27/01/2023
မူဒ မရွိမွ တိုးတက္မည္
----------------------
တာ့ဂ္်ဟိုတယ္ႀကီးက ဂ်ပန္နိုင္ငံမွ မစၥတာ မာဆိုင္း အီမာအိကို ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲ (Workshop) တစ္ခု ျပဳလုပ္ေပးရန္ ဖိတ္ၾကားေလသည္။
ဝန္ထမ္းမ်ားက မစၥတာ အီမာအိကို သိပ္ၿပီး အထင္မႀကီး။ ဟိုတယ္အေနျဖင့္ လုပ္ငန္းအရ ေအာင္ျမင္ေနၿပီး။ ဂ်ပန္နိုင္ငံမွ လာမည့္သူမွာ ဟိုတယ္လုပ္ငန္းႏွင့္လည္း မသက္ဆိုင္သူျဖစ္ကာ မိမိတို့ကို ဘာေတြ လာၿပီး သင္ၾကားပို့ခ်မည္နည္းဟု စိတ္ထဲတြင္ သံသယျဖစ္ေနၾကသည္။
သို့ေသာ္ နံနက္ ၉ နာရီတိတိတြင္ Workshop စတင္မည္ဆိုသျဖင့္ အစည္းအေဝးခန္းကို အားလုံးေရာက္လာၾကသည္။
မစၥတာ အီမာအိက သူ႔ကိုယ္သူ မိတ္ဆက္ေပးသည္။ သူ႔ပုံက သိပ္ၿပီး အထင္ႀကီးစရာ မေကာင္းသလို သူေျပာသည့္ အဂၤလိပ္စကားကလည္း ညံ့ဖ်င္းလွသည္။ သူက သင္တန္းလာတက္သည့္ ဝန္ထမ္းမ်ားကို အဂၤလိပ္လို ႀကိဳးစားၿပီး ရွင္းေနရသည္။
“ေကာင္းေသာ နံနက္ခင္းပါခင္ဗ်ာ”
သူက စတင္မိတ္ဆက္သည္။ ထို့ေနာက္
“ကိုင္း ကၽြန္ေတာ္တို့ စလိုက္ၾကရေအာင္။ ခင္ဗ်ားတို့ကို Workshop တစ္ခု လုပ္ေပးပါတဲ့။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ ကေတာ့ Work လည္း မျမင္ဘူး ... Shop လည္း မျမင္ဘူးခင္ဗ်” ဟု သူက ရယ္ရႊင္ဖြယ္ စကားစလိုက္သည္။ ထို့ေနာက္
“ကိုင္းဗ်ာ ပထမထပ္ကိုသြားၿပီးေတာ့ အဲဒီကေန လုပ္ငန္းစလိုက္ၾကတာေပါ့” ဟုေျပာလိုက္သည္။
မစၥတာ အီမာအိသည္ ဟိုတယ္မွအႀကီးတန္း စီမံခန႔္ခြဲသူ၊ သင္တန္းသားမ်ား၊ ဗီဒီယို ရိုက္ကူးေရးအဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ အတူ သင္တန္းစတင္မည့္ ပထမထပ္ရွိရာကို သြားၾကေတာ့သည္။
မစၥတာ အီမာအိသည္ ပထမထပ္ အဝတ္ေလၽွာ္ခန္းႀကီးကို ေရာက္လာသည္။ ထိုအခန္းထဲကို ဝင္လိုက္သည္ႏွင့္ သူက ျပတင္းေပါက္ဆီသို့သြားကာ အျပင္ကို ၾကည့္လိုက္ၿပီး
“လွလိုက္တဲ့ ရွုခင္းဗ်ာ” ဟု ဆိုလိုက္သည္။
သင္တန္းသားေတြကလည္း ျပဳံးလိုက္သည္။
“ဒါေလး ေျပာဖို့မ်ား ဂ်ပန္ကို အႀကံေပးဖိတ္ရတယ္လို့” ဆိုသည့္ သေဘာမ်ိဳးႏွင့္ျဖစ္သည္။
အီမာအိက ဆက္ေျပာသည္
“ဒီေလာက္လွတဲ့ အခန္းနဲ႔ ေနရာကို ခင္ဗ်ားတို့ အဝတ္ေလၽွာ္ခန္းအျဖစ္ထားတာ သက္သက္ျဖဳန္းတီးတာပဲဗ်” ဟု ဆိုလိုက္သည္။ သူက
