20/09/2019
သေကၤတမ်ား စတင္ျခင္း
Music ဆိုေသာ စကားလံုးသည္ ဂရိစကား muse မွ ဆင္းသက္သည္ဟု ဆိုသည္။ အခ်ိဳ႕က လက္တင္စကား musica မွဟုေျပာၾကသည္။ ဂီတ သည္ 'သီခ်င္း' ဟု အနက္ရေသာ ပါဠိစကား အစီစဥ္တက်'သီ'ကံုးျခင္းႏွင့္ အေၾကာင္းျခင္းရာတို႔ကိုဆိုလိုေသာ 'ခ်င္း' အားတြဲထားေသာ ပုဒ္စပ္ေဝါဟာရ ဟုလဲသိရသည္။ ဂီတသည္ လူတို႔မေပၚမွီကပင္ သဘာဝအသံမ်ားအေနျဖင့္ ရွိႏွင့္သည္ဟုဆိုၾကသည္။ အခ်ိဳ႕ကလဲ စာေရးစာဖတ္မေပၚမွီကပင္ရွိၾကသည္ဟုလဲ ဆိုသည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုပါေစ ဂီတသည္ လူတို႔၏ ႏွလံုးသည္းပြတ္မွ ေမြးဖြားျခင္းေၾကာင့္ တိုင္းျပည္တစ္ခု လူမ်ိဳးတစ္ခု၏ ယဥ္ေက်းမႈ တန္းတစ္ခုကို အကဲခတ္ႏိုင္ေပရာ လူႀကီးသူမမ်ား၏ စကားငွားေျပာရလွ်င္ "ဂီတ သာ လွ်င္ လူမ်ိဳး သာ သည္၊ ဂီတ ခ်ာ လွ်င္ လူမ်ိဳး ခ်ာ သည္" ဟုသာ ဆိုပါရေစ။
ေလးညႇိဳ႕ခတ္သံကို အရင္းျပဳ၍ အီဂ်စ္တို႔ဟာ ကမ႓ာဦးေစာင္းကို တီထြင္မႈစတင္တယ္လို႔ Garratt, Oxford press 1958 ႏွင့္ Encyclopaedia vol.2 1953 အရဆိုၾကပါတယ္။ သက္ေသအေနနဲ႔ ဘီစီ ၃၀၀၀ က အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ Lyre ေစာင္းကို ပါရွန္းအနီး UR (အား) ၿမိဳ႕အနီးမွာ တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိပါတယ္။ အီဂ်စ္တို႔ရဲ႕ ဂီတ ဟာ ဂရိ(ေခါမ)ဂီတအေပၚ ၾသဇာေညာင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ ၇ ရာစုက ဂရိတို႔ရဲ႕ ဂီတေဗဒဟာ အီဂ်စ္တို႔ရဲ႕ဂီတေဗဒကိုအေျခခံထား ဆင့္ပြားထားျခင္းအား ေလ့လာရင္းျဖင့္ သိရွိႏိုင္သည္ဟု သုေတသီတို႔က သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဘီစီ ၁၄၀၀ ခန္႔က အစၥေရးတို႔သည္ ေယရိေခါၿမိဳ႕႐ိုးကိုတိုက္ရာတြင္ တံပိုးထရမ္းပတ္ကို တစ္ညီတစ္ညာမႈတ္ခဲ့သည္ဟု ေတြ႕ရွိၾကပါသည္။ထို႔အတူ သမၼာက်မ္းစာတြင္ ေရွာလုမင္း၏ စိတ္႐ိုင္းဝင္မႈကို ဒါဝိဒ္က ေစာင္းတီးေျဖေဖ်ာ္၍ အျမတ္ျပယ္လြင့္ေစသည္ဟု ေတြ႕ရွိရပါသည္။
