သိပၸံေက်ာ္

ခြဲစိတ္ထားေသာ လူနာမ်ားအတြက္ အာဟာရ
-------------------------------------------------

ခြဲစိတ္ျခင္းႏွစ္မ်ိဳးရိွပါသည္။
၁။ ႀကိဳတင္စီမ ံခြဲစိတ္ျခင္း (Elective)
၂။အေရးေပၚ ခြဲစိ္တ္ျခင္း (Emergency)
ခြဲစိတ္ျခင္း၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္cellမ်ားကို ဒဏ္ရာရေစသည္။ ၄င္းကို Injury၊Trauma ဟုလည္းေခၚသည္။ ထိုသို႕ဒဏ္ရာရေသာအခါ အင္အားဓာတ္ျဖစ္ေသာ Glucose၊ အသားဓာတ္ျဖစ္ေသာ Protein၊ သက္ေစာင့္ဓာတ္ျဖစ္ေသာ Vitamin၊ သတၱဳဓာတ္ Mineralတို႕ ပ်က္စီသြားသည္။ ႀကိဳတင္စီမံခြဲစိတ္ရာတြင္ အာဟာရလိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းရန္အခ်ိန္ရသည္။
- အသားဓာတ္ Proteinသည္ အနာက်က္ေစရန္ wound healing၊ Tissue building၊ တစ္သွ်ဴးတည္ေဆာက္ျခင္း၊ ေသြးကလပ္စည္း ျပန္လည္တည္ေဆာက္ျခင္း၊ Blood regeneration အတြက္ အေရးႀကီးသည္။
- အင္အားျဖစ္ေစေသာ Carbohydrate ဓာတ္သည္ ခႏၶာကိုယ္အတြက္၊ အင္အားကိုျဖစ္ေစသည္။
- သက္ေစာင့္ဓာတ္ဗီတာမင္သည္ အစာေက်ညက္မႈကို ေကာင္းေစသည္။ Metabolism
- ဗီတာမင္Kဓာတ္သည္ ေသြးခဲျခင္းကိုအားေပးသည္။ Clotting
- ဗီတာမင္Cဓာတ္သည္ အနာက်က္ေစသည္။
- သံဓာတ္Ironသည္ ေသြးနီဥတည္ေဆာက္ျခင္းကို အားေပးသည္။Blood building
- ကယ္လ္စီယမ္၊ ေဖာ့စေဖာ့ရပ္ ဓာတ္သည္ အရိုးကိုသန္မာေစသည္။
အျခား mineralsမ်ားသည္ acid, base, electrolyte and fluid balance ကိုျဖစ္ေစသည္။
- Vit D ဓာတ္သည္ကယ္လ္စီယမ္ စုတ္ယူမႈကို အားေပးသည္။ ဝေသာသူမ်ားသည္ ခြဲစိတ္ျခင္းမျပဳမီ အေလးခ်ိန္ကို ေလ်ာ့ရန္လိုအပ္ပါသည္။ ဝေသာသူမ်ားသည္ အဆီမ်ားသျဖင့္ ခြဲစိတ္သည့္အခါ အနာက်က္ရန္ခက္ခဲသည္။ Fatty tissue အဆီျပင္ေပါမ်ားသျဖင့္ ေမ့ေဆးေပးသည့္အခါ အႏၱရာယ္ပိုရိွသည္။ Major operation မ်ားတြင္ လူနာသည္ ညေနပိုင္းမွ စခြဲစိတ္သည့္ အခ်ိန္ထိ အစာမစားရပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ခြဲစိတ္ရန္အတြက္ ေမ့ေဆးေပးသည့္အခါ စားၿပီးေသာအစာမ်ား ျပန္အန္ထြက္ၿပီး ေလျပြန္ပိတ္၍ ေသဆံုးႏိုင္သည္။ အစာလမ္းေၾကာင္း ခြဲစိတ္ေသာ လူနာမ်ားတြင္ ရက္အနည္းငယ္ ႀကိဳတင္ေၾကလြယ္ေသာ အစာမ်ားကိုစားရသည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)

Photo by Internet.

ခွဲစိတ်ထားသော လူနာများအတွက် အာဟာရ
-------------------------------------------------

ခွဲစိတ်ခြင်းနှစ်မျိုးရှိပါသည်။
၁။ ကြိုတင်စီမ ံခွဲစိတ်ခြင်း (Elective)
၂။အရေးပေါ် ခွဲစိ်တ်ခြင်း (Emergency)
ခွဲစိတ်ခြင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်cellများကို ဒဏ်ရာရစေသည်။ ၄င်းကို Injury၊Trauma ဟုလည်းခေါ်သည်။ ထိုသို့ဒဏ်ရာရသောအခါ အင်အားဓာတ်ဖြစ်သော Glucose၊ အသားဓာတ်ဖြစ်သော Protein၊ သက်စောင့်ဓာတ်ဖြစ်သော Vitamin၊ သတ္တုဓာတ် Mineralတို့ ပျက်စီသွားသည်။ ကြိုတင်စီမံခွဲစိတ်ရာတွင် အာဟာရလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန်အချိန်ရသည်။
- အသားဓာတ် Proteinသည် အနာကျက်စေရန် wound healing၊ Tissue building၊ တစ်သျှူးတည်ဆောက်ခြင်း၊ သွေးကလပ်စည်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း၊ Blood regeneration အတွက် အရေးကြီးသည်။
- အင်အားဖြစ်စေသော Carbohydrate ဓာတ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက်၊ အင်အားကိုဖြစ်စေသည်။
- သက်စောင့်ဓာတ်ဗီတာမင်သည် အစာကျေညက်မှုကို ကောင်းစေသည်။ Metabolism
- ဗီတာမင်Kဓာတ်သည် သွေးခဲခြင်းကိုအားပေးသည်။ Clotting
- ဗီတာမင်Cဓာတ်သည် အနာကျက်စေသည်။
- သံဓာတ်Ironသည် သွေးနီဥတည်ဆောက်ခြင်းကို အားပေးသည်။Blood building
- ကယ်လ်စီယမ်၊ ဖော့စဖော့ရပ် ဓာတ်သည် အရိုးကိုသန်မာစေသည်။
အခြား mineralsများသည် acid, base, electrolyte and fluid balance ကိုဖြစ်စေသည်။
- Vit D ဓာတ်သည်ကယ်လ်စီယမ် စုတ်ယူမှုကို အားပေးသည်။ ဝသောသူများသည် ခွဲစိတ်ခြင်းမပြုမီ အလေးချိန်ကို လျော့ရန်လိုအပ်ပါသည်။ ဝသောသူများသည် အဆီများသဖြင့် ခွဲစိတ်သည့်အခါ အနာကျက်ရန်ခက်ခဲသည်။ Fatty tissue အဆီပြင်ပေါများသဖြင့် မေ့ဆေးပေးသည့်အခါ အန္တရာယ်ပိုရှိသည်။ Major operation များတွင် လူနာသည် ညနေပိုင်းမှ စခွဲစိတ်သည့် အချိန်ထိ အစာမစားရပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခွဲစိတ်ရန်အတွက် မေ့ဆေးပေးသည့်အခါ စားပြီးသောအစာများ ပြန်အန်ထွက်ပြီး လေပြွန်ပိတ်၍ သေဆုံးနိုင်သည်။ အစာလမ်းကြောင်း ခွဲစိတ်သော လူနာများတွင် ရက်အနည်းငယ် ကြိုတင်ကြေလွယ်သော အစာများကိုစားရသည်။
(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။)

Photo by Internet.