“ကၽြန္ေတာ္တို့ဗ်ာ ... ပထမထပ္မွာရွိတဲ့ ဒီေလာက္ျမင္ကြင္းလွတဲ့ေနရာကို ဧည့္ခန္းအျဖစ္ ေျပာင္းလိုက္ၾကရ ေအာင္လား” ဟု ဆိုလိုက္သည္။
သင္တန္းသားတိုင္း မထင္မွတ္ထားသည့္ စကားျဖစ္သည္။
မန္ေနဂ်ာက သူ႔ကို ေျပာလိုက္သည္
“ဟုတ္ကဲ့ မစၥတာ အီမာအိ ကၽြန္ေတာ္တို့ လုပ္လိုက္ပါ့မယ္”
အီမာအိက သူ႔ကို ၾကည့္လိုက္ၿပီး
“လုပ္လိုက္ပါ့မယ္ မဟုတ္ဘူးဗ်ာ ... လုပ္လိုက္ၾကစို့”
“မဟုတ္ပါဘူးဆရာ ... ကၽြန္ေတာ္ မွတ္ထားပါ့မယ္။ ၿပီးေတာ့ Workshop ကေန တင္ျပတဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ ဆိုၿပီးေတာ့ အထက္ကို တင္ျပေပးပါ့မယ္” ဟု မန္ေနဂ်ာကဆိုသည္။
အီမာအိက
“ေက်းဇူးျပဳၿပီးေတာ့ဗ်ာ ... ကၽြန္ေတာ္တို့ အဲဒါကို မွတ္ခ်က္ေတြ ေရးေနဖို့လိုလို့လား ... ခုပဲလုပ္လိုက္ရ ေအာင္ေလ။ ခုလည္း လုပ္လို့ ျဖစ္တာပဲ မဟုတ္လား”
“အခု လုပ္မလို့လားခင္ဗ်ာ”
“ဟုတ္တယ္ ... အဝတ္ေလၽွာ္ခန္းကို ဧည့္ခန္းအျဖစ္ ေျပာင္းလိုက္တာ နာရီပိုင္းအတြင္း ကၽြန္ေတာ္တို့ လုပ္နိုင္တာပဲ မဟုတ္လား”
“ဟုတ္ပါတယ္ ခင္ဗ်ာ ... ဒါေပမဲ့”
“ဒါေပမဲ့ လုပ္မေနပါနဲ႔ဗ်ာ ... ကၽြန္ေတာ္တို့ ေန႔လယ္စာ မစားမီ ဒီအခန္းကို ေကာ္ေဇာေတြခင္း၊ ပရိေဘာဂေတြ၊ စားပြဲ ကုလားထိုင္ေတြ ခ်လိုက္တာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္း အသြင္ေျပာင္းလိုက္လို့ ရပါတယ္။ ခ်က္ခ်င္း လွုပ္ရွားလိုက္တာနဲ႔ ေဟာဒီအခန္းႀကီးမွာ ညဆိုရင္ လာတည္းခိုတဲ့ သူေတြအားလုံး အနားယူနိုင္ၿပီး ခင္ဗ်ားတို့အတြက္လည္း အက်ိဳးအျမတ္ေတြ ပိုရသြားမွာဗ်”
မန္ေနဂ်ာမွ ေရြးခ်ယ္ခြင့္မရွိေတာ့
“ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်ာ ... ခ်က္ခ်င္းပဲ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခိုင္းလိုက္ပါ့မယ္”
ေနာက္တစ္ေနရာသို့ သူတို့ သြားၾကျပန္သည္။ ထိုေနရာမွာ မီးဖိုေဆာင္ခန္းျဖစ္သည္။ အီမာအိႏွင့္အတူ သင္တန္းသားေတြ မီးဖိုေခ်ာင္ထဲ ဝင္လိုက္ၾကသည္။ ဝင္ဝင္ခ်င္းေတြ႕လိုက္ရသည္မွာ စားၿပီးသား ပန္းကန္ ပုံႀကီးျဖစ္သည္။
မစၥတာ အီမာအိသည္ သူဝတ္ထားသည့္ ကုတ္အကၤ်ီကို ခၽြတ္လိုက္သည္။ ထို့ေနာက္ ပန္းကန္ပုံဆီသြားကာ ပန္းကန္မ်ားကို ေဆးေၾကာေလေတာ့သည္။ မန္ေနဂ်ာက
“ဆရာ ... ဘာေတြ လုပ္ေနတာလဲ” ဟု ေမးလိုက္သည္။
အီမာအိက
“ပန္းကန္ေဆးေနတာေလ” ဟု ျပန္ေျဖသည္။
