18/04/2025
#အသံထက်မြန်သောမြေငလျင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ Sagaing Fault တစ်လျှောက်တွင် ၄၀၀ ကီလိုမီတာ အက်ကွဲမှုဖြစ်ပေါ်စေခြင်း
Seismological Society of America, April 17, 2025
အင်အားပြင်း 7.7 magnitude မြေငလျင်တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အက်ကွဲမှုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး Sagaing Fault တစ်လျှောက် ၄၀၀ ကီလိုမီတာအကွာအထိ ပျက်စီးမှုများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ၎င်း၏ ရှားပါးသော supershear အပြုအမူကြောင့် အံ့အားသင့်ခဲ့ကြသည်။ ဤမြေငလျင်သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ပျက်စီးမှုများစွာဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
#မြန်မာနိုင်ငံအားပျက်စီးစေသောအင်အားပြင်းမြေငလျင်
မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ အနီးတွင် magnitude 7.7 အင်အားပြင်းမြေငလျင်တစ်ခုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအပါအဝင် အနီးဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ပြင်းထန်သောပျက်စီးမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သေဆုံးသူ ၅,၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ Seismological Society of America ၏ Annual Meeting တွင် သုတေသီများက မြေငလျင်၏ fault အပြုအမူ၊ မြေပြင်တုန်ခါမှုနှင့် အဆောက်အဦများအပေါ် သက်ရောက်မှုများအကြောင်း အစောပိုင်းရလဒ်များကို မျှဝေခဲ့သည်။
်လျှောက်ပြတ်ရွေ့လှုပ်ရှားမှုများ
မြန်မာနိုင်ငံသည် India နှင့် Eurasia plates ထိပ်တိုက်တွေ့ရာ ပြတ်ရွေ့တက်ကြွသော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ မတ်လ မြေငလျင်သည် Sagaing Fault တစ်လျှောက် ၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော် အက်ကွဲခဲ့သည်ဟု U.S. Geological Survey မှ သိပ္ပံပညာရှင် Susan Hough ကပြောကြားခဲ့သည်။ ဤအက်ကွဲမှုသည် #ကမ္ဘာပေါ်တွင်မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အကြီးဆုံး surface breaks များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု USGS မှ Nadine Reitman ကဆိုသည်။ Sagaing Fault သည် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း magnitude 6 နှင့်အထက် မြေငလျင်များဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ဤအပိုင်းသည် ၁၈၃၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း magnitude 7 ဖြစ်ရပ်မရှိခဲ့ပေ။
#မြေငလျင်နောက်ဆက်တွဲလှုပ်ရှားမှုများ
ဤအက်ကွဲမှုသည် အစပိုင်းတွင် နှေးကွေးစွာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အသံထက်မြန်သော supershear အဆင့်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု Georgia Institute of Technology မှ Zhigang Peng ကပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ Yunnan နှင့် Guangdong ပြည်နယ်များရှိ earthquake catalogs များတွင် မြေငလျင်နောက်ဆက် တွဲ လှုပ်ရှားမှုများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ mainshock မှ dynamic stresses များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု Peng က ဆိုသည်။
#ပြင်းထန်သောတုန်ခါမှုကြောင့်မြို့များထိခိုက်မှု
မြေငလျင်သည် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ နေပြည်တော်၊ ပဲခူး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အပါအဝင် နေရာများတွင် fault မှ ၁၀၀ ကီလိုမီတာကျော်အကွာအထိ ပျက်စီးဖွယ်တုန်ခါမှုများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ဟု Hough ကပြောကြားခဲ့သည်။ နေပြည်တော်ရှိ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ national seismic network သည် ဤတုန်ခါမှုကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခဲ့သည်။ Taiwan ရှိ National Central University မှ Chung-Han Chan က ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော shake maps များအရ အက်ကွဲမှုဖြတ်သန်းသွားသော ဒေသများသည် Modified Mercalli Intensity VIII ကျော်သည့် တုန်ခါမှုများကို ခံစားခဲ့ရပြီး မတ်တပ်ရပ်ရန်ခက်ခဲခြင်း၊ လေးလံသောပရိဘောဂများ ရွေ့လျားခြင်းနှင့် မြေငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းမထုတ်ထားသော အဆောက်အဦများ ပျက်စီးခြင်းများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
#ဒေသဆိုင်ရာမြေပြင်အခြေအနေများနှင့်သုတေသန
General Building Research Corporation of Japan မှ Hiroshi Kawase နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်ကာ စစ်ကိုင်းမြို့ နှင့် ရန်ကုန် မြို့များတွင် local site conditions များကို သုတေသနပြုလျက်ရှိပြီး မြေပြင်လှုပ်ရှားမှုကို ခန့်မှန်းရန်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။
#နည်းပညာမြင့်ကိရိယာများဖြင့်ဘေးအန္တရာယ်ခြေရာခံခြင်း
Johns Hopkins University မှ Xuechun Li နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် satellite imagery ကိုအသုံးပြု၍ မန္တလေးမြို့တွင် မြေငလျင်သက်ရောက်မှုများကို ရက်ပိုင်းအတွင်း city-scale map အဖြစ်ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းနည်းလမ်းသည် ဘေးအန္တရာယ်နောက်ပိုင်း ပျက်စီးမှုအကဲဖြတ်ရာတွင် အသုံးဝင်နိုင်ကြောင်း အကြံပြုသည်။ ထို့ပြင် Nokia Bell Labs မှ Mikael Mazur က မြန်မာမြေငလျင်သည် telecommu- nication submarine cable networks များကို seismic sensors ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြု၍ အကြမ်းဆုံးအင်အားပြင်းမြေငလျင်ကို စမ်းသပ်သိရှိနိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်ကြောင်း SSA meeting တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
**အစည်းအဝေး**:
Seismological Society of America’s Annual Meeting
**ရင်းမြစ်လင့်ခ်**:
