14/07/2026
Bun ရဲ့ Core Language ဖြစ်တဲ့ Zig ကနေ Rust ကို အချိန်တို အတွင်း ဘယ်လို ပြောင်းရေးခဲ့ကြလဲ ဆိုတာနဲ့ နောက်ကွယ်က ကိစ္စများ
ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက Tech လောကမှာ တော်တော်လေး hot ဖြစ်သွားတဲ့ သတင်းတစ်ခုအကြောင်း ပြောပြချင်တယ်။ အဲ့ဒါကတော့ ကျွန်တော်တို့ Web Development မှာ တော်တော်လေး လူသုံးများလာတဲ့ Bun ဟာ သူ့ရဲ့ Core ကို Zig language ကနေ Rust ကို အပြီးအပိုင် ပြောင်းလဲရေးသားလိုက်တဲ့ အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအပြောင်းအလဲမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ AI အသုံးပြုပုံတွေရော၊ creator တွေကြားထဲက အခြေအတင် ပြဿနာတွေရော ပါဝင်နေလို့ အားလုံးအတွက် ဗဟုသုတရစရာလေးတွေ မျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်ဗျာ။
ပိုပြီးကောင်းမွန်တဲ့ reading experience အတွက် website ကနေ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။
https://www.codehubmm.com/blogs/how-bun-transitioned-its-core-from-zig-to-rust
စတင်တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အပြောင်းအလဲ
ဒီအပြောင်းအလဲက ပြီးခဲ့တဲ့ မေလလောက်ကတည်းက စတင်ခဲ့တာပါ။ GitHub မှာရှိတဲ့ Bun ရဲ့ Official Repository မှာ "Claude Faza port" ဆိုတဲ့ branch တစ်ခုကို စတွေ့ခဲ့ကြရာကနေ လူတွေ စိတ်ဝင်စားသွားခဲ့ကြတာပေါ့။ အဲ့ဒီ Branch ထဲမှာ Zig ကနေ Rust ကို ဘယ်လိုပြောင်းမလဲဆိုတဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေပါတဲ့ porting.md ဖိုင်တစ်ခု ပါဝင်နေခဲ့ပါတယ်။
အံ့သြစရာအကောင်းဆုံးကတော့ မေလ ၁၄ ရက်နေ့မှာ တက်လာတဲ့ PR (Pull Request) အကြီးကြီးတစ်ခုပါပဲ။ Code line ပေါင်း ၁ သန်းကျော် အသစ်ထည့်သွင်းထားပြီး၊ Commit ပေါင်း ၇၀၀၀ နီးပါးလောက်နဲ့ Bun ရဲ့ Codebase တစ်ခုလုံးကို Rust အဖြစ် တစ်ခါတည်း Merge လုပ်သွားတာပါပဲ။ ဒီလောက်များပြားတဲ့ Code တွေကို လူကိုယ်တိုင် Review လုပ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် AI ကိုပဲ အဓိက အားကိုးပြီး လုပ်ဆောင်သွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
Memory Management ပြဿနာနဲ့ Unsafe Rust
ဒီနေရာမှာ dev တွေကြားထဲ အငြင်းပွားစရာဖြစ်သွားတာက အဲ့ဒီ Rust Code တွေဟာ သာမန် Rust Developer တွေ ရေးတဲ့ ပုံစံမျိုး (Idiomatic Rust) မဟုတ်ဘဲ၊ Zig ကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ထားသလို ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ပုံမှန်အားဖြင့် Rust ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်က Ownership လို့ခေါ်တဲ့ Memory Management စနစ်ပါပဲ။ Garbage Collector မလိုဘဲ Memory Leak မဖြစ်အောင် ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Zig လို ဘာသာစကားမျိုးမှာတော့ C လိုမျိုးပဲ Memory ကို ကိုယ်တိုင် (Manual) ခွဲဝေတာ၊ ရှင်းလင်းတာတွေ လုပ်ပေးရပါတယ်။ အခု AI ကနေ ပြောင်းလိုက်တဲ့အခါ Rust ရဲ့ Ownership စနစ်ကို အပြည့်အဝမသုံးဘဲ unsafe ဆိုတဲ့ keyword တွေကို အများကြီး သုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Bun team ကတော့ ဒါဟာ အစပြုခြင်းသာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ unsafe တွေကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။
AI ကို အသုံးပြုသွားတဲ့ အမိုက်စား နည်းဗျူဟာ (Fable 5)
ဒီနေရာမှာ အိတ်ကပ်ထဲကနေ အလွယ်တကူထုတ်သုံးလိုက်တဲ့ AI အကြောင်း ပြောရအောင်။ Bun ဟာ Anthropic ရဲ့ လက်အောက်မှာရှိတာမို့လို့ Claude ရဲ့ မဖြန့်ချိရသေးတဲ့ Fable 5 Model တွေကို အကန့်အသတ်မရှိ အခမဲ့ သုံးခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။
ဒီ Porting လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးကို ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့လဲဆိုတော့...
Claude ကို "ဒီ Code တွေကို Rust ပြောင်းပေး" ဆိုပြီး ဗမာလိုကြီး ရိုက်ထည့်လိုက်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။
Main Agent တစ်ခုထားတယ်။ ပြီးရင် အဲ့ဒီ Agent ရဲ့ အလုပ်တွေကို စစ်ဆေးမယ့် Review Agents နှစ်ခုထားတယ်။ အမှားတွေ့ရင် ပြင်ဖို့ Fixer Agent ဆိုပြီး စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့တာပါ။
ဒီ Agent တွေ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် Loop ပတ်ပြီး Workflow ပေါင်း ၅၀ ကျော်နဲ့ ၁၁ ရက်တိတိ အလုပ်လုပ်ခိုင်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍သာ သာမန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက API Token တွေဝယ်ပြီး သုံးမယ်ဆိုရင် ဒေါ်လာ ၁ သိန်း ၆ သောင်း ($160,000) လောက် ကုန်ကျမယ့် ပမာဏဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့်ကို ရူးခါလောက်တဲ့ ပမာဏပါပဲ။
Bun နဲ့ Zig Creator တွေကြားက ပြဿနာ
ဒီလို ပြောင်းလဲလိုက်တဲ့အပေါ်မှာ Zig ရဲ့ ဖန်တီးရှင် Andrew Kelly ကတော့ သိပ်သဘောမကျပါဘူး။ အစပိုင်းမှာ တော်တော်လေး ဒေါသတကြီးနဲ့ Blog post တစ်ခုရေးခဲ့ပါတယ်။ Bun ရဲ့ မူလ Zig code တွေက Quality မကောင်းလို့သာ အခုလို ပြဿနာတွေတက်ပြီး Rust ကို ပြောင်းရတာပါဆိုပြီး ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရပါ ဝေဖန်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ Post ကို နည်းနည်းပြန်ပြင်ခဲ့ပေမဲ့ အငွေ့အသက်ကတော့ ပြင်းထန်နေတုန်းပါပဲ။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် Bun ရဲ့ creator Jared နဲ့ Zig ရဲ့ creator Andrew တို့ကတော့ ရှေ့လျှောက် အချစ်တော် သူငယ်ချင်းတွေ ဖြစ်လာစရာအကြောင်း မရှိတော့ပါဘူး။
ဒီကနေ ဘာသင်ခန်းစာယူရမလဲ?
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ ကျွန်တော်တို့ မြင်တွေ့ရတာကတော့ AI ဟာ Legacy Code တွေကို Language တစ်ခုကနေ နောက်တစ်ခုကို ပြောင်းတဲ့နေရာမှာ ဘယ်လောက်တောင် အစွမ်းထက်လဲဆိုတာပါပဲ။ AI ကို အသစ်ကနေ Code တွေ ရေးခိုင်းတာထက်၊ ရှိပြီးသား Code တွေ၊ Test Suite တွေကို အခြေခံပြီး ဘာသာပြန်ခိုင်းတာက ပိုပြီး ထိရောက်မှုရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် Rust ရဲ့ တိကျတဲ့ Compiler ကြီးက AI Generate လုပ်တဲ့ Code တွေမှာပါတဲ့ Memory အမှားတွေကို ဖမ်းပေးနိုင်တဲ့အတွက် AI ခေတ်မှာ Rust က တော်တော်လေး အရေးပါတဲ့ နေရာကို ရောက်လာပါတယ်။
web development နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ blog တွေနဲ့ သင်တန်းတွေကို တက်ရောက်ဖို့ official website ကနေတစ်ဆင့် လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
Official website
https://www.codehubmm.com
Telegram Community
https://t.me/+8-aRTo3GbQs2Y2U1