21/11/2017
22 Nëntori Dita e Alfabetit Shqip
A- është shkronja e parë me të cilën është emëruar dita e cila shënohet si festë e Alfabetit të gjuhës shqipe. Shkronjë e cila e fillon krijimin e shkronjave tjera pasuese pa të cilat ndoshta nuk do të ekzistonim edhe ne si qënie njerëzore. Me A- në nënkuptojmë fillimin e çdo gjëje nga e para, prandaj po e nisim nga fillimi…
Shkronjat nga të cilat formohet alfabeti i një gjuhe për ne janë të shenjta dhe për këtë arsye ne fillojmë me tregimin i cili buron nga literatura e mësimeve të fesë së shenjtë Islame. Nga kjo literaturë mësojmë se Zoti. gjënë e parë që krijoi në këtë univers ishte lapsi, të cilin e urdhëroi që të shkruaj gjithçka që do të ndodhë prej fillimit deri në mbarimin e ekzistimit të këtij universi. Për vlerën e shenjtë që e ka shkrimi dhe lapsi, Ai në shpalljen e Tij të fundit në Kuran emëroi edhe një sure, e cila quhet Surja Kalem (Penda,lapsi) dhe fillon me këto fjalë: Nun, betohem në pendën dhe në atë çka shkruajnë(68.1.). Me A- në e filloi emrin e Tij (Allah) dhe me A- në emëroi mëkëmbësin e Tij të parë në Tokë, Ademin a.s., të cilit i’a mësoi shkrimin. Ai që e mësoi (njeriun) të shkruajë me pendë(96:4). Lexo me emrin e Zotit tënd, i cili krijoi (çdo gjë ) 96:1, ishte shpallja dhe urdhëri që i erdhi Muhamedit a.s. në shpellën Hira. E kur ai pyeti veten me habi se çka të lexonte kur nuk dinte shkrim-lexim, përsëri i erdhi një zë nga Xhibrili, Lexo! Se Zoti yt është më bujari! (96:3). Shenjtëria e shkrim-leximit është e padiskutueshme, ndërsa dobia është e pamohueshme, qoftë në aspektin fetar apo shkencor. Jemi të vetëdijshëm për rëndësinë e shkronjave në veçanti dhe të shkrimeve në tërësi, pa të cilat nuk e kemi idenë se si do të ishte bota sot dhe në çfarë gjendje do të ishte njerëzimi!
Duke pasur parasysh rëndësinë e të pasurit një alfabet – shkronja me të cilat do të shkruhej gjuha shqipe, shumë intelektualë, arsimtarë, hoxhollarë e priftërinj, botuan alfabete të cilët ishin me shkronja arabe, turke, greke e sllave, varësisht se cilën fe, ideologji apo komb përkrahnin shkruesit e tyre. Botimet e këtilla nuk po mernin jehonë ne vendbanimet apo qytetet tjera përvec se në vendet ku vetë autorët jetonin. Njerëzit e dijes së asaj kohe, e kuptuan domosdoshmërinë e krijimit të një alfabeti të vetëm e të përbashkët i cili do të gjente zbatim në të gjithë teritoret ku jetonin shqipëtarët, pa marë parasysh se cilës fe apo dialekt i takonin ato (toskë apo gegë). Në ate kohë ishin të përhapura shumë shoqëri apo klube në të gjitha vendetbanime shqiptare, por ajo që mori iniciativën historike për thirjen e kongresit dhe krijimin e alfabetit të përbashkët të gjuhës shqipe ishte shoqëria “Bashkimi” e Manastirit, ku edhe u quajt Kongresi i Manastirit ose Kongresi i Alfabetit. Në këtë kongres ishin të pranishëm 150 delegatë, të ardhur nga të gjitha anët e Shqipërisë, si dhe nga komunitetet shqiptare në Rumani, Itali, Greqi, Turqi, Egjipt, Amerikë etj. Kryetar i Kongresit u zgjodh Mithat Frashëri, i biri i Abdyl Frashërit. Mithat Frashëri ishte në atë kohë redaktor i dy revistave që botoheshin në Selanik: “Liria” dhe “Dituria”. Sekretare e komisionit u zgjodh Parashqevi Qiriazi, mësuese e shkollës së vashave në Korçë. Nënkryetar u zgjodh Grigori Cilka, nga Korça si dhe 11 anëtarë të tjerë. Në atë Kongres merrnin pjesë shqiptare te fesë myslimane, katolike, ortodoksë, protestantë, njerëz të ditur dhe të gjithë erdhën së bashku, për arritjen e një qëllimi të madh kombëtar. Kërkesa e kombëtaristëve shqiptarë ishte që gjuha shqipe të mos shkruhej as me shkronja arabe, as me shkronja greke, por me alfabetin latin, gjë që nënkupton mosnënshtrimin qoftë ndaj otomanëve, qoftë ndaj grekëve. Kongresi vendosi me votë unanime të lënë mënjanë alfabetin e Stambollit, dhe ta shkruanin gjuhën shqipe vetëm me alfabetin latin me 36 shkronja dhe që përdoret deri më ditët tona. Gjithashtu, u vendos që pas dy vjetësh të mbahej një Kongres i dytë në Janinë për të shqyrtuar problemet drejtshkrimore e letrare, si dhe për të bërë përpjekje për shkrirjen e dialekteve gegë dhe toskë në një gjuhë të njësuar shqipe. Duke qenë se para Kongresit të Manastirit, gjuha shqipe ishte shkruar me shkronja arabe, greke, sllave, apo përshtatjet e tyre, vendosmëria e delegatëve për t’i kthyer sytë nga perëndimi ishte haptazi një shpallje kulturore e pavarësisë, gjë që nuk kaloi pa u vënë re as nga qeveria turke e as nga kisha ortodokse greke dhe aleatët e tyre sllavë. Në Manastir u hap dhe shtypshkronja, e cila financohej nga një grup tregtarësh atdhetarë myslimanë shqiptarë. Shtypshkronja e Manastirit shpejt u bë e njohur në të gjithë Shqipërinë si shpërndarëse e librave dhe gazetave në gjuhën shqipe. Në këtë punishte ishin të punësuar 17 vetë, të cilët punonin me një makinë të re elektrike, që vihej në lëvizje me dorë, për të shtypur gazetën e përjavshme Bashkimi i Kombit si dhe abetaret shqipe dhe tekstet shkollore.
Mundin dhe sakrificën të cilën e dhanë veprimtarët e gjuhës shqipe, për të ardhmen e kombit dhe gjuhës shqipe, asnjëherë nuk duhet ta harojmë. Nuk mjafton përkujtimi i kësaj feste dhe festimi i saj në mënyrë simbolike duke shprehur urata të ndryshme, por duhet shfrytëzuar në maksimum ato shkronja të shenjta të cilat i përshtatën për ne të parët tanë që ne të kemi bazën e shëndoshë për shkrime, studime, zbulime në lëmi të ndryshme dhe të praktitkojmë shembullin e tyre se të bashkuar mund të arrijmë çdo gjë. Prandaj, ne duhet që këtij mundi ti’a japim hakun, ngase kushedi, një ditë ndoshta do të japim llogari për mos shfrytëzimin efikas të këtij burrimi të pashtershëm – Alfabetit Shqip