့သေဘာေပါ့

cell wall ဟာ prokaryotic cell ေတြတိုင္းမွာပါဝင္ၿပီး
eukaryotic ေတြမွာေတာ့ အပင္နဲ႔ မိႈ (plants and fungi ေတြမွာသာေတြ႔ရပါတယ္တဲ့

ေနာက္တစ္ခုက အရြယ္အစားေလး
ပါဝင္ပစၥည္းနည္းတဲ့ prokayatic cell ကေသးမွာေပါ့ 0.1-5.0 micrometre ဘဲရိွပါတယ္
ပါဝင္ပစၥည္းလည္းမ်ား အဆင့္လည္းျမင့္တဲ့ eukaryotic ကေတာ့ size ပိုႀကီးမယ္ေနာ္
10-100 micrometre ရိွပါတယ္
အရြယ္အစားေတာ္ေတာ္ကြာတယ္ေနာ္

ok ဒါဆို ကြာျခားခ်က္ေလးေတြ ၿပီးပါၿပီ စာအုပ္ထဲက အစီအစဥ္ေလးနဲ႔ အခုသင္ေပးသြားတာေတြနဲ႔ တစ္ခ်က္ေလး ျပန္ညိွ ဖတ္ၾကည့္ရေအာင္




ဘာသာျပန္ေလးတစ္ခ်ိဴ႕သိရမွာက
lack-ကင္းမဲ့တယ္/မပါရိွဘူးလို႔ ဆိုလိုတယ္

major difference - အဓိက ကြာျခားခ်က္ေပါ့

concentrated - က ဒီေနရာမွာ လာေရာက္စုစည္းေနတယ္လို႔ ဘာသာျပန္တာ သင့္ေတာ္တယ္ေနာ္၊ ျပင္းအားမ်ားတယ္တို႔/စိတ္ဝင္စားတယ္ဆို အကုန္ရႈပ္ကုန္မယ္ မဆိုင္ဘူးေနာ္

locationကေတာ့ သိမွာပါ တည္ေနရာကိုေခၚတာေပါ့

ဒီမွာ ေနာက္သိေစခ်င္တယ္
while / whereas ဆိုတာေတြက အေျခအေန ၂ခုကို ခ်ိန္ထိုးႏိႈင္းယွဥ္ၿပီးေျပာတဲ့ေနရာမွာ ဒီစကားဆက္ေတြသံုးတယ္
အေျခအေန ၂ ခုဆိုတာ တူတာခ်င္းႏိႈင္းယွဥ္တာျဖစ္ႏိုင္သလို
ကြာျခားခ်က္ခ်င္း ႏိႈင္းယွဥ္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တာေပါ့
အဂၤလိပ္စာ ဆရာႀကီးမ်ားကေတာ့ ပိုသေဘာေပါက္နားလည္ေအာင္ ရွင္းျပသင္ေပးၾကပါလိမ့္မယ္ ေနာ္
ဆရာကေတာ့ bio ဆရာဆိုေတာ့ ဒီေလာက္နဲ႔ဘဲ ေက်နပ္ၾကပါ :D

ေနာက္ protein ဆိုတာ ဒီေနရာမွာ အသားဓါတ္လို႔ ဘာသာမျပန္ရဘူးေနာ္
cell ေတြရဲ့အစိတ္အပိုင္းေတြလို႔ ရည္ညႊန္းတယ္
ဒီလိုဘာသာျပန္ရမယ္ေနာ္
ဥပမာ receptor ေတြ cell marker ေတြေပါ့
ေနာက္ေတာ့ သင့္ေတာ္ခ်ိန္မွာ ဆရာရွင္းျပပါ့မယ္

ok ဒါဆို ဇယားပါအခ်က္က အခု သင္ေပးသြားတာေတြကို ၂ဖက္ compare လုပ္ ႏႈိင္းယွဥ္ ေဖာ္ျပထားတာပါ
ေနာက္တစ္ခ်ိန္မွာေျပာပါ့မယ္
အသစ္မဟုတ္ပါဘူး
အကုန္တူတူပါဘဲ
အေရွ႕ကစာေတြကို နားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး ျပန္က်က္မွတ္ေလ့လာၿပီးသြားရင္ ဒီ table က အလိုလိုရသြားမွာပါေနာ္
နည္းနည္းဘဲ ထပ္ျဖည့္ေျပာရမွာပါ

ထပ္သိရမွာေလးေတြက
prokaryotic cell wall ကို ဘာေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားလဲ?
fungi နဲ႔ plants cell wall က်ေတာ့ ဘာနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားလဲ?
စတာေလးေတြ. . . . .

ေနာက္ အဆင့္ျမင့္ eukaryotic cell ေတြရဲ့ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံုေတြ. . . . .
လုပ္ငန္းေဆာင္တာေပၚမူတည္ၿပီး cell ပံုသ႑န္ေတြ ကြဲျပားသြားတာေလးေတြ. . . . .
ဒါေတြဆက္ေျပာျပပါ့မယ္

ဒီေန႔ေတာ့ ဒီမွာဘဲ ရပ္ၾကတာေပါ့ေနာ္

ေစတနာမြန္ျဖင့္
ဆရာDr Kyaw Ye Myint (M.B,B.S)
09979674876

ဘဝရဲ့မွတ္တိုင္တစ္ခု :D

Spinal Cord

ကဲ ဒီေန႔ေတာ့တို႔ spinal cord အေၾကာင္းေျပာရေအာင္
သူကေျပာရမွာမ်ားတယ္ေနာ္
အခ်ဥ္ထုတ္ေတြဘာေတြ ႀကိဳထုတ္ထားၾက XD XD
အလကားစတာပါ . . . . :D
အလြယ္ရွင္းလိုက္လည္းရေပမယ့္ကေလးေတြေသခ်ာသိေစခ်င္လို႔ပါ
သိခ်င္တယ္မလား?
သိခ်င္ခ်င္ မသိခ်င္ခ်င္ေျပာမွာဘဲ :D :D

spinal cord ဆိုတာအလြယ္ဆံုးေျပာရင္ေတာ့ ေခါင္းကလြဲရင္ ကိုယ္ခႏၶာတစ္ေလ်ွာက္အာရံုလံႈ႔ေဆာ္တုံ႔ျပန္မႈေတြကို လက္ခံထိန္းခ်ဴပ္ေပးေနတဲ့ အာရံုေၾကာမႀကီးဘဲ

spinal cord အေၾကာင္းေလးမေျပာခင္
body တစ္ခုလံုးက အာရံုေၾကာ nerve ေလးေတြအေၾကာင္းနည္းနည္းေလးသိေစခ်င္တယ္

တို႔ခႏၶာကိုယ္မွာ အာရံုေၾကာေတြကေတာ့ သန္းခ်ီတယ္ကေလးေတြရဲ့၊ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဴးအစားခြဲရင္ေတာ့ အာရံုခံစားမႈေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ sensory nerve ေတြရယ္ ၾကြက္သားလႈပ္ရွားမႈေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ motor nerve ေတြရယ္ဆိုၿပီး ၂မ်ိဴးဘဲခြဲတယ္ကြ . . . .

