03/12/2019
Basic Terms and Conditions
Industryနဲ႔academicၾကားမွာ ကြာျခားမွုရွိတယ္လို့ဆိုၾကရင္ေတာင္ ကၽြန္ေတာ္တို့သင္ထားတဲ့
knowledgeက အတိုင္းအတာတစ္ခုထိအသုံးခ်နိုင္မယ္လို့ ထင္ပါတယ္။General Concept ကေတာ့စက္႐ုံတိုင္းလိုလိုတူညီတာေလးေတြစုၿပီးေလ့လာရင္နားလည္လြယ္လာမယ္ထင္ပါတယ္။ဥပမာ Boiler,Refrigeration,Compression,Pumping,Cooling,heating system ေတြဟာ သုံးတဲ့methodမတူရင္ေတာင္မွ targetကတူပါတယ္။
အေရးပါတဲ့Termsေတြေတြကို ေအာက္မွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။
1.Work and Energy
စြမ္းအင္ဟာအလုပ္ပဲဆိုတာ ငယ္ငယ္ကသင္ဖူးမယ္ထင္ပါတယ္ Kinetic,Potential,Heat,Friction စသျဖင့္ energy typeေတြအမ်ိဳးစုံကိုေတြ႕ရမွာပါ
fluid ကpipelineမွာသြားရင္ pipe wall နဲ႔pressure losses ရွိပါတယ္။frictionေၾကာင့္ heatထြက္လာေပမယ့္ အဲ့heatကို work အျဖစ္ျပန္အသုံးခ်ဖို့က် ခက္ခဲလာပါတယ္။
2.Latent Heat,Sensible Heat,Enthalpy
latent heatကို'ေအာင္းပူ'လို့ေခၚၾကၿပီးsensible heatကေတာ့ temperature differenceေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့အပူလို့ေခၚပါတယ္။Latent Heatနဲ႔sensible heat ေၾကာင့္ရလာတဲ့heatကိုေပါင္းရင္Enthalpyလို့ေခၚပါတယ္။Heat Transfer calulationေတြမွာ Latent heatက sensible heatထက္ပိုအေရးပါတာကိုေတြ႕ရမွာပါ။Q=mCpΔΤ, Q=mλ တြက္ၾကည့္ရင္ΔΤေၾကာင့္heat energy က ေအာင္းပူေၾကာင့္ရတဲ့Heatေလာက္မရွိပါဘူး။ဒါေၾကာင့္heating systemအခ်ိဳ့မွာpreheatကို အရင္ထည့္ေပးထားတာျဖစ္ပါတယ္။
3.Water Hammer
ဒီtermကေတာ့ ေက်ာင္းမွာသင္တဲ့courseေတြမွာထည့္ၿပီးသင္ဖူးမယ္မထင္ပါဘူး။လက္ေတြ႕ဆန္ၿပီးIndustryမွာမျဖစ္မေနထည့္စဥ္းစားရတဲ့အခ်က္ပါ။နံရံမွာ သံေခ်ာင္းကို တူနဲ႔ရိုက္မယ္ဆိုရင္ သံကပူလာပါတယ္။အဲ့လိုျဖစ္တာဟာ သံေခ်ာင္းရဲ့momentumကေန sensible heatကိုျဖစ္ေစတာပါ။အလားတူပဲ ေရေတြvelocityတစ္ခုနဲ႔ စီးေနတဲ့pipeကို ႐ုပ္တရက္ရပ္လိုက္ရင္ pipeထဲမွာအခ်င္းခ်င္းရိုက္ခတ္ၾကပါတယ္။ျမစ္ေရက ကမ္းစပ္က ေဘာင္ကို လွိုင္းနဲ႔ရိုက္ရင္ျမည္သလိုေပါ့။အဲ့လိုcaseမ်ိဳး pipe flowမွာျဖစ္တာကို water hammer လို့ေခၚပါတယ္။
4.Compression
သဘာဝအတိုင္းပါပဲ ေလးတဲ့gasက ေပါ့တဲ့gasထက္ compressလုပ္ရလြယ္ကူပါတယ္။ဥပမာHydrogenနဲ႔Propaneဆို Hydrogenကပိုေပါ့တဲ့အတြက္ ပိုၿပီးCompressလုပ္ရတယ္။ဒါ့ေၾကာင့္compressibility factorက H₂ က 1 ျဖစ္ၿပီးPropaneက 0.9ျဖစ္ပါတယ္။1 mol ရွိတဲ့gas ကို pressureတင္လိုက္ရင္compressလုပ္မယ္ဆိုရင္ ေပးရတဲ့workကို compression workလို့ေခၚပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ Propaneကိုcompressလုပ္ရတာက hygrogenကိုလုပ္ရတာထက္ work နည္းပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ တစ္ခုစဥ္းစားရမွာက gasကိုcompressလုပ္ရင္ Temperatureတက္လာပါတယ္။Tတက္လာရင္compressorရဲ့efficiency
က်လာပါတယ္။
5.Expansion Cooling
စဥ္းစားစရာတစ္ခုက gasအမ်ားစုက gas pressureတိုးရင္temperatureတိုးလာရင္ pressureေလ်ာ့ရင္လည္းTemperatureက်လာနိုင္ပါတယ္။Hydrogenကလြဲၿပီးစက္႐ုံမွာသုံးတဲ့ steam,air,fuel gasအကုန္ဟာ control valveကေန pressureေလၽွာ့လိုက္ရင္ Temperature က်ၿပီးcoolျဖစ္လာပါတယ္။
6.Temperature Correction of specific gravity
Hydrocarbonရဲ့densityက 100°F တိုးတိုင္း 5%နီးပါး က်ပါတယ္။ေရကေတာ့2%နီးပါးက်ပါတယ္။
7.Viscosity
viscosity ျမင့္တဲ့cold crude oil ဟာ 100 cP ေလာက္ရွိပါတယ္။2cPကေန 20cPထိ တက္ရင္ကိုပဲ pressure dropက doubleျဖစ္လာၿပီ။100cPဆိုတာ pumping လုပ္ဖို့မလြယ္ပါဘူး။အဲ့ခါ temperatureကိုတင္ျခင္းေၾကာင့္viscosityက်လာနိုင္ပါတယ္။
8.Auto-agnition Temperature
Ignition sourceေပးစရာမလိုဘဲအလိုလိုထေလာင္တဲ့temperatureကို ေခၚပါတယ္။Heavier Hydrocarbon ေတြက auto ignition tempပိုနိမ့္ပါတယ္။Iron sulphideကဆိုရင္ room tempမွာတင္
မီးေလာင္ပါတယ္။
9.Flash temperature
ဒါကက်ေတာ့flame sourceရွိရင္ေလာင္နိုင္တဲ့tempကိုေျပာတာပါ။Lighter hydrocarbonေတြက flash tempပိုနိမ့္ၾကပါတယ္။
10.V***r Pressure(VP)
liquid ကိုအပူေပးရင္liquidထဲကmoleculeေတြက
v***r phaseကိုေျပာင္းပါတယ္။Tempပိုေပးေလေလ moleculeက phaseေျပာင္းဖို့ပိုႀကိဳးစားေလပါပဲ
liquidကေန v***r phaseကိုေျပာင္းဖို့ရန္ ထြက္လာတဲ့pressureကို VPလို့ေခၚပါတယ္။အဲ့ဒါေၾကာင့္more Volatile liquid ေတြကless volatileေတြထက္ VPပို့ျမင့္တာျဖစ္ပါတယ္။confusedျဖစ္စရာက အဲ့ဒါပါပဲ။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ more volatileေတြက tempနိမ့္နိမ့္နဲ႔ v***rေျပာင္းေလေလ v***r pressureကတက္လာေလေလပါပဲ။
11.Boiling Point,Bubble Point
Tempပိုေပးေလေလliquidက ပိုၿပီးv***rေျပာင္းလို့V***r Pressure တိုးလာတာပါ။liquidရဲ့v***r pressureနဲ႔vessel Pressureတူတဲ့အခ်ိန္ Boilျဖစ္ပါတယ္။liquidကbubble pointမွာေရာက္ရင္ Constant T & P မွာ saturated liquid လို့ေခၚပါတယ္။
12.Dew Point
v***r ကေန liquid phaseကို condenseျပန္ျဖစ္မယ့္tempကို dew point temperatureလို့ေခၚပါတယ္။
13.Relative Volatility
distillation လုပ္တဲ့ေနရာမွာ အေရးအႀကီးဆုံးconceptပါပဲ။မတူတဲ့materialရဲ့v***r pressure ႏွစ္ခုကို ႏွိုင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္difference မ်ားေလေလ separateလုပ္ဖို့ရန္လြယ္ကူေလေလျဖစ္ပါတယ္။Relative volatility=VP(lighter material)/VP(heavier material)
14.Theoretical Stage
v***rနဲ႔liquidအေရာကို ခြဲတဲ့ေနရာမွာ v***rကိုခြဲထုတ္တဲ့ဘက္ကိုliquid dropsေတြentrain(ကပ္တြယ္ပါသြားျခင္း)မျဖစ္ဖို့နဲ႔liquidဘက္မွာလည္း v***rေတြretain(က်န္)မေနေအာင္ designလုပ္ရင္ လိုအပ္တဲ့ plate stageကိုေခၚတာပါ။
15.Tray Efficiency
realityမွာေတာ့ distillation towerက trayေတြက
theoretical stageကထက္စာရင္efficiencyနည္းပါတယ္။tray deck ေပၚမွာ v***r liquid mixtureက ဘယ္ေလာက္mixျဖစ္လဲ?ဘယ္ေလာက္ထိ separateလုပ္နိုင္လဲကို efficiencyကမူတည္ပါတယ္။
16.Gauge
metalေတြရဲ့thickness ကိုတိုင္းတာပါ။gaugeငယ္ေလေလmetalက ပိုthickေလေလပါပဲ။
17.Mesh
filter screenေပၚမွာ wireဘယ္ႏွစ္ေခ်ာင္းရွိလဲကိုေခၚပါတယ္။Mesh sizeႀကီးေလေလ filerကေနပိုၿပီးfine particleကိုထုတ္နိုင္ေလေလပါပဲ။
18.Expansion Loop
pipeေတြကပူေလပိုexpandျဖစ္လို့allowanceထည့္စဥ္းစားေပးရပါတယ္။Allowanceမပါရင္ pipeေတြ ရဲ့Weldမွာ crackျဖစ္ၿပီး pipeက်ိဳးနိုင္ပါတယ္။အလားတူပဲ fractionatorေတြလည္းallowanceမရွိရင္ explosionျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
19.Spool Piece
pipeေတြကိုသြယ္တန္းတဲ့အခါ သတ္မွတ္တဲ့lengthမွာ fl**geျပားေတြနဲ႔ဆက္ထားပါတယ္။Replaceလုပ္ဖို့လိုတဲ့ pipeေတြကိုလည္းfl**geပါေနျခင္းက ပိုလြယ္ကူေစပါတယ္။
20.Flange Rating
Vesselေတြspool pieceေတြvalveေတြကိုဆက္တဲ့အခါမွာ fl**ge rating ကိုထည့္စဥ္းစားရပါတယ္။fl**ge ျပားက tempတိုးလာတာနဲ႔အမၽွ အခံနိုင္ဆုံး max pressure ကို fl**ge ratingလို့ေခၚပါတယ္။
21.Gasket
fl**geျပား ခ်င္းဆက္တဲ့ေနရာမွာ leakageမျဖစ္ေအာင္gasketခံရပါတယ္။wrong gasketကိုသုံးျခင္း ေၾကာင့္ မီးေလာင္မွုေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။
22.Relief Valve
excess pressureေၾကာင့္မလိုလားအပ္တဲ့ အႏၲရာယ္မျဖစ္ေအာင္သုံးတာျဖစ္ပါတယ္။Pop valveလို့လည္းတစ္ခါတေလေခၚပါတယ္။
23.Flare System
safe locationမွာ ventထုတ္လိုက္တဲ့gasေတြကို
combustionလုပ္ဖို့သုံးပါတယ္။
24.Utilities
utilityဆိုသည္မွာprocess raw materialအေနနဲ႔မဟုတ္ဘဲ productထြက္တဲ့အထိ အသုံးျပဳရတဲ့systemေတြကိုေခၚပါတယ္။Natural gas,Nitrogen,Plant air,Instrument air,steam,cooling water,service system,boiler feed water,fire fighting water,fuel gas,city waterတို့ပါဝင္ပါတယ္။ပါတဲ့ systemအခ်င္းခ်င္းcross connectမလုပ္ဖို့အေရးႀကီးပါတယ္။ဥပမာ Natural gas lineနဲ႔ plant airကိုဆက္မိရင္အႏၲရာယ္ရွိနိုင္ပါတယ္။
25.MAWP(max allowable working pressure)
MAWPထက္ပိုတဲ့pressureကိုေရာက္လာရင္relief valveကေန openလုပ္ေပးပါတယ္။
26.FLA(full limit amps)
auto ပိတ္မသြားခင္အထိ motorက ႐ုန္းနိုင္တဲ့max amperageကို FLA လို့ေခၚပါတယ္။
27.Stress Relief
stress relieved လုပ္ထားတဲ့vesselေတြကိုmetal stamp နဲ႔ေရးၿပီးweldမလုပ္မိေစဖို့ေရးထားေလ့ရွိပါတယ္။ဆိုလိုတာက Vesselကိုfabricateလုပ္စတည္းက weldၿပီးရင္ heat treatmentလုပ္ပါတယ္။အဲ့လိုလုပ္လို့ vessel wallက stressေတြကိုremoveလုပ္ၿပီးသားျဖစ္လို့ weldထပ္မလုပ္ရပါဘူး။
28.Alarm
level,temp,pressure,flowေတြက autoနဲ႔သတ္မွတ္ထားတဲ့rangeထဲ မဝင္ေတာ့ရင္ audible alarmေကာvisual alarmပါပြင့္လာပါတယ္။control panelကေနactionမလုပ္လိုက္နိုင္ရင္ trip ကအလုပ္လုပ္ပါတယ္။tripက အိမ္ေတြမွာ တပ္ထားတဲ့ fuseလိုပါပဲ။
P.S-You all can suggest me if there is necessity in my writing.I'm a chemical engineering student from YTU.
