19/07/2023
Dopis koji smo uputili rukovodiocu studijskog programa za geografiju:
Filozofski fakultet Nikšić
Studijski program za Geografiju
n/r: rukovodioca Studijskog programa za geografiju Filozofskog fakulteta, prof. dr Dragana Burića
Predmet: Predlog za podršku poboljšanja pozicije Geografije i geografske nauke u Obrazovnom sistemu Crne Gore
Poštovani,
Poslednjih decenija bilo je nekoliko reformi obrazovanja u Crnoj Gori, s ciljem stvaranja kvalitetnog i inkluzivnog obrazovnog sistema. Međutim, očekivano poboljšanje je izostalo. Štaviše, kvalitet i nivo znanja učenika u osnovnim i srednjim školama je opao, generalno. Kada je u pitanju geografsko obrazovanje, sa velikim stepenom sigurnosti možemo tvrditi da kvalitet znanja ima negativnu tendenciju zbog sledećeg (hronološki pregled):
- Tokom većeg dijela 90-ih godina prošlog vijeka, nedeljni fond časova Geografije u osnovnim školama iznosio je osam časova.
- Prva ferorma dovela je do toga da je u školskoj 1998. godini fond časova iz Geografije smanjen na 7,5 časova nedjeljno.
- Svaka sledeća reforma bila je gora u svakom pogledu. Naime, 2005. godine nova reforma i novi “udar” na kvalitet obrazovanja. Konkretno, broj časova Geografije je sveden na šest ipo (u šestom razredu 1,5 čas, u sedmom 1,5 čas, u osmom 1,5 čas i u devetom 2 časa).
- Danas, u školskoj 2022/23 godini, fond časova iz predmeta Geografija iznosi svega pet časova (u šestom razredu se ne izučava predmet Geografija, sedmi razred 2 časa, osmi razred 2 časa i deveti razred 1 čas).
- Svako smanjenje fonda časova, podrazumijevalo je i redukciju nastavnih sadržaja iz ovog predmeta.
Prethodno pomenuto jasno ukazuje da generacije učenika nijesu bile u prilici da se kvalitetno upoznaju sa mnogobrojnim prirodnim i društvenim pojavama i procesima, koji se tretiraju i izučavaju na časovima Geografije. Ovo tim prije što je od 1990. prihvaćen novi političko-ekonomski sistem, što se Crna Gora samoproglasila za prvu ekološku državu svijeta, što s pravom potenciramo izutetne prirodne ljepote, multikulturalnost i multikonfesionalnost, te brojne druge ‘‘multi‘. Takođe, svjedoci smo da su najaktuelnije teme, tematike ili problematike današnje civilizacije: klimatske promjene, ekološka pitanja, zaštita životne (geografske) sredine, građansko obrazovanje, itd. Sve pomenute i mnoge druge teme su isključivo geografske. Očigledno je da donosioci odluka u našoj državi nijesu razumjeli ili nijesu istinski bili posvećeni opštem napretku naše djece i društva, generalno. Da jesu, danas ne bi bili tu gdje jesmo – najgori među najgorima, bez tolerancije i uvažavanja različitosti, bez poštovanja prirode, bez shvatanja da smo samo dio prirode. Već ima novih i u budućnosti će biti još novijih tehnologija, mašina, alata, vjerovatno i letećih automobila, proizvoda genetskog inženjeringa, vještačke inteligencije i sl., ali ako se uskratiti GEOGRAFIJA, uskratiće se djeci u osnovnim i srednjim školama da ne razumiju/upoznaju prirodu, značaj vode, klime, planina, biodiverziteta, ekologije, turizma i uživanja, geologije i petrologije, uskratiće se upoznavanje/razumijevanje/poštovanje drugih kultura, vjera, bogatstvo različitosti. U razvijenim državama, GEOGRAFIJA je prepoznata, ne samo kao neophodan predmet izučavanja u osnovnim i srednjim školama, već kao srž razumijevanja prirode i društva, osnova svih osnova. Donosiocima odluka u našoj državi, građanima Crne Gore, svima iz svijeta koji nas ‘‘posmatraju‘‘, jasno je da opšti napredak možemo tražiti samo u izuzetnim blagodetima koja imamo na malom prostoru: prirodnim i drušvenim ljepotama – reljefu, moru, klimi, vodama, biodiverzitetu, ekologiji, istorijskom i kulturnom nasleđu. Ako hoćemo ‘‘zdravu‘‘ djecu, buduće zdravorazumske odrasle osobe, opšti napredak države, neophodno je da donosioci odluka razumiju značaj nastavnog predmeta GEOGRAFIJA u osnovnim i srednjim školama.
S obzirom na to da je geografija bila i ostala jedina dualna nauka (prirodna i društvena), danas potrebnija nego ikad, te prethodno izrečenog, predlažemo da se :
• U osnovnim školama vrati nekadašnji fond časova iz predmeta geografija - 8 časova nedjeljno (po 2 časa u šestom, sedmom, osmom i devetom razredu).
• Modifikuje sadržaj ovog nastavnog predmeta u srednješkolskom ciklusu obrazovanja, odnosno uvedu novi nastavni predmeti iz geografije. Naime, svjedoci smo da su najaktuelnije teme današnjice upravo geografske – zaštita životne sredine, ekologija, klimatske promjene, turizam, itd. Sa druge strane, ne rijetko se neki sadržaji iz Geografije kao nastavnog predmeta koji su izučavani tokom osnovnoškolskog obrazovanja, ponavljaju i u srednješkolskom obrazovanju učenika, kroz inače zanemarljiv fond časova. Zato predlažemo izučavanje/uvođenje novih geografskih disciplina u zavisnosti od školske struke. Dakle, tokom srednje-školskog obrazovanja potrebno je povećati fond časova na način što bi se uvele nove geografske discipline u zavisnosti od odabranog smjera, kao što su npr: Ekološko obrazovanje, Turistička geografija, Ekonomska geografija, Geografski informacioni sistemi (GIS), Prostorno planiranje, Klimatske promjene, Politička geografija, Hazardi u geografskoj sredini, Pomorska geografija, Okeanografija, Demografija i dr..
Uvažavanjem prethodnih stavki, bez sumnje vratio bi se ugled obrazovanja, značajno povezala međupredmetna saradnja, što bi doprinijelo ostvarivanju svih onih zacrtanih ciljeva koji su bili (i ostali) samo želja prethodnih reformi. Najbolji dokaz koji potkrepljuje naše predloge jesu mnogi propusti koji nam se dešavaju u obrazovnom sistemu, raznorazna testiranja koja nam prezentiraju nizak nivo znanja naših osnovaca, takmičenja sa kojih se naši, inače rijetki, predstavnici vraćaju nezadovoljni i sa iskazanim ili prezentiranim znanjem koje nije na zavidnom nivou. Svjesni smo da se i u okruženju dešavaju slični procesi, koje i oni pokušavaju riješiti na način da se prekine proces reformi koji ne donosi predviđene rezultate. Zahtjevi koji postoje u okruženju i koji su sve glasniji, slični su našim, a to su: vraćanje osmočasovnog nedjeljnog fonda časova iz predmeta Geografija, usklađivanje nastavnih sadržaja, uvođenje novih geografskim predmeta u srednjim školama, kao i ukidanje ili smanjenje izbornih predmeta, koji nijesu dali željene rezultate (a tretiraju materiju koju izučava nastavni predmet Geografija).
S poštovanjem,
U Nikšiću, 3.07.2023. godine
Aktiv nastavnika i profesora Geografije:
Đikanović Rajka – član, mr.geografskih nauka………………………………..
Krivokapić Aleksandra – član, prof. Geografije……………………………….
Jovović Tanja – član, prof.Istorije i Geografije……………………………….
Zečević Ivan – član, prof.Istorije i Geografije………………………………….
Anđelić Veselin - član, prof.Istorije i Geografije……………………………..
Drekalović Danilo - član, prof.Istorije i Geografije…………………………
Ćetković Ratko – koordinator, prof.Istorije i Geografije…………………