ဆိုၾကပါစို႔ကြာ ျမင္တယ္ၾကားတယ္စတဲ့ ရုပ္အဆင္း၊အသံ၊အနံ႔၊အရသာ၊အထိအေတြ႔လို အာရံုေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ sensory nerve

ကိုယ္ခႏၶာမွာရိွသမ်ွ muscle ေတြကို ထိန္းခ်ဴပ္ေနတာက်ေတာ့ motor nerve
ဥပမာ ကေလးတို႔ cha 7 respiration မွာ intercostal muscle ကိုသြားတဲ့ intercostal nerve ရယ္ diaphragm ကိုသြားတဲ့ phrenic nerve ရယ္ဆိုရင္ motor nerve ေတြလို႔ေခၚတာေပါ့ . . . မွတ္မိမယ္လို႔ေမ်ွာ္လင့္ပါတယ္ေနာ္

ကဲဟုတ္ၿပီ . . . အဲ့ဒီမွာမွ ဦးေႏွာက္ကေနတန္းထြက္တဲ့ sensory nerve + motor nerve အားလံုးကိုက်ေတာ့ ေခါင္းပိုင္းကလာလို႔ cranial nerve လို႔ေခၚမယ္
အခုသင္မယ့္ spinal cord ကထြက္လာတဲ့ nerve ေတြကိုေတာ့ spinal cord ကလာလို႔ spinal nerve လို႔ေခၚမယ္ . . . အေနာက္မွာသက္သက္သင္မယ္ အခုနာမည္ေလးဘဲမွတ္ထားဦးေနာ္

အဲသတိထားရမွာက sensory တို႔ motor တို႔က အာရံုေၾကာရဲ့အလုပ္ေပၚမူတည္ခြဲတာေနာ္
cranial နဲ႔ spinal က်ေတာ့ သူတို႔ထြက္လာတဲ့ေနရာေပၚမူတည္ခြဲတာ မေရာျပစ္လိုက္ၾကနဲ႔ေနာ္

ကဲဟုတ္ၿပီ
spinal cord ကိုျပန္သြားၾကရေအာင္ . . .
spinal cord က ၿမိဳ႕နယ္ရံုးနဲ႔တူတယ္ကြ
brain ႀကီးကေတာ့ ဗဟိုဌာန
တို႔ေျခလက္ကိုယ္ခႏၶာကေတာ့ ရပ္ကြက္ေတြေပါ့

ဘာလို႔ဒီလို႔ေျပာရလဲဆိုေတာ့ ကိုယ္ခႏၶာမွာျဖစ္တဲ့ကိစၥအားလံုးက ဗဟို brain ကိုတန္းသြားလို႔မရဘူး
ရပ္ကြက္ေတြကေန ၿမိဳ႕နယ္ ၊ ၿမိဳ႕နယ္ကတဆင့္ ဗဟိုကိုတင္ရသလိုဘဲ
body မွာျဖစ္ပ်က္သမ်ွက spinal cordကေနမွတဆင့္ brain စီသတင္းပို႔ရတယ္
အလားတူဘဲ brain ကျပန္လာတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကလည္း spinal ကေနတဆင့္ body တစ္ခုလံုးကို ျပန္သြားတယ္

ဒါေၾကာင့္ ဆရာက spinal cord ကို ၿမိဳ႕နယ္ရံုးလို႔တင္စားတာပါ

ဟုတ္ၿပီ spinal cord က brain ကေနဘဲဆက္ဆင္းလာတာဆိုေတာ့ brain ရဲ့ေနာက္ဆံုးပိုင္းျဖစ္တဲ့ medulla oblongata နဲ႔ ဆက္ၿပီးေနတယ္

သူကဦးေခါင္းခြံမွာရိွတဲ့ foramen magnum လို႔ေခၚတဲ့ အေပါက္ကေနဆင္းလာတယ္ကြ
ေခါင္းကေနလည္ပင္းနားစၿပီဆိုတာနဲ႔ သူ႔ကို ေဘးပတ္ျခာလည္ကေန vertebral column ႀကီးကေတာက္ေလ်ွာက္လိုက္ကာကြယ္ေပးထားတာဘဲ
တနည္း spinal cord သည္ vertebral column ထဲမွာေနတယ္
ဒါေၾကာင့္စာမွာ lying in the vertebral column ,continuous with the medulla oblongata လို႔ေရးထားတယ္
နားလည္မယ္ေနာ္ . . . .

ဆက္မယ္ . . .
ကေလးေတြကိုသင္မယ့္ spinal cord အေၾကာင္းက spinal cordရဲ့ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ (transverse section)အေၾကာင္းကိုဘဲ ေျပာထားတာ
ဒါေလးဘဲ
တကယ့္ spinal cord အေၾကာင္းႀကီးဆိုရင္ေတာ့ အမ်ားႀကီးေပါ့ ခက္လည္းခက္တာေပါ့

ကဲထားပါေတာ့
spinal cord ကို transverse section ျဖတ္ခ်လိုက္ရင္
အလယ္မွာ ျပြန္ေသးေသးေလးရိွတယ္၊ ေနာက္သူ႔ေဘးပတ္ျခာလည္မွာက နံရံထူထူနဲ႔
ဒါေၾကာင့္ စာမွာ forms a thick-walled tube လို႔ေျပာထားတယ္ နံရံထူထူနဲ႔ ျပြန္တစ္ေခ်ာင္းေပါ့

အဲ့လို႔ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ခ်လိုက္ခ်ိန္မွာ အလယ္ကျပြန္ေသးေလးရယ္ ေဘးကမီးခိုးေရာင္tissue ေတြရယ္ ေနာက္အျပင္ဘက္ဆံုးက အျဖဴေရာင္ tissue ေတြရယ္ ေတြ႔ရတယ္

အလယ္ျပြန္ေသးေလးက အတြင္းက်ဆံုးျဖစ္လို႔ inner canal တဲ့
ေနာက္ေဘးက မီးခိုးေရာင္မို႔လို႔ grey matter တဲ့
အျပင္ဆံုးက်ေတာ့ အျဖဴေရာင္ဆိုေတာ့ white matter တဲ့ လြယ္လြယ္ေလးေနာ္
ကေလးေတြမွတ္ထားကြ brain မွာလည္း အတြင္းပိုင္းက မီးခိုးေရာင္ အျပင္ပိုင္းက အျဖဴေရာင္ဘဲ အလယ္မွာလည္း ျပြန္လိုလမ္းေၾကာင္းေတြ အခန္းငယ္ေတြရိွတယ္ ဒီအေၾကာင္းေလးက ကေလးေတြေရွ႕ရက္ကဆရာသင္ခဲ့တယ္ . . . . . ဘာလဲ? ventricles and iter ေပါ့