အေရွ႕တိုင္းဂီတအေနျဖင့္ တ႐ုတ္ဟာ pentatonic scale လို႔ေခၚတဲ့ ဂီတသံ ၅ သံပါတဲ့ ဖြဲ႕စည္းမႈကို ဘီစီ ၂၂၅၀ ခန္႔ကတည္းက အသံုးျပဳေၾကာင္းလဲ သိရပါတယ္။ တ႐ုတ္ၿပီးလွ်င္ အိႏၵိယဂီတသည္လဲ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀၀၀ ေက်ာ္ခန္႔ကတည္းက စတင္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ေရွးၾကသည္ဟုလဲ ဆိုၾကပါသည္။က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လဲ ဗုဒၶဘာသာမေရာက္လာခင္ကာလတြင္ နတ္ကိုးကြယ္မႈတြင္ရြတ္ဆိုေသာ 'နတ္ခ်င္း' မ်ားေပၚေပါက္ခဲ့ပါသည္ဟု သိရပါသည္။ သေရေခတၱရာေခတ္တြင္ တ႐ုတ္သို႔ခ်စ္ၾကည္ေရးသြားၾကေသာ 'ပ်ဴ' အဖြဲ႕သည္လဲ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ ဖြဲ႕ဆိုေသာ သီခ်င္းမ်ား သီဆိုကျပခဲ့ေၾကာင္း တ႐ုတ္မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပခ်က္အရသိရပါသည္။
လူတို႔သည္ သူတို႔၏ဖန္တီးမႈမ်ား တည္တံ့ဖို႔ သေကၤတျဖင့္မွတ္ၾကသည္။
ထိုအရာသည္ "ဂီတ သေကၤတ"
ပိုက္သာဂိုရပ္၏ tetrachord စနစ္သည္ Cithara or Lyre ေစာင္း ၄ ႀကိဳးတပ္မွ စတင္ပါသည္။ tetrachord သံုးမ်ိဳးရွိသည္။
1 = Diatonic
2 = Chromatic
3 = Enharmonic ျဖစ္ၾကသည္။
ယခုေခတ္ Diatonic သည္ ဂရိတို႔၏ Diatonic ႏွင့္ ျမင့္ရာမွနိမ့္ နိမ့္ရာမွျမင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။အေရးႀကီးဆံုးေသာ သံစဥ္တို႔ကို ဂရိတို႔သည္ မ်ိဳးႏြယ္အမည္မ်ားျဖင့္မွတ္သားထားၾကသည္။
1 = Dorian
2 = Phrygian
3 = Lydian
4 = Mixolydian
5 = Hypodorian
6 = Hypophrygian
7 = Hypolydian တို႔ျဖစ္သည္။
အေပၚ သံုးခုသည္ အဓိကျဖစ္ၿပီး ေအာက္ေလးခုမွာ အေပၚသံုးခုမွ ဆင္းသက္လာသည္။
သမိုင္းမွာ ဂီတသေကၤတကို ဂရိတို႔မွစတင္သည္ဟု မွတ္တမ္းတင္ၾကသည္။
(McKinney, Howard , Anderson music history evolution 1949)
Cladius Ptolemy ရဲ႕ Harminics စာအုပ္တြင္ monochord နည္းျဖင့္ အသံကြာဟမႈကို အက်ယ္သ႐ုပ္ေဖာ္ထားပါသည္။ (သ႐ုပ္ေဖာ္ရွင္းျပရန္ အရွည္ႀကီးေရးရမည္ျဖစ္သျဖင့္ ေက်ာ္သြားခြင့္ျပဳပါ)
Ptolemy က ' စၾကဝဠာႀကီးသည္ သခ်ာၤေရာယွက္၍ ဂီတသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ အတူတကြ ကန္႔သတ္ထားျခင္းႏွင့္ တူေလသည္ဟု ရွင္းျပထားသည္။
*** Tetrachord ႏွစ္ခုေပါင္း၍ အသံ ၇ (ခုႏွစ္) သံေပၚေပါက္လာပံုႏွင့္ ဂီတႏုတ္မ်ား စတင္လာပံုအား အားေသာအခ်ိန္ထပ္မံ၍ တင္ျပႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါဦးမည္။ ***
(မွီျငမ္းကိုးကားမႈမ်ားမွ စုစည္းပါသည္)
လင္းလင္း