ႏို႔ဗူးျပင္ဆင္ျခင္း(ျပဳလုပ္နည္း)

၁။ အညႊန္းကိုေသခ်ာစြာဖတ္ပါ။
၂။ ႏို႔ဗူး-ႏို႔သီးေခါင္းကို ကေလးတိုက္ျပီးျပီးျခင္းေဆးၾကာပါ။လိုအပ္ေသာပစၥည္း ဆပ္ျပာေရ ေရပူျဖင့္ေဆးပါ။ ဘရွပ္(Brush)ကို သံုးျပီး ေသခ်ာစြာ တုိက္ခြ်တ္ေဆးေၾကာပါ။ ေရေႏြးႏွင့္ ဆပ္ျပာသံုးျပီး စင္ေအာင္ျပန္ေဆးပါ။
၃။ ပိုးေသေစရန္ အိုးထဲထည့္ျပဳတ္ပါ။ ေရဆူျပီး (၁၀) မိနစ္ အထိျပဳတ္ပါ။
၄။ ႏုိ႔မႈန္႔ေဖ်ာ္မည့္ေရသည္ ဆူျပီး (၁၀) မိနစ္ၾကာေသာေရျဖစ္ရမည္။
၅။ ျပဳတ္ထားေသာႏုိ႔ပုလင္းထဲသို႔ ေရကို သတ္မွတ္ထားသည့္ အမွတ္အသားအထိ ေလာင္းထည့္ပါ။ ႏူိ႔မႈန္႔ ခ်င္သည့္ဇြန္းျဖင့္ခ်င္၍ ႏုိ႔ပုလင္းထဲသို႔ ေလာင္းထည့္ပါ။ ႏူိ႔မူန္႔ခ်င္သည့္အခါ ဖိသိပ္ျပီးမထည့္ရ။
၆။ ႏုိ႔ပုလင္း အဖံုးႏွင့္ ႏို႔သီးေခါင္းတပ္ပါ။ ပုလင္းကိုလႈပ္ပါ။ ႏုိ႔မႈန္႔ေပ်ာ္သည့္အထိလႈပ္ပါ။ အပိုႏို႔မႈန္႔ကိုထပ္မေဆာင္းပါႏွင့္။ အရမ္းျပစ္၊ အရမ္းက်ဲ၊ မျဖစ္ပါေစႏွင့္။ အညႊန္းအတိုင္းဘဲေဖ်ာ္ပါ။ ႏူိ႔ဗူးတုိက္ရန္ ကေလးအားျပင္ဆင္ပါ။

ကေလးအားျပင္ဆင္ျခင္း

၁။ ကေလးအား ဆီးဝမ္းသန္႔ရွင္းေပးျပီး၊ သန္႔ရွင္းေသာခါးေတာင္းက်ိဳက္တပ္ဆင္ျပီးျဖစ္ရမည္။
၂။ ကေလးအားအစာမေကြ်းမီ အျခားေရႏွင့္ အရည္မ်ား တိုက္ေကြ်းထားျခင္းမရွိရ။လိုအပ္ေသာပစၥည္းမွာ အသင့္ေဖ်ာ္ထားေသာႏူိ႔မႈန္႔ဘူးျဖစ္သည္။

ကေလးအားႏူိ႔ဗူးတိုက္ေကြ်းျခင္း

၁။ လက္ေဆးရမည္။ ကေလးသည္သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ေနရမည္။
၂။ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းျဖင့္ေပြ႕၍ ညာလက္ျဖင့္ႏို႔ဗူးကိုကိုင္ရမည္။ မိခင္ႏို႔တိုက္သကဲ့သို႔တုိုက္ရမည္။
၃။ ကေလးအားပုခက္ထဲတြင္ ႏို႔ဗူးကိုေထာင္ျပီးမတုိက္ရ။ ႏို႔သီးတတ္သည္။
၄။ ကေလး၏ ပါးေစာင္ကေလးပြတ္ေပးျခင္းျဖင့္ ကေလး၏ႏို႔စို႔ခ်င္ေသာ အာသီသ Sucking reflex ကိုႏုိးဆြပါ။ ႏုိ႔သီးေခါင္းကိုကေလးပါးစပ္ထဲညွင္သာစြာထည့္ပါ။ မိခင္ႏို႔တိုက္သကဲ့သို႔ေပြ႕၍တုိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာႏွင့္ ယံုၾကည္မႈကိုရေစသည္။
၅။ ႏုိ႔သီးေခါင္းအေပါက္သည္ က်ယ္လြန္း၊က်ဥ္းလြန္းျခင္းမရွိရ။
၆။ ႏုိ႔သီးေခါင္း အေပါက္က်ယ္လြန္းပါက ႏုိ႔မ်ားမတန္မတန္တဆဝင္သြားျပီးသီးတတ္သည္။
၇။ က်ဥ္းလြန္းပါကလည္းကေလးသည္အားစုိက္၍ စို႔ရသျဖင့္ေမာပန္းျပီး ပါးစပ္ထဲေလဝင္ကာ ေလနာထတတ္သည္။
၈။ ႏို႔စို႔ေနစဥ္တစ္ေလ်ွာက္လံုးႏို႔သီးေခါင္းထဲတြင္ႏို႔ျပည့္ေနရမည္။
၉။ ႏို႔တိုက္ေနစဥ္ ကေလးအား ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးစြာ စကားေျပာရမည္။၏
၁၀။ခဏနားလိုကနားပါေစ။ အျခားလက္ေမာင္းဖက္ေျပာင္းေပးပါ။
၁၁။ ႏုိ႔စို႔ျပီးပါက သင္၏ လက္သန္းေလးနဲ႔ ကေလး၏ပါးေစာင္ကုိထိလိုက္ပါက ႏုိ႔ဗုူးလြတ္သြားမည္။ အတင္းဆြဲမထုတ္ပါႏွင့္။ ႏုိ႔စို႔ျပီးကေလထုတ္ေပးရမည္။

ေလထုတ္နည္းမွာ

-ပုခံုးေပၚတြင္ ေမွာက္တင္ျခင္း။
-ေပါင္ေပၚတြင္ ထို္င္ခိုုင္းျခင္း။
-ကေလး၏ ေနာက္ေက်ာအား ပြတ္ေပးျခင္းျပဳလုပ္ရမည္။
Photo by .