ဒီထိရမယ္ေနာ္
inner canal ဆက္ေျပာမယ္
သူက spinal cord ရဲ့ အလယ္မွာရိွတာကြ ဒါေၾကာင့္ ေနာက္တစ္မ်ိဴးေျပာင္းေခၚမယ္ central canal တဲ့ ကေလးေတြ central ဆိုတာ အလယ္/ဗဟိုမွန္းသိၿပီးသားပါေနာ္

spinal cord ႀကီးက ဦးေႏွာက္နဲ႔တစ္ဆက္ထဲေနာ္ ဒီေတာ့ အလယ္က central canalကလည္း ဦးေႏွာက္ထဲက ျပြန္ေလးအပါအဝင္အခန္းငယ္ေလးေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ေနတာေပါ့
စာမွာေတာ့ continuous with series of ventricles လို႔ေရးထားတယ္
lateral ventricles > 3rd ventricle > 4th ventricle > central canal အားလံုးကတစ္ဆက္ထဲဆိုေတာ့ series ဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးအေရးႀကီးတယ္ေနာ္ ventricles ေတြအတြဲလိုက္ႀကီးေပါ့၊ စာေျဖရင္မက်န္ေစနဲ႔ေနာ္

အဲ . . ဒီ ventricles ေတြရယ္ central canal ရယ္က ပိုက္လိုင္းလိုသြယ္ထားတာ အေၾကာင္းမဲ့မဟုတ္ဘူး အတြင္းက အရည္တစ္မ်ိဴးက ျဖည္းျဖည္းေလးစီးဆင္းလည္ပတ္ေနတာ
ဦးေႏွာက္က cerebro ၊ အာရံုေၾကာမက spinal
ဒီ၂ ခုကိုလွည့္ပတ္စီးဆင္းတဲ့အရည္မို႔လို႔ cerebro-spinal fluid အတိုေကာက္ CSF လို႔ေခၚတယ္ . . . . လြယ္တယ္ေနာ္

ဒီအရည္က ဘာလုပ္ေပးလဲဆိုေတာ့ သူစီးဆင္းေနတဲ့ ventricles ေတြမွာ အတြင္းနံရံမွာရိွတဲ့ cell ေတြ တနည္းသူနဲ႔ထိေတြ႔ေနတဲ့ cell ေတြကို အာဟာရေပးတယ္ acting as nutritive medium for the cells bordering the ventricles လို႔ေရးထားတယ္ ေတြ႔တယ္ေနာ္
bordering ဆိုတာလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလ်ွာက္တန္းစီဝန္းရံေနတာကိုေခၚတာပါ
ႏိုင္ငံေတြအၾကား နယ္နိမိတ္စည္းဆို borderline ေခၚတာေပါ့

ဟုတ္ၿပီ ဒီေတာ့ အျပင္ဘက္ကcell ေတြ တစ္နည္း CSF နဲ႔ထိေတြ႔မႈမရိွတဲ့ cellေတြက်ေတာ့ အာဟာရဘယ္လိုရမလဲ?





blood supply ေသြးေၾကာေတြကတဆင့္လာမွာေပါ့ကြ
arterial system မွာသင္ခဲ့တဲ့ common carotid ကတဆင့္ ေသြးေၾကာေပါင္းမ်ားစြာခြဲထြက္လာၿပီး အာဟာရေတြ ေအာက္စီဂ်င္ေတြေပးတာေပါ့
ဟုတ္ၿပီေနာ္ . . . .

ကဲ ဒီေန႔ ဒီမွာနားထားမယ္ ေနာက္ေန႔က်န္တာဆက္ေျပာမယ္ စာျပန္ဖတ္ခဲ့ေနာ္

Part - 2

တို႔ spinal cord အေၾကာင္းဆက္ေျပာရေအာင္
inner canal မွာရပ္ထားတယ္ေနာ္
ဟုတ္ၿပီ inner canal ၿပီးရင္လာတဲ့ tissue က grey matter ၊ သူက inner canal ၿပီးၿပီးခ်င္းေဘးပတ္ျခာလည္မွာ ဝန္းရံေနတာ တနည္း grey matter နဲ႔ inner canal ၾကားမွာဘာမွမရိွဘူး
စာမွာ lies immediately လို႔ေရးထားတယ္ inner canal ၿပီးတာနဲ႔ခ်က္ခ်င္း grey matter တန္းလာတာဘဲေပါ့

grey matter က လိပ္ျပာပံု butterfly shape ေလးရိွတယ္ကြ
ဒီေတာ့လိပ္ျပာေတာင္ပံေလးလို႔ ထြက္ေနတဲ့ေနရာေလးေတြ ကေလးတို႔ေတြ႔မွာေပါ့
ဒီေနရာေလးေတြမွာ နာမည္ရိွတယ္ကြ
အေရွ႕ဘက္/ဝမ္းဘက္အျခမ္းပိုင္းေလးက anterior/ventral horn လို႔ေခၚတယ္
အေနာက္ဘက္/ေက်ာဘက္က်ေတာ့ posterior/dorsal horn လို႔ေခၚတယ္ horn ဆိုတာကဦးခ်ိဴေပါ့ ထြက္ေနတဲ့လိပ္ျပာေတာင္ပံပိုင္းေလးေတြက ဦးခ်ိဴလိုခပ္ခြ်န္ခြ်န္ေလးေပါ့ ဒါေၾကာင့္ horn လို႔ေခၚတာ ဖတ္စာအုပ္ထဲမွာမပါဘူးေနာ္ ဗဟုသုတေလးမွတ္ေပါ့

ဟုတ္ၿပီတကယ္အေရးႀကီးတဲ့အပိုင္းလာၿပီ
အေရွ႕ရက္က အာရံုေၾကာ ၂ မ်ိဴးျဖစ္တဲ့ sensory နဲ႔ motor nerve အေၾကာင္းေျပာခဲ့တယ္ေနာ္
အခုက spinal cord ကထြက္မွာဆိုေတာ့ spinal sensory , spinal motor . . . ဒီလိုေလးေခၚရေအာငိ

ဒီအာရံုေၾကာcellေလးေတြကို အဂၤလိပ္လို nerve cell/neurone ေခၚတယ္
ဒီ neurone ေလးေတြ spinal cord ထဲမွာစတင္တဲ့ေနရာေလးေတြကိုေတာ့ cell body of motor neurone/sensory neurone လို႔ေခၚမယ္
ေသခ်ာမွတ္ေနာ္ ေရာမယ္

ဒီ cell body ေလးေတြက grey matter ကေနစတင္တယ္ကြ

ဆက္ေျပာမယ္
spinal cord ကေန spinal nerve ေတြစထြက္တဲ့ေနရာေလးေတြက်ေတာ့ spinal nerve root လို႔ေခၚတယ္ ( ဒီေနရာမွာ မ်က္လံုးထဲျမင္ေအာင္ ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ေထာက္ကူပံုေလးေတြျပရပါတယ္ )
အေရွ႕ဘက္မွာ ventral/anterior root ၂ ေခ်ာင္း
အေနာက္ဘက္မွာက dorsal/posterior root ၂ ေခ်ာင္းဆိုၿပီးရိွတယ္

