26/07/2026
ПРОЧИТАЈТЕ ШТО СЕ СЛУЧУВАЛО ВО СЕИЗМОЛОШКАТА СТАНИЦА ВО СКОПЈЕ ЗА ВРЕМЕ НА СКОПСКИОТ КАТАСТРОФАЛЕН ЗЕМЈОТРЕС ОД 26 ЈУЛИ 1963 ГОДИНА
Сеизмолошката станица на Универзитетот во Скопје била единствената станица која работела во времето на скопскиот катастрофален земјотрес од 26 јули 1963 година. Во моментот на земјотресот, со неа раководел Драган Хаџиевски, професор на Природно-математичкиот факултет во Скопје. Други вработени во тоа време биле геологот Панде Георгиевски и помошникот лаборант и чувар Ристо Глигоров, кој со своето семејство живеел во станбениот дел, нешто што било вообичаено за тогашните сеизмолошки институции. Меѓутоа, Панде и Ристо на 26 јули 1963 година биле на годишен одмор, па така за време на кобното утро во Скопје од стручните лица бил само Драган Хаџиевски, а во зградата на станицата – само родителите на Ристо Глигоров, Тимо и Софија.
Тимо и Софија на 26 јули 1963 година, во 5 часот и 17 минути биле разбудени од многу силен подземен удар, проследен со силна бучава. Веднаш потоа почувствувале и слушнале силни удари во надворешните ѕидови на станицата од одронатите варовнички стени на падината на Водно над неа. Таа, за среќа, не претрпела значајни оштетувања. Истрчале во дворот, каде биле сведоци на страшна глетка: наместо градот Скопје, во подножјето на падината на Водно се кревале големи облаци од прашина. Кога по некое време прашината се расчистила, здогледале урнати згради и куќи. Во целокупниот хаос, не ни забележале дека во моментот пристигнал раководителот, Драган Хаџиевски, кој со своето возило, со многу големи тешкотии, низ паниката и урнатините во градот Скопје, успеал да стигне до станицата. Опремата тогаш се состоела од два механички сеизмографа MAINKA, монтирани уште во првата половина на 1957 година, на начин да ги бележат движењата на тлото долж правците север–југ и исток–запад, и механички сеизмограф CONRAD, монтиран во февруари 1963 година, на начин да ги бележи движењата на тлото долж правецот север–југ. Драган констатирал дека сите три сеизмографи биле исфрлени од работа при ударот на силниот земјотрес. Со голема возбуденост, но и умешност, тој успеал, околу 38 минути по настапот на земјотресот, да го врати во работа сеизмографот CONRAD, а по околу 2 часа и 32 минути, и едниот од сеизмографите MAINKA. Со ова било овозможена континуирана регистрација на другите земјотреси настанати по силниот, што пак обезбедило натамошно издавање на Сеизмолошкиот билтен и на засебни извештаи, како и навремено информирање на населението заради преземање соодветни заштитни мерки.
Континуитетот на микросеизмичките набљудувања по силниот земјотрес што го обезбедил Драган Хаџиевски претставува, всушност, основен материјал за понатамошните обемни истражувања на скопското епицентрално подрачје од сеизмолошки и од сеизмотектонски аспект, но и особен пример за сите сеизмолози за несебичното стручно залагање и акција, утрото на 26 јули 1963 година.