ေဒၚၾကဴၾကဴဝင္း (စစၥတာၾကဴ)၊ သူနာျပဳတကၠသိုလ္၊ ရန္ကုန္ ေရးသားသည့္
"အေျခခံသူနာျပဳစုနည္းမ်ား ႏွင့္ ကေလးျပဳစုနည္းမ်ား" စာအုပ္ကို
သိပၸံေက်ာ္စာေပ ၁၈၆ (ေျမညီ)၊ ၃၈လမ္းအလယ္၊ေက်ာက္တံတားၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕။
ဖုန္း ၀၁ ၃၈၆၆၃၉၊ ၀၉ ၅၀၀၇၈၉၆ တြင္ဝယ္ယူရရွိႏုိင္ပါသည္။ တန္ဖိုး- ၂၅၀၀က်ပ္။

ခြဲစိတ္လူနာအားျပဳစုျခင္း

၁။ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳစုရန္သင္ၾကားေပးျခင္း

-ခြဲစိတ္လူနာမ်ားသည္ ခြဲစိတ္အနာ နာက်င္လြန္းသျဖင့္ တတ္နိုင္သမွ် ျငိမ္ျငိမ္ေနလ့ရွိပါသည္။ မလႈပ္မယွက္ေနျခင္းသည္ ခြဲစိတ္ျပီးလူနာအတြက္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ပါသည္။ သူတို႔သည္ နာက်င္မည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ၾကသည္။ ခြဲထားသည့္အနာ ျပဲသြားမွာ၊ ျပန္ကြဲသြားမွာ ေၾကာက္ရြံ႕ၾကပါသည္။ ထိုအခါ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ဆက္တြဲ ရႈပ္ေထြးမႈကို ခံစားရမည္မွာ ေသခ်ာသေလာက္ ျဖစ္ေနပါေတာ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္၂နာရီ တစ္ၾကိမ္၊ ဘယ္ေစာင္း၊ ညာေစာင္းဖို႔ အေနအထားေျပာင္းဖို႔ လိုပါသည္။
ေစာစီးစြာထဖို႔၊ ထိုင္ဖို႔လမ္းေလ်ွာက္ဖို႔လိုပါသည္။

၂။ ခြဲစိတ္မႈေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲရရွိေသာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ႐ႈပ္ေထြးမႈကိုကာကြယ္ေပးျခင္း

-မလႈပ္မယွက္ေနျခင္းေၾကာင့္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းတြင္ ေလဝင္ေလထြက္ မေကာင္းဘဲရႈပ္ေထြးမႈျဖစ္ေစပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္အသက္ျပင္းျပင္း ရွဴနည္း သ င္ေပးဖို႔လိုပါသည္။

၃။အသက္ျပင္းျပင္းရွဴနည္း(Deep Breathing Exercise)
-အသက္ကိုျဖည္းျဖည္းရွဴျခင္း၊ မလႈပ္မယွက္ေနျခင္းသည္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းတြင္ခြ်ဲသလိပ္ထူထပ္ေစသည္။ အျပင္ကိုေထြးမထုတ္ရာမွနမိုးနီးယားေရာဂါကိုရေစသည္။ ထို္႔ေၾကာင့္ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴနည္း (Deep Breathing Exercise) ေလ့က်င့္ခန္းကို သင္ေပးသည္။ ေခ်ာင္းဆိုးနည္း ေလ့က်င့္ခန္းကိုပါ သင္ေပးသည္။ ထိုကဲ့သို႔ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴသြင္းျခင္းျဖင့္ အဆုတ္ေလအိပ္မ်ားပြင့္မႈ အားေပးပါသည္။ အဆုတ္သည္ ေအာက္စီဂ်င္ကို ေကာင္းစြာရရွိေစပါသည္။

၄။အသက္ရွဴေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ပံုျပဳလုပ္နည္း

-လူနာ၏ကုတင္ေခါင္းရင္းကိုျမွင့္ျခင္းျဖင့္ ထိုင္လွ်က္ပံုစံျဖစ္ေစပါ။
-ဝမ္းဗိုက္တြင္ခြဲစိတ္အနာရွိ္ပါက ဒူးကို အနည္းငယ္ေကြးေစပါ။ ထိုသို႔ ေကြးေစျခင္းျဖင့္ ဝမ္းဗိုက္ေၾကာေလ်ွာ့ေစကာ နာက်င္မႈကို သက္သာေစပါသည္။
-လူနာအားျပင္းျပင္းႏွင့္ ျဖည္းျဖည္းရွဴသြင္းဖို႔ သင္ၾကားေပးရသည္။
- ခြဲစိတ္ထားသည့္ဗိုက္အေပၚ လူနာ၏ လက္ႏွစ္ဖက္ျဖင့္ေဖးမပါ။
-ျပင္းျပင္းရွဴသြင္းပါ။ ရွဴသြင္းသည့္အခါ တစ္မွခုႏွစ္အထိေရတြက္၍ရသည္ အထိရွဴသြင္းပါ။ ျပန္၍မထုတ္ခင္ တစ္မွသံုးအထိေရတြက္၍ အသက္ေအာင့္ထားပါ။
-၎ေနာက္ ၁၂ မွ ၁၅ အထိေရတြက္၍ ပါးစပ္မွရွဴထုတ္ပါ။
- ရွဴထုတ္သည့္အခါေရွ႕ကို နည္းနည္းငိုက္ျပီးမွရွဴထုတ္ပါ။
-အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေလ့က်င့္ေပးရမည္။
-ႏုိးေနသည့္ အခ်ိန္၁နာရီ(သို႔)၂နာရီျခားတစ္ၾကိမ္ အသက္ရွဴေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ဖို႔ရွင္းျပရမည္။ ဤသို႔အသက္ရွဴေလ့က်င့္ခန္းကို ခြဲစိတ္ျပီး၃ရက္ေန႔အထိ ျပဳလုပ္ေပးရမည္။ ေခ်ာင္းဆိုး၊ သလိပ္ကပ္ေနပါက ထို႔ထက္ပိုမိုျပဳလုုပ္ေပးရမည္။
Photo by .

ေဆးရုံမ်ားတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ား အေၾကာင္း (အပိုင္း-၅)

ခြဲစိတ္ခန္းသံုးပစၥည္းမ်ား(Metal and Billable Instrument)
----------------------------------------------------------------
လူနာတစ္ဦး ခြဲစိတ္ရန္အတြက္ သူ႔အတြက္သံုးေသာပစၥည္းတစ္စံုစာ ေပါင္းတင္ျခင္းျပဳလုပ္ျပီးျဖစ္သည္။သို႔ေသာ္ အေရးေပၚခြဲစိတ္မႈမ်ားတြင္ ေပါင္းတင္ျပီးပစၥည္း အဆင္သင့္မရွိသည့္အခါ ထိုပစၥည္းမ်ားကို ဆူေနေသာေရအိုးတြင္ ထည့္၍ ျပဳတ္ရပါသည္။ ထုိသို႔မျပဳတ္မီ ထိုပစၥည္းမ်ားကိုဆပ္ျပာေရပူပူတြင္ Brush ျဖင့္ ပြတ္တိုက္ေဆးေၾကာရသည္။ ေသြး၊ျပည္မ်ားရွိပါက ေရေအးႏွင့္အရင္ေဆးျပီးမွ ဆပ္ျပာေရပူပူတြင္ ပြတ္တိုက္ေဆးေၾကာရသည္။ ဆူေနေသာေရထဲတြင္ ေဆာ္ဒါႏွစ္ရာခိုင္ႏႈန္းထည့္၍ မိနစ္ ၂၀ ျပည့္ေအာင္ဆူျပီးမွသံုးသင့္ပါသည္။

ေၾကြရည္သုတ္ပစၥည္းမ်ား
ေၾကြရည္သုတ္ပစၥည္းမ်ားကို ေပါင္းတင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆာ္ဒါႏွစ္ရာ ခိုင္ႏႈန္းထည့္ထားေသာ ေရတြင္ဆူျပီး ၂၀မိနစ္ၾကာေအာင္ျပဳတ္ျခင္းျဖင့္ ပိုးကင္းစင္ေစႏိုင္သည္။

ေရာ္ဘာပစၥည္းမ်ား
ေရာ္ဘာျပြန္မ်ား၊ဆီးခ်ဳပိုက္မ်ားကို သံုးျပီးက စီးဆင္းေနေသာေရတြင္ ေသခ်ာစြာ ေဆးေၾကာျပီးေပါင္းတင္ျခင္း၊ ဆူျပီးေရထဲတြင္ မိနစ္ ၂၀ျပဳတ္ျပီးမွသံုးရသည္။

လိမ္းေဆး မ်ားသည္ ေစ်ကြက္မတင္မီကတည္းကေပါင္းတင္ျပီးျဖစ္ရမည္။
ျပဳတ္၍မရသည့္ပစၥည္းမ်ားကို ေနေရာင္ျခည္တြင္လွန္းျခင္း၊ျပင္းေသာပိုးသတ္ေဆးရည္တြင္ စိမ္ရမည္။
လူနာကို အသံုးျပဳေသာပစၥည္း ပိုးကင္းစင္ေစရန္မွာ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းရွိ တာဝန္က်ေသာ ေဆးရံုအုပ္ၾကီးမွ ေအာက္ေျခဝန္ထမ္းအထိ တာဝန္ရွိပါသည္။ ေဆးရုံအုပ္ၾကီးကပိုးကင္းစင္ေသာ နည္းစနစ္မ်ား၊ ပိုးေသေဆးမ်ားႏွင့္ ပတ္သတ္၍ ဆီေလ်ာ္ေသာမူဝါဒခ်မွတ္ေပးျပီး ခြဲစတ္ဆရာဝန္ၾကီးမ်ား၊ေမ့ေဆးဆရာဝန္ၾကီးမ်ားကလည္း ခြဲစိတ္ခန္းတာဝန္က်သူနာျပဳဆရာမၾကီးႏွင့္ ညွိႏိူင္း၍ ခြဲစိတ္ရာတြင္ အသံုးျပဳမည့္ပစၥည္းႏွင့္ ခြဲစိတ္ႏုိင္မည့္လူနာဦးေရကိုညွိႏႈင္းရပါသည္။ ခြဲစိတ္ခန္းအတြင္းရွိ ဝန္ထမ္းအား၊ ေပါင္းတင္ႏုိင္သည့္ ပစၥည္းလံုေလာက္မႈႏွင့္ အခ်ိန္ကိုမႈတည္၍ခြဲစိတ္ရသည္။သူနာျပဳ ဆရာမၾကီး/ငယ္ တုိ႔ကလည္း လူနာခြဲစိတ္ရန္အတြက္ ပစၥည္းမ်ားကို သတ္မွတ္ထားေသာနည္းစနစ္အတိုင္း သစၥာရွိစြာ လုပ္ေဆာင္ဖို႔လိုပါသည္။ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း၏ ေရာဂါပိုးမကူးေစရန္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားသည္ အုပ္စုလိုက္ေဆာင္ရြက္ျခင္း (Team work) ျဖစ္သျဖင့္ လူတိုင္းတြင္ တာဝန္ရွိသကဲ့သို႔ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္ၾကီးမွအစ ေအာက္ေျခဝန္ထမ္းအထိသည္ အေရးပါသည္။ ထုိသူတို႕၏သစၥာရွိမႈသည္လည္း အလြန္ေရးၾကီးပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျပည္သူလူထု က်န္းမာေရးအတြက္ လိုအပ္သည့္အခါ ျပင္ပမွ ေရာဂါပိုးမ်ားမဝင္ေရာက္ေစရန္ စုေပါင္းကာကြယ္ၾကရန္လိုအပ္ေၾကာင္းေရးသားလိုက္ရေပသည္။

Photo by .

အပိုင္း-၁
(www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/150954078621742/?type=3 )

အပိုင္း-၂
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/156087764775040/?type=3)

အပိုင္း-၃
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/posts/156099324773884)

အပိုင္း-၄
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/156105251439958/?type=3)

ေဆးရုံမ်ားတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ား အေၾကာင္း (အပိုင္း-၄)

ပိုးကင္းစင္ေသာနည္းမ်ားကို လက္ေတြ႔နယ္ပယ္တြင္အသံုးျပဳျခင္း
---------------------------------------------------------------------
အနာေဆးထည့္ပစၥည္းမ်ား(Dressings)
-------------------------------------------
အနာေဆးထည့္ရာတြင္ သံုးသည့္ဂြမ္းလံုး၊ပတ္တီး၊ ပိတ္က်ဲစတို႔ကို အနာေဆးထည့္ရန္ အတြက္သင့္ေလ်ာ္သည့္ အရြယ္အစားအျဖစ္လံုးျခင္း၊ ေခါက္ျခင္းျပဳလုပ္၍ သံပံုး (Metal drum)ထဲထည့္ကာ ၁၅ေပါင္ဖိအားတြင္ မိနစ္ ၃၀ ေပါင္းတင္ပါက ပိုးကင္းစင္ေစ ပါသည္။ ခြဲစိတ္ခန္းတြင္ အသံုးျပဳေးသာပုဝါ၊ ေခါင္းစည္း၊ မ်က္ႏွာဖံုးစြပ္၊ အက်ႌရွည္တို႔ုကိုလည္း ဤနည္းအတိုင္း ေပါင္းတင္ျပီးမွ အသံုးျပဳပါသည္။
လက္အိတ္မ်ား (Gloves) လက္အိတ္မ်ားကို အသံုးျပဳ ၿပီးပါက ေရေအး၊ဆပ္ျပာျဖင့္ စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာရသည္။ အေပါက္ရွိ/မရွိ ၾကည့္ရသည္။ အေျခာက္ခံျပီးက ေပါင္ဒါသုတ္လိမ္း၍ လက္အိတ္ထည့္သည့္ အိတ္တြင္ထည့္၍ ေပါင္းတင္ခန္းပို႔ရပါသည္။ လက္အိတ္မ်ားကို ပိုးကင္းစင္ေအာင္ျပဳလုပ္သည့္အခါ မပ်က္စီးေစရန္ သတိထားရသည္။ ၁၀ ေပါင္ ဖိအားတြင္ မိနစ္၃၀ ေပါင္းျခင္းျဖင့္ ပိုးေသေစႏိုင္သည္။

ခြဲစိတ္ခန္းသံုးဓားႏွင့္ ကတ္ေၾကးမ်ား
-------------------------------------
ထိုပစၥည္းမ်ားကို ပိုးကင္းစင္ေစရန္ အတြက္ ေပါင္းတင္ျခင္း(Autoclaving) ႏွင့္ ပိုးသတ္ေဆးရည္တြင္စိမ္ျခင္းျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။
ေဆးထိုးျပြန္၊ေဆးထိုးအပ္မ်ားကိုယခုအခါတစ္ခါသံုး သံုးေလ့ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ အေရးေပၚျပဳတ္သံုးရအခါအဝတ္ျဖင့္ပတ္၍ဆူေနေသာေရထဲတြင္ မိနစ္ ၂၀ ျပဳတ္ရသည္။ Autoclaving လည္းျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။
ေရာ္ဘာဆီးခ်ဴ ျပြန္မ်ားကို ယခုအခါ တစ္ခါသံုးဆီးခ်ဴျပြန္မ်ားကိုသံုးပါသည္။ အေရးေပၚျပဳတ္သံုးရသည့္အခါေရေအးတြင္ ေသခ်ာစြာ ေဆးေၾကာ၍ ဆူျပီးေရထဲတြင္ ႏွစ္မိနစ္ျပဳတ္ရသည္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)

Photo by

အပိုင္း-၁
(www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/150954078621742/?type=3 )

အပိုင္း-၂
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/156087764775040/?type=3)

အပိုင္း-၃
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/posts/156099324773884)

ေဆးရုံမ်ားတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ား အေၾကာင္း (အပိုင္း-၃)

ပိုးသတ္ေဆးရည္ျဖင့္ ပိုးကင္းစင္ေစနည္း
-------------------------------------------
ဖိေနာ္(သို႔)ကာေဘာ္လစ္အက္စစ္(Phenol or Carbolic Acid)

ထိုေဆးရည္သည္ ျပင္းေသာ ပိုးသတ္ေဆးရည္ျဖစ္သည္။ အေရျပားႏွင့္ထိေတြ႕ကေလာင္ကြ်မ္းႏိုင္ေစသျဖင့္ သတိထားကိုင္တြယ္ရပါသည္။ ထိုပိုးသတ္ေဆးရည္ ၁း၂၀ တြင္ ၁၀-မိနစ္စိမ္ျခင္းျဖင့္ ပိုးေသေစႏိုင္ပါသည္။
လိုင္ေဇာ(Lysol) သည္လည္းျပင္းေသာ ပိုးသတ္ေဆးအမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္သည္။ထိုေဆးသည္လည္း ဖိေနာ္ကဲ့သို႔ အေရျပားေလာင္ေစႏိုင္သည္။ ၁း၂၀ကိုအသံုးျပဳပါသည္။
အျခားအနည္းငယ္ေပ်ာ့ေသာပိုးသတ္ေဆးမွာ ဒက္ေတာ (Dettol)ျဖစ္သည္။အေရျပားကိုလည္းမေလာင္ကြ်မ္းေစႏိုင္ပါ။ Instrument Dettol ၆ဒသမ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို Industrial methylated spirit ၁း၂၀ ႏွင့္ ေရာစပ္ျပီး ခြ်န္ထက္ေသာ ဓား၊ ကတ္ေၾကး၊ ခ်ဳပ္အပ္ကို ၁၀ မိနစ္စိမ္ပါက ပိုးကင္းစင္ေစႏုိင္ပါသည္။ ထို႔အတူ Hibitane ငါးရာခုိင္ႏႈန္းကို Industral spirit ျဖင့္ ၁း၁၀ ျဖစ္ေအာင္ ေရာစပ္ပါက ပိုးေသေစႏိုင္ပါသည္။
လူနာမ်ားအား မခြဲစိတ္မီ အေရျပားသန္႔ရွင္းေရး အတြက္ စီတဗလြန္ (Cetavlon) ၀ ဒသမ ၅ရာခိုင္ႏႈန္းကိုသံုးႏုိင္သည္။ စီတဗလြန္သည္အျမွဳပ္ထေသာ ပိုးသတ္ေဆးျဖစ္ျပီး အေရျပားကို မေလာင္ကြ်မ္းေစသျဖင့္ အလြန္အသံုးဝင္ေသာ ပိုးသတ္ေဆးျဖစ္ပါသည္။
အရက္ျပန္ (Alcohol or Industrial Methylated Spirit)သည္လည္း ပိုးကင္းစင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရာတြင္ အလြန္အသံုးဝင္ျပီး အမ်ားအားျဖင့္ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ Solution ကိုသံုးပါသည္။
အိုင္အိုဒင္း(Iodine) သည္လည္း ခြဲစိတ္ခန္း တြင္ လူနာ၏ အေရျပားပိုးသတ္ရာတြင္သံုးပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ႏွစ္ရာခိုင္ႏႈန္း Iodine ကိုအရက္ျပန္ႏွင့္ေရာျပီးသံုးပါသည္။ ခြဲစိတ္သည့္အခါ ခြဲစိတ္ရမည့္ အေရျပားကို ပိုးကင္းစင္ရန္ ပိုးသတ္ေဆးျဖင့္ သုတ္လိမ္းပါသည္။ ကြ်န္မတို႔ခတ္က (၁၉၆၈) ပတ္ဝန္းက်င္ Solution ၁း၂း၃ ဟူ၍ဆပ္ျပာရည္ကို Solution 1၊ အရက္ျပန္ကို Solution 2၊ Iodine ကို Solution 3၊ ဟူ၍ေခၚတြင္အသံုးျပဳၾကပါသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အေရျပားပိုးသတ္ေစရန္ Cetavlon ၀ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း သို႔မဟုတ္ Hibitane ၅ရာခိုင္ႏႈန္း ႏွင့္ Industrial Spirit ကို ၁း၁၀ အျဖစ္ အသံုးျပဳလာၾကပါသည္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)

Photo by .

အပိုင္း-၁
(www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/150954078621742/?type=3 )

အပိုင္း-၂
(https://www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/156087764775040/?type=3)

ေဆးရုံမ်ားတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ား အေၾကာင္း (အပိုင္း-၂)

ပိုးသတ္နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳး(Methods of Sterilization and Disinfection)

ပိုးကင္းစင္ေသာ ျပဳလုပ္နည္း Sterilization ဆိုသည္မွာ အခြံမပါေသာပိုး၊ အခြံပါေသာ ပိုးအားလံုးကို ေသေစေသာနည္းစနစ္ျဖစ္သည္။
ပိုးသတ္ျခင္းေနာက္တစ္နည္းမွာ Disinfection ဟုေခၚပါသည္။ ပိုးသတ္ေဆးရည္စသည့္ ဓာတုေဗဒနည္းအားျဖင့္ ပိုးသတ္ျခင္းျဖစ္သည္။

ရုပ္ပစၥည္းျဖင့္ ပိုးကင္းစင္ေစေသာနည္း
(Sterilization by physical agents)

၁။ေနေရာင္ျခည္ ျဖင့္ပိုးကင္းေစေသာနည္း

ေနေရာင္ျခည္သည္ ေရာဂါပိုးကိုေသေစပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသည္ အလင္းေရာင္ေကာင္းစြာဝင္ေရာက္ရန္ စီမံတည္ေဆာက္ထားပါသည္။

၂။ ဂါမာေရာင္ျခည္ျဖင့္ပိုးသတ္နည္း(Gamma irradiation)

ေဆးထိုးျပြန္၊ ဆီးခ်ဴျပြန္တို႔ကို ပိုးကင္းစင္ေစရန္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ပစၥည္းမ်ားကိုေစ်းကြက္တြင္ တင္ေရာင္းခ်ရန္ အေျမွာက္အမ်ားထုတ္လုပ္သည့္အခါ ပိုးေသေသာဤနည္းကိုအသံုးျပဳပါသည္။

၃။အပူျဖင့္ပိုးေသေစနည္းလည္းရွိပါသည္။ထိုနည္းကိုအမ်ားဆံုးအသံုးျပဳေလ့ရွပါသည္။အပူျဖင့္ပိုးေသေစေသာနည္းတြင္ အေျခာက္ပူ(Dry Heat) ႏွင့္ အစိုပူ(Moist Heat) ဟူ၍ရွိပါသည္။
အေျခာက္ပူျဖင့္ ပိုးေသေစနည္းမွာမီးရႈိ႕ျခင္း(Burning) ႏွင့္ မီးဖုတ္ ျခင္း (Baking) ျဖစ္သည္။ လူနာအသံုးအေဆာင္ပစၥည္း၊ စကၠဴ၊ စာအုပ္၊ လူနာအား ေဆးထည့္ရာမွထြက္လာေသာ အညစ္အေၾကး၊ အနာဂတ္တို႔ကိုမီးရႈိ႕ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုးမ်ားတစ္ဦးမွတစ္ဦး ကူးစက္ျခင္းမွကာကြယ္ႏိုင္သည္။
မီးဖုတ္ျခင္း(Baking) ကိုေဆးရံုမ်ားတြင္ေဆးထိုးျပြန္မ်ားပိုးကင္းစင္ ေအာင္ျပဳလုပ္ရာတြင္ အထူးစီမံျပဳလုပ္ထားေသာ မီးဖုတ္ကိရိယာတြင္ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳပါသည္။
အစိုပူျဖင့္ ပိုးေသေစျခင္း (Moist Heat) မွာေဆးရုံမ်ားတြင္ လူနာသံုးပစၥည္း၊ ေဆးထိုးအပ္၊ ေဆးထိုးျပြန္တို႔ုကို ေပါင္းအိုးထဲတြင္ ထည့္ျပဳတ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၄င္းကို Water Sterilizer ဟုေခၚပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေဆးထည့္ရာတြင္ အသံုးျပဳေသာ ပစၥည္းကိရိယာမ်ား၊ ေဆးထိုးျပြန္၊ေဆးထိုးအပ္တို႔ုကို ပိုးေသ ေစရန္ အိုးထဲတြင္ ေရထည့္၍ျပဳပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ထည့္ျပဳတ္ေသာပစၥည္းသည္ အိုးထဲတြင္ရွိေသာ ေရထဲႏွစ္ျမွပ္ေနရပါသည္။ အနည္းဆံုးေရဆူျပီး မိနစ္ (၂၀) အထိ ျပဳတ္မွ ပိုးကိုေသေစႏိုင္ပါသည္။ ထုိသို႔ျပဳတ္ျပီးေပါင္းသည့္အခါ အဝတ္ေလ်ွာ္ေဆာ္ဒါႏွစ္ရာခိုင္ႏႈန္း ထည့္ျပဳတ္ပါကအခြံ႕ပါေသာပိုးပါေသေစႏိုင္သည္။အဝတ္ေလ်ွာ္ေဆာ္ဒါသည္ ခြဲစိတ္ကိရိယာပစၥည္းမ်ားကို တံုးျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ အလြန္ညစ္ပတ္နံေစာ္ေသာအနာ၊ အူလမ္းေၾကာင္းခြဲစိတ္ရာတြင္ အသံုးျပဳေသာပစၥည္းမ်ားကို ပိုးကင္းစင္ေအာင္ျပဳလုပ္ရာတြင္ ေရထဲတြင္ထည့္ျပဳတ္၍ ပိုးကင္းေစေသာနည္းထက္ Autoclaving ေခၚဖိအားျဖင့္ေပါင္းျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။

The Autoclave ဖိအားကို အသံုးျပဳ၍ေပါင္းတင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေရကိုဖိအားေပး၍ေပါင္းျခင္း ေပါင္းတင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အခြံပါေသာပိုးႏွင့္ အခြံမပါေသာပိုးအားလံုးတုိ႔အား ေရကိုတစ္စတုရန္းလက္မပတ္လည္တြင္ ၁၅-ေပါင္ ဖိအား( 15 Lb pressure per square inch) တြင္ 120 ံC အပူေပးျခင္းျဖင့္ေသေစႏိုင္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းမ်ားတြင္ ခြဲစိတ္မည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား၊ ခြဲစိတ္ရာတြင္သံုးမည့္အဝတ္အထည္ပစၥည္းမ်ား၊ ေဆးထည့္ရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ဂြမ္းလံုး၊ပိတ္က်ဲစမ်ားကို ေပါင္းတင္သည့္အခါ အသံုးျပဳပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဖိအားျဖင့္ေပါင္းတင္ျခင္းသည္ စိတ္အခ်ရဆံုး ပိုးသတ္နည္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)

Photo by .

အပိုင္း-၁ ( www.facebook.com/theintpankyaw/photos/a.130192644031219.1073741828.104162323300918/150954078621742/?type=3 )

ေဆးရုံမ်ားတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ား အေၾကာင္း

မ်က္စိျဖင့္မျမင္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါပိုးမ်ားကို Microorganism ဟုေခၚပါသည္။ ထိုေရာဂါပိုးမ်ားသည္ ဆီးခ်ဴပိုက္မ်ား အေၾကာေဆးသြင္းသည့္ ကိရိယာမ်ား၊ ေဆးထိုးျပြန္မ်ား၊ ေလျပြန္အတြင္းသြင္းသည့္ ကိရိယာမ်ား၊ ခြ်ဲစုပ္သည့္ ကိရိယာမ်ား၊ ေဆးထည့္သည့္ပစၥည္းမ်ား၊ ေအာက္စီဂ်င္ေပးသည့္ပစၥည္းမ်ားသည္ မသန္႔ရွင္းပါကကူးစက္ဝင္ေရာက္ႏုိင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားတြင္ လူနာတစ္ဦးမွ တစ္ဦးသို႔ေရာဂါပိုးမ်ားကူးစက္ မဝင္ေရာက္ႏုိင္ရန္ ကာကြယ္နည္းအမ်ိဳးမ်ိဴးကို သံုးပါသည္။

ကူးစက္ျခင္းမွ ကာကြယ္နည္းမ်ားအေၾကာင္းမေျပာမီ ေရာဂါပိုးမ်ား ကူးစက္ပံုကြင္းဆက္ၾကီးေျခာက္ဆက္ကို တင္ျပပါမည္။
၁။ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ ပိုးရွိျခင္းျဖစ္သည္။ေရာဂါျဖစ္ေစပိုးမ်ားမွာ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗို္င္းရပ္စ္ပိုး၊ ပရိုတိုဇာပိုးႏွင့္ ဖန္းဂတ္စ္ပိုးစသည္တို႔ျဖစ္သည္။
၂။ေရာဂါပိုးသိုေလွာင္သည့္ သက္ရွိသက္မဲ့ပစၥည္းျဖစ္သည္။ တီဘီေရာဂါ၊ ပလိပ္ေရာဂါ၊ ခုခံအားက်ဆင္းေသာေရာဂါစသျဖင့္ ေရာဂါျဖစ္ေနသူသည္ ေရာဂါပိုးသိုေလွာင္သည့္ သက္ရွိျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ပလိပ္ေရာဂါျဖစ္ေနေသာ ၾကြက္၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ေရာဂါပိုးေလွာင္ ထားေသာျခင္တို႔သည္လည္း ေရာဂါလက္ခံသိုေလွာင္သူျဖစ္သည္။ထို႔အတူ ယင္နားဖုန္ဝင္ေသာ အစားအစာသည္ ေရာဂါပိုးသိုေလွာင္ရာ သက္မဲ့ျဖစ္သည္။
၃။ေရာဂါပိုးထြက္ရာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖစ္ၾကသည့္အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာလမ္း၊ ဆီးသြားလမ္း၊ အေရျပား၊ ေသြး၊ အခ်င္းမွတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။
၄။ေရာဂါပိုးသည္ သိုေလွာင္သည့္ ေနရာမွကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ပါသည္။ ပ်ံ႕ႏွံ႔နည္းမွာ တိုက္ရိုက္ကူးစက္ျခင္း၊ ေလလမ္းေၾကာင္းမွ ကူးစက္ျခင္း၊ ေရ၊ အစားအစာမွ ကူးစက္ျခင္း၊ လူ၊တိရစၦာန္ မွ ကူးစက္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။
၅။ ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါပိုးတို႔သည္ ေရာဂါမရွိေသာ လူအားအသက္ရွဳလမ္း၊ အစာလမ္း၊ အေရျပားမွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္ဝင္ေရာက္ပါသည္။
၆။အသက္ၾကီးရင့့္သူ၊ ကေလးငယ္၊ အင္အားနည္းသူ၊ ေဝဒနာခံစားေနရသူ၊ ခြဲစိတ္ရမည့္သူမ်ားသည္ ကူးစက္ခံရမည့္ သားေကာင္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းမ်ားတြင္ လူနာသံုးသည့္ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ားကို တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ မကူးစက္ေစရန္ ပိုးသတ္ရပါသည္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)

Photo by .

ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းျခင္း
------------------------

-ေသြးေပါင္ခ်ိန္တို္င္းေနစဥ္ ေရဒီယို၊ TVစကားအသံက်ယ္ေျပာဆိုျခင္း ေရွာင္က်ဥ္ရမည္။ဆူညံေသာအသံေၾကာင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းျခင္းကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစပါသည္။ လူနာအားေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းေနစဥ္ စကားမေျပာရန္သင္ေပးပါ။
- ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကုိ ပတ္လက္အိပ္ၿပီးတို္င္းေလ့ရွိသည္။ ထို္င္ၿပီးလည္းတိုင္းနိုင္သည္။ တိုင္းမည့္လက္ကိုုႏွလံုးနွင့္ တစ္တန္းတည္းဆန္႔ထားရမည္။
- လက္ေမာင္းပတ္သည့္ကိရိယာကို လက္ေမာင္းတြင္ပတ္ပါ။ ေလသြင္းသည့္အိတ္သည့္လက္ေမာင္းေၾကာေပၚတြင္ရွိပါေစ၊ တစ္ေတာင္ဆစ္အထက္တစ္လက္မအကြာတြင္ပတ္ရမည္။
- Mercury Manometer ျပဒါးအမွတ္အသားပါေသာကိရိယာႏွင့္ ဆက္ပါ။ ျပဒါးအမွတ္အသားသည္သင္၏မ်က္စိႏွင့္တစ္တန္းတည္းျဖစ္ရမည္။
- လက္ေမာင္းေသြးေၾကာကုိ စမ္းသပ္ပါ(တံေတာင္ဆစ္ေကြးေနရာ)
- ေဘာလံုးကိုေလညွစ္သြင္းပါ။ လက္ေမာင္းေသြးခုန္ႏူန္းေပ်ာက္သြားသည္မွ 300mmHgအထက္ေရာက္ေအာင္သြင္းပါ။
- နားၾကပ္ျဖင့္လက္ေမာင္းေသြးေၾကာ(တံေတာင္ဆစ္ေကြးေနရာ) ကိုနားေထာင္ပါ။
- ေဘာလံုးေလေလ်ွာ့ပါ။ 2-3 mm Hg/Second အထိျဖည္းျဖည္းေလ်ွာ့ပါ။
ပထမဆံုးၾကားရသည့္အမွတ္သားကိုမွတ္ပါ။ပထမဆံုးၾကားရသည့္ အမွတ္အသားသည္ အထက္ေသြး Systolic Pressure ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးခုန္သည့္အခါျဖစ္သည္။
-ဆက္၍ေလသြင္းေဘာလံုးအားဆက္၍ေလေလ်ွာ့ျခင္းျဖင့္ အသံမၾကားရသည့္အမွတ္ေရာက္မည္၊ ေပ်ာက္သြားသည့္အမွတ္သည္ေအာက္ေသြး Diastolic pressure ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးအနားယူသည့္အခ်ိန္ျဖစ္သည္။
- အက်ယ္ဆံုးၾကားရသည့္အမွတ္သည့္ အထက္ေသြးဖိအား(Soystolic Pressure) ေပ်ာက္သြားသည့္ အမွတ္သည္ေအာက္ေသြးဖိအား Diastolic Pressure ျဖစ္သည္။ မေသခ်ာပါက ခ်က္ျခင္းျပန္မတင္ရပါ။ ၃၀-၆၀ စကၠန္႔ခန္႔ေစာင့္ျပီးမွျပန္တိုင္းသင့္သည္။
- ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းေသာ ကိရိယာတြင္ Sphymomanometer (ျပဒါးပါေသာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိရိယာႏွင့္လက္ေမာင္းတြင္ပါေသာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိရိယာ Aneroid manometer) တြင္အမွတ္အသားသည္ 0”တြင္ျပရပါမည္။ လက္ေမာင္းပက္ကိရိယာ ေရာဘာပိုက္ေဘာလံုးတို႔သည္ ေလလံုရမည္။

Photo by .

