HBSC North Macedonia

14/12/2025

Сексуалниот развој и сексуалните однесувања на младите на 15 години во Македонија се одвиваат во неинформирани и небезбедни средини - покажуваат наодите на ХБСЦ студијата од 2022.
- 30% момчиња и 5% девојчиња пријавуваат сексуални искуства на 15 години.
- Од нив 44 % своето прво сексуално искуство го имале на 14 години или порано.

11/12/2025

29/12/2024

☁️Облаците на сликите се составени од зборови-импресии на средношколци, наставници и родители, по заедничките дискусии за менталното, емоционалното и сексуалното здравје на адолесцентите кај нас, кои се одржаа во текот на ноември и декември во 10 скопски училишта. Целта на овие настани беше да се поттикне дијалог меѓу младите и заедницата во која живеат за теми кои се поврзани со нивното здравје и добросостојба.

✨Споделуваме и неколку одговори на прашањето што им беше значајно во дискусијата:
🧩„Темите на дискусија беа теми кои се од нашиот секојдневен живот.“
🧩„Поддршката на младите од страна на семејството и фамилијата и како тие треба да се справуваат доколку доживуваат ментални проблеми.“
🧩„Разговарање за менталното здравје кај младите, тема која е за жал игнорирана и незборувана доволно како и дискусијата за сексуалните односи кај младите.“
🧩„Се чувствував поопуштено и добив многу важни информации од денешното искуство.“
🧩„Ми се допадна идејата дека сите беа вклучени во сите дискусии за сите теми и беше важно што многу од учесниците беа многу отворени.“
🧩„Важно беше што научивме многу нови работи и работи за кои треба да се разговара.“

Министерство за образование и наука/Ministria e Arsimit dhe e Shkencës
UNFPA North Macedonia
Младите Можат - Youth Can
Младински образовен форум - МОФ / Youth Educational Forum -YEF

10/12/2024

🍀✨Од СУГС „Сарај“ ја добивме оваа порака за нивното искуство со презентацијата и дискусијата со своите врсници, наставници и родители за наодите од ХБСЦ студијата за менталното, емоционалното и сексуалното здравје:

„Денес успешно го завршивме нашиот проект посветен на менталното, емоционалното и сексуалното здравје, важна и често занемарена тема. Нашата цел беше да ја подигнеме свеста и да создадеме безбеден простор за учениците да учат, размислуваат и отворено да дискутираат за овие клучни аспекти на нивното здравје. Преку презентација и дискусии, учениците имаа можност да научат за значењето на менталната добросостојба, за градењето здрави емоционални односи, како и за грижата и одговорноста во сексуалното здравје. Беше охрабрувачки да се види колку беа ангажирани и отворени тие во текот на целиот процес. По завршувањето на презентацијата, повеќето ученици изразија дека се чувствуваат дека им е појасно и се посвесни за важноста на овие теми. Беа благодарни за просторот што им беше даден да зборуваат и да поставуваат прашања без осудување. Многумина од нив споделија дека се чувствуваат разбрани, почитувани и поддржани, сметајќи го ова искуство како важен чекор кон градење на нивната самодоверба и целокупната добросостојба. Овој проект уште еднаш докажа дека едукацијата за менталното, емоционалното и сексуалното здравје не е само потребна, туку е и инвестиција во здрава иднина за нашите млади.“

„Sot kemi përmbyllur me sukses projektin tonë të dedikuar për shëndetin mendor, emocional dhe seksual, një temë e rëndësishme dhe shpesh e anashkaluar. Qëllimi ynë ishte të nxisim ndërgjegjësimin dhe të krijojmë një hapësirë të sigurt për nxënësit që të mësojnë, të reflektojnë dhe të diskutojnë hapur mbi këto aspekte kaq jetësore të shëndetit të tyre. Nëpërmjet prezantimit dhe diskutimeve, nxënësit patën mundësinë të mësojnë për rëndësinë e mirëqenies mendore, për ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme emocionale, si dhe për kujdesin dhe përgjegjësinë në shëndetin seksual. Ishte inkurajuese të shihnim sesa të angazhuar dhe të hapur ishin ata gjatë gjithë procesit. Pas përfundimit të prezantimit, shumica e nxënësve shprehën se ndiheshin më të qartë dhe më të vetëdijshëm për rëndësinë e këtyre temave. Ata e vlerësuan mundësinë për të folur dhe për të bërë pyetje pa gjykim. Shumë prej tyre ndanë se u ndien të kuptuar, të respektuar dhe të mbështetur, duke e konsideruar këtë përvojë si një hap të rëndësishëm drejt ndërtimit të vetëbesimit dhe mirëqenies së tyre të përgjithshme. Ky projekt dëshmoi edhe një herë se edukimi për shëndetin mendor, emocional dhe seksual nuk është vetëm i nevojshëm, por është edhe një investim për të ardhmen e shëndetshme të të rinjve tanë.“

ShMQSh " SARAJ "
UNFPA North Macedonia
Младите Можат - Youth Can
Младински образовен форум - МОФ / Youth Educational Forum -YEF
Министерство за образование и наука/Ministria e Arsimit dhe e Shkencës

06/12/2024

18/11/2024

Денес во средното музичко училиште ДМБУЦ „Илија Николовски-Луј“ се случуваше нешто интересно - учениците, наставниците и родителите заедно дискутираа за менталното, емоционалното и сексуалното здравје на младите.

А, сè започна вака...

Тимот на студијата ХБСЦ за Македонија ги подготви наодите од последниот истражувачки циклус од 2022 година за дискусии, политики и акции за унапредување на здравјето на адолесцентите во нашата земја. Заедно со тимот на UNFPA North Macedonia и младите соработници од Младите Можат - Youth Can, Младински образовен форум - МОФ / Youth Educational Forum -YEF и Институтот по психологија при УКИМ, почнавме соработка со 10 училишта од Скопје, кои се пријавија на повикот за интерес за учество во активности одобрени од Министерство за образование и наука/Ministria e Arsimit dhe e Shkencës и Бирото за развој на образованието.

Во фокус на овие активности се учениците, претставени преку училишната заедница, кои ги презентираат наодите и ги дискутираат состојбите и можните решенија заедно со своите наставници, стручни соработници и родители.

Идејата е да се развие партиципативен пристап во ширењето на наодите од Студијата ХБСЦ и во информирањето на младите и возрасните за состојбите поврзани со нивното здравје и права, со цел заедничка промоција на менталното, емоционалното и сексуалното здравје и благосостојба на адолесцентите.

Останатите девет училишта кои ќе спроведат вакви дискусии во текот на месецов се: СМУГС „Др. Панче Караѓозов“, ДСУ Спортска академија-Скопје, СУГС „Сарај“, СУГС „Шаип Јусуф“, СУГС „Орце НИколов“, СЕПУГС „Васил Антевски-Дрен“, Меѓународно училиште НОВА, АСУЦ „Боро Петрушевски“ и СУГС „Панче Арсовски“.

Во овој албум можете да видите дел од атмосферата на настаните за подготовка на училишните дискусии.

14/10/2024

Насилството врз девојчиња во дигиталниот простор е сé поприсутно!

Одбележувајќи го повикуваме на јакнење на свеста за здравјето на децата на училишна возраст во рамки на меѓународната студија за однесувања на децата поврзани со здравјето - ХБСЦ.

Повеќе за наодите може да прочитате на 👇
https://shorturl.at/YgIHI

UN_MK
UNFPA Eastern Europe & Central Asia

14/10/2024

Одбележувајќи го Меѓународниот ден на девојчето – 11.октомври ја креваме свеста за здравјето на децата на училишна возраст!

Повеќе за наодите од меѓународната лонгитудинална Студија за однесувањата поврзани со здравјето на децата на училишна возраст (ХБСЦ) од 2021/22 година 👉 https://shorturl.at/YgIHI



UN_MK
UNFPA Eastern Europe & Central Asia

10/10/2024

10 октомври, Меѓународен ден на менталното здравје

🌍На крајот на минатиот век насилството е прогласено за сериозен здравствен проблем во светот. Три децении подоцна се прашуваме дали ќе го одржиме ветувањето за свет без насилство до 2030 година? Дали децата во нашата земја ќе растат во безбедни домови, училишта и заедници?

👫Искуствата со насилство разорно влијаат врз менталното и физичкото здравје на децата кои го трпат насилството, но и на децата кои го вршат, бидејќи и едните и другите се дел од кругот на насилство кој се одржува во традиционалната заедница во која тие живеат и се формираат како личности. Податоците од меѓународната лонгитудинална Студија за однесувањата поврзани со здравјето на децата на училишна возраст, на 11, 13 и 15 години (ХБСЦ) нудат основа за проценка на состојбата, како и за преземање конкретни акции за информирање, зајакнување и психо-социјална поддршка на средините во кои децата растат и се формираат во возрасни личности.

🇲🇰Националниот просек од 11% ученици кои изјавиле дека биле малтретирани најмалку 2-3 пати месечно во последните неколку месеци го следи меѓународниот просек од 10% деца во 44 земји од Европа, Централна Азија и Канада, а е повисок за учениците кои изјавиле дека малтретирале други врсници (9%🇲🇰; 6%🌍), според наодите од последниот истражувачки циклус од 2021/22 година.

🔜Повеќе за врсничкото насилство ќе можете да прочитате во Националниот извештај за однесувањата поврзани со здравјето кај децата на училишна возраст од истражувањето во 2021/22 година во Република Северна Македонија: Врсничко насилство кај учениците од 11, 13 и 15 години во Република Северна Македонија, кој ќе биде објавен наскоро.

___________________________________________________________________

10 tetori, Dita Ndërkombëtare e Shëndetit Mendor

🌍Në fund të shekullit të kaluar, dhuna u shpall si një problem serioz shëndetësor në botë. Tani, tri dekada më vonë, pyetja është nëse do ta mbajmë premtimin për një botë pa dhunë deri në vitin 2030. A do të rriten fëmijët në vendin tonë në shtëpi, shkolla dhe komunitete të sigurta?

👫Përvojat me dhunën kanë një ndikim shkatërrues në shëndetin mendor dhe fizik të fëmijëve që e përjetojnë atë, por edhe të atyre që e ushtrojnë, sepse të dy janë pjesë e një cikli dhune që mbetet në traditat e komunitetit ku jetojnë dhe formohen si individë.
Të dhënat nga studimi ndërkombëtar mbi sjelljet e lidhura me shëndetin e fëmijëve në moshën shkollore (HBSC), për fëmijët e moshave 11, 13 dhe 15 vjeçare, ofrojnë një bazë për vlerësimin e situatës dhe për marrjen e veprimeve konkrete për informimin, forcimin dhe mbështetje psiko-sociale për mjediset ku rriten fëmijët.

🇲🇰Mesatarja kombëtare tregon se 11% e nxënësve kanë deklaruar se janë bullizuar të paktën 2-3 herë në muaj gjatë muajve të fundit, e cila është në përputhje me mesataren ndërkombëtare prej 10% të fëmijëve në 44 vende të Evropës, Azisë Qendrore dhe Kanadasë. Ndërkohë, për nxënësit që kanë raportuar se kanë bullizuar të tjerë, ky numër është më i lartë (9%🇲🇰; 6%🌍), sipas rezultateve nga cikli i fundit hulumtues i vitit 2021/22.

🔜Më shumë informacion mbi dhunën mes bashkëmoshatarëve do të mund të lexoni në Raportin Kombëtar mbi sjelljet e lidhura me shëndetin e fëmijëve të shkollës nga hulumtimi i vitit 2021/22 në Republikën e Maqedonisë së Veriut, që do të publikohet së shpejti.

08/06/2024

👉На Меѓународната научна конференција по повод 50 години од Институтот за психологија на Филозофскиот факултет на УКИМ, која се одржа од 3-5 јуни, беа презентирани два научни труда базирани на податоци од Студијата ХБСЦ.

💬 Отклучување на среќата: како поддршката од наставниците и соучениците, активноста на учениците и притисокот од училишните обврски го обликуваат задоволството од училиштето - наодите од оваа студија ја истакнуваат важноста на поддршката од наставниците, соучениците, ученичкото
учество и притисокот од училишните задачи како фактори кои значително го зголемуваат задоволството во училиштето,
сугерирајќи ја потребата едукаторите и креаторите на политики да навлезат подлабоко во конкретни механизми,
преку кои овие фактори ќе промовираат повисоки академски достигнувања и општа благосостојба.

💬 Насилство и немоќ: поглед кон ранливоста и надминувањето - предмет на истражувањето е врсничкото малтретирање, во живо и онлајн, со фокус на децата и младите кои го вршат малтретирањето, со цел да се поттикнеат информирани пристапи за превенција на оваа појава. Препораките за јакнење на релациските компетенции засновани на емпатија, уважување на индивидуалноста и заинтересираност за потенцијалите на детето, произлегуваат од сознанијата за протективната улога на семејната поддршка и емпатијата, училишните постигања и приврзаноста кон училиштето во поглед на врсничкото малтретирање.

30/03/2024

Справувањето со сајбер малтретирањето бара сеопфатен пристап што ги вклучува наставниците, родителите и донесувачите на политики. Заедно, можеме да негуваме дигитална отпорност кај нашата младина.

https://bit.ly/hbsc-vol2

Trajtimi i bulizmit kibernetik kërkon një qasje gjithëpërfshirëse duke përfshirë mësuesit, prindërit dhe politikëbërësit. Së bashku, ne mund të nxisim rezistencën dixhitale te të rinjtë tanë.