27/03/2026
"အရင်ပြောသူအမှန်"
လုပ်ငန်းခွင်တစ်ခုမှာ ပြဿနာတစ်ခုခု၊ သဘောထားကွဲလွဲမှု တစ်ခုခုဖြစ်လာပြီဆိုရင် သူဌေး သို့မဟုတ် ခေါင်းဆောင်ဆီကို အရင်ဆုံး ပြေးလာပြီး တိုင်တန်းရှင်းပြတဲ့သူ အမြဲရှိတတ်ပါတယ်။
ထိုအခါမျိုးတွင် လူ့သဘာဝအရ "အရင်ဆုံး လာပြောသူရဲ့ စကားကို အမှန်ဟု ယူဆလိုက်ခြင်း (First-Mover Advantage in Reporting)" ဆိုသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောင်ချောက်ထဲသို့ လုပ်ငန်းရှင်များ မကြာခဏ ကျရောက်သွားတတ်ကြသည်။
စိတ်ပညာအရ ၎င်းကို Anchoring Bias (ပထမဆုံးရရှိသော သတင်းအချက်အလက်အပေါ် အာရုံစူးစိုက် အဆုံးအဖြတ်ပေးမိခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။
အရင်လာပြောသူသည် ပြဿနာကို သူ၏ရှုထောင့်၊ သူ၏ခံစားချက်များဖြင့် ပုံဖော်ကာ ပြောဆိုမည်ဖြစ်သည်။
ထိုစကားကို စတင်ကြားလိုက်ရသော ခေါင်းဆောင်၏ ဦးနှောက်ထဲတွင်
ထိုသူပြောသည့် ဇာတ်လမ်းက "အမှန်တရား" အဖြစ် အလိုအလျောက် နေရာယူသွားတော့သည်။
ထို့နောက်မှ ဒုတိယလူက လာရောက်ရှင်းပြသောအခါ ခေါင်းဆောင်သည် ကြားနေ (Neutral) အနေအထားမှ နားထောင်ခြင်း မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ပထမလူ၏ စကားကို အခြေခံကာ "နားထောင်သူ" အနေအထားဖြင့်သာ နားထောင်တော့သည်။
ထိုအခါ ဒုတိယလူသည် အလိုလိုနေရင်း ပြောသမျှအရာမထင်တော့ ဖြစ်သွားတတ်သည်။
"အရင်ပြောသူအမှန်" ဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများ
၁။ ရုံးတွင်း နိုင်ငံရေး (Office Politics) ကြီးထွားလာခြင်း
အရင်လာတိုင်သူက အနိုင်ရလေ့ရှိသည်၊ အရင်ပြောသူစကားကိုသာ သူဌေးက နားထောင်လေ့ရှိသည်ဟု ဝန်ထမ်းများက သိသွားသောအခါ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း အလုပ်ကို ကြိုးစားလုပ်မည့်အစား၊ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်တိုင်း သူဌေးဆီ အပြေးအလွှားသွား၍ အရင်ဦးအောင် တိုင်တန်းတတ်သည့် အကျင့်ဆိုးကြီး ထွန်းကားလာပါလိမ့်မည်။
၂။ တရားမျှတမှု မရှိခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း
တကယ်တမ်း မှန်ကန်နေသော်လည်း အရင်သွားမပြောမိသည့်အတွက် အပြစ်တင်ခံရသော ဝန်ထမ်းသည် အလွန်တရာ နာကြည်းသွားတတ်သည်။ "သူဌေးက ဘက်လိုက်တယ်၊ အကျိုးအကြောင်း သေချာမမေးဘူး" ဟူသော ခံစားချက်ကြောင့် လုပ်ငန်းအပေါ် သံယောဇဉ်ကုန်ခမ်းကာ စွမ်းဆောင်ရည်များ ကျဆင်းသွားမည် ဖြစ်သည်။
၃။ မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်မိခြင်း
တစ်ဖက်သတ် စကားကိုသာ နားထောင်ပြီး အလျင်စလို ဆုံးဖြတ်လိုက်သောအခါ ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ် (Root Cause) အစစ်အမှန်ကို မသိရတော့ပေ။ အရောင်းဌာနက ထုတ်လုပ်ရေးဌာနကို အပြစ်တင်တိုင်း ထုတ်လုပ်ရေးကို ဆူပူနေမည်ဆိုလျှင်၊ တကယ့်ပြဿနာဖြစ်သည့် "အရောင်းဌာနက ဖောက်သည်များကို မဖြစ်နိုင်သော အချိန်ဇယားများ ကတိပေးနေခြင်း" ဆိုသည့် အမှန်တရားကို သင် ဘယ်တော့မှ မြင်တွေ့ရတော့မည် မဟုတ်ပါ။
ခေါင်းဆောင်ကောင်းတို့ မည်သို့ ကျင့်သုံးသင့်သနည်း?
ချက်ချင်း မတုံ့ပြန်ပါနှင့် (Pause and Hold Judgment) - အရင်လာပြောသူကို နားထောင်ပါ။ သို့သော် ချက်ချင်း အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း မလုပ်ပါနှင့်။ "မင်းပြောတာကို ကိုယ်နားလည်ပြီ၊ ဒီကိစ္စကို သေချာစုံစမ်းပြီးမှ ဆုံးဖြတ်မယ်" ဟုသာ တုံ့ပြန်ပါ။
ဒုတိယလူ၏ အသံကို နားထောင်ပါ (Listen to the other side) - ပထမလူ၏ စကားကို ခေတ္တဘေးဖယ်ထားပြီး၊ ဒုတိယလူ (သို့မဟုတ်) အခြားပတ်သက်သူများကို ခေါ်ယူကာ ၎င်းတို့၏ ရှုထောင့်မှ ဇာတ်လမ်းကို အစအဆုံး ပြန်လည်နားထောင်ပါ။
လူကိုမကြည့်ဘဲ အချက်အလက်ကို ကြည့်ပါ (Focus on Facts, Not Faces) - မိမိအနှစ်သက်ဆုံး ဝန်ထမ်းက လာပြောသည်ဖြစ်စေ၊ အပြောအဆို ကောင်းသူက လာပြောသည်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့၏ စကားအပေါ်တွင်သာ မမူတည်ဘဲ အထောက်အထား၊ စာရင်းဇယား အချက်အလက်များကိုသာ အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်ပါ။
ထို့အတူပင် အမြော်အမြင်ရှိသော လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၊ ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်လိုပါက "အရင်ပြောသူအမှန်" ဆိုသည့် ထောင်ချောက်ထဲမှ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်၏ နောက်ကွယ်ရှိ အသံတိတ်နေသော အခြားရှုထောင့်များကိုပါ သေချာစွာ နားထောင်ချိန်ဆပြီးမှသာ အဆုံးအဖြတ်ပေးသင့်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။
ဝန်ထမ်းရေးရာစနစ်ချခြင်း
https://www.facebook.com/share/p/1GjAtoD6d8/
ငွေစာရင်းစနစ်ချခြင်းသင်တန်း
https://www.facebook.com/share/p/1893aSWcoZ/
ကျွန်တော်ရေးသားသော Ebook များ
https://www.facebook.com/share/p/1DAyGKifuJ/
(အခုဆောင်းပါးအပေါ် သင့်၏ ထင်မြင်ချက်ကို Comment တွင်ရေးသားခဲ့ပါ။ ဆောင်းပါးကို ခွင့်တောင်းစရာမလိုဘဲ လွတ်လပ်စွာမျှဝေနိုင်ပါသည်။)
Aung Si Lin - Knowledge Hub
23.O3.2O26
#လုပ်ငန်းရှင်
#စီးပွားရေး
