Society of Food Science & Technology - UoP, Peradeniya (2026)

28/09/2026

“බිම්මල්” – තිරසාර සහ සුවබර දිවියකට මංපෙත් තනන ස්වභාවධර්මයේ විස්මිත පෝෂණ බලාගාරය

වර්තමාන ලෝකයේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න, පෝෂණයෙන් පොහොසත් මෙන්ම පරිසරයට හිතකර ආහාර සඳහා ඇති අවධානය දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතී. එවැනි පසුබිමක බිම්මල් යනු පෝෂණය, සෞඛ්‍යය සහ තිරසාරත්වය යන අංශ තුනම එකට සම්බන්ධ කරන සුවිශේෂී ආහාරයක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. බොහෝවිට එළවළුවක් ලෙස ආහාරයට ගත්තද, විද්‍යාත්මකව බිම්මල් ශාක රාජධානියට නොව දිලීර රාජධානියට අයත් වේ. බොහෝ ආහාරයට ගත හැකි බිම්මල් වර්ග අඩු කැලරි හා අඩු මේද අන්තර්ගතයකින් යුක්ත වන අතර ආහාරමය තන්තු, B කාණ්ඩයේ විටමින්, පොටෑසියම්, පොස්පරස් සහ සෙලෙනියම් වැනි පෝෂක සපයයි. එමෙන්ම බීටා-ග්ලූකන් (β-glucans) එර්ගොතියෝනීන් (ergothioneine) සහ ග්ලූටතයෝන් (glutathione) වැනි ජෛව ක්‍රියාකාරී සංයෝගද ඇතැම් බිම්මල්වල අඩංගු වේ.

විශේෂයෙන් බීටා-ග්ලූකෑන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය සමඟ සම්බන්ධ වන අතර, එර්ගොතියෝනීන් සහ ග්ලූටතයෝන් වැනි සංයෝග ප්‍රතිඔක්සිකාරක ක්‍රියාකාරීත්වයට දායක විය හැකිය. බිම්මල් සහ විටමින් D අතර සම්බන්ධතාවයද වැදගත් වන අතර, බිම්මල්වල ස්වභාවිකව පවතින එර්ගොස්ටෙරෝල් (ergosterol), පාරජම්බුල ආලෝකයට (UV-B radiation) නිරාවරණය වූ විට විටමින් D₂ බවට පරිවර්තනය විය හැකිය. එම නිසා සුදුසු ලෙස UV-B ආලෝකයට නිරාවරණය කළ බිම්මල් විටමින් D₂ සඳහා ආහාරමය මූලාශ්‍රයක් විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, බිම්මල් රෝග සුව කරන ඖෂධයක් ලෙස නොසැලකිය යුතු අතර, ඒවා සමබර හා විවිධාංගීකෘත ආහාර වේලක කොටසක් ලෙස භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය.

බිම්මල්වල වැදගත්කම පෝෂණයෙන් පමණක් සීමා නොවන අතර එය තිරසාර ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහාද විශාල දායකත්වයක් ලබා දෙයි .වී පිදුරු, දැව කුඩු, බඩ ඉරිඟු අවශේෂ සහ ඇතැම් ශාකමය කෘෂිකාර්මික අවශේෂ සුදුසු ලෙස සකස් කර බිම්මල් වගා උපස්ථර ලෙස භාවිත කළ හැකිය. මේ මඟින් වෙනත් කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාවලීන්හිදී ඉවත දැමිය හැකි ද්‍රව්‍ය ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා නැවත භාවිත කළ හැකි අතර, අපද්‍රව්‍ය අවම කිරීමට හා සම්පත් කාර්යක්ෂමව භාවිත කිරීමට හැකියාව ලැබේ. එබැවින් බිම්මල් වගාව චක්‍රීය ජෛව ආර්ථිකයට හොඳ උදාහරණයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාව තුළද ඇමරිකන් ඔයිස්ටර්, ඇබලෝනි සහ පින්ක් ඔයිස්ටර් වැනි බිම්මල් වගාවන් දක්නට ලැබෙන අතර, බටන් සහ ශිටාකේ වැනි වර්ගද පාරිභෝගික අවධානය දිනා ගනිමින් පවතී. කුඩා ඉඩකඩක වගා කළ හැකි වීම සහ කෘෂිකාර්මික අවශේෂ භාවිත කළ හැකි වීම නිසා බිම්මල් වගාව ගොවීන්ට අමතර ආදායම් මාර්ගයක්ද විය හැකිය.

බිම්මල්වල පසු අස්වනු ආයු කාලය සාපේක්ෂව කෙටි බැවින් ඒවාට අගය එකතු කිරීම කර්මාන්තයේ දියුණුව සඳහා ඉතා වැදගත් වේ. වියළි බිම්මල්, බිම්මල් කුඩු, ටින් කළ බිම්මල්, සුප් මිශ්‍රණ, බිම්මල් සොසේජස්, බර්ගර් පැටි සහ වෙනත් සූදානම් කළ ආහාර නිෂ්පාදන ලෙස බිම්මල් සැකසිය හැකිය. මෙවැනි නිෂ්පාදන මඟින් බිම්මල්වල භාවිත කාලය දීර්ඝ කිරීමට, පසු අස්වනු හානි අවම කිරීමට සහ පාරිභෝගිකයන්ට පහසු හා නව ආහාර විකල්ප ලබාදීමට හැකියාව ලැබේ. එමෙන්ම බිම්මල් බීජ නිෂ්පාදනය, වගා උපකරණ, ඇසුරුම්කරණය, සැකසීම හා අලෙවිකරණය වැනි ක්ෂේත්‍රවල කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර සඳහාද අවස්ථා නිර්මාණය කළ හැකිය. බිම්මල් කුඩු වැනි නිෂ්පාදන විවිධ ආහාරවල රසය හා පෝෂණ ගුණය වැඩි කිරීම සඳහා භාවිත කළ හැකි බැවින් නව වෙළඳපොළ අවස්ථාද ඇති කළ හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, බිම්මල් කර්මාන්තය තවදුරටත් දියුණු කිරීම සඳහා ගුණාත්මක බිම්මල් බීජ ලබා ගැනීම, වගා පරිසරයේ සනීපාරක්ෂාව පවත්වා ගැනීම, දූෂණය පාලනය, උෂ්ණත්වය හා ආර්ද්‍රතාවය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම සහ සුදුසු පසු අස්වනු තාක්ෂණ භාවිත කිරීම වැනි අභියෝග ජයගත යුතුය. එමෙන්ම නිසි වර්ගීකරණය, ඇසුරුම්කරණය, ශීතකරණ පහසුකම්, වෙළඳපොළ සම්බන්ධතා, පාරිභෝගික දැනුවත්භාවය සහ ආහාර සුරක්ෂිතතාව තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ යුතුය. නව අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන සංවර්ධනය කිරීම තුළින් දේශීය වෙළඳපොළ පුළුල් කිරීමටත් නව ආර්ථික අවස්ථා ඇති කිරීමටත් හැකියාව පවතී. එබැවින් බිම්මල් යනු පෝෂණීය ආහාරයක් පමණක් නොව, කෘෂිකාර්මික සම්පත් නැවත භාවිතයට ගන්නා, පසු අස්වනු හානි අවම කිරීමට දායක වන සහ නව ව්‍යාපාරික අවස්ථා නිර්මාණය කරන ක්ෂේත්‍රයකි.

Mushrooms – Nature’s Remarkable Nutritional Powerhouses Paving the Way Towards a Sustainable and Healthier Life

In today’s world, increasing attention is being given to foods that are health-promoting, nutritionally rich, and environmentally sustainable. In this context, mushrooms can be recognized as a unique food that connects nutrition, health, and sustainability. Although commonly consumed as vegetables, mushrooms are scientifically classified within the Kingdom Fungi rather than the Plant Kingdom.Many edible mushrooms are generally low in calories and fat while providing dietary fibre, B-complex vitamins, and minerals such as potassium, phosphorus, and selenium. Certain mushroom species also contain bioactive compounds such as β-glucans, ergothioneine, and glutathione, making mushrooms not merely flavorful foods but also nutritionally valuable functional foods that have attracted considerable attention worldwide.