ကေလးအားအစာေကြ်းျခင္း
------------------------------
(၁) ကေလးအသက္ ၆ လအထိမိခင္ႏို႔တစ္မ်ိဳးတည္းသာ တိုက္ရမည္။
(၂) ကေလးအသက္ ၆ လေက်ာ္လာသည့္အခါ ခႏၶာကိုယ္ၾကီးထြားလာသည္ႏွင့္ အမွ် မိခင္ႏုိ႔တစ္မ်ိဳးတည္းမလံုေလာက္ေတာ့သျဖင့္ ျဖည့္စြက္အစာေၾကြးရပါမည္။
(၃)ျဖည့္စြက္အစာကိုေပ်ာ့ေပ်ာ့တဇြန္းဇြန္းမွ တေျဖးေျဖးတုိးေကြ်းရမည္။
(၄) အာဟာရအုပ္စုအားလံုးပါရမည္။ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးထြားေစေသာ ပရိုတိန္းအသားဓာတ္၊ အင္အားျဖစ္ေစေသာ ကာဘိုဟိုက္ဒရိတ္ကစီဇီဓာတ္၊ ေရာဂါကာကြယ္ေစေသာ ဗီတာမင္ဓာတ္ (အသီးအႏွံ ဟင္းသီး၊ဟင္းရြက္)၊ ေရဓာတ္၊ သတၱဳဓာတ္၊ အဆီ၊ အားလံုးပါရသည္။
(၅) စားခ်င္စဖြယ္ အေရာင္အေသြးအစံု၊ ကေလးစိတ္ဝင္စားေအာင္ေကြ်းရမည္။
(၆) ကေလးမစားလိုက အတင္းၾကိမ္းေမာင္း၊ ရိုက္ပုတ္ မေၾကြးပါႏွင့္။ ဒီတစ္ၾကိမ္ အစားနည္းလွ်င္ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ မ်ားမ်ားစားပါလိမ့္မည္။
(၇) အစားတစ္မ်ိဳးတည္းကို ေန႔တိုင္းေကြ်းပါက ကေလးျငီးေငြ႕သြားပါလိမ့္မည္။ တမ်ိဳးမဟုတ္ တမ်ိဳးေျပာင္းေကြ်းၾကည့္ပါ။
(၈) ကေလးက မိမိဘာသာစားလိုက ထမင္းပန္းကန္ထဲတြင္ ထမင္းဟင္းအနည္းငယ္ပံုေပးျပီးစားပါေစ။ ထမင္းဟင္း အဖိတ္အစင္ေၾကာင့္ ညစ္ပတ္သည္ဟုမျမင္ရပါ။ ကေလး၏ autonomy လုပ္ခ်င္ကိုင္ခ်င္စူးစမ္းခ်င္စိတ္ကို အားေပးရာေရာက္ပါသည္။
(၉) မိသားစုထမင္းဝိုင္းတြင္ပါဝင္ပါေစ။
(၁၀) ကေလးေကြ်းသည့္မိခင္လက္သည္ အစဥ္သန္႔ရွင္းဖို႔လိုပါသည္။ အျမဲတမ္း လက္ေဆးဖို႔သင္ေပးပါ။ ကေလးထမင္းစားသည့္ ဇြန္းခြက္၊ ပန္းကန္အားလံုးအစဥ္အျမဲသန္႔ရွင္းရမည္။ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါဂရုျပဳပါ။
(၁၁) ခ်ိဳလြန္းေသာ အစားအစာ၊ အဆီအဆိမ့္မ်ားလြန္းေသာ အစာ၊ ငံလြန္းသည့္အစာမေၾကြးပါႏွင့္။
(၁၂) ထမင္းၾကီး ၂ ထပ္ၾကားတြင္ သေရစာ ငွက္ေပ်ာသီး မီးဖုတ္၊ ၾကက္ဥ မက်က္တက်က္ျပဳတ္၊ ပူတင္း၊သာဂူေၾကြးပါ။
(၁၃) ဗီတာမင္စီမ်ားမ်ားပါေသာ ေရွာက္ခ်ိဳသီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ နာနတ္သီး၊ ဖရဲသီး၊စပ်စ္သီးမ်ားစားႏုိင္သမ်ွေကြ်းပါ။
(၁၄) ကေလးတြင္က်န္းမာေရးျပသနာ တစ္ခုခုျဖစ္ပါက ဆရာဝန္၊အထူးကုဆရာဝန္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးရန္ေႏွာင့္ေႏွးျခင္းမရွိရ။
(၁၅) ဆန္႔မႈန္႔တမ်ိဳးတည္း က်ိဳေကြ်းျခင္း၊ ထမင္းဆီဆမ္း၊ တစ္မ်ိဳးတည္း ထမင္းကိုပိတ္စိမ္းပါးႏွင့္တိုက္၍ ေကြ်းပါက အင္အားဓာတ္တစ္မ်ိဳးသာရမည္။ အသားဓာတ္ႏွင့္ေရာဂါကာကြယ္ေစေသာ ဗီတာမင္ဓာတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းေနသျဖင့္ကေလးသည္ ဝေနေသာ္လည္း ေပ်ာ့စိေပ်ာ့ဖတ္ႏွင့္ေရာဂါခံႏိုင္ရည္ရွိမည္ မဟုတ္ေပ။

Photo by .

ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းျခင္း
------------------------
-ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းေနစဥ္ ေရဒီယို၊ TV၊ စကားအသံက်ယ္ေျပာဆိုျခင္း ေရွာင္က်ဥ္ရမည္။ ဆူညံေသာအသံေၾကာင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းျခင္းကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစပါသည္။ လူနာအားေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းေနစဥ္ စကားမေျပာရန္ သင္ေပးပါ။
-ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကုိ ပတ္လက္အိပ္ၿပီး တိုင္းေလ့ရွိသည္။ ထိုင္ၿပီးလည္းတိုင္းနိုင္သည္။ တိုင္းမည့္လက္ကို ႏွလံုးနွင့္ တစ္တန္းတည္းဆန္႔ထားရမည္။
- လက္ေမာင္းပတ္သည့္ကိရိယာကို လက္ေမာင္းတြင္ပတ္ပါ။ ေလသြင္းသည့္အိတ္သည္ လက္ေမာင္းေၾကာေပၚတြင္ရွိပါေစ၊ တစ္ေတာင္ဆစ္အထက္တစ္လက္မအကြာတြင္ပတ္ရမည္။
-Mercury Manometer ျပဒါးအမွတ္အသားပါေသာ ကိရိယာႏွင့္ဆက္ပါ။ ျပဒါး အမွတ္အသားသည္ သင္၏မ်က္စိႏွင့္ တစ္တန္းတည္းျဖစ္ရမည္။
-လက္ေမာင္းေသြးေၾကာကုိ စမ္းသပ္ပါ (တံေတာင္ဆစ္ေကြးေနရာ)
-ေဘာလံုးကိုေလညွစ္သြင္းပါ။ လက္ေမာင္းေသြးခုန္ႏူန္းေပ်ာက္သြားသည္မွ 300mmHgအထက္ေရာက္ေအာင္သြင္းပါ။
-နားၾကပ္ျဖင့္လက္ေမာင္းေသြးေၾကာ(တံေတာင္ဆစ္ေကြးေနရာ) ကိုနားေထာင္ပါ။
-ေဘာလံုးေလေလွ်ာ့ပါ။ 2-3 mm Hg/Second အထိျဖည္းျဖည္းေလ်ွာ့ပါ။
ပထမဆံုးၾကားရသည့္ အမွတ္သားကိုမွတ္ပါ။ ပထမဆံုးၾကားရသည့္ အမွတ္အသားသည္ အထက္ေသြး Systolic Pressure ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးခုန္သည့္အခါျဖစ္သည္။
-ဆက္၍ေလသြင္းေဘာလံုးအား ဆက္၍ေလေလ်ွာ့ျခင္းျဖင့္ အသံမၾကားရသည့္ အမွတ္ေရာက္မည္၊ ေပ်ာက္သြားသည့္အမွတ္သည္ ေအာက္ေသြး Diastolic pressure ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးအနားယူသည့္ အခ်ိန္ျဖစ္သည္။
- အက်ယ္ဆံုးၾကားရသည့္ အမွတ္သည္ အထက္ေသြးဖိအား (Soystolic Pressure) ေပ်ာက္သြားသည့္ အမွတ္သည္ေအာက္ေသြးဖိအား Diastolic Pressure ျဖစ္သည္။ မေသခ်ာပါက ခ်က္ျခင္းျပန္မတင္ရပါ။ ၃၀-၆၀ စကၠန္႔ခန္႔ေစာင့္ျပီးမွျပန္တိုင္းသင့္သည္။
- ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းေသာ ကိရိယာတြင္ Sphymomanometer (ျပဒါးပါေသာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိရိယာႏွင့္လက္ေမာင္းတြင္ပါေသာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိရိယာ Aneroid manometer) တြင္အမွတ္အသားသည္ 0 ံတြင္ျပရပါမည္။ လက္ေမာင္းပတ္ကိရိယာ ေရာဘာပိုက္ေဘာလံုးတို႔သည္ ေလလံုရမည္။

Photo by .