Geography Expert

🛑 #නිරිතදිගමෝසම් වර්ෂාව (South-West Monsoon Rains) යනු ශ්‍රී ලංකාවට වැඩිම වර්ෂාපතනයක් සහ ප්‍රධානතම ජල සැපයුමක් ලබාදෙන මෝසම් කාලගුණික රටාවයි.
​සාමාන්‍යයෙන් සෑම වසරකම මැයි මාසයේ සිට සැප්තැම්බර් මාසය දක්වා කාලය තුළ මෙම මෝසම් තත්ත්වය සක්‍රීයව පවතී.

👉​මෙම වර්ෂාපතනය ඇති වන ආකාරය, එහි ලක්ෂණ සහ ශ්‍රී ලංකාවට සිදුවන බලපෑම සරලව මෙසේ වටහාගත හැකිය:

​1. නිරිතදිග මෝසම් සුළඟ ඇතිවන්නේ කෙසේද?

📢​මැයි මාසය වන විට සූර්යයා උත්තර අර්ධගෝලයට (ලංකාවට උතුරින් පිහිටි ඉන්දියානු මහාද්වීපය දෙසට) මුදුන් වීම නිසා එදෙසින් විශාල අඩු පීඩන කලාපයක් (Low Pressure Area) නිර්මාණය වේ.

​මේ හේතුවෙන්, සමකය අසල පවතින ඉහළ පීඩන කලාපයේ සිට ඉන්දියන් සාගරය හරහා ඉන්දියාව දෙසට දැඩි සුළං ප්‍රවාහයක් ඇදී යයි.
​මෙම සුළඟ ලංකාව දෙසට හමා එන්නේ නිරිතදෙසින් (South-West) බැවින්, එය "නිරිතදිග මෝසම් සුළඟ" ලෙස හැඳින්වේ.

​2. වර්ෂාව හටගන්නා ආකාරය (භූ විෂමතා වර්ෂාව)

🌧️​ඉන්දියන් සාගරය හරහා හමා එන මෙම සුළඟ, තමන් සමඟ විශාල ජල වාෂ්ප (Moisture) ප්‍රමාණයක් රැගෙන එයි.

​මෙම තෙතමනය සහිත සුළඟ ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ නිරිතදිග බෑවුම්වල (විශේෂයෙන්ම රත්නපුර, කෑගල්ල, නුවරඑළිය, මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල) වැදී ඉහළට එසවේ.

​ඉහළට එසවෙන ජල වාෂ්ප සිසිල් වී, ඝනීභවනය වී, මධ්‍යම කඳුකරයට සහ දිවයිනේ නිරිතදිග තීරයට (බස්නාහිර, සබරගමුව, දකුණ සහ වයඹ පළාත්වලට) තද වැසි ඇද හැළේ. මෙවැනි වර්ෂාවන් භූ විෂමතා වර්ෂාවන් (Orographic Rains) ලෙස ද හඳුන්වයි.

​3. ප්‍රධාන ලක්ෂණ
​කලාපීය සීමා:

🌧️මෙමඟින් වැඩිම වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන්නේ තෙත් කලාපයට (Wet Zone) ය.

​සුළං තත්ත්වය: වර්ෂාව සමඟ තද සුළං තත්ත්වයන් (Monsoonal Winds) ඇතිවීම සාමාන්‍ය ලක්ෂණයකි.

​වැසි සෙවනැලි ප්‍රදේශ (Rain Shadow Areas): මෝසම් සුළඟ මධ්‍යම කඳුකරයට වැදී වැසි වැටුණු පසු, එම කඳුකරය පසුකර ඉදිරියට යන සුළඟ සතුව තෙතමනයක් ඉතිරි නොවේ.

🌧️මේ නිසා මධ්‍යම කඳුකරයේ නැගෙනහිර බෑවුම්වලට සහ උතුරු, උතුරු-මැද, නැගෙනහිර පළාත්වලට (වියළි කලාපයට) මෙම කාලයේදී වැසි නොලැබේ. එම ප්‍රදේශ "වැසි සෙවනැලි ප්‍රදේශ" ලෙස හඳුන්වයි.

​4. ආර්ථික හා සමාජීය බලපෑම
​ධනාත්මක බලපෑම:

තෙත් කලාපයේ වගා කරන තේ, රබර්, පොල් සහ කුළුබඩු වගාවන්ට අවශ්‍ය නිසි ජලය මේ මඟින් ලැබේ. එසේම මධ්‍යම කඳුකරයේ ප්‍රධාන ජලාශ පිරිදී යාම නිසා ජල විදුලි නිෂ්පාදනයට උපරිම දායකත්වයක් ලැබේ.

​සෘණාත්මක බලපෑම: අධික වර්ෂාව නිසා බස්නාහිර සහ සබරගමුව පළාත්වල (කළු, කැළණි, ගිං, නිල්වලා ගංගා ද්‍රෝණි ආශ්‍රිතව) ගංවතුර තත්ත්වයන් සහ කඳුකර ප්‍රදේශවල නායයෑම් (Landslides) වැනි ස්වභාවික ආපදා ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළ යයි.

​

2026.06.13 :Whether Update

අඩුපීඩන කලාපය තවදුරටත්

ශ්‍රී ලංකාවට ඊසාන දෙසින් පිහිටි මුහුදු ප්‍රදේශයේ පවතින අඩුපීඩන කලාපය තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක බව කාලගුණවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව පවසන්නේ.

එම දෙපාර්තමේන්තුව නිකුත් කළ නවතම නිවේදනයට අනුව, මෙම පද්ධතිය ඉදිරි දින කිහිපය තුළ උතුරු දෙසට ගමන් කිරීමට ඉඩ ඇති අතර, ඒ හේතුවෙන් දිවයිනේ දැනට පවතින වැසි සහිත කාලගුණ තත්ත්වය තවදුරටත් පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

බස්නාහිර, සබරගමුව, මධ්‍යම, වයඹ සහ උතුරු පළාත්වලට මෙන්ම අනුරාධපුර, ත්‍රිකුණාමලය, ගාල්ල සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කවලට විටින් විට වැසි හෝ ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇතිවිය හැකි හැකියි

-කාලගුණවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව-

වීඩියෝව ලබා ගත් මූලාශ්‍ර : zoom Earth Software

Wether Update : 2026.06.11
🛑 ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිතව පැවති පහළ වායුගෝලීය කැළඹිලි ස්වභාවය, අඩු පීඩන කලාපයක් දක්වා වර්ධනය වී, මේ වනවිට දිවයිනට ඊසාන දෙසින් පවතියි.

- කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව -

වීඩියෝව සැකසීම සඳහා මූලාශ්‍රය : Zoom Earth Software

🛑 නිවර්තන සුළි කුණාටුවක් (Tropical Cyclone) ආරම්භ වීමට මූලිකවම සාගර මතුපිට උෂ්ණත්වය 26.5°C ට වඩා වැඩි විය යුතු අතර එම උණුසුම අවම වශයෙන් මීටර් 50 ක ගැඹුරක් දක්වා පැවතිය යුතුය.

මෙම අධික තාපය හේතුවෙන් සාගර ජලය වාෂ්පීකරණය වී වායුගෝලයේ පහළ ස්ථර සංතෘප්ත වන අතර, එම උණුසුම් හා තෙත් වායුව අභිසාරී වී (Convergence) සංවහන ධාරා ලෙස ඉහළට ගමන් කිරීම නිසා මතුපිට මට්ටමේ ගැඹුරු අඩු පීඩන මධ්‍යස්ථානයක් නිර්මාණය වේ.

ඉහළට එසවෙන ජල වාෂ්ප උච්ච වායුගෝලයේදී ඝනීභවනය වීමේදී මුදාහරින වාෂ්පීකරණයේ ගුප්ත තාපය (Latent Heat of Vaporization) මෙම පද්ධතියේ ප්‍රධාන බලශක්ති ප්‍රභවය ලෙස ක්‍රියා කරමින් වායුව තවදුරටත් රත් කරමින් පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර පීඩනය තවදුරටත් පහත හෙළයි.

පෘථිවියේ භ්‍රමණය මගින් ඇතිවන කොරියොලිස් බලපෑම (Coriolis Effect) හේතුවෙන්, මධ්‍යස්ථ අඩු පීඩනය දෙසට ඇදී එන සුළං ධාරා සෘජුව ගමන් කරනු වෙනුවට උත්තර අර්ධගෝලයේදී වාමාවර්තව ද (Counter-clockwise) දක්ෂිණ අර්ධගෝලයේදී දක්ෂිණාවර්තව ද (Clockwise) භ්‍රමණය වෙමින් සර්පිලාකාර හැඩයක් ගනී.

අවසානයේදී, වායුගෝලයේ ඉහළ ස්ථරවල පවතින දුර්වල සිරස් සුළං කර්තනය (Vertical Wind Shear) හමුවේ මෙම පද්ධතිය ස්ථායීව වර්ධනය වී, මධ්‍යයේ ඉතා අඩු පීඩනයක් සහිත "කුණාටු ඇස" (Eye of the Storm) නිර්මාණය කරමින් ප්‍රබල නිවර්තන සුළි කුණාටුවක් බවට පරිවර්තනය වේ.

🛑 ගං දඟර (Meanders):
ගංගාවක් සිය මධ්‍ය හෝ පහළ නිම්නය ඔස්සේ මන්දගාමී බෑවුමක ගලා යන විට, ගංගා පතුල සිරස්ව ඛාදනය වීමට වඩා ගංගා ඉවුරු පාර්ශවිකව ඛාදනය වීම වැඩි වශයෙන් සිදු වේ.
ගඟේ වංගුවක් ඇති ස්ථානයක බාහිර ඉවුර දෙසට ජල පහරේ වේගය සහ ශක්තිය වැඩි වීම නිසා එම ඉවුර තදින් ඛාදනය වී "ගංගා ප්‍රපාත" නිර්මාණය වන අතර, වේගය අඩු අභ්‍යන්තර ඉවුරේ රොන්මඩ සහ වැලි තැන්පත් වී "ලිස්සා යන බෑවුම්" නිර්මාණය වේ.

කාලයත් සමඟ මෙලෙස එක් පැත්තක් ඛාදනය වෙමින් අනෙක් පැත්ත තැන්පත් වීම නිසා ගංගාවේ වංගුව අධික ලෙස වර්ධනය වී ඉංග්‍රීසි 'S' අකුරක හැඩයට වක්‍රව ගලා යාමෙන් ගං දඟර (Meanders) නමින් හැඳින්වෙන භූරූපය නිර්මාණය වේ.

භූලක්ෂණ සිතියම් අභ්‍යාස අංක 01
01. අංක 1 ලෙස දැක්වෙන ස්ථානයේ ඇති බෑවුම කුමක්ද ?
02. අංක 2 ලෙස දැක්වෙන භූරූප ලක්ෂණය කුමක්ද?
03. අංක 3 ලෙස දැක්වෙන ස්ථානයේ ඇති පරිපාලන මායිම කුමක්ද?
04. අංක 4 ලෙස දැක්වෙන ස්ථානයේ ඇති වගාව කුමක්ද?

මෙම ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු පහළින් කමෙන්ට් කරන්න.

2026.05.08
🛑ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිතව පවතින පහළ වායුගෝලීය කැළඹිලි ස්වභාවය හේතුවෙන්, දිවයිනේ දැනට පවතින වැසි තත්ත්වය ඉදිරි දින කිහිපයේදී තවදුරටත් බලපොරොත්තුවේ.

දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පස්වරු 1.00 න් පමණ පසුව වැසි හෝ ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇතිවේ.

🛑බස්නාහිර, සබරගමුව, මධ්‍යම, ඌව සහ වයඹ පළාත්වලත් ගාල්ල සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කවලත් ඇතැම් ස්ථානවලට මි.මී. 100 ට වැඩි තද වැසි ඇති විය හැක.

නැගෙනහිර සහ උතුරු පළාත්වල උදෑසන කාලයේදීත් වැසි ඇති විය හැක.

🛑මධ්‍යම, සබරගමුව සහ ඌව පළාත්වල සහ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ඇතැම් ස්ථානවල අළුයම් කාලයේදී මීදුම් සහිත තත්ත්වයක් පැවතිය හැක.

ගිගුරුම් සහිත වැසි සමග ඇතිවිය හැකි තාවකාලික තද සුළං වලින් සහ අකුණු මඟින් සිදු වන අනතුරු අවම කර ගැනීමට අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලෙස ජනතාවගෙන් කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිනු ලැබේ.

- කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව-

වීඩියෝව සැකසීම සඳහා මූලාශ්‍රය : Zoom Earth Software

Celebrating my 6th year on Facebook. Thank you for your continuing support. I could never have made it without you. 🙏🤗🎉

🥰 මෙට්‍රික් සිතියමක භූ ලක්ෂණ || Geography Expert || AI GEO💚

​ #භූලක්ෂණ