အဲ့ဒီမွာ cell body of motor neurone က အေရွ႕ဘက္က ventral horn မွာတည္ရိွတယ္ ventral horn ကတဆင့္ ventral root ကိုျဖတ္ၿပီးထြက္သြားတယ္

motor ဆိုတဲ့ၾကြက္သားဆိုင္ရာ nerve ေၾကာေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ထပ္သိရမွာက ၾကြက္သားလႈပ္ရွားမႈကို တည့္မတ္ေပးတဲ့ adjustor neurone ဆိုတာထပ္ရိွတယ္ adjust ဆိုတာထိန္းညိွေပးတာ
သူရိွေနလို႔ တို႔က လက္ကို ကိုယ္လိုသေလာက္ဘဲလႈပ္ရွားလို႔ရတယ္
ဥပမာ။ ။ စာေရးတာမ်ိဴး ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာမ်ိဴးစသျဖင့္ ၾကြက္သားေတြကို ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့လႈပ္ရွားမႈအတိုင္း တိတိက်က်လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ adjustor ကထိန္းေပးတာေပါ့

တစ္ခ်ိဴ႕အာရံုေၾကာေရာဂါေတြ သို႔မဟုတ္ accident ေတြျဖစ္ရင္ ေျခလက္အဂၤါကိုလႈပ္ရွားလို႔ေတာ့ရေပမယ့္ ကိုယ္လိုသလိုထိန္းမရေတာ့တာေတြ ျမင္ဖူးၾကားဖူးၾကမွာေပါ့ အဲ့ဒါ adjustor neurone ပ်က္သြားတာေပါ့ကြ

ထားပါေတာ့ အဲ့ဒီ adjustor neurone ေလးကလည္း သူထိန္းရမယ့္ motor neurone ေလးနားမွာဘဲတည္ရိွတယ္

ေနာက္ sensory nerve နဲ႔ဆိုင္တဲ့ cell body of sensory neurone . . သူက်ေတာ့ spinal cord ကေနထြက္လာတဲ့ posterior/dorsal root မွာရိွတဲ့ ganglion လို႔ေခၚတဲ့ အာရံုေၾကာcellအဖုမွာ တည္ရိွတယ္
ganglion ဆိုတာေလးနည္းနည္းေျပာမယ္
ganglion is the cluster of nerve cell or neurone လို႔အတိုခ်ဴံ႕ေျပာၾကတယ္
ဆိုလိုတာက nerve cell/neurone ေတြလာစုၿပီးရိွေနတဲ့ ေနရာကို ganglion လို႔ေခၚတာဘဲ
dorsal root မွာဘဲရိွတယ္ ventral root မွာ ganglion မပါဘူးဆိုတာေလး သိထားရမယ္။
အဲ့ဒီ dorsal root ganglion မွာ spinal sensory neurone ေတြစတင္ၿပီး dorsal root တေလ်ွာက္ျဖတ္သန္းသြားတယ္ကြ

အေရွ႕မွာေျပာခဲ့သလိုဘဲ motor nerone ကစထြက္တဲ့ motor nerve သည္ ၾကြက္သားေတြကိုထိန္းမယ္
လိုသလိုလႈပ္ရွားႏိုင္ေအာင္ adjustor ကကူညီမယ္
sensory nerone ကစထြက္တဲ့ sensory nerve သည္ အာရံုခံအဂၤါေတြကိုထိန္းမယ္
ရမယ္ေနာ္

Ok ေနာက္ဆံုးက white matter သူလည္း grey matter ၿပီးၿပီးခ်င္းစတာဘဲ စာမွာေတာ့ immediately မပါေတာ့ဘူူး
white matter မွာ အာရံုေၾကာအစည္းလိုက္ႀကီးေနတယ္
ဒီအာရံုေၾကာေတြက ဗဟိုျဖစ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ရယ္ ကိုယ္ခႏၶာတစ္ခလံုးကိုသြားမယ့္ ခုနက sensory , motor . adjustor neurone ေတြရယ္ကိုဆက္သြယ္ေပးထားတယ္
စာမွာေတာ့ sensory နဲ႔ motor ကိုေပါင္းၿပီး cell bodies of spinal nerve လို႔ေရးထားတယ္၊ sensoryရယ္ motorရယ္ ၂ ခုေပါင္းကိုဆိုလိုမွန္းသိရမယ္ေနာ္

ဟုတ္ၿပီ ဒီအာရံုေၾကာ အစည္းလိုက္ႀကီးသည္ spinal cord နဲ႔ brain ခ်ိတ္ဆက္ရာျဖစ္တဲ့ medulla oblongata ကိုသြားတာပါ
ဒါေၾကာင့္ bundle of medullated fibres လို႔ဆိုထားပါတယ္
bundle ဆိုတာ အစည္းလိုက္ေပါ့
white matter နဲ႔သက္ဆိုင္တာက ဒါေလးဘဲသိရင္ေတာ္ၿပီ

ဒီေတာ့ ေရွ႕ကေျပာခဲ့တဲ့ grey matter နဲ႔ white matter ကအာရံုေၾကာေတြကိုစဥ္းစားၾကည့္ရင္ spinal cord ႀကီးသည္ ကိုယ္ခႏၶာနဲ႔ ဦးေႏွာက္အၾကား အာရံုလံႈ႔ေဆာ္တံု႔ျပန္မႈေတြကို လက္ခံဆက္သြယ္ေပးတဲ့ေနရာႀကီးျဖစ္ေနတာေပါ့
ဒီလို လက္ခံခ်ိတ္ဆက္ေပးတာကို relays လို႔ေခၚတယ္
ဦးေႏွာက္ကေန ကိုယ္ခႏၶာ၊ ကိုယ္ခႏၶာကေန ဦးေႏွာက္အသြားအျပန္ေတြခ်ိတ္ဆက္ေပးလို႔
relays impulses to and from between the body and the brain လို႔ေရးထားတယ္
impulse ဆိုတာ အာရံုလံႈ႔ေဆာ္မႈလို႔ ဆိုလိုတယ္

ေနာက္ဆံုးတစ္ခ်က္က spinal cord သည္ centre of large number of spinal reflexes လို႔ဆိုထားတယ္္
ဒါေလး နည္းနည္းရွင္းရမယ္
spinal cord သည္ ဦးေႏွာက္ရဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို ကိုယ္ခႏၶာစီျပန္ခ်ိတ္ဆက္ေပးတယ္ တနည္းၿမိဳ႔နယ္ရံုးနဲ႔တူတယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္ေနာ္

ဒါေပမယ့္တစ္ခ်ိဴ႕ေသာအေျခအေနေတြမွာ spinal cord သည္ ဦးေႏွာက္ကို သတင္းမပို႔ဘဲ သူ႔ဟာသူျပန္လည္တုန္႔ျပန္တာေတြလည္းရိွတယ္ spinal reflex/reflex arc လို႔ေခၚတယ္
သူက စိတ္နဲ႔ထိန္းခ်ဴပ္လို႔မရဘူး involuntary လို႔ေခၚတယ္
reflex arc က ၂ မ်ိဴး၂ စားရိွတယ္
monosynaptic နဲ႔ polysynaptic လို႔ေခၚတယ္
sensory တစ္ခု motor တစ္ခုဆို mono
sensory ေရာ motor ေရာ အမ်ားႀကီးပါရင္ poly ေပါ့
ဗဟုသုတအျဖစ္ ၾကားဖူးရံုဆိုေတာ္ၿပီ

monosynaptic ရဲ့ ဥပမာက stretch reflex လို႔ေခၚတယ္
ကေလးေတြ တစ္ခါတစ္ေလရုပ္ရွင္ေတြထဲမွာ ဆရာဝန္ေတြက လူနာဒူးဆစ္ကို တူလိုဟာေလးနဲ႔ ဆတ္ခနဲေခါက္တာျမင္ဖူးလား?

ေက်ာင္းသားအမ်ားစု ။ ။ ျမင္ဖူးပါတယ္

ေအးမျမင္ဖူးလည္း ျပသနာမရိွပါဘူးကြာ ဆရာဝန္ေတြစမ္းသပ္တယ္ဆိုတာေလာက္ဘဲမွတ္ထားေပါ့

အဲ polysynaptic ရဲ့ ဥပမာကေတာ့ အားလံုးသိမွာပါ
အပ္သို႔မဟုတ္အခြ်န္တစ္ခုခုစူးဖူးၾကမွာေပါ့၊
စူးသြားရင္ ရုတ္တရက္ လက္ကိုဆတ္ခနဲ ေနာက္ဆုတ္လိုက္တယ္ေလ၊
ေအး အဲဒါကို နာက်င္ခ်ိန္မွာရုတ္တရက္ေနာက္တြန္႔သြားလို႔ withdrawl reflex လို႔ေခၚတယ္။
withdrawl ဆိုတာေနာက္ဆုတ္တာကိုေခၚတာကြ။
ဒီလိုရုတ္တရက္တစ္ခုခုစူးရင္ ေနာက္ကိုဆတ္ခနဲမဆုတ္လိုက္မိေအာင္ စိတ္နဲ႔ထိန္းလို႔ရလား?

ေက်ာင္းသားမ်ား ။ ။မရပါဘူး

ေအးဒါေၾကာင့္ involuntaryေခၚတာဘဲ
စိတ္နဲ႔ထိန္းလိုရရင္ေတာ့ voluntary ေခၚတယ္

ကဲထားပါေတာ့ ေျပာတာမ်ားသြားၿပီ
ေျပာခဲ့တဲ့ reflex ေတြအားလံုးက spinal cord မွာတင္ျဖစ္ေပၚတံု႔ျပန္လို႔
centre of large number of spinal reflexesလို႔ေရးထားတာပါ

ဒါဆို အႏွစ္ျပန္ခ်ဴပ္ရင္
-spinal cord သည္ vertebral column ထဲမွာေနတယ္
medulla နဲ႔တစ္ဆက္ထဲ
-ျပြန္ေသး wall ထူလို႔ thick wall tube
-inner canal , grey matter , white matter ဆိုၿပီး ၃ ပိုင္းပါတယ္
-inner canalက အလယ္မွာရိွလို႔ central canal
series of ventricles နဲ႔ဆက္ေနတယ္၊အထဲမွာ CSFစီးဆင္းေနတယ္ ventricle border က cell ေတြကို အာဟာရေပးမယ္
-အျပင္မွာ တန္းလာတာက grey matter
motor နဲ႔ adjuster က anterior hornမွာရိွတယ္
sensory က dorsal root ganglia မွာရိွတယ္
ganglia သည္ ventral root မွာမပါဘူးဆိုတာ မွတ္ထားရမယ္
-grey အျပင္က white matter
bundle of medullated fibre ရိွတယ္ brain နဲ႔ neurones ေတြကိုဆက္သြယ္ထားတယ္
-spinal cord သည္ brain နဲ႔ body ၾကား impulses ေတြကို အသြားအျပန္လက္ခံဆက္သြယ္ေပးတယ္
အဂၤလိပ္လို relays
-ေနာက္ စိတ္နဲ႔ထိန္းမရတဲ့အာရံုတံု႔ျပန္မႈ spinal reflex ေတြရဲ့ centre ႀကီးျဖစ္တယ္

brain နဲ႔ body ၾကားဆက္သြယ္ေပးေတာ့ ဘာနဲ႔တူလဲ?







ခ်စ္တပည့္မ်ား။ ။ၿမိဳ႔နယ္ရံုး . . . . .

ေအးဟုတ္ၿပီ ဒါဆိုဒီမွာရပ္ရေအာင္ စာျပန္ဖတ္ပါ နားမလည္တာ ျပန္လာေမးပါ
စာဖတ္ရင္ ေတြးၿပီးဖတ္ပါ

ကဲ မဂၤလာပါကြာ :D

Essential Regions of The Kidney

ကဲ . . . တို့ ဒီနေ့ ကျောက်ကပ်တစ်လုံးကို အညစ်အကျေးစွန့်စက်ရုံလို့ယူဆရအောင်

ဒါဆို စက်ရုံကြီးထဲမှာလည်ပတ်နေတဲ့ စက်လေးတွေရှိပါတယ်
ဒီစက်လေးတွေကို ကျွန်တော်တို့ nephron လို့ခေါ်ရအောင်
ဒီ nephron တစ်ခုစီမှာပါတဲ့အစိတ်အပိုင်းတွေဟာ excretionအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်နေလေတော့ essential regions လို့ခေါ်လိုက်ကြတာပေါ့

ကဲစကြရအောင်
ပထမဆုံး ကျောက်ကပ်ကို longitudinally ပိုင်းဖြတ်မယ်၊ထက်ခြမ်းခြမ်းလိုက်တာပေါ့ တစ်နည်းပဲကြီးစေ့ကို ၂ ခြမ်းခွာလိုက်သလိုပါဘဲ။

ဒီလိုခွာလိုက်ချိန်မှာ ကျောက်ကပ်ဟာ အပြင်ဘက်အခြမ်းတည်ဆောက်ပုံနဲ့ အတွင်းခြမ်းတည်ဆောက်ပုံဟာ သိသိသာသာကွဲပြားပါတယ်။

အပြင်ခြမ်းကို cortex လို့ခေါ်ပြီး အတွင်းခြမ်းကိုတော့ medulla ခေါ်တာပေါ့။
ဒီ cortex နဲ့ medulla စုံတဲ့နေရာလေးဟာ နယ်နမိတ်၂ခုကြားမှာ နယ်ခြားစည်းလေးပိုင်းခြားထားသလိုဘဲ သေချာလေးကို ကွဲကွဲပြားပြားတွေ့ရတယ်။

ဒီဆုံမှတ်လေးကို cortex နဲ့ medulla ဆုံတဲ့နေရာမို့လို့ cortico-medullary junction လို့ခေါ်ပါတယ်။
ကျောက်ကပ်ယောင်ယမ်းတဲ့ရောဂါနဲ့ အခြားသောအလားတူရောဂါအချိူ့မှာတော့ ဒီ junctionလေးပျောက်သွားတာပေါ့
ဒါက ဗဟုသုတလေးဘဲမှတ်ပါ။

စာကိုဆက်ပြောရအောင် . . . . .
cortex က သူ့နယ်နမိတ်တိတိကျကျ ညီညီညာညာလေးဘဲ၊
medulla ကျတော့ သူ့အတွင်းဘက်နယ်နိမိတ်ဟာ pelvis လို့ခေါ်တဲ့ ဆီးခံခွက်ထဲကိုထိုးထွက်နေတယ်။

ထိုးထွက်တဲ့အပိုင်းလေးတွေက conical-shape ထုချွန်ပုံသဏ္ဏန်လေးတွေရှိတယ်။ ပိရမစ်ပုံစံနဲ့လည်းဆင်လို့ ဒီထိုးထွက်နေတဲ့အပိုင်းလေးတွေကိုpyramids လို့ နာမည်ပေးထားတယ် ပိရမစ်ပုံစံလို တြိဂံပုံစံလိုရှိတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
၁၇ ရာစုလောက်မှာ Marcello Malpighi ကတွေ့ခဲ့လို့ malpighian pyramid ရယ်လို့လည်းခေါ်တယ်။

ဆက်ပြောရအောင်. . .
ဒီ pyramid တွေထိုးထွက်နေတဲ့ pelvis ဆိုတာကျတော့ ယပ်တောင်လိုလို ကတော့လိုလို ပုံစံလေးရှိတယ်၊ funnel-shaped လို့ဆိုတာပေါ့။

ဒီ အစိတ်အပိုင်းလေးတွေက တကယ့် အညစ်ကျေးစွန့်တဲ့ အပိုင်းလေးတွေမဟုတ်သေးဘူး
တကယ့်တကယ် အညစ်အကျေးစွန့်တာကိုလုပ်ဆောင်ပေးမယ့်အပိုင်းလေးတွေကိုတော့ excretory units လို့ခေါ်တယ်။

ကျောက်ကပ်တစ်လုံးမှာ excretory unit ပေါင်းသန်းချီပါဝင်တယ်။ နာမည်ကိုတော့ nephron လို့ခေါ်တယ် Greek စကားလုံး nephros ကနေဆင်းသက်လာတယ်၊ အဓိပ္ပါယ်ကတော့ kidney ကျောက်ကပ်ပါဘဲ။

ဒီသန်းချီတဲ့ nephron တစ်လုံးချင်းစီကို ဆရာတို့က ၂ ပိုင်းပိုင်းတယ် အညစ်အကျေးစွန့်ထုတ်မယ့်အပိုင်းနဲ့ စစ်ဆေးရေးပြန်ဝင်တဲ့အပိုင်းပေါ့။

အညစ်ကျေးစွန့်တဲ့အပိုင်းကို malpighian body လို့ခေါ်ပြီး
စစ်ဆေးရေးပြန်ဝင်တဲ့အပိုင်းကိုတော့ uriniferous tubule လို့ခေါ်တယ်။

ရှေ့ကပြောခဲ့တဲ့ Malpighi ကို အစွဲပြုခေါ်လို့ malpighian body ရယ်လို့ တို့ခေါ်တာပေါ့ကွာ။
ဒီကောင့်အကြောင်းကိုအရင်ရှင်းရအောင် . . .

သူ့မှာက ၂ ပိုင်းပါတယ်. . . .
glomerulus လို့ခေါ်တဲ့ ဆံခြည်မျှင်သွေးကြောထုံးလေးရယ်၊ Bowman's capsule ဆိုတဲ့ ဟင်းချိူပန်းကန်လုံးပုံစံခွက်ကလေးရယ်ပေါ့

ဒီနေရာမှာပြောချင်တာ Bowman's capsule သည် glomerulus လေးကိုငုံပြီးနေတယ် တစ်နည်း glomerulus လေးက ခွက်ကလေးထဲဝင်နေတယ်
ဒါကို စာမှာရေးတာက bowl of Bowman's capsule contains glomerulus လို့ရေးထားတော့
ရှေ့မှာတုန်းက malpighian body မှာ glomerulus ရယ် Bowman's capsule ရယ်ပါဝင်တယ်ဆိုပြီး အခုတစ်ခါ Bowman's capsule မှာ glomerulus ပါပြန်တယ်ဆိုတော့ မျက်စိလည်သွားတတ်တယ်။

ဒါကြောင့် capsule contains glomerulus ဆိုတာကို ပါဝင်တယ်လို့ ဘာသာမပြန်ဘဲ ခွက်လေးထဲမှာ glomerulus ကိုငုံလျက်တည်ရှိတယ်လို့ ဘာသာပြန်ရင် ပိုသင့်တော်မယ်။

ဒီထိနားလည်ပြီဆို glomerulus အကြောင်းလေး တို့ဆက်ပြောရအောင်. . . . .
သူက သွေးထဲက urea တွေကိုဖယ်ထုတ်ဖို့ ကျောက်ကပ်ကိုဝင်လာတဲ့ renal artery ကနေဖြာထွက်လာတဲ့ ဆံခြည်မျှင်သွေးကြောထုံးလေးကွ. . .

artery ကနေဖြာလာတဲ့ capillary လေးတွေကတဆင့် renal veinထဲပြန်ဝင်မယ့် capillary လေးတွေနဲ့ချိတ်ဆက်ထားတာ
ဒီနေရာမှာ ရှင်းပြချင်တာလေးက artery ကလာတဲ့ capillary လေးတွေသည် vein စီပြန်မယ့် capillary လေးတွေထက် ဆိုဒ်ပိုကြီးတယ်
အကြီးထဲကနေ အသေးထဲကို သွေးတွေတိုးဝင်တော့ အဝတ်ရေညှစ်ချသလို urea နဲ့ အခြားသော materials လေးတွေအကုန် စိမ့်ကျလာတော့တာဘဲ ဒါကို အောက်ကနေ Bowman's capsule က ခံထားပေးတာ။

ကဲ. . .ဒီနေ့တော့ ဒီမှာဘဲ ရပ်ထားရအောင် နောက်နေ့ ကျန်တဲ့အပိုင်းတွေ တို့ဆက်ပြောကြတာပေါ့။

Part-2

ကဲ မနေ့ကစာလေးဆက်ကြရအောင်. . . . .

Bowman's capsule မှာ ရပ်ထားတယ်နော်

Bowman's capsule က Sir William Bowman ကတွေ့ရှိခဲ့တာ သူစတွေ့ချိန်မှာတော့ အရမ်းမတိုးတက်သေးချိန်ဆိုတော့ ဆေးတောင့်ပုံစံလေးလို့မြင်ခဲ့တယ် ဒါကြောင့် capsule ရယ်လို့ခေါ်ခဲ့တာပေါ့
နောက်ပိုင်း microscope တွေက ပိုအားကောင်းလာတော့မှ capsule မဟုတ်ဘဲ cup or bowl shape လေးဖြစ်နေတာကို တွေ့ရှိရတယ် သို့သော် Sir Bowman ကိုဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် Bowman's capsule လို့ဘဲ ဆရာတို့ဆက်ခေါ်ကြတာပေါ့ . . . . .
ဒါ သူ့သမိုင်းကြောင်းလေး

ကဲ စာကိုဆက်ရအောင်
Bowman's capsule သည် ရှေ့ရက်ကပြောခဲ့သလိုဘဲ glomerulus က စစ်ချလိုက်တဲ့ အရည်တွေကို အောက်ကခံထားပေးပြီး uriniferous tubule ထဲကိုပို့ပေးတယ်ကွ

ဆရာက ဒီနေရာမှာ မင်းတို့ကို နည်းနည်းလေးပိုပြောပြချင်တယ်
ကျောက်ကပ်က အရည်စစ်ချတဲ့နှုန်းကို ဆရာတို့က glomerular filtration rate လို့ခေါ်တယ် တစ်မိနစ်ကို 125 ml ရှိတယ်
ဆိုလိုတာက ကျောက်ကပ်သည် တစ်မိနစ်တိုင်းမှာ အရည် 125 ml ကို စစ်ချသန့်စင်ပေးနေတာပေါ့။

ဒီလိုစစ်ချနေတာကိုလည်း Bowman's capsule ကထိန်းထားတာဘဲကွ
ဒါလေးတွေက စာမှာတော့မပါဘူး ကလေးတွေသိစေချင်လို့ပါ။

ဟုတ်ပြီ ဆက်ပြောမယ်
Bowman's capsule ထဲဝင်လာတဲ့ အရည်တွေသည်
urea တင်မကဘဲ glucose, NaCl, amino acid အစရှိတဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာအတွက်လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေလည်း အကုန်ပါလာတယ် တစ်နည်းပြောရရင် glomerulus က စစ်ချလိုက်တဲ့ အရည်သည် plasma နဲ့ သိပ်မကွာလှဘူး။

ဒီတော့ ကိုယ်ခန္ဓာကို ကောင်းကျိူးပြုတဲ့ပစ္စည်းလေးတွေ ဆီးထဲပါမသွားစေဖို့ တို့တွေ စစ်ဆေးရေးဝင်၊ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရပါတော့မယ်။

ကဲ ဒီမှာတင် glomerulus + Bowman's capsule တို့ပါဝင်တဲ့ စစ်ချတဲ့အပိုင်း malpighian body အကြောင်းက ပြီးဆုံးပါပြီ

ဆက်ပြောမှာက စစ်ဆေးရေးလုပ်မယ့်အပိုင်း uriniferous tubule အကြောင်းပါ

uriniferous tubule က Bowman's capsule နဲ့ချိတ်ထားတာဘဲ
capsule ထဲဝင်လာတဲ့ အရည်တွေကို uriniferous tubule တစ်လျှောက်သယ်ဆောင်တယ်

tubule ကို တို့တွေ ၃ ပိုင်းပိုင်းကြမယ်
1st coil
loop of Henle
2nd coil ဆိုပြီးခေါ်တာပေါ့။

ok ဆက်သွားရအောင် 1st coil , 2nd coil ခေါ်တာက tubule မှာ အပိုင်းလေး ၂ ပိုင်းသည် သူ့ဟာသူလေးလိမ်ပတ်ပြီးနေတယ်။
တိုင်တစ်ခုခုကို ပတ်လိုက်လို့အလိမ်အခွေဖြစ်သွားတာမဟုတ်ဘူးနော်
သူ့ဟာသူလေးဘဲ လိမ်ခွေနေတာ
စာမှာတော့ twisted around itself ရေးထားတယ်၊ သူ့ဟာသူလိမ်ခွေနေတယ်လို့ ဆိုလိုတယ်။

ဒီ coil ၂ ခုက ဆက်ဆင်းလာတဲ့ အပိုင်းလေးကတော့ ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်းလေးဘဲ straight portion လို့ခေါ်တာပေါ့၊
ဒီ straight portion လေး ၂ ခုဟာအလယ်မှာ သွားချိတ်ဆက်လိုက်တဲ့အခါ U ပုံစံလေးပေါ်လာတယ်
သူ့ကိုတော့ ဂျာမန်ပညာရှင် Fredrish Henle ကတွေ့ခဲ့လို့ U-shaped loop of henle / Henle's loop လို့ခေါ်တာပါ

ထားပါတော့ ဒီ ၃ ပိုင်းပေါင်းကို uriniferous tubule ခေါ်တာဘဲ။
ဘယ်လို စစ်ဆေးရေးဝင်တာလဲ ဆက်ရှင်းပြမယ်။
capsule ကတဆင့်ဝင်လာတဲ့ အရည်တွေမှာ glucose တို့ NaCL တို့လိုကောင်းတာတွေပါသွားတယ်လို့ ရှေ့ကဆရာပြောခဲ့တယ်နော်။

ဟုတ်ပြီ ဒါတွေကို tubule တစ်လျှောက်မှာ pump လို့ခေါ်တဲ့ ပစ္စည်းလေးတွေနဲ့သွေးကြောထဲကိုပြန်ပို့ပေးတယ်၊
for example. . .
potassium တစ်လုံးလိုချင်တယ်ဆိုပါစို့ကွာ ဒီတိုင်းဆွဲယူလိုက်လို့မရဘူး၊
sodium တစ်လုံးကိုသွေးကြောထဲကနေထုတ် potassium တစ်လုံးကိုပြန်ယူ. . . . .
ဒီလိုမျိူးလေး အလဲအလှယ်လုပ်ပြီး လည်ပတ်နေတယ်။

အလဲအလှယ်လုပ်တဲ့ material ပေါ်မူတည်ပြီး pump လေးတွေလည်းအမျိူးမျိုးရှိတာပေါ့ ခုနကပြောခဲ့တဲ့ကောင်ဆို sodium နဲ့ potassium လဲပေးလို့ Na/K pump ခေါ်တာပေါ့။

ဒီပန့်လေးတွေ လည်ဖို့လိုအပ်တဲ့ energy က cha 7 မှာပြောခဲ့တယ် respiration ကရတာပေါ့
energy ကိုသုံးပြီး သယ်ပို့တာကြောင့် active transport လို့ခေါ်တယ် cha 7 မှာဘဲသင်ခဲ့တယ်နော် ကလေးတွေမှတ်မိမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်
မမှတ်မိရင်တော့ စာပြန်ဖတ်ကြတော့နော်. . . . .

ဆက်ပြီးပြန်သယ်လိုက်တဲ့ ပစ္စည်းလေးတွေကို သွေးကြောထဲဘယ်လိုပြန်ပို့သလဲဆိုတာလေးပြောပြမယ်
glomerulus လေးပြန်သွားရအောင်. . .
glomerulus က renal artery ရဲ့ branch ကနေလာတယ်
ပြန်ထွက်သွားရင် renal vein ထဲဝင်မယ်ပေါ့
ဒါပေမယ့် glomerulus ကနေထွက်ထွက်လာချင်း renal veinထဲ တန်းမဝင်ဘူးကွ
tubule ကစစ်ဆေးရေးဝင်ပြီး ပြန်ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ပစ္စည်းလေးတွေကိုသယ်ဆောင်နိုင်ဖို့ glomerulus ကနေထွက်လာတာနဲ့ capillary လေးတွေက uriniferous tubule တစ်လျှောက် ကွန်ယက်လိုယှက်ဖြာပြီး ကောင်းတာတွေအားလုံးပြန်သယ်လာတယ်။

ဒီကနေမှ 2nd coil လည်းဆုံးရော ပြန်သယ်စရာလည်းကုန်ရော၊
အဲ့ကျတော့မှ tubule မှာကွန်ယက်လိုယှက်ဖြာနေတဲ့ သန်းချီသော capillary လေးတွေအားလုံးပေါင်းပြီး renal veinထဲဝင်သွားတော့တာဘဲ
ဒါကြောင့် excretory system မှာတုန်းက renal vein leaves the kidney with very little or no dissolved urea in the blood လိုကျက်ခဲ့တယ်မလား
renal vein သည် သန့်စင်သောသွေးတွေဖြစ်သွားပြီ ကောင်းတာတွေဘဲပါတော့တယ်။

ဟုတ်ပြီ . . . ဒီတော့ စစ်ချခဲ့တဲ့ ကျန်နေတဲ့ အညစ်ကျေးတွေကျတော့ရော?
ဒီကောင်တွေကိုတော့ စွန့်ထုတ်တော့မှာဖြစ်တာကြောင့် 2nd coil tubule သည် collecting duct လို့ခေါ်တဲ့ပြွန်ကို လာချိတ်ရတယ်။

ဒီမှာပြောချင်တာလေးရှိတယ်
ကျောက်ကပ်ထဲမှာ nephron ပေါင်းသန်းချီတယ်။ ဒီတော့ 2nd coil ကလည်းသန်းချီရှိတာပေါ့
သို့သော် collecting duct ကတော့ အဲ့လောက်မများဘူးကွ
2nd coil လေးတွေသည် နီးစပ်ရာနေရာအလိုက် တစ်နည်း အင်္ဂလိပ်လိုပြောမယ်ကွာ region အလိုက်စုပြီး collecting duct ထဲပေါင်းဝင်ကြတာ
ဥပမာ 2nd coil tubule
ဆယ်ခု၊အခုနှစ်ဆယ်လောက်က collecting duct တစ်ချောင်းထဲစုဝင်တယ်ကွာ ခွဲတမ်းချလိုက်တဲ့သဘောပေါ့။

ဆီးတွေလာစုပြုံလို့ collecting duct ကိုဆီးစုပြွန်လို့ ခေါ်ဆိုတတ်ကြတယ်။
ဒီကောင်ကမှတဆင့် pyramid တွေကိုဖြတ် pelvis ထဲကိုစီးဝင်စေတယ်။

pelvis ကမှတဆင့် ureter နောက် bladder
bladder ကနေ urethra
urethra ပြီးရင်ရော . . .?
အိမ်သာပေါ့ကွ XD XD
စတာပါကြာ။

ဒါဆို ကလေးတွေ ပုံလေးကိုတစ်ချက်ကြည့်စမ်း
Bowman's capsule ရယ် 1st coil, 2nd coil ရယ်က အပြင်ဘက် cortex ထဲရောက်နေတယ် တွေ့လား

အေး loop of Henle နဲ့ collecting duct ကျတော့ရော
ကျောင်းသားများ။ ။medulla ထဲမှာပါဆရာ

အေးဟုတ်တယ် medulla ထဲမှာပေါ့ ဒါဆို ရှင်းသွားပြီပေါ့
သိရမှာလေးက Bowman's capsule သည် glomerulus လေးကိုငုံထားလို့ glomerulus သည်လည်း cortex ထဲမှာဘဲ ရှိတယ်နော် ကလေးတွေ။

ဒါဆို အကျဉ်းချူပ်လေးပြန်ပြောရင်
-ကျောက်ကပ်ကို ထက်ခြမ်းခြမ်း ၂ နေရာတွေ့
-အပြင်ကို cortex အတွင်းက medulla
-medulla အတွင်းပိုင်းက pelvis ထဲကိုထိုးထွက်နေတယ် conical shape ရှိတယ် နာမည်က pyramids
-pelvis ဆိုတာကကျတော့ ယပ်တောင်ပုံ/ကတော့ပုံ funnel shaped cavity
-အထဲမှာက သန်းချီသောအညစ်ကျေးစွန့်ပစ္စည်းလေးတွေ နာမည်က nephron
-သူ့ကို ၂ ပိုင်းပိုင်း
-အညစ်ကျေးစွန့်တာက malpighian body
-စစ်ဆေးတာက uriniferous tubule
-malpighian ကို ၂ ခုထပ်ခွဲ. . . glomerulus ရယ် Bowman's capsule ရယ်
-glomerulus က capillary တွေအများကြီးစုထုံးထားတာ
renal artery ကလာတယ်
-သူ့စီက ပြန်ထွက်ရင် renal vein ထဲတန်းမဝင်ဘူး tubuleတစ်လျှောက် network ဖြစ်ပြီးကောင်းတာတွေပြန်သယ်ပြီးမှ renal veinထဲစုဝင်တယ်
-Bowman's capsule က glomerulus ကိုငုံထားတယ်

ဟုတ်ပြီ နောက်uriniferous tubule
-၃ ပိုင်းပိုင်းမယ်
-၂ပိုင်းက သူ့ဟာသူခွေနေလို့ 1st coil 2nd coil
-သူတို့ ၂ခုကြား straight portion ၂ခုပေါင်းရင် loop of Henle
-2nd coil အဆုံးမှာ region အလိုက်စုပြီး collecting duct မှာလာစုတယ်
-collecting duct ကနေ pelvis
-pelvis ကနေ ureter
-ureter ကနေ bladder
-bladder ကနေ urethra
-urethra ကနေ





-အိမ်သာ # # #
(သံပြိုင်အော်လိုက်ကြတဲ့ ကျွန်တော့်ကလေးတွေရဲ့အသံက အားရပါးရသင်ထားလို့ အာခြောက်တာတွေ မောတာတွေ အကုန်ပျောက်သွားစေတာပါဘဲ)

စေတနာမွန်ဖြင့်
ဆရာ Dr.Kyaw Ye Myint (M.B,B.S)
09979674876