Скопско астрономско друштво / Skopje Astronomical Society

🌟 Јавно астрономско набљудување на планетите Венера и Јупитер 🌟

Овие денови на западното вечерно небо нè очекува вистинско небесно шоу! Двете најсјајни планети, Венера и Јупитер, привидно се приближуваат една кон друга на небото гледано од Земјата и токму овие вечери ќе бидат најблиску една до друга.

По тој повод, Скопското астрономско друштво ве поканува заедно да уживаме во оваа прекрасна глетка и да ги набљудуваме планетите низ телескоп.

🔭 Ќе бидат поставени два големи телескопи на Видиковецот пред паркингот кај Кале.

📍 Локација: ( https://maps.app.goo.gl/9oiL868kNgdWYRNQA )

🕗 Набљудувањето ќе започне во 20:15 часот и ќе трае до околу 22:00 часот, кога Венера и Јупитер ќе зајдат зад хоризонтот.

📅 Набљудувањата се планирани за недела, 7 јуни и понеделник, 8 јуни.

Сите заинтересирани граѓани се добредојдени да ни се придружат во овие две вечери и да погледнат низ телескоп:

🪐 Јупитер, најголемата планета во Сончевиот Систем, заедно со неговите четири најголеми Галилееви месечини – Ио, Европа, Ганимед и Калисто.

🪐 Венера, која во моментов се гледа во фаза слична на половина осветлен круг, наликувајќи на минијатурна Месечина.

Доколку временските услови бидат поволни, ве очекува ретка можност одблизу да ги набљудувате овие планети и да дознаете повеќе за нив од членовите на Скопското астрономско друштво.

Рака што помага

Оваа маглина е составена од густи облаци од прашина и гас кои ја блокираат светлината од ѕвездите во позадина. За разлика од емисионите маглини, кои светат поради јонизиран гас, темните маглини се забележуваат како темни силуети наспроти побогатите ѕвездени полиња.

Се наоѓа во соѕвездието Касиопеја и е оддалечена приближно меѓу 700 и 3.000 светлосни години од Земјата. Популарниот прекар „Рака што помага“ го добила поради нејзиниот изглед, кој потсетува на испружена човечка рака што се протега нагоре (во ориентацијата прикажана на фотографијата).

Во кадарот се наоѓаат неколку темни маглини од каталогот на Линд (LDN), меѓу кои се LDN 1355, која ја формира „дланката“, LDN 1357, која ги претставува „прстите“, и LDN 1358, која го создава делот што наликува на „рамо“. Покрај нив се забележуваат и сините рефлексиони маглини VdB 9, сместена лево од раката, и VdB 7, која се наоѓа во долниот лев агол на фотографијата.

Преземено од: https://www.facebook.com/photo?fbid=879499775182370&set=gm.10164202403359140&idorvanity=7611889139

Астрономите открија редок и необичен настан во соседната галаксија Андромеда. Една од нејзините најсјајни ѕвезди исчезнала без вообичаената спектакуларна супернова која обично го означува крајот на животот на масивните ѕвезди.

https://astronomija.mk/edna-od-najsjajnite-zvezdi-vo-galaksijata-andromeda-ischezna-bez-spektakularna-eksplozija/

Мултиекспозиција на Месечината над живописното крајбрежје на Пунта Сека на Сицилија. За да помине растојание еднакво на својот привиден дијаметар на небото, на Месечината ѝ се потребни околу три минути, што е прикажано преку повеќекратни експозиции направени во временски интервали. Фотографијата јасно го открива влијанието на Земјината атмосфера врз нејзината боја – од портокалово-црвените тонови близу хоризонтот до сјајно жолтата нијанса додека се издигнува повисоко над морскиот пејзаж.

Преземено од: https://www.facebook.com/photo/?fbid=10242493070172235&set=a.10204438191624055

Податоците добиени од различни вселенски мисии покажуваа дека брзината на ротација на планетата се менува со текот на времето, како Сатурн да забрзува или забавува. https://astronomija.mk/astronomite-konechno-ja-reshija-deczeniskata-misterija-za-rotaczijata-na-saturn/

Венера фотографирана на 24 мај 2026 година во инфрацрвен (IR) и ултравиолетов (UV) спектар. Двата типа набљудувања откриваат различни структури и детали во густата облачна покривка на планетата, кои не можат да се забележат во видливата светлина. Снимката е направена со телескоп C8 и камера ZWO 678MM со IR и UV филтри.

Преземено од: https://www.facebook.com/photo?fbid=2509515129491956&set=gm.10164193711284140&idorvanity=7611889139

Кометата C/2025 R3 PANSTARRS низ текот на времето

Пред вас е интересна композитна фотографија која го прикажува движењето на кометата C/2025 R3 PANSTARRS низ соѕвездието Орион во текот на мај 2025 година. Позициите на кометата се снимени од 1 мај (на дното од фотографијата) до 22 мај. Поради облачно време во неколку ноќи, помеѓу некои од позициите има поголеми празнини.

Сликата е направена со системот FRAM (Fotometric Robotic Atmospheric Monitor), опремен со 135 mm f/2 објектив и CCD камера G4-16000. Инструментот е во сопственост на Институтот за физика при Чешката академија на науките, а со него управува астрономот Martin Mašek.

Кометата е фотографирана низ три филтри (R, V(G) и B), што овозможува добивање на природен приказ на нејзиниот изглед и движење низ ѕвезденото поле на Орион.

Фото: Martin Mašek / FRAM Observatory.

Иако ноќта беше претежно ведра, краткотраен премин на тенки високи облаци исполнети со ледени кристали создаде впечатлива атмосферска појава околу Месечината. Светлината од Месечината се прекршува низ овие кристали, при што се формира светол прстен со суптилни бои слични на виножито. Оваа појава е позната како Месечев хало.

Фотографијата е направена од Ивона Кочов од Битола со фотоапарат Nikon Z8 и објектив од 10–20 мм. Бидејќи облаците делумно ја покривале Месечината, халото не било целосно видливо. Наместо карактеристичниот целосен кружен прстен, на фотографијата е забележана само околу половина од оваа интересна и релативно ретка појава.

Прирачник за астро-катастрофа 😃

Секоја моја претходна објава од транзит на Меѓународната вселенска станица (МВС) пред дискот на Сонцето или Месечината беше приказна за успех. Остри кадри, брутални детали, совршени сончеви дамки, вистинско масло на платно! Е, денешнава објава е тотална спротивност. Ова е жив споменикот на сè она што НЕ ТРЕБА да се случи кога фотографирате ваков настан.

Туку, ајде да почнеме од почеток.

Пред две недели, правејќи рутинска проверка, налетав на датум со буквално идеални параметри. Недела, 31.05.2026, точно во 12:19:47 часот. Сонцето во зенит, МВС со максимална можна големина, идеален космички рандеву!

Во саботата, Радан и јас тргнавме во извидница да ја најдеме совршената стратешка точка. Најважно од сè беше да се позиционираме точно во центарот на траекторијата за станицата да прелета право по средината на Сонцето. Математиката нè однесе под главната трафостаница во Пинтија. Бидејќи стоење покрај прометна улица со скапа опрема под шума од жици и кабли не беше баш „фотогенична“ опција, ја следевме патеката понатаму и решивме да се стационираме во близина на црквата Св. Еремија.

Во неделата од рано сабајле почнав со „контрола на летање“. Прво проверив дали НАСА во меѓувреме не ги запалила моторите на МВС за некоја ситна корекција на орбитата (што редовно ни ги мати сметките). Сè беше во ред. Потоа ги проверив сончевите дамки, па во Фотошоп ја преклопив патеката за да видам како теоретски би изгледал мојот иден ремек-дело кадар (Сл.1). Иако небото цело утро се лигавеше со облаци, ентузијазмот беше посилен од прогнозата.

Кај 10 часот падна договорот со Радан: носиме само еден главен телескоп со кој јас ќе пукам, а со вториот ќе правиме проекција на Сонцето на бел лист хартија за Радан да сними видео. Во 11:40 стигнуваме на локација како вистински професионалци. Ја местиме камерата за тајмлапс, го креваме троножецот, ја монтираме главата... и во тој свечен момент Радан мртво-ладно ми вика: „Ајде, донеси го сега телескопот“.

Одам до кола, отворам гепек и ме удира реалноста, ТЕЛЕСКОПОТ СМЕ ГО ЗАБОРАВИЛЕ ДОМА! (Сл.2)

Време за враќање нема, па паниката ја претворивме во чиста импровизација. Планот Б: јас ќе сликам со мојот телеобјектив. Проблем? Не носам филтер за Сонце за тој објектив, а немам ни статив (нели, паметниот тргна да слика низ телескоп на монтираната подлога). Си викам: „Сум сликал и порано од рака, што има врска“. На сето тоа, стаклениот филтер што го ископавме беше со таков „врвен“ квалитет, што сликата излезе како да е направена со мобилен телефон од 2012 година (Сл.3).

Драмата го достигнува врвот во 12:19 часот. Го наместивме импровизираниот систем за проекција, Моника стои до нас и како на лансирање на Кејп Канаверал ни одбројува секунди пред транзитот... и нормално, во таа секунда огромен облак го голта Сонцето! Како во лудило почнувам да го кревам ИСО-то до плафон за да извлечам каква-таква слика низ облаците... И погодете што? Точно три секунди ПОСЛЕ транзитот, Сонцето пак си се појави како ништо да не било!

Со малку среќа и тешка мака, успеав да извлечам низа фотографии од кои подоцна дома, со многу магија во обработката, склопив нешто што (ако зажмижите на едното око) наликува на транзит на МВС перед дискот на Сонцето (Сл.4).

Текст и фотографија : Боби Кузманоски

Денес имавме ретка можност да ја видиме т.н. Сина Месечина, појава кога во тек на еден календарски месец имаме две полни месечини (првата беше на 1 мај).
Идејата ми беше да направам фотографија која нема да се состои само од Месечина на изолирано црно небо туку да има нешто впечатливо во предниот план што ќе ѝ даде размер и приказна.
Со употреба на апликациите PhotoPills и The Photographer's Ephemeris, точно пресметав каде и во колку часот треба да се поставам за да ја фатам Месечината позиционирана веднаш над антените од воените кули кај железничката станица.
Чекањето на семафорите пред железничката вредеше, за овој совршен спој на урбаниот скопски бетон и магиите на небото. А аплаузот што го добив од возачите кои чекаа на црвено светло додека јас сликав со опремата на сред улица, беше само шлаг на тортата!

Фото: Боби Кузманоски