08/10/2020
ပန္းနာရင္ၾကပ္ အျမစ္ျပတ္သည္ (မွား)
ပန္းနာရင္ၾကပ္ ေသႏိုင္သည္ (မွန္)
ပန္းနာရင္ၾကပ္ အေရးအႀကီးပါ (မွား)
ပန္းနာရင္ၾကပ္ တခါတေလပဲျဖစ္သည္(မွန္/မွား)
ပန္းနာရင္ၾကပ္ အၿမဲျဖစ္သည္ (မွန္/မွား)
=========================
ကေလးတြင္ ျဖစ္ေသာ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါ (Bronchial Asthma) သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆးလိပ္ေသာက္၍ရေသာ လူႀကီး ရင္ၾကပ္ေရာဂါႏွင့္ ခၽြတ္ဆြတ္ မတူပါ။ ပန္းနာရင္ၾကပ္ကေတာ့ လူႀကီးကေလး ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
အေျခခံက်က် ေလ့လာၾကရေအာင္။
(၁) ဘာေၾကာင့္ျဖစ္။
အဆုတ္ထဲရွိေလႁပြန္မ်ား တုန္႔ျပန္မႈ လြန္ကဲ၍ ျဖစ္သည္။ ဥပမာ လူတစ္ေယာက္ ဖုန္ ႐ုတ္တရက္ရႉမိေသာ္ တစ္ခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ ႏွာေခ်ၿပီး ၿပီးသြားေသာ္လည္း ပန္းနာရင္ၾကပ္ရွိသူက ၾကာရွည္စြာ ျပင္းထန္စြာ တုန္႔ုျပန္မည္။
(၂) ဘာကို တုန္႔ျပန္
-ဖုန္, ေဆးလိပ္မီးခိုး, အျခားေလာင္စာမီးခိုးမ်ား, (မေဆးတာၾကာေသာ အဲကြန္းမ်ားသည္ ဖုန္ထုတ္စက္မ်ားျဖစ္သည္)
- ေရေမႊးနံ့, ပန္းဝတ္မႈန္, ဓာတုေဗဒေဆးနံ့မ်ား,
-ေဆာင္းေလေအး
- ေဆးဆိုင္တြင္ေရာင္းေသာ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး,
-စားစရာအခ်ိဳ႕(ဘာအစားစာလဲ- သင့္ကေလးႏွင့္ အျခားကေလး မတည့္တာျခင္း မတူႏိုင္ပါ)
-ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွားအားကစား,
-စိတ္လႈပ္ရွားျခင္း ႏွင့္
-ေရာဂါပိုးမႊားေသးေသးေလးမ်ား (ဗိုင္းရပ္စ္) စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
(၃)ဘယ္လိုတုန္႔ျပန္
ေလႁပြန္မ်ား ရဳတ္တရက္ က်ဥ္းေျမာင္းသြားသည္။ ေခ်ာင္းဆိုးမည္။ အသက္ရႉရခက္လာမည္။ အသက္ကို တိုး၍ရႉမည္။ အဆုတ္ထဲ ေလဝင္နည္းလာမည္။
ေလႁပြန္မ်ားထဲ ပံုမွန္ထုတ္ေသာ အရည္ၾကည္မ်ား တိုုး၍ ထုတ္မည္။ ခၽြဲမ်ားထုတ္သည္။ ေလႁပြန္မ်ားက်ဥ္းခ်ိန္ ခၽြဲက အေပၚတက္မလာႏိုင္။ ရင္ပိုၾကပ္လာမည္။
(၄) ဘာေၾကာင့္ေသႏိုင္
အသက္ရႉေလႁပြန္မ်ားက က်ဥ္းလြန္း၍ တိုး႐ႉေသာ္လည္း ေလမဝင္ပါ။ ေအာက္စီဂ်င္ တျဖည္းျဖည္းေလွ်ာ့နည္းလာၿပီးေသည္။
(၅) ကုလို႔ရလား
ကမ႓ာေပၚတြင္ အေတာ္ဆံုး အဆုတ္အထူးကုမ်ားပင္ အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကု၍မရပါ။ အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုသည္ဟုေရးထားေသာေဆးမ်ားသံုးလို႔ရလား ဟု မေမးပါႏွင့္။
(၆) ကာကြယ္၍ ရလား
ေမြးရာပါ တုန္႔ျပန္မႈ လြန္ကဲျခင္းသည္ မိဘအျပစ္မဟုတ္သလို ကေလးတြင္လဲ အျပစ္မရွိပါ။ ကေလးငယ္တြင္ ေရာဂါရွိသည္ဟု သိလွ်င္ ကိုယ့္ကေလးကို တုန္႔ျပန္မႈလြန္ကဲေစႏိုင္ေသာ အရာမ်ားကို မွတ္သားပါ။ ေရွာင္ရွားပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္လွ်င္ ျဖတ္ဖို႔ႀကိဳးစားပါ။
(၇) ျဖစ္ရင္ဘာလုပ္မလဲ
အေျခခံ ရႉေဆးအုပ္စု ၂ မ်ိဳးရွိသည္။
- ပထမ အုပ္စုက ventolin ဟုလူသိမ်ားေသာ ေလႁပြန္ ခ်ဲ႕ကားေဆး။ ႐ုတ္တရက္ ေလႁပြန္က်ဥ္းၿပီး ပန္းနာ ထခ်ိန္ အသက္ကယ္ေပးမည္။ ေနာက္တခါ ျဖစ္မျဖစ္တာဝန္မယူေသာေဆးျဖစ္သည္။ **အသက္ကယ္ ခ်ဲ႕ကားေဆး ၄/၅ ႐ွိဳက္ရႉ ၿပီး မသက္သာလွ်င္ အေရးေပၚဌာန ေခၚသြားေပးပါ။
-ဒုတိယ အုပ္စုက ေလႁပြန္မ်ား၏ လြန္ကဲစြာ တံု႔ျပန္မႈကို ေလ်ာ့ခ်ထိန္းသိမ္းေပးသည္။ Seretide, Symbicort, Alvesco, Pulmicort- ေဆးနာမည္မ်ားစံုလွသည္။ သင္မွတ္မိစရာမလိုပါ။ ကေလးဆရာဝန္က သင့္ေလ်ာ္ေသာေဆးကို ေရြးခ်ယ္ေပးမည္။ ပန္းနာရင္ၾကပ္တိုင္း ဒုတိယ အုပ္စုမလိုပါ။ အၾကမ္းျဖင္းေျပာေသာ္ Ventolin သံုးဖို႔ တစ္ပတ္ ၃ ႀကိမ္ထက္ လိုလွ်င္ အုပ္စု ၂ မွ ေဆးတစ္မ်ိဳးလိုၿပီ။
-အုပ္စု ၂ ေဆး လိုေသာ္ ဆရာဝန္ႏွင့္ပံုမွန္ျပ၍ ေဆးအတိုးအေလွ်ာ့ ၫွိဖို႔လိုသည္။
-ခဏခဏ ျဖစ္ေသာ္ အုပ္စု (၁) ေဆး အၿမဲေဆာင္ပါ။ ရႉနည္း မွန္မမွန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ အၿမဲ စစ္ပါ။ အသက္ငယ္ေသာ ကေလးမ်ားတြင္ ေဆးမရႉတတ္၍ spacer ဟုေခၚေသာ ေျပာင္း (သို႔မဟုတ္) ပလတ္စတစ္ႁပြန္က်ယ္ႀကီးမ်ား တဆင့္ခံသံုးပါ။
အျခား အသံုးနည္းေသာ ေဆးမ်ားအေၾကာင္း မေဆြးေႏြးေတာ့ပါ။
(၈) ကေလး တစ္သက္လံုး ေရာဂါ ျဖစ္မွာလား
သတင္းေကာင္း- ကေလး ၅ ေယာက္လွ်င္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ေသာ္လည္း အမ်ားစုက ေရာဂါ အေပ်ာ့စားသာျဖစ္သည္
အမ်ားစုတြင္ ပ်ိဳေဘာ္ဝင္ခ်ိန္ ေရာက္သည္ႏွင့္ အလိုလို ေပ်ာက္သြားတတ္သည္။
ကေလးဘဝတြင္ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္သလို တခါတေလမွ ျဖစ္တာလည္းျဖစ္မည္။ ေႏြမွျဖစ္သူလည္းရွိသလို ေဆာင္းတြင္းျဖစ္သူလည္းရွိသည္။
(၉) ေရာဂါ ရွိေၾကာင္း ဘယ္လိုသိႏိုင္လဲ
-ေခ်ာင္းဆိုးခၽြဲၾကပ္တိုင္း ပန္းနာရင္ၾကပ္ မဟုတ္ပါ။
-ပန္းနာရင္ၾကပ္က ျဖစ္လိုက္ေပ်ာက္လိုက္ ျပန္ျပန္ျဖစ္သည္။
-အသက္ရႉ ႁပြန္ ဘယ္ေလာက္က်ဥ္းသလဲကို တိုင္းတာ၍ ရေသာ spirometry ရွိသည္။
-အေတြ႕ အၾကံဳမ်ားေသာ ကေလးဆရာဝန္မ်ားက စက္မလိုပဲ ရာဇဝင္ေမးၿပီး ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ နားက်ပ္ႏွင့္ နားေထာင္ၿပီး ေရာဂါ ရွိေၾကာင္း သိႏိုင္သည္။
(၁၀) ဘာလုပ္ရအံုးမလဲ
-မိမိကေလး၏ ရင္ၾကပ္ပန္းနာက ဘယ္ေလာက္ဆိုးသလဲ ဘယ္ေလာက္တစ္ခါ ျဖစ္တာလဲ ျပန္စဥ္းစားပါ။
-ရင္ၾကပ္ပန္းနာ သိစရာမ်ားလြန္း၍ တစ္ေခါက္ဖတ္ၿပီး မမွတ္မိႏိုင္ပါ။ နားလည္သည္ထိ အႀကိမ္ႀကိမ္ဖတ္ရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။
သတိ- ပန္းနာရင္ၾကပ္ အျမစ္ျပတ္ေအာင္ မကုႏိုင္ပါ။ ျဖစ္ေသာ္ မေသေအာင္ အသက္ကယ္ပါ။ ခဏခဏ မျဖစ္ေအာင္ ေရွာင္စရာရွိသည္ ေရွာင္ပါ။
#ေနေနမိုးေဆြ- Child Health Myanmar Page