“ဆရာ ... ဒါေတြက ဝန္ထမ္းေတြ လုပ္ပါလိမ့္မယ္” ဟု ေျပာသည္။ သို့ေသာ္ အီမာအိက ပန္းကန္ေတြကို ဆက္ေဆးေနသည္။
“ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ဗ်ာ ပန္းကန္ဆိုတာ သန႔္သန႔္ရွင္းရွင္းနဲ႔ ပန္းကန္စင္ေပၚမွာပဲ ရွိေနရမွာလိုျမင္တယ္။ ဒီလို ပုံထားရမွာ မဟုတ္ဘူးေလ” ဟုေျပာလိုက္သည္။
သူတို့အားလုံး အံ့အားသင့္ေနၾကသည္။ ဂ်ပန္ႀကီးကို ဘာေျပာရမွန္းလည္း မသိ။ ရပ္ၾကည့္ေနၾကသည္။
အီမာအိက ပန္းကန္ေတြ အားလုံးကို ေဆးေၾကာၿပီးေနာက္ မန္ေနဂ်ာကို ေမးလိုက္သည္
“ခင္ဗ်ားတို့ ဟိုတယ္မွာ ပန္းကန္ ဘယ္ႏွခ်ပ္ရွိသလဲဗ်”
“အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္ ... လာတဲ့ဧည့္သည္အားလုံးအတြက္ အလုံအေလာက္ရွိပါတယ္”
အီမာအိက
“ကၽြန္ေတာ္တို့ ဂ်ပန္မွာ စကားတစ္ခုရွိတယ္ဗ် ... Muda (မူဒ) ဆိုတာ။ Muda ဆိုတာ အခ်ိန္ဆြဲတာ၊ ေႏွာင့္ေႏွးတာကို ေျပာတာ။ ၿပီးေတာ့ Muda ဆိုတာကို မလိုအပ္ပဲ ျဖဳန္းတီးတဲ့သေဘာနဲ႔လည္း သုံးေသးတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ဒီ Workshop မွာ ခင္ဗ်ားတို့ကို ေပးခ်င္တာက မလိုအပ္ပဲ အခ်ိန္ဆြဲတာေတြ၊ ေႏွာင့္ေႏွးေအာင္ လုပ္တာေတြကို မလုပ္ဖို့ သင္ခန္းစာေပးခ်င္တာ။ ခင္ဗ်ားတို့ ဟိုတယ္မွာ ပန္းကန္ေတြ ဘယ္ေလာက္ မ်ားမ်ားရွိသည္ျဖစ္ေစ ပန္းကန္ေတြကို ေဆးရမွာ မေဆးဘဲ ပုံထားတာဟာ အခ်ိန္ဆြဲတာပဲ။ ပထမဆုံး ခင္ဗ်ားတို့မွာ ျပင္ဖို့လိုေနတာက အခ်ိန္မဆြဲသင့္တာေတြကို အခ်ိန္မဆြဲဘဲ ခ်က္ခ်င္းလုပ္ဆိုတဲ့ အက်င့္ကို စျပင္ရမွာ”
“ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်ာ ... ကၽြန္ေတာ္ အစီရင္ခံလိုက္ပါ့မယ္” ဟုမန္ေနဂ်ာက ေျပာလိုက္သည္။
“မဟုတ္ေသးဘူးဗ် ... ခင္ဗ်ားတို့ကို ေျပာလိုက္ရင္ အထက္ကို တင္ျပလိုက္ပါ့မယ္ ... အစီရင္ခံလိုက္ပါ့မယ္ ဆိုတာေတြကလည္း Muda ပဲဗ်။ အဲဒါ သက္သက္ အခ်ိန္ျဖဳန္းတာပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို့ ဒီ Workshop မွာ ဟိုတယ္ရဲ့ ေပ်ာက္ေနတဲ့ Muda ကို ရွာၾကည့္ၾကရေအာင္” ဟုေျပာလိုက္သည္။
ထို့ေနာက္ သင္တန္းသားေတြအားလုံးသည္ အီမာအိေနာက္ကိုလိုက္ၿပီး ေနရာတိုင္း၊ က႑တိုင္း၊ အခန္းတိုင္း၊ လုပ္ငန္းတိုင္းတြင္ ေပ်ာက္ေနသည့္ Muda ကို ရွာၾကသည္။ သူတို့ ယခုမွ တက္တက္ႂကြႂကြျဖစ္လာသည္။ အရာရာကို ဘာေတြဦးစားေပးၿပီး ခ်က္ခ်င္းလုပ္ရမည္ဆိုျခင္းကို နားလည္လာၾကသည္။
သင္တန္းေနာက္ဆုံးေန႔တြင္ အီမာအိက သင္တန္းသားေတြကို ေျပာလိုက္သည္
“ကၽြန္ေတာ္ ခင္ဗ်ားတို့ကို ပုံျပင္ေလး တစ္ပုဒ္ေျပာျပမယ္” ဟု ဆိုကာ ပုံျပင္ကိုေျပာသည္
တစ္ေန႔တြင္ အေမရိကန္တစ္ေယာက္ႏွင့္ ဂ်ပန္တစ္ေယာက္သည္ ေတာထဲတြင္ အမဲလိုက္ထြက္ၾကသည္။
သူတို့ႏွစ္ေယာက္ ေတာနက္ထဲကို ေရာက္လာၾကသည္။ ေတာေကာင္ေတြကိုပစ္ရင္း သူတို့တြင္ ပါလာသည့္ က်ည္ဆန္ေတြ ကုန္သြားေၾကာင္း သိလိုက္ရသည္။
ထိုအခ်ိန္တြင္ ျခေသၤ့ေဟာက္သံကိုၾကားလိုက္ရသည္။ သူတို့ႏွစ္ေယာက္ ေျပးေလေတာ့သည္။ တစ္ေနရာတြင္ ဂ်ပန္က အေျပးရပ္လိုက္သည္။ အေမရိကန္ကေမးသည္
“ဘာလုပ္ဖို့လဲဗ်”
ဂ်ပန္က သူစီးလာသည့္ ေတာစီး ဘြတ္ဖိနပ္ႀကီးကို ခၽြတ္ေနသည္။ အေမရိကန္က
“ဟာဗ်ာ ကားဆီကို အေရာက္ေျပးရမွာ ဘာျဖစ္လို့ ဖိနပ္ကို ခၽြတ္ေနရတာလဲ”
ဂ်ပန္က ဘာျပန္ေျပာလိုက္သည္ ထင္ပါသနည္း
“ေျပးတဲ့ေနရာမွ ခင္ဗ်ားထက္ ကၽြန္ေတာ္က ကားဆီကို အရင္ဆုံး ေရာက္ဖို့လိုတယ္ေလ” ဟု ေျပာလိုက္သည္။
အီမာအီ ေပးခဲ့ေသာ သက္ခန္းစာမွာ တန္ဖိုး ျဖတ္မရနိုင္ေအာင္ပင္။ ယေန႔ေခတ္သည္ အၿပိဳင္အဆိုင္ေခတ္ ျဖစ္သည္။ အရာရာကို အၿပိဳင္အဆိုင္ လုပ္ေနၾကရာတြင္ ေျခတစ္လွမ္း အေၾကာမခံလိုသည့္ စိတ္ဓာတ္ျဖင့္ ၿပိဳင္ဆိုင္မွသာ ေရွ႕ကိုေရာက္မည္။
ထိုအခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာေတြကို မလုပ္ဘဲ ေႏွာင့္ေႏွးျခင္း၊ အခ်ိန္ဆြဲျခင္းေတြက တိုင္းျပည္ႏွင့္ လူမ်ိဳး ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မွုေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစသည္။
တိုင္းျပည္ႏွင့္လူမ်ိဳး တိုးတက္ေရးအတြက္ Muda စိတ္ေတြျဖစ္ေအာင္၊ Muda ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေနသူေတြကို ဖယ္ရွားနိုင္ရမည္။
သူမ်ားထက္ ေရွ႕ကိုေရာက္ခ်င္လၽွင္ အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေအာင္လုပ္နိုင္ရမည္။ ခ်က္ခ်င္းလုပ္နိုင္ရမည္။
Muda ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေနသူေတြရွိေနသမၽွ တိုင္းျပည္ႏွင့္လူမ်ိဳး တိုးတက္နိုင္မည္မဟုတ္ေပ။
(Ref: The Lesson From Japanese)
တင္ညြန႔္ ၂၆.၁.၂၀၂၃
Crd: Tin Nyuntမွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။9799