β-glucans have been associated with the modulation of immune system functions, while compounds such as ergothioneine and glutathione may contribute to antioxidant activity. The relationship between mushrooms and vitamin D is also particularly noteworthy. Mushrooms naturally contain ergosterol, which can be converted into vitamin D₂ (ergocalciferol) when exposed to ultraviolet-B (UV-B) radiation. Therefore, appropriately UV-B-exposed mushrooms can serve as a dietary source of vitamin D₂. However, mushrooms should not be considered medicines for curing diseases. Since research on their potential health benefits is still developing, mushrooms are best consumed as part of a balanced and diverse diet.
Beyond nutrition, mushrooms have significant potential to contribute to sustainable food production.

Lignocellulosic materials such as rice straw, sawdust, maize residues, and certain agricultural and agro-industrial plant residues can be appropriately processed and used as substrates for cultivating certain mushroom species. This allows materials that might otherwise be discarded to be converted into useful inputs for food production, thereby reducing waste and improving resource-use efficiency. Mushroom cultivation can therefore serve as an example of the circular bioeconomy. Sri Lanka also has considerable potential for mushroom cultivation and mushroom-based enterprises, with varieties such as American oyster, abalone, and pink oyster being cultivated, while button and shiitake mushrooms are also gaining consumer attention. Their relatively low space requirements and ability to utilize agricultural residues make mushroom cultivation a potential supplementary income source for farmers.Because mushrooms have a relatively short postharvest shelf life, value addition is particularly important.

Mushrooms can be processed into dried mushrooms, mushroom powder, canned mushrooms, soup mixes, mushroom sausages, burger patties, and other ready-to-eat products. Such value-added products can extend shelf life, reduce postharvest losses, and provide consumers with convenient and innovative food choices. Mushroom powder can also be incorporated into different food products to enhance flavour and nutritional value. In addition, opportunities can be created for small- and medium-scale enterprises in areas such as spawn production, cultivation equipment, packaging, processing, and marketing. These activities can strengthen the mushroom value chain while creating opportunities for product diversification and new markets.

However, several challenges need to be addressed to further develop the mushroom industry. These include obtaining high-quality spawn, maintaining proper hygiene and sanitation, controlling contamination, managing temperature and relative humidity, and applying suitable postharvest handling and preservation technologies. Proper grading, packaging, cold-chain facilities, market linkages, consumer awareness, food safety, and regulatory compliance are also important for maintaining product quality and expanding the market. The development of innovative value-added mushroom products can create additional economic opportunities while reducing postharvest losses. Therefore, mushrooms represent much more than a nutritious food, they can support the utilization of agricultural residues, sustainable food production, value addition, and entrepreneurship.

References

1. Bell, V., Silva, C. R. P. G., Guina, J., & Fernandes, T. H. T. (2022). Mushrooms as future generation healthy foods. Frontiers in Nutrition, 9, 1050099.

2. El-Ramady, H., Abdalla, N., Badgar, K., Llanaj, X., Törős, G., Hajdu, P., Eid, Y. Z., & Prokisch, J. (2022). Edible mushrooms for sustainable and healthy human food: Nutritional and medicinal attributes. Sustainability, 14(9), 4941.

3. Grimm, D., & Wösten, H. A. B. (2018). Mushroom cultivation in the circular economy. Applied Microbiology and Biotechnology, 102, 7795–7803.

Written by : Dilmi Weerakoon, Dulansa De Silva

Designed by: Chamodi Gamage

26/09/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐃𝐮𝐦𝐩𝐥𝐢𝐧𝐠 𝐃𝐚𝐲 - 𝐒𝐞𝐩𝐭𝐞𝐦𝐛𝐞𝐫 𝟐𝟔

Small pouches of juicy flavour, bags of dough wrapped around a sweet or savory filling, which deserve its own appreciation day are none other than wold famous “Dumplings”. World Dumping Day is on 26th September on which all the dumpling fans around the world get an opportunity celebrate its journey from ancient times up to the modern day. According to the literature, the history of dumplings runs to the ancient China. As credited by the legends, the first ever dumplings were invented by the physician Zhang Zhongjing, who created ear-shaped parcels of dough stuffed with lamb and herbs to help villagers suffering from frostbite. Evolved with time, at present, there is a vast variety of dumplings all over the world in different names such as Har Gow in China, Gyoza in Japan, Pelmeni in Russia and Pierogi in Poland.

Behind every dumpling, lies an interesting scientific basis. The wrapper is commonly prepared from flour and water, where hydration allows the proteins in flour to form a gluten network that gives the dough its elasticity and strength. The filling can contain meat, seafood, vegetables, legumes, mushrooms, fruits, or other ingredients, each contributing different nutritional and sensory properties. During cooking, several changes take place, including starch gelatinization, protein denaturation and coagulation, and moisture migration. In fried dumplings, Maillard reactions contribute to the characteristic golden-brown colour and appealing flavour. In addition, the choice of cooking method, such as steaming, boiling, pan-frying, or deep-frying, influences the texture, flavour, moisture content, and overall quality of the final product.

Dumplings can provide a combination of essential nutrients depending on the ingredients used in their wrappers and fillings. Fillings containing vegetables can contribute dietary fibre, vitamins, minerals, and antioxidant compounds, while meat, seafood, eggs, and legumes can provide valuable sources of protein and essential nutrients. The nutritional quality can be further improved by using whole-grain flours, increasing vegetable or legume content, and selecting suitable protein sources. However, cooking methods also matter, as steaming and boiling generally require less added fat than deep-frying. Thus, thoughtful formulation can make dumplings both delicious and nutritionally valuable.

Dumplings are a fascinating example of how Food Science and Technology combines traditional food practices with scientific principles and modern innovation. Especially in Sri Lanka, new dumpling varieties can be made using locally available and underutilized ingredients such as jackfruit, sweet potato, pumpkin, dhal, vegetables, seafood, and plant-based protein sources. Technologies such as freezing and improved packaging can help maintain quality and extend shelf life, creating opportunities for convenient ready to cook products. Therefore, dumplings provide a versatile platform for developing nutritious, convenient, culturally relevant, and innovative food products.

From ancient traditions to modern kitchens, dumplings have travelled across cultures while adapting to different ingredients, flavors, and culinary practices. What appears to be a simple pouch of dough and filling actually involves fascinating principles of food chemistry, nutrition, processing, and preservation. As we celebrate World Dumpling Day, it is an opportunity to appreciate not only the cultural journey and delicious diversity of dumplings, but also the science and creativity behind their production. After all, it’s evident that sometimes, the most fascinating destinations in Food Science journeys are wrapped inside just a little dough.

References:
Park, S., An, J. and Lee, J. (2023), ‘Consumer acceptability and texture analysis of frozen dumplings using different cooking methods’, Food Science and Biotechnology, 33(4), pp. 877–887. https://doi.org/10.1007/s10068-023-01389-9⁠

Wang, H., Xiao, N., Wang, X., Zhao, X. and Zhang, H. (2019), ‘Effect of pregelatinized starch on the characteristics, microstructures, and quality attributes of glutinous rice flour and dumplings’, Food Chemistry, 283, pp. 248–256. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2019.01.047⁠

Dewangani, H.G.N., Jayawardena, B.M., Chandrasekara, N.V. and Wijayagunaratne, H.D.S.P. (2021), ‘Effect of common culinary methods practiced in Sri Lanka on the nutrient composition of commonly consumed vegetables and other foods’, International Journal of Food Science, 2021, Article ID 5537683. https://doi.org/10.1155/2021/5537683⁠

Written By: Anjalee Somachandra
Designed By: Tharushi Jagathsiri

21/09/2026

නිවර්තන දේශයේ කිරුළු පැළඳි රජු: ශුන්‍ය අපද්‍රව්‍ය සංකල්පය තුලින් දූරියන්

අනන්‍ය වූ සුවඳ, රසය, පෝෂණමය වටිනාකම සහ පිටත කටු සහිත පොත්ත මඟින් ඇතුළත මදය සහිත කොටස වඩාත් ආරක්ෂාකාරීව ඇසිරී ඇති ආකාරය යන හේතු නිසාම පලතුරු ලොවේ කිරුළට හිමිකම් කියන්නේ දූරියන් ය. ආසන්න වශයෙන් ඉදුණු දූරියන් 100g කින් ශරීරයට අවශ්‍ය ශක්තිය 147 -180kcal ත් අතර ප්‍රමාණයක් ලබා ගතහැකි බව පරීක්ෂණ මඟින් පෙන්වා දෙයි. මහා පෝෂක සියල්ලම මෙන්ම ශරීරයට අවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර පෝෂකද බොහොමයක්ද අන්තර්ගත බැවින් දූරියන් යනු හුදෙක් පලතුරක් පමණක්ම නොව අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන හරහා ලෝක වෙළඳපොළට පවා අභියෝග කළ හැකි ස්වභාවික සම්පතකි.

නමුත් අද වනවිට තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ දිනෙන් දින අලුත් වන ආහාර කර්මාන්තය මුහුණපාන ප්‍රධාන ගැටලුවක් ලෙස ආහාර ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය දැක්විය හැක. අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණයට විවිධ වූ ක්‍රම තිබුනද ඒ සඳහා වැයවන පිරිවැය දෙස බැලූ විට ඊට අනුගත වීම සැලකිය යුතු ලෙස අපහසු කාර්යය කි. එබැවින් ආහාර සැකසුම් ආශ්‍රිත අපද්‍රව්‍ය අවම කර ගැනීමට බොහොමයක් නිෂ්පාදකයින් අද වනවිට අවධානය යොමු කර ඇත. ඒ පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී මේ වන විට ලෝකයේම අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ශුන්‍ය අපද්‍රව්‍ය සංකල්පය (zero waste concept) වෙතයි.

ශුන්‍ය අපද්‍රව්‍ය සංකල්පය යනු යම් නිෂ්පාදනයක දී අපද්‍රව්‍ය ලෙස ඉවතලන කොටස ශුන්‍ය කිරීම හෝ හැකිතරම් අවම කිරීම තුළින් නිකරුණේ පරිසරයට අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම වැළැක්වීමයි. දූරියන් යනු මෙම සංකල්පය ප්‍රායෝගිකව යොදාගත හැකි පලතුරු භෝගයකි.

දූරියන් මදුළු ආහාරයට ගන්නා බව අප දන්නා කරුණක් උවද මදුළු ආශ්‍රිතව කල්තබා ගතහැකි පල්ප නිෂ්පාදනය කර ඒවා අයිස්ක්‍රීම්, යෝගට්, පාන වර්ග වැනි අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන සැකසීමට යොදාගත හැකි බව බොහෝ දෙනා නොදන්නවා විය හැක.

කෙසේ උවද මදුළු පමණක් නොව බීජ, පොතු ආදී ඉතිරි වන දෑද භාවිතයට ගත හැක. ඒ හරහා විවිධ ආහාර භෝග හා වෙනත් නිෂ්පාදන සිදු කරනු ලබයි. නිදසුන් ලෙස බීජ මඟින් වෙන්කර ගන්නා සාරය යොදා ගනිමින් ජෑම් නිෂ්පාදනද, සුදුසු ක්‍රම භාවිතයෙන් බීජ වල අඩංගු ප්‍රතිපෝෂක ඉවත් කර ග්ලූටන් රහිත පිටි වර්ගද, චිප්ස් වැනි දෑද දැක්විය හැක. තවද බීජ වටා ඇති සිවිය වැනි කොටස යොදා ගෙන ස්වභාවික ආහාර වර්ණකද අද වන විට නිපදවනු ලැබේ.

නමුත් මෙම නිෂ්පාදන ශ්‍රී ලංකාව තුළ තවමත් රිසි සේ පාරිභෝගිකයන්ට ළඟා වී නොමැත. එසේම දූරියන් කටු සහිත පිටත පොත්ත මඟින්ද කොම්පෝස්ට් වැනි පොහොර නිෂ්පාදන, කොහුබත් වලට සමාන ද්‍රව්‍ය හා ඒ හරහා විසිතුරු භාණ්ඩ ආදිය නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. ශ්‍රී ලංකාව තුළද මෙවැනි නිෂ්පාදන සුළු වශයෙන් දක්නට ලැබෙන අතර මැලේසියාව, තායිලන්තය වැනි රටවල් දූරියන් ආශ්‍රිත අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන වල ප්‍රමුඛස්ථානය දරයි. