30/10/2025
"မလုပ်ရဘူး" ဆိုတဲ့ စကားလုံး: အတားအဆီးတွေက ကလေးကို ဘယ်လို ပျက်စီးစေသလဲ?
(The Power of 'No': How Over-Protecting Your Child Can Limit Their Future)
ကလေးပြုစုပျိုးထောင်တဲ့အခါ 'မရဘူး'/မလုပ်ရဘူး (No) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မကြာခဏ သုံးရလေ့ရှိပါတယ်။ "မကိုင်နဲ့!" "မခုန်နဲ့!" "မပြောနဲ့!" စသဖြင့်ပေါ့။ ဒါဟာ လုံခြုံရေးအတွက် လိုအပ်တာမှန်ပေမယ့်၊ အလွန်အကျွံ တားဆီးချုပ်ချယ်တဲ့အခါ ကလေးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက် (Autonomy) ကို ထိခိုက်စေပါတယ်။
၁။ အမြဲတားဆီးခြင်း၏ ဆိုးကျိုး (The Hidden Cost of Constant Restriction)
* စိုးရိမ်ရသည့်အချက် (Fear): အမြဲတားဆီးခံရတဲ့ ကလေးတွေဟာ အနာဂတ်မှာ အခွင့်အရေးတွေ၊ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ ကြုံလာတဲ့အခါ "ငါလုပ်နိုင်ပါ့မလား?" ဆိုတဲ့ သံသယတွေနဲ့ အစပြုတတ်ကြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လွတ်လပ်စွာ စူးစမ်းလိုစိတ် (Curiosity) ကို သေစေပါတယ်။
* မရဘူး/မလုပ်ရဘူး များလွန်းခြင်း: ကလေးက အမှားလုပ်မှာကို ကြောက်လန့်ပြီး ဘာတစ်ခုမှ ကိုယ်တိုင်မလုပ်ရဲတော့တာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
၂။ 'ရတယ်' လို့ ပြန်လည်လွှဲပြောပေးပါ (Flipping 'No' to 'Yes, If...')
* အမှား: "မလုပ်ရဘူး" လို့ တိုက်ရိုက်ငြင်းပယ်တာ။
* အဖြေ (Positive Guidance): တားမြစ်မယ့် အစား၊ "အဲ့တာကို လုပ်လို့ရတယ်၊ ဒါပေမဲ့... မင်းအရင် ကိုယ့်လက်ကို ဆေးကြောပြီးမှ လုပ်နော်"
ဒါမှမဟုတ်
"ပြေးလို့ရတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အိမ်ထဲမှာ ပြေးတာက ပိုအန္တရာယ်များတာမို့ အပြင်မှာ ပြေးရအောင်" စသဖြင့် ကန့်သတ်ချက်နဲ့အတူ ခွင့်ပြုချက် (Conditional Yes) ပေးပါ။
၃။ စွန့်စားမှုရဲ့ အရေးပါပုံ (The Importance of Calculated Risk)
* သဘောကျစရာ: ကလေးက ပြေးလွှားခုန်ပေါက်ကစား ၊ ရေကန်ဘေးမှာ နည်းနည်းလေး လျှောက်ကြည့်တာမျိုးတွေဟာ တကယ့်ဘဝမှာ ကြုံလာမယ့် အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်လေ့လာတဲ့ နည်းလမ်းတွေပါ။ မိဘက ဘေးနားမှာ ရှိနေပြီး (Safety Net) သူတို့ကို အမှားလုပ်ခွင့် ပေးရပါမယ်။
၄။ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေးခြင်း (Fostering Decision Making)
* အရေးကြီးပုံ: အသက် (၃) နှစ်ကျော် ကလေးတွေကို ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် (ဥပမာ- ဘယ်အင်္ကျီဝတ်မလဲ၊ ဘယ်လိုပုံဆွဲမလဲ) ပေးတာက သူတို့ရဲ့ လေးစားမှုကို တည်ဆောက်ပေးပါတယ်။
👇🏻 comment မှာဖြေပေးခဲ့ပါအုံး👇🏻
၁။ သင့်ကလေးအတွက် သင် "တားမြစ်ခဲ့ရတဲ့ အရာ" ထဲကနေ နောက်ပိုင်းမှာ "လုပ်ခွင့်ပြုသင့်ခဲ့တယ်" လို့ ပြန်တွေးမိတဲ့ အဖြစ်အပျက် တစ်ခုခုကို ရေးပါ။
၂။ သင့်ကလေးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လေးစားမှုပြတဲ့အနေနဲ့ ဘယ်လိုပြောခဲ့ဖူးလဲ? (ဥပမာ- "မင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ငါလေးစားတယ်")
၃။ ဒီ Post ကို Share လုပ်ပြီး စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ တားဆီးနေရတဲ့ မိဘတွေအတွက် အားပေးစကားလေးတစ်ခွန်း Comment မှာ ရေးခဲ့ပါ။
မိဘတိုင်း တွေ့ရအောင် Share ပေးကြပါအုံးနော်
ရေးသားသူ - Ye Yint Aung (Baby Care)