19/02/2022
အပိုင်း (၁)
မင်္ဂလာပါ စာဖတ်သူတို့ရေ … ကျွန်မတို့လူသားတွေဟာ ပုထုစဉ်ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ဒေါသနဲ့ မကင်းနိုင်ကြပေမဲ့ လူ့ဘောင်လောကမှာ အမြဲကျင်လည်နေရတာဖြစ်တဲ့အတွက် မိမိတို့ရဲ့ ဒေါသကို ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက်ပြီး ထိန်းချုပ်ကိုင်တယ်နိုင်ဖို့ သိပ်ကိုအရေးကြီးပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒေါသထွက်ရတာလွယ်ပေမဲ့ မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့သာ ခက်ခဲတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီတစ်ပတ် အတွက် နေ့စဉ်ဘဝမှာရော လုပ်ငန်းခွင်မှာပါ လိုက်လျောညီထွေမှုရှိပြီး လူအများ၏ ချစ်ခင်မှုရအောင် စိတ်ပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ “ဒေါသဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းအရင်း များကို ရှာဖွေခြင်း - Exploring the Causes of Anger” ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးလေးကို ရေးသားတင်ပြ ပေးလိုက်ပါတယ်။
(၁) Insecurity
အမှန်တကယ်တော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုမရှိတဲ့သူတွေဟာ တစ်ခြားသူတွေထက်ပိုပြီး စိတ်တို ဒေါသထွက်လွယ်တတ်ကြပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့တွေရဲ့ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးမှာ ငြင်းပယ်ခံရတာတွေ (rejection)၊ ဆုံးရှုံးရမှာကို ကြောက်ရွံ့စိုးရိမ်မှုတွေ (fears)၊ စိတ်ပျက်စရာတွေ (disappointment)၊ လိုအပ်ချက်တွေများပြီး မပြည့်စုံဘူးလို့ ထင်မြင်ခံစားရတာတွေ (feelings of inadequacy) တွေကြောင့်မို့ မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားမှု (self-worth) လျော့ကျလာတာကြောင့် ဖြစ်ပါ တယ်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုရော တစ်ပါးသူကိုပါ ပြစ်တင်ဝေဖန်လာတာတွေနဲ့အတူ သူတို့ကိုယ်တိုင်ကကို ရှက်ရွံ့အားငယ်မှုတွေကို ခံစားနေကြရပါတယ်။ စိတ်ထဲမှာလည်း အမြဲတမ်း ကသိကအောက် ဖြစ်နေတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ သာမန်လူတွေထက်ပိုပြီး ဒေါသကြီးကြပါတယ်။
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလုံခြုံမှုကို ခံစားနေရတဲ့ လူတော်တော်များများဟာ သူတို့ငယ်စဉ်ကလေးဘဝ ကတည်းက နွေးထွေးလုံခြုံတဲ့ မိသားစုဘဝနဲ့ မိဘမေတ္တာကို လုံလုံလောက်လောက် မရရှိခဲ့သလို ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးလေးကို အခုထက်ထိ ဖတ်ရှု့နေတဲ့သူဟာ မိဘတစ်ယောက်ဖြစ်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့သားသမီးကို အပြည့်အဝ ချစ်ပေးဖို့အချိန်ပေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှု ဟာ သင့်အတွက်တော့ ဘုရားသခင်က ကောင်းချီးပေးတာပါလို့ သူတို့သိမြင်နားလည်လာအောင် ကြိုးစားဖို့လိုပါတယ်။ စိတ်ပညာရှုထောင့်က ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း အချစ်ခံရတဲ့ကလေးတွေဟာ စိတ်တို ဒေါသမထွက်လွယ်ဘဲ အချစ်မခံရမှာကြောက်ပြီး စိုးရိမ်သောက ရောက်နေတဲ့ ကလေးတွေကသာ ဒေါသကြီးတတ်ကြပါတယ်။
(၂) Pride
ကျွန်မတို့ လူတော်တော်များများဟာ ကလေးဘဝထဲက ကြီးပျင်းလာတဲ့အထိ အမြဲလိုလို ပထမ နေရာမှာ ရှိနေချင်ကြပါတယ်။ ကျောင်းသားဘဝထဲက အတန်းတိုင်မှာ အမှတ်ကောင်းကောင်းနဲ့ ထိပ်ဆုံး နေရာရောက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြသလို ဘွဲ့ရပြီး လုပ်ငန်းခွင်ရောက်ပြန်တော့လည်း ရာထူးကြီးကြီးနဲ့ ထိပ်ဆုံးနေရာရောက်ဖို့ အမြဲတမ်းကြိုးစား ရုန်းကန်နေကြရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူသားတွေ ရဲ့ အတွင်းစိတ်ထဲမှာကိုက အောင်မြင်ကျော်ကြားချင်တဲ့စိတ်တွေ … အသိအမှတ်ပြုခံခြင်တဲ့ စိတ်တွေ ကိန်းအောင်းနေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီစိတ်တွေကို မလွန်ကဲမိစေဖို့ ... မိမိတို့ရဲ့စိတ်ကို သတိနဲ့ ချွန်းအုပ် တက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘဝမှာ အမြဲတမ်း သူများတွေထက် အစစအရာရာမှာ လွန်ကဲစွာ သာလွန်ချင်တဲ့ မာန်ကြီးလွန်းတဲ့သူတွေဟာ လိုချင်တာမရ ဖြစ်ချင်တာမဖြစ်တဲ့အခါမှာ ပုံမှန်လူတွေထက်ပိုပြီးတော့ စိတ်တို ဒေါသထွက်တတ်ကြပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ အလေးထားမခံရတဲ့အခါ အသိမှတ်ပြုခြင်း မခံရတဲ့အခါမှာလည်း ဝမ်းနည်းလွယ်ပြီးတော့ ဒေါသထွက်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ မိတ်ဆွေတို့ အနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့စိတ်ကို အမြဲသတိနဲ့ ဆင်ခြင်ပြီးတော့ မာန်မာနလွန်ကဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အမျက်ဒေါသ (Pride-related anger) မထွက်အောင် ကြိုးစားပါလို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
(၃) Blame and Shame
ကျွန်မတို့လူတွေဟာ ကိုယ်သိလို့ဖြစ်စေ မသိလို့ဖြစ်စေ ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူ အပြောအဆိုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ ထောက်ပြခြင်းခံရတဲ့အခါမှာ (Shame) ရှက်ရွံ့အားငယ်မှုကို အနည်း နဲ့အများ ခံစားရပါတယ်။ ဒီထက်ပိုဆိုးတာက အများရှေ့မှာ ဝေဖန်ပြစ်တင်ခြင်းခံရတဲ့အချိန်မှာ ဒီခံစား ချက်က ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီးတော့ ဒေါသပါထွက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ လူတော်တော်များများက အရှက်ခွဲခံရတယ်လို့ ခံစားလာရရင် ဒေါသနဲ့ တုံ့ပြန်ကြတာများပြီးတော့ ရှက်ရမ်းရမ်းတတ်ကြပါတယ်။
နောက်ပြီးတော့ လူ့လောကမှာ တစ်ချို့ အရှက်တကွဲအကျိုးနည်းဖြစ်ရတဲ့ကိစ္စတိုင်းဟာလည်း အမှန်တကယ်ကို အရှက်ရစေတဲ့ အရာတွေမဟုတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တစ်ချို့လူတွေဟာ သူတို့ဆန္ဒမပါဘဲ အခြားသူတွေရဲ့ အတင်းအကျပ် အဓမ္မစေခိုင်းမှုကြောင့် မကောင်းတဲ့ အကုသိုလ်အလုပ် ကို ကျူးလွန်လိုက်ရတာရှိပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ ပြောရမယ်ဆိုရင် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝမှာထဲက လိင်လုပ်သားအဖြစ် အကျပ်ကိုင်စေခိုင်းခြင်းခံရတဲ့ ကလေးတွေဟာ အရွယ်ရောက်လာတဲ့အထိ သူတို့ ကိုယ်သူတို့ အပြစ်ရှိသလို ခံစားနေရပြီးတော့ ရှက်ရွံ့အားငယ် နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျွန်မတို့တတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ အားနည်းချက် အနင်းခံရတဲ့အခါမှာဘဲဖြစ်ဖြစ် ဒါမှမဟုတ် အခွင့်အရေး ယူတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ အခါမှာဘဲဖြစ်ဖြစ် ဒေါသထွက်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ သင့်အနေနဲ့ တစ်ခြား လူတစ်ယောက်ကို ဝေဖန်တော့မယ်ဆိုရင် အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ဝေဖန်မှုပုံစံမျိုး (comstructive criticism) ဖြစ်ဖို့လိုပါတယ်။ တကယ်တမ်း စဉ်းစားကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ဝေဖန်ပြစ်တင်ရတာ လွယ်သလောက် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုရှိဖို့သာ ခက်ခဲတာဖြစ်ပါတယ်။
မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ဒီဆောင်းပါးလေးကို အဆုံးအထိ ဖတ်ရှု့ပြီးသွားပြီဆိုရင် မိမိတို့ကို ဘယ်အရာ တွေက စိတ်တို၊ ဒေါသထွက်စေလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာ အဖြေရှာမိသွားပြီထင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ တစ်ခြား သူတွေလည်း ဗဟုသုတရအောင် သင့်ရဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို အောက်က (comment) မှာ မျှဝေပေးသွား ပါဦးနော်။ မိမိတို့ရဲ့ ဒေါသကို ကောင်းစွာထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်နိုင်ပြီး ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွေ တိုးတက် ကောင်းမွန်ပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း …..
မေတ္တာဖြင့်
ဝင့်သူဇာလှိုင်
18 February 2022
Reference:
Stanley, C. F. (2010). Surviving in an angry world: Finding your way to personal peace. Simon and Schuster.
Zawgyi
အပိုင္း (၁)
မဂၤလာပါ စာဖတ္သူတို႔ေရ … ကၽြန္မတို႔လူသားေတြဟာ ပုထုစဥ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ေဒါသနဲ႔ မကင္းနိုင္ၾကေပမဲ့ လူ႔ေဘာင္ေလာကမွာ အျမဲက်င္လည္ေနရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ မိမိတို႔ရဲ့ ေဒါသကို ေကာင္းစြာနားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး ထိန္းခ်ဳပ္ကိုင္တယ္နိုင္ဖို႔ သိပ္ကိုအေရးႀကီးပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေဒါသထြက္ရတာလြယ္ေပမဲ့ မိမိကိုယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔သာ ခက္ခဲတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီတစ္ပတ္ အတြက္ ေန႔စဥ္ဘဝမွာေရာ လုပ္ငန္းခြင္မွာပါ လိုက္ေလ်ာညီေထြမွုရွိၿပီး လူအမ်ား၏ ခ်စ္ခင္မွုရေအာင္ စိတ္ပညာပိုင္းဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ “ေဒါသျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္း မ်ားကို ရွာေဖြျခင္း - Exploring the Causes of Anger” ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါးေလးကို ေရးသားတင္ၿပ ေပးလိုက္ပါတယ္။
(၁) Insecurity
အမွန္တကယ္ေတာ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုံျခဳံမွုမရွိတဲ့သူေတြဟာ တစ္ျခားသူေတြထက္ပိုၿပီး စိတ္တို ေဒါသထြက္လြယ္တတ္ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ေတြရဲ့ ဘဝတစ္ေလၽွာက္လုံးမွာ ျငင္းပယ္ခံရတာေတြ (rejection)၊ ဆုံးရွုံးရမွာကို ေၾကာက္ရြံ့စိုးရိမ္မွုေတြ (fears)၊ စိတ္ပ်က္စရာေတြ (disappointment)၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြမ်ားၿပီး မျပည့္စုံဘူးလို႔ ထင္ျမင္ခံစားရတာေတြ (feelings of inadequacy) ေတြေၾကာင့္မို႔ မိမိကိုယ္ကို တန္ဖိုးထားမွု (self-worth) ေလ်ာ့က်လာတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါ တယ္။ အက်ိဳးဆက္အားျဖင့္ မိမိကိုယ္ကိုေရာ တစ္ပါးသူကိုပါ ျပစ္တင္ေဝဖန္လာတာေတြနဲ႔အတူ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ကကို ရွက္ရြံ့အားငယ္မွုေတြကို ခံစားေနၾကရပါတယ္။ စိတ္ထဲမွာလည္း အျမဲတမ္း ကသိကေအာက္ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ သာမန္လူေတြထက္ပိုၿပီး ေဒါသႀကီးၾကပါတယ္။
စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ မလုံျခဳံမွုကို ခံစားေနရတဲ့ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သူတို႔ငယ္စဥ္ကေလးဘဝ ကတည္းက ေႏြးေထြးလုံျခဳံတဲ့ မိသားစုဘဝနဲ႔ မိဘေမတၱာကို လုံလုံေလာက္ေလာက္ မရရွိခဲ့သလို ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးေလးကို အခုထက္ထိ ဖတ္ရွု႔ေနတဲ့သူဟာ မိဘတစ္ေယာက္ျဖစ္မယ္ဆိုရင္ မိမိတို႔သားသမီးကို အျပည့္အဝ ခ်စ္ေပးဖို႔အခ်ိန္ေပးဖို႔ အႀကံျပဳလိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သူတို႔ရဲ့ ျဖစ္တည္မွု ဟာ သင့္အတြက္ေတာ့ ဘုရားသခင္က ေကာင္းခ်ီးေပးတာပါလို႔ သူတို႔သိျမင္နားလည္လာေအာင္ ႀကိဳးစားဖို႔လိုပါတယ္။ စိတ္ပညာရွုေထာင့္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လည္း အခ်စ္ခံရတဲ့ကေလးေတြဟာ စိတ္တို ေဒါသမထြက္လြယ္ဘဲ အခ်စ္မခံရမွာေၾကာက္ၿပီး စိုးရိမ္ေသာက ေရာက္ေနတဲ့ ကေလးေတြကသာ ေဒါသႀကီးတတ္ၾကပါတယ္။
(၂) Pride
ကၽြန္မတို႔ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ကေလးဘဝထဲက ႀကီးပ်င္းလာတဲ့အထိ အျမဲလိုလို ပထမ ေနရာမွာ ရွိေနခ်င္ၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းသားဘဝထဲက အတန္းတိုင္မွာ အမွတ္ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ထိပ္ဆုံး ေနရာေရာက္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကသလို ဘြဲ႕ရၿပီး လုပ္ငန္းခြင္ေရာက္ျပန္ေတာ့လည္း ရာထူးႀကီးႀကီးနဲ႔ ထိပ္ဆုံးေနရာေရာက္ဖို႔ အျမဲတမ္းႀကိဳးစား ႐ုန္းကန္ေနၾကရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လူသားေတြ ရဲ့ အတြင္းစိတ္ထဲမွာကိုက ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားခ်င္တဲ့စိတ္ေတြ … အသိအမွတ္ျပဳခံျခင္တဲ့ စိတ္ေတြ ကိန္းေအာင္းေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီစိတ္ေတြကို မလြန္ကဲမိေစဖို႔ ... မိမိတို႔ရဲ့စိတ္ကို သတိနဲ႔ ခၽြန္းအုပ္ တက္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဘဝမွာ အျမဲတမ္း သူမ်ားေတြထက္ အစစအရာရာမွာ လြန္ကဲစြာ သာလြန္ခ်င္တဲ့ မာန္ႀကီးလြန္းတဲ့သူေတြဟာ လိုခ်င္တာမရ ျဖစ္ခ်င္တာမျဖစ္တဲ့အခါမွာ ပုံမွန္လူေတြထက္ပိုၿပီးေတာ့ စိတ္တို ေဒါသထြက္တတ္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အေလးထားမခံရတဲ့အခါ အသိမွတ္ျပဳျခင္း မခံရတဲ့အခါမွာလည္း ဝမ္းနည္းလြယ္ၿပီးေတာ့ ေဒါသထြက္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ မိတ္ေဆြတို႔ အေနနဲ႔ မိမိတို႔ရဲ့စိတ္ကို အျမဲသတိနဲ႔ ဆင္ျခင္ၿပီးေတာ့ မာန္မာနလြန္ကဲမွုေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာနိုင္တဲ့ အမ်က္ေဒါသ (Pride-related anger) မထြက္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါလို႔ အႀကံျပဳလိုပါတယ္။
(၃) Blame and Shame
ကၽြန္မတို႔လူေတြဟာ ကိုယ္သိလို႔ျဖစ္ေစ မသိလို႔ျဖစ္ေစ ကိုယ့္ရဲ့ အျပဳအမူ အေျပာအဆိုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တစ္စုံတစ္ေယာက္ရဲ့ ေထာက္ျပျခင္းခံရတဲ့အခါမွာ (Shame) ရွက္ရြံ့အားငယ္မွုကို အနည္း နဲ႔အမ်ား ခံစားရပါတယ္။ ဒီထက္ပိုဆိုးတာက အမ်ားေရွ႕မွာ ေဝဖန္ျပစ္တင္ျခင္းခံရတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီခံစား ခ်က္က ပိုမိုျပင္းထန္လာၿပီးေတာ့ ေဒါသပါထြက္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အရွက္ခြဲခံရတယ္လို႔ ခံစားလာရရင္ ေဒါသနဲ႔ တုံ႔ျပန္ၾကတာမ်ားၿပီးေတာ့ ရွက္ရမ္းရမ္းတတ္ၾကပါတယ္။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ လူ႔ေလာကမွာ တစ္ခ်ိဳ႕ အရွက္တကြဲအက်ိဳးနည္းျဖစ္ရတဲ့ကိစၥတိုင္းဟာလည္း အမွန္တကယ္ကို အရွက္ရေစတဲ့ အရာေတြမဟုတ္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြဟာ သူတို႔ဆႏၵမပါဘဲ အျခားသူေတြရဲ့ အတင္းအက်ပ္ အဓမၼေစခိုင္းမွုေၾကာင့္ မေကာင္းတဲ့ အကုသိုလ္အလုပ္ ကို က်ဴးလြန္လိုက္ရတာရွိပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ငယ္စဥ္ကေလးဘဝမွာထဲက လိင္လုပ္သားအျဖစ္ အက်ပ္ကိုင္ေစခိုင္းျခင္းခံရတဲ့ ကေလးေတြဟာ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့အထိ သူတို႔ ကိုယ္သူတို႔ အျပစ္ရွိသလို ခံစားေနရၿပီးေတာ့ ရွက္ရြံ့အားငယ္ ေနတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကၽြန္မတို႔တေတြဟာ မိမိတို႔ရဲ့ အားနည္းခ်က္ အနင္းခံရတဲ့အခါမွာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ အခြင့္အေရး ယူတယ္လို႔ ခံစားရတဲ့ အခါမွာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ေဒါသထြက္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သင့္အေနနဲ႔ တစ္ျခား လူတစ္ေယာက္ကို ေဝဖန္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေဝဖန္မွုပုံစံမ်ိဳး (comstructive criticism) ျဖစ္ဖို႔လိုပါတယ္။ တကယ္တမ္း စဥ္းစားၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဝဖန္ျပစ္တင္ရတာ လြယ္သေလာက္ တာဝန္ယူမွု တာဝန္ခံမွုရွိဖို႔သာ ခက္ခဲတာျဖစ္ပါတယ္။
မိတ္ေဆြတို႔အေနနဲ႔ ဒီေဆာင္းပါးေလးကို အဆုံးအထိ ဖတ္ရွု႔ၿပီးသြားၿပီဆိုရင္ မိမိတို႔ကို ဘယ္အရာ ေတြက စိတ္တို၊ ေဒါသထြက္ေစလဲဆိုတာ စိတ္ထဲမွာ အေျဖရွာမိသြားၿပီထင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ တစ္ျခား သူေတြလည္း ဗဟုသုတရေအာင္ သင့္ရဲ့ အေတြ႕အၾကဳံေတြကို ေအာက္က (comment) မွာ မၽွေဝေပးသြား ပါဦးေနာ္။ မိမိတို႔ရဲ့ ေဒါသကို ေကာင္းစြာထိန္းခ်ဳပ္ကိုင္တြယ္နိုင္ၿပီး ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးေတြ တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳရင္း …..
ေမတၱာျဖင့္
ဝင့္သူဇာလွိုင္
18 February 2022
Reference:
Stanley, C. F. (2010). Surviving in an angry world: Finding your way to personal peace. Simon and Schuster.
Brilliant Myanmar
Featured Post Ways to release Stress မင်္ဂလာပါ စာဖတ်သူတို့ရေ ….. ကျွန်မဒီနေ့ ရေးသားတင်ပြပေမယ့် အကြောင်းအရာလေးကတော့ (stress management strategies) ထဲမှ ....
13/02/2022
မင်္ဂလာပါ စာဖတ်သူတို့ရေ … ဒီတစ်ပတ်အတွက် ကျွန်မရေးသားတင်ပြပေးမဲ့အကြောင်းအရာ ကတော့ “Four keys to strategic marketing” လို ဆိုတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်ဈေးကွက်ဖော်ဆောင် ရေးအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါတဲ့ အချက် (၄) ချက်ထဲက ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိခြင်း (differentiation) နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသေးစိပ်ရေးသား တင်ဆက်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်ရှင်။
(၁) Differentiation (ကွဲပြားခြားနားမှု)
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု အောင်မြင်ဖို့ဆိုတာ မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ပြိုင်ဘက်တွေထက် ပိုမိုသာလွန် ကောင်းမွန်အောင် (competitive advantage) ဖြစ်အောင် ဘယ်လောက်အထိ စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်လဲ ဆိုတဲ့ အချက်ပေါ်မှာ အဓိကမူတည်ပါတယ်။ သည့်ထက်ပိုပြီးပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ မိတ်ဆွေတို့ ရောင်းချချင်တဲ့ (product) သို့ (service) ဟာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်တဲ့ ဈေးကွက်မှာ အများနဲ့မတူဘဲ တမူ ထူးခြား ဆန်းသစ်နေဖို့ လိုအပ်သလို ဒီလိုအားသာချက်တွေရှိကြောင်းကိုလည်း ဈေးကွက်မှာ (Customer) တွေ သိရှိအောင် ချပြတတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
(Differentiation) ကွဲပြားခြားနားမှုရှိဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုလိုချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါဟာလည်း ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ရေး ပညာရပ်ရဲ့ အဓိကအရေးပါတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်
ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ ပြိုင်ဘက်တွေထက် ခြေတစ်လှမ်းသာနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စီးပွားရေးမဟာဗျူဟာ (business strategy) အားလုံးရဲ့အသက်ဟာ ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ရေးမဟာဗျူဟာ (marketing strategy) ဖြစ်သလို (marketing strategy) တွေအားလုံးရဲ့ အသက်ဟာလည်း (differentiation) ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နာမည်ကျော် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ပါရဂူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ “Peter Drucker” ပြောတာကတော့ “သင့်မှာ ပြိုင်ဘက်ထက် သာလွန်ကောင်းမွန် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း မရှိဘူးဆိုရင်
ရှိအောင်ကြိုးစားလုပ်ယူပါ . . . ဒီလိုမှမလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင်တော့ ဈေးကွက်က ထွက်သွားတာ အကောင်းဆုံးပါ”လို့ ဆိုပါတယ်။ စာဖက်သူ အနေနဲ့ ဒီလောက်အထိ ဖတ်ပြီးသွားပြီဆိုရင်တော့ မိမိရဲ့ (competitive advantage) ဟာ ဘာလဲဆိုတာ ကို ပြန်လည်စဉ်းစားသုံးသပ်နေမိပြီလို့ ထင်ပါတယ်။ဒါကြောင့်မို့ မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ဈေးကွက်မဖော်ဆောင်ခင် ပထမဆုံး ကိုယ့်ရဲ့ (competitive advantage) က ဘာလဲဆိုတာကို သေသေချာချာ သိရှိနားလည်ထားဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သင့်ရဲ့ ဖောက်သည်တွေဟာ အခြားနေရာကနေ မဝယ်ယူဘဲ ဘာကြောင့် သင့်ဆီကနေဘဲ အမြဲဝယ်ယူအားပေး နေလဲဆိုတာကို သိရှိနားလည်ထားခြင်းဟာ သင့်လုပ်ငန်းရဲ့ (competitive advantage) ကို သိရှိဖို့ လမ်းစဖြစ်စေပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ သင့်ရဲ့(customer) တွေဟာ ဘယ်လို (value) မျိုးကို ရှာဖွေနေတာလဲ? ....သင်ပေးစွမ်းနိုင်တာထက်ပိုပြီး ဒီထက် သူတို့ဘာကိုပိုလိုချင်နေသေးသလဲ? ဆိုတာကိုပါ သိအောင်အမြဲ ကြိုးစားနေဖို့လိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သင့်ရဲ့ (customer) တွေအနေနဲ့ မိတ်ဆွေတို့ဆီက ဝယ်ယူထားတဲ့ပစ္စည်း ပေးဆောင်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးပြုပြီး သူတို့ရဲ့ လူနေမှုဘဝ ပုံစံ(litestyle) တိုးတက်မြင့်မားအောင်လုပ်ငန်းခွင်ဘဝလည်း တိုးတက်သာယာမှုရှိအောင် ဘယ်လိုအသုံးပြု နိုင်မလဲ ဆိုတာကိုပါ သိရှိနားလည်ထားမယ်ဆိုရင် သင့်အနေနဲ့ပြိုင်ဘက်တွေထက် သာလွန်ကောင်းမွန်အောင် ဆက်ပြီး စွမ်းဆောင်နိုင်ဖို့ အကြံဉာဏ်ကောင်းတွေကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်သူ (marketer) တစ်ယောက်အနေနဲ့ လောလောဆယ်ခေတ်စား နေတဲ့ ဈေးကွက်အနေအထား ဈေးကွက်လားရာ (current market trend) ဟာဘာဖြစ်နေတာလဲဆိုတာ ကိုပါ သိရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဈေးကွက်ကို အမြဲတမ်း
စူးစမ်းလေ့လာနေဖို့ (market analysis) လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုလိုချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။သည့်ထက်ပိုပြီး ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ အခုဈေးကွက်မှာ လတ်တလော ဘယ်အရာတွေကခေတ်စားနေလဲ? နောက်မကြာခင် အနာဂါတ်မှာ ဘယ်လိုမျိုးတွေ ထပ်ပြီး ခေတ်စားလာနိုင်လဲ? …
ပြန်ပြီး ခေတ်စားလာနိုင်သလား? ဆိုတာကိုပါ ကြိုတင်မှန်းဆ တွေးခေါ် တတ်ဖို့သိပ်ကိုအရေးကြီးပါတယ်။(marketer) တစ်ယောက်အနေနဲ့ အမြဲခေတ်ရှေ့ပြေးနေဖို့လိုပါတယ်။
ရောင်းအားတက်ပြီး အမြတ်များများရအောင် သင့်အနေနဲ့ ဈေးကွက်အနေအထားပေါ်မူတည်ပြီး စဉ်းစား ဆုံးဖြတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ကိုယ်ထုတ်လုပ်နေတဲ့ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ပေးနေတဲ့ဝန်ဆောင်မှုတွေကို သမရိုးကျမဟုတ်ဘဲ တစ်ခြားပုံစံပြောင်းပြီး ပြောင်းလဲမယ်ဆိုရင် ဘာဖြစ်လာနိုင်မလဲ ဆိုတာကိုပါ သင့်အနေနဲ့ ကြိုတင်စဉ်းစားထားဖို့ လိုပါတယ်။
မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေများပြားလှတဲ့ဈေးကွက်မှာ အောင်မြင်မှုကို ရေရှည်ထိန်းထား ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ (unique selling proposition-USP) ရှိဖို့ အထူးကို
လိုအပ်လှပါတယ်။ ဆိုလိုချင် တာကတော့ သင့်ရဲ့(product) သို့ (service) ဟာ ဖောက်သည်တွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေ... ပြဿနာတွေကို အမှန်တကယ် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပြီး ဘယ်သူကမှ တုပယှဉ်ပြိုင် အစားထိုးလို့မရနိုင်တဲ့ တစ်မူထူးခြားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖန်တီးပေးနိုင်ဖို့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ ဈေးကွက်မှာ ရှင်သန်ကျန်နေဖို့ဆိုရင် သင့်အနေနဲ့
အနည်းဆုံး အားသာချက်တစ်ခုလောက်တော့ ပိုင်ဆိုင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ရိုးရိုးလေးပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ကိုယ်ပေးချင်တာနဲ့ (customer) တွေ လိုချင်တာ ထပ်တူကျဖို့
လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုလိုချင်တာဖြစ်ပါတယ်။
မေတ္တာဖြင့်
ဝင့်သူဇာလှိုင်
Sunday, 13 February 2022
Reference:
Thompson, Mark, and Brian Tracy. Now, Build a Great Business!: 7 Ways to Maximize Your Profits in Any Market. Amacom Books, 2010.
Brilliant Myanmar
Featured Post Ways to release Stress မင်္ဂလာပါ စာဖတ်သူတို့ရေ ….. ကျွန်မဒီနေ့ ရေးသားတင်ပြပေမယ့် အကြောင်းအရာလေးကတော့ (stress management strategies) ထဲမှ ....
23/01/2021
မင်္ဂလာပါ . . . စာဖတ်သူတို့ရေ . . . ဒီတစ်ပတ်အတွက် ကျွန်မရေးသားတင်ပြပေးမဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ “Five attributes of marketable products and services” လိုဆိုတဲ့ စျေးကွက်ဝင် ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ ၀န်ဆောင်မှုတို့မှာ ရှိသင့်ရှိထိုက်တဲ့ ဂုဏ်ရည်ငါးသွယ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လေ့လာမှတ်သားသင့်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အကျယ်တဝင့် ရေးသားဖော်ပြပေးမှာဖြစ် ပါတယ်ရှင်။
ဒီဆောင်းပါးလေးကတော့ စျေးကွက်ရှာဖွေရေး (marketing) ပညာရပ်နဲ့ တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်ပြီးတော့ စျေးကွက်ဖော်ဆောင်သူ မန်နေဂျာတွေအနေနဲ့ ကောင်းမွန်ထိရောက်တဲ့ (marketing plan) ကို ရေးဆွဲတဲ့အခါမှာ မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမဲ့ အကြောင်းအရာတွေ လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆို ဆက်ပြီးဖတ်ကြည့်လိုက်ရအောင်နော်။
(၁) Ease and convenience
စျေးကွက်မှာ ကိုယ်ရောင်းချချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်း (product) ဒါမှမဟုတ် ပေးချင်တဲ့ ၀န်ဆောင်မှု (service) ဟာ ပြိုင်ဘက်တွေထက် ပိုမိုအသုံးပြုရလွယ်ကူပြီး သက်တောင့်သက်သာ ရှိဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ စျေးကွက်သုတေသန အထောက်အထားများအရ လွယ်လင့်တကူ ၀ယ်ယူအသုံးပြုလို့မရတဲ့ (product) တွေ၊ (service) တွေဟာ ၀ယ်လိုအားနည်း တဲ့အတွက် ရောင်းတန်းမဝင် မျက်နှာပန်းမလှလိုဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်ရဲ့တောင်းဆိုမှုအရ ပျားပန်းခတ်မျှ အလုပ်များပြီး လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေကြရတဲ့ စားသုံးသူတွေရဲ့ ပြောင်းလဲလာတဲ့ အမူ အကျင့် (consumer behavior) ကြောင့်ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့ မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ကိုယ်ရောင်းမဲ့ ပစ္စည်းနဲ့ ပေးမဲ့ဝန်ဆောင်မှုကို စျေးကွက်မှာ မမိတ်ဆက်ခင် ဒီအချက်ကို အထူး ဦးစားပေးပြီး ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သင့်အနေနဲ့ အများနဲ့မတူဘဲ တစ်မူထူး ခြားပြီး ဆန်းသစ်တီထွင်နိုင်မယ်ဆိုရင် ပြိုင်ဘက်တွေထက် သာလွန်ကောင်းမွန်အောင် စွမ်းဆောင် နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
စာဖတ်သူတို့ စံနမူနာယူနိုင်ဖို့အတွက် “Amazon-retial company” ရဲ့ ပြိုင်ဘက်ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်တဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ကို အနည်းငယ် တင်ပြပေးလိုပါတယ်။ “Amazon” ဆိုတာဟာ စတင်တည်ထောင်စမှာတော့ အွန်လိုင်းလက်လီစာအုပ် အရောင်းဆိုင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပေမဲ့ လက်ရှိ အခုအချိန်မှာတော့ သူ့ရဲ့ (e-commerce platform) ပေါ်မှာ (digital goods) တွေအပြင် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဘီလျံနဲ့ချီတဲ့ ပစ္စည်းပေါင်းများစွာကို ရောင်းချ ပေးနေပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အားသာချက်ကတော့ (one-click shopping) ကို တီထွင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၀ယ်ယူသူတွေက (click) တစ်ချက်ထောက်လိုက်တာနဲ့ အမျိုးအမည်စုံလင် လှတဲ့ပစ္စည်းပေါင်းများ စွာကို စျေးနှုန်းချိုသာစွာနဲ့ တစ်နေရာတည်းမှာ လွယ်လင့်တကူ ၀ယ်ယူရရှိနိုင်တာ ဖြစ်ပါသည်။
ဒါ့အပြင် (Amazon Go App) ကို အသုံးပြုပြီး(QR code)ကို (scan) ဖတ်လိုက်ရုံနဲ့ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းပြီး ငွေပေးချေစရာမလိုဘဲ လွယ်လင့်တကူဝယ်ယူပြီး ပြန်ထွက်သွားလို့ရတဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံး
(walk out shopping technology)ကို အသုံးပြုထားတဲ့ "Amazon Go" & "Amazon Go Grocery" အစရှိတဲ့ ဆိုင်တွေကိုလည်း (on-land) မှာ ဖွင့်လှစ်ထားပါသေးတယ်။
(၂) Additional benefits and quality
မိတ်ဆွေတို့ ရောင်းချချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းဟာ စျေးနှုန်းချင်းတူရင်တောင်မှ စျေးကွက်မှာ ပြိုင်ဘက်ရဲ့ ပစ္စည်းတွေထက် ပိုမိုသာလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ထပ်ပြီးဖြည့်ဆည်းပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တစ်ချို့ပြိုင်ဘက်တွေဟာ ၀ယ်လိုအားကိုမြင့်တက်စေပြီး စျေးကွက်ဝေစု (mark share) များများရရှိဖို့အတွက် (low pricing strategy) ကို ကျင့်သုံးကြလို့ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့လည်း ဒီလိုအပိုထပ်ဆောင်းပေးခြင်းဟာ သင့်ရဲ့ကုန်ပစ္စည်းကို (customers) တွေ ပိုပြီး အကျိုးရှိရှိနဲ့ လွယ်လွယ်ကူကူ အသုံးပြုလို့ရအောင် ပြုလုပ်ပေးရာလည်း ရောက်ပါတယ်။ သင့်ရဲ့ (product) ဟာ ပိုပြီးတော့ စျေးကြီးတယ်ဆိုရင် တောင်မှ စားသုံးသူတွေဟာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ ထူးခြားတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ခံစားနိုင်မယ်ဆိုရင် ၀ယ်ဖို့ လက်တွန့်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီးသိမြင်နားလည်စေဖို့အတွက် (coffee industry) မှာ အောင်မြင် နေတဲ့ ကမ္ဘာကျော် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ (Starbucks) ကော်ဖီဆိုင်ရဲ့ ပြိုင်ဘက်ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်တဲ့ အချက်ကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ရအောင်နော်။ (Starbucks) ကော်ဖီဆိုင်ဟာဆိုရင် သူ့ရဲ့ (servicescape) ဒီဇိုင်းကို သူမတူဘဲ ထူးခြားဆန်းသစ် အောင် တီထွန်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါတွေကတော့ သက်တောင့်သက်သာရှိပြီး နွေးထွေး တဲ့ နေရာထိုင်ခင်းတွေ၊ စိတ်ကိုရွှင်ပြစေတဲ့ မီးအလင်းရောင်တွေ၊ ပုံရိပ်ကောင်းကို ဖန်တီးဖို့အတွက် ခင်းကျင်းပြသထားတဲ့ (Starbucks) ရဲ့ (stories) တွေအပြင် မွှေးပျံ့တဲ့ ကော်ဖီရနံ့နဲ့အတူ ဖော်ရွှေပျူငှာတဲ့ ဆိုင်ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အပြံုးတွေနဲ့ ပုံဖော်ထားပါတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ (Starbucks) ရဲ့ ပဲ့ကိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ (Howard Schultz) က သူ့ရဲ့ ကော်ဖီဆိုင်ကို လူတိုင်းရဲ့ ဘဝမှာ အိမ်နဲ့အလုပ်ပြီးရင် တတိယမြောက်အရေးပါဆုံး နေရာဖြစ်အောင် ပုံဖော်ဖန်တီးထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် (free WiFi) ပါ တပ်ဆင်ပေးထားခြင်းနဲ့အတူ သူ့ရဲ့ (customers) တွေကို မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းတွေနဲ့ဘဲဖြစ်ဖြစ် စီးပွားရေး မိတ်ဖက်တွေနဲ့ ဘဲဖြစ်ဖြစ် အေးအေး ဆေးဆေး တွေ့ဆုံစကားပြောနိုင်အောင် . . . ကွန်ပျူတာယူဆောင်လာပြီး (online services) တွေပါ လုပ်ကိုင်နိုင်အောင် ၀န်ဆောင်မှုပေးထားပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လည်း (Starbucks) ဟာ ကမ္ဘာနှင့်တစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ ကော်ဖီချစ်သူတွေရဲ့ နှလုံးသားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင် တာဖြစ်ပြီးတော့ ကော်ဖီစျေးကွက်မှာလည်း နှစ်ကာလအတော်ကြာအောင် နာမည်ကောင်း တစ်ခုကို ပုံဖော်ဖန်တီး ထားပြီး ရပ်တည်နေနိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာလည်း စာရေးသူအထက်မှာ ပြောခဲ့သလိုဘဲ (customers) တွေကို ကော်ဖီအပြင် အပိုထပ်ဆောင်း ၀န်ဆောင်မှုတွေကိုပါ ပေးထားနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။
(၃) Inexpensive product
ပြိုင်ဘက်ရဲ့ ပစ္စည်းတွေထက် ပိုပြီး စျေးနှုန်းချိုသာစွဲနဲ့ ရောင်းချနိုင်ဖို့ဆိုရင် စျေးကွက်မှာ မိမိရောင်းချချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းကို လေလွှင့်ပြုန်းတီးမှု မရှိဘဲ ကုန်ကျစရိတ် သက်သက်သာသာနဲ့ သေချာစီစစ်ပြီး ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချီနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကောင်းမွန်ထိရောက်တဲ့ ထုတ်လုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်ဖို့အတွက် စျေးသက်သာစေဖို့ လက်ကားစျေးနဲ့ ၀ယ်ယူထားတဲ့ ကုန်ကြမ်း ပစ္စည်းတွေကို ကျွမ်းကျင်လုပ်သားတွေက နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာမှာ အားသာတဲ့ ခေတ်မှီ စက်ကိရိယာတွေနဲ့ ထုတ်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ များများထုတ်လုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပြီးတော့ (economies of scale) ကို ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လုပ်ငန်းပိုမိုချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင် ပြီးတော့ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေဖို့အတွက် (business process outsourcing-BPO) ကိုလည်း လိုအပ်ရင် လိုအပ်သလို ပြုလုပ်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ နောက်ပြီး စျေးကွက်မှာ ထိရောက်စွာ ဖြန့်ချီနိုင်ဖို့အတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ (distribution channels) တွေကို ရှာဖွေဖို့ လိုအပ်သလို ဝယ်လိုအား ရှိပြီးသား ပစ္စည်းတွေရဲ့ မလိုအပ်ဘဲ အပိုပါ၀င်နေတဲ့ (extra features) တွေကိုလည်း လျော့ချ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း အားဖြင့်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ကို သက်သာစေပြီး (cost advantages) ဖြစ်စေပါတယ်။
(၄) Brand inspiration
ပြိုင်ဘက် (brands) တွေကြားမှာ သင့်ပစ္စည်းရဲ့ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် (brand) ကို စားသုံး သူတွေ မြင်တိုင်း ကြားတိုင်း သူတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံမှာ ပုံရိပ်ကောင်းတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အမှန်တကယ်တော့ နာမည်ကောင်းတစ်ခု ဖန်တီးပုံဖော်ဖို့ (brand reputation) ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ဆိုတာဟာ မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် ကြိုးစားနေဖို့ လိုအပ်သလို အချိန်ကာလတစ်ခုအထိ ရင်းနှီးပေးဆပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ (customers) တွေရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ သင့်ရဲ့ (brand) ကို တံဆိပ်ခပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့ လက်ရှိစျေးကွက်ထဲမှာ သင့်ရဲ့ (brand) ဟာ ဘာလဲဆိုတာကို သေသေချာချာ တိတိကျကျ ချပြပေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ ပြောရမယ်ဆိုရင် (Toyota) လို့ ကြားလိုက်တာနဲ့ သူ့ရဲ့ (logo) ကို မြင်လိုက်တာနဲ့ ဒါဟာ ကားထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ဘယ်သူ့မှမေးစရာမလိုဘဲ တန်းပြီးသိနေတာမျိုးကို ဆိုလိုချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ (Define your brand clearly) လို့ ပြောချင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ (customers) တွေအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ လုပ်ငန်း၊ ကုန်ပစ္စည်း ဒါမှမဟုတ် ပေးချင်တဲ့ ၀န်ဆောင်မှုတို့ကို တစ်ခြားလူတွေကို ညွှန်းတိုင်း ကောင်းမွန် ပြည့်စုံစွာ ပြောပြနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ပြီးတော့ သင့်ရဲ့ (product) ဒါမှမဟုတ် (service) ကိုရောင်းတိုင်း (customers) တွေ ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ ၀ယ်ယူအသုံးပြုချင်လာအောင် ဘယ်လိုကတိတွေပေးမလဲ . . . အဲဒီပေး ထားတဲ့ ကတိအတိုင်းတည်အောင် ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ပေးမလဲဆိုတာကို သေသေချာချာ သိရှိပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ အပြောနဲ့ အလုပ်လည်း ညီအောင်ကြိုးစားဖို့ အထူး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ သင့်ရဲ့ (customers) တွေနဲ့ ရေရှည်ခိုင်မြဲတဲ့ ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖောက်သည်တွေအနေနဲ့ (words of mouth publicity) သဘောအရ သင့်ရဲ့ (brand) ကို ပိုပြီး လူသိများလာအောင်နဲ့ အသုံးပြုချင်လာ အောင် တစ်ခြားသူတွေကို ညွှန်းဆိုပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
(၅) Product Appeal
စျေးကွက်မှာ သင်ရောင်းချချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းဟာ အခြားပြိုင်ဘက် ပစ္စည်းတွေထက် (customers) တွေကို အထူးသဘောကျ နှစ်ခြိုက်စေပြီး မဝယ်ဘဲ မနေနိုင်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင် စွမ်းရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ (Product appeal) ရှိဖို့ ဆိုလိုချင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်ဖို့ဆိုရင် သင့်ရဲ့ (product) ဟာ အရည်အသွေးလည်းကောင်းပြီး တာရှည်လည်း အသုံးခံတဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်ဖို့ လိုအပ် သလို ၀ယ်ယူအသုံးပြုရလွယ်ကူတဲ့အပြင် (customers) တွေရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို တကယ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ မိတ်ဆွေကို ရောင်ချချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းကို စျေးကွက်မှာ မမိတ်ဆက်ခင် ကြိုတင်စနစ်တကျနဲ့ သုတေသန ပြုလုပ်ထားဖို့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
မေတ္တာဖြင့်
၀င့်သူဇာလှိုင်
23, Saturday, January 2021
Reference:
Thompson, Mark, and Brian Tracy. Now, Build a Great Business!: 7 Ways to Maximize Your Profits in Any Market. Amacom Books, 2010.
08/01/2021
အပိုင်း (၂)
မင်္ဂလာပါ …… ''စာဖတ်သူတို့ရေ'' ကျွန်မ ဒီတစ်ပတ်အတွက် ရွေးချယ်တင်ဆက်ပေးမဲ့ အကြောင်းအရာ ကတော့ ''မိမိရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို ဖော်ပြခြင်း အနုပညာ" ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးရဲ့ ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် (Johari Window) အကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ရေးသားဖော်ပြပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်ရှင်။
(Johari Window) ဆိုတာဟာ လူမှုဆက်သွယ်ရေးပုံစံ (communication model) တစ်ခုဖြစ်ပြီးတော့ အမေရိကန် စိတ်ပညာရှင်နှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ (Joseph Luft) နဲ့ (Harrington Ingham)တို့ နှစ်ဦးက ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှာ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လည်း ဒီပညာရှင်နှစ်ဦးရဲ့ နာမည်ကို အစွဲပြုပြီးတော့ (Johari Window)လို့ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ် ပါတယ်။ ဒီ (model)လေးမှာဆိုရင် ပြတင်းပေါက်လေး ပေါက်ပုံစံနဲ့ ပုံဖော်ထားတဲ့ (information area)လေးခုရှိပြီး တော့ (open, blind) နဲ့ (hidden , unknown) တို့ အသီးသီးဖြစ်ကြပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဒီဧရိယာလေးခုစလုံး ဟာ မိမိတို့နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာအချက်အလက်တွေကို စုဝေးဖော်ပြထားတဲ့ နေရာဖြစ်ပြီး မိမိနဲ့ အခြားသူတွေရဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးပေါ်မှာ ကြီးမာစွာ သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီ (model)ဟာ ရိုးရှင်း လွယ်ကူပြီးတော့ မိမိကိုယ်ကို သိမြင်နားလည်နိုင်စွမ်းမြင့်မားအောင် (self-awareness)ကောင်းအောင် လေ့ကျင့်ပေးချင်တာဘဲဖြစ်ဖြစ် ဒါမှမဟုတ် လူအများနဲ့ ပူးပေါင်းပါ၀င်ဆောင်ရွက်ရတဲ့ အသင်းအဖွဲ့တွေမှာ အောင်မြင်အောင် ပါ၀င်ဆောင်ရွက်လိုတဲ့အခါမျိုးမှာ ဖြစ်ဖြစ် လက်တွေ့အသုံးချလို့ရပါတယ်။
အခုအထိ ဖတ်ကြည့်ပြီးလောက်ပြီဆိုရင် စာဖတ်သူတို့အနေနဲ့ (Johari Window)လေးကို မျက်စိထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်မိနေပြီ ထင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဒီ (model)လေးကို အသုံးပြုပြီး လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဘယ်လိုဆောင်ရွက်နိုင်မလဲဆိုတာကို သိရအောင် အသေးစိတ်ထပ်မံလေ့လာကြည့်ရ အောင်နော်။
(၁) Open Area (known to self & others)
(Open area) မှာတော့ သင်ကိုယ်တိုင်က လိုလိုလားလားနဲ့ အများကို ချပြပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေပါ ၀င်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီဧရိယာလေးဟာ သင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ လူတော်တော်များက သတိထားမိပြီး သိရှိနားလည် ထားတဲ့ သမရိုးကျဆန်တဲ့ သင်နဲ့ သင့်မိတ်တွေတို့ရဲ့ သိုမှီးထားတဲ့နေရာလေး တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ သင်နဲ့ သင်မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာတာနဲ့အမျှ ဒီဧရိယာလေးဟာ ကျန်တဲ့သုံးခုထက်ပိုပြီးတော့ ကျယ်ပြန့်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကိုဆိုလိုချင်တာလဲဆိုတာ့ ကျွန်မတို့ သူတွေဟာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ခင်မင်ရင်းနှီးခါစ မှတော့ တစ်ယောက်အကြောင်းတစ်ယောက် သေသေချာချာ မသိသေးတဲ့အတွက် (unknown area) ဟာ ကြီးမား နေတာဖြစ်ပြီးတော့ ပိုမိုရင်းနှီးလာတာနဲ့အမျှ (open area)ဟာ ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်လည်း (Johari window)မှာရှိတဲ့ (information area)လေးခုစလုံးဟာ ဆက်စပ်မှုရှိပြီးတော့ တစ်ခုနဲ့တစ်ခုလည်း အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။
(၂) Blind Area (only others know about you)
(Blind area)ဆိုတာကတော့ ကိုယ်ကိုတိုင်က သတိမထားမိပေမဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ အပြင်လူတွေကသာ သိမြင်နားလည်ထားတဲ့ မိမိနဲ့ပတ်သက်တဲ့အကြေငာ်းအရာတွေကို ထားသိုထားတဲ့နေရာဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ (blind spots) တွေဟာ ကိုယ်ရဲ့အားသာချက် အားနည်းချက်တွေဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် သိရှိနားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်မို့ ကိုယ်မသိသေးတဲ့ ကိုယ်ရဲ့အကြောင်းကို သိရှိနိုင်ဖို့အတွက် ခင်မင်ရင်းနှီးတဲ့ မိတ်ဆွေတွေကို မေးမြန်း ကြည့်ပြီးတော့ ထင်မြင်ချက် တောင်းသင့်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သင်ရွေးချယ်မဲ့ မိတ်ဆွေတွေက တကယ်ကို သင့်အကြောင်းကို ထဲထဲဝင်ဝင်သိတဲ့ လူမျိုးဖြစ်ဖို့လိုအပ်သလို သင်မေးချင်တဲ့ မေးခွန်းနဲ့လည်း တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တဲ့ နယ်ပယ်က လာတဲ့သူလည်း ဖြစ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
ဥပမာပေးရမယ်ဆိုရင် သင့်အနေနဲ့ ကိုယ်ရဲ့လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် ကောင်းမကောင်းဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိချင်တယ်ဆိုရင် အပြင်မှာတွေ့ဖြစ်နေတဲ့ အပေါင်းအသင်းထက် တကယ့်ကို လုပ်ငန်းခွင်မှာရှိတဲ့ မိမိယုံကြည်စိတ်ချရ တဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက်တွေကိုသာ ရွေးချယ်ပြီး ထင်မြင်ချက်တောင်းသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ ကိုယ်တကယ်လိုချင်တဲ့ အဖြေကို ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သင့်အနေနဲ့ ကိုယ်ရဲ့စံလွှဲနေတယ်လို့ သံသယဝင်မိတဲ့ အကြောင်း အရာတွေရှိရင်လည်း မိမိရဲ့ရင်ဘတ်ချင်းနှီးတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေကိုသာ မေးမြန်းကြည့်သင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ မိမိရဲ့ အားနည်းချက်ကို အားသာချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်ဖို့ဆိုရင် မိတ်တွေတို့အနေနဲ့ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးမှာ ဖော်ရွှေပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိတဲ့ လူဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတွေဟာ ကိုယ်တကယ် ခင်မင်ရင်းနှီးတဲ့ မိတ်ဆွေတွေကိုသာ စိတ်ရင်းအတိုင်း ဝေဖန်အကြံပြုချက် ပေးနိုင်မှာမို့ ဖြစ်ပါတယ်။ (self disclosure)ကောင်းဖို့ ဆိုလိုချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
(၃) Hidden Area (only you know about yourself)
(Hidden area) မှာဆိုရင်တော့ မိမိတစ်ဦးတည်းသာ သိတဲ့အကြောင်းအရာတွေသာ ပါ၀င်ပါတယ်။ များသော အားဖြင့် အများကိုမသိစေချင်ဘဲ သီးသန့်ထားချင်တဲ့ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေ၊ လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ အတိတ်က ကိုယ်ရရှိ အတွေ့အကြုံတွေကို သိမ်းထားတဲ့နေရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ တခါတရံ ကျွန်မတို့ လူတော်တော်များများဟာ မလိုအပ်ဘဲ အတွင်းမှာတစ်မျိုး အပြင်မှာတစ်မျိုး မိမိတို့ခံစားနေရတာကို လူမသိအောင် မျက်နှာဖုံးတပ်ပြီး ဟန်ဆောင် ပြောဆိုနေထိုင်ကြတာများပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို အရမ်းကြီး အလွန်အကျွံ မဖုံးကွယ်မိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးမှာ ခက်ခဲလာနိုင်မှာ ဖြစ်ပြီးတော့ လူတွေက သင်နဲ့ဆက်ဆံရေးတိုင်း စိတ်ထဲမှာ အမြဲ တမ်းမေးခွန်းတွေ ထုတ်နေရပြီဆိုရင် သင်လည်းတဖြေးဖြေးနဲ့ လူအသိုင်းအဝိုင်းအပြင်ဘက်ကို ရောက်မှန်းမသိဘဲ ရောက်လာနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။
(၄) Unknown Area (nobody knows)
ဒီဧရိယာလေးမှာတော့ သင်အပါအဝင် ဘယ်သူကမှ မသိသေးတဲ့ သင်ရဲအကြောင်းတွေပါ ၀င်ပါတယ်။ ဘယ်သူကမှလည်း ဘယ်တော့မှ အပြည့်စုံအတိအကျ သိမှာမဟုတ်တဲ့ (unknown area) ဖြစ်ပြီးတော့ သင့်စိတ်နှလုံးထဲမှာ ထာဝရရှိနေမဲ့ နေရာထည်းဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဒီနေရာမှ သင်ကိုယ်တိုင်တောင် သတိမထားမိဘဲ ငုပ်လျှိုးနေ တဲ့ သင့်ရဲ့ ပင်ကိုစွမ်းရည်တွေ၊ မသိစိတ်ရဲ့ စေ့ဆော်မှုတွေနဲ့ သင့်ရဲ့လက်ရှိအပြုအမူ အပြောအဆိုတွေကို လွှမ်းမိုးထားတဲ့ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝ အမှတ်တရတွေလည်း ပါ၀င်ပါတယ်။ အမှန်တကယ်တော့ ကျွန်မတို့ လူတော်တော်များများရဲ့ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးမှာ မဖော်ထုတ်ရသေးဘဲ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်နေတဲ့ ပါရမီတွေ ကိုယ်စီရှိကြပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ ပြောရမယ်ဆိုရင် လုပ်ငန်းခွင်မှာ အောင်မြင်ဖို့ အလားအလာရှိပြီး ဌာနဆိုင်ရာမန်နေဂျာရာထူးအထိ တက်လှမ်းနိုင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ သူရဲ့တိုးတက်နိုင်တဲ့ အရည်အချင်းကို သတိမထားမိတာကြောင့်မို့ ဝန်ထမ်းဘဝတစ်လျှောက်လုံးမှာ ဧည့်ကြိုအဖြစ်သာလုပ်ကိုင်ရင်း ကုန်ဆုံးသွားရတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးလေးကို (self-disclourse)နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး အနှစ်ချုပ်ပြောရမယ်ဆိုရင် လုပ်ငန်းခွင်မှာရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ၀န်ထမ်းတွေ အချင်းချင်းကြားမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုးကို တည်ဆောက်ဖို့ အားပေးလှုံဆော်သင့်ပါတယ်။ တစ်ဦးကို တစ်ဦး အပြန်အလှန် ဝေဖန်အကြံပြုပေး ခြင်းအားဖြင့် အနုတ်သဘောဆောင်တဲ့ မိမိတို့ရဲ့ (blind area)ကို အတက်နိုင်ဆုံး သေးနိုင်သမျှသေးအောင် ပြုလုပ် ပေးရာရောက်ပြီးတော့ (open area)ကိုလည်း ပိုပြီးတော့ ကျယ်ပြန့်လာစေပါတယ်။ ဒါမှသာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ ရဲ့ လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် (job performance)ဟာပိုပြီးတော့ ကောင်းမွန်လာမှာဖြစ်သလို အပြန်အလှန်အားဖြင့် (organizational productivity)ကိုပါ တိုးတက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာ (work- related problems)တွေ ကြုံတွေ့လာခဲ့ရင်လည်း ထိထိမိမိနဲ့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ (positive workplace culture)ကို ပျိုးထောင်ဖို့ လမ်းစဖြစ်စေသလို ၀န်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကောင်းမွန်ပြည့်စုံဖို့အတွက် များစွာအထောက်အကူပြုပါတယ်။
မေတ္တာဖြင့်
၀င့်သူဇာလှိုင်
Friday, 8 December 2021
Reference:
•Reece, B., & Reece, M. (2016). Effective human relations: Interpersonal and organizational applications. Cengage Learning.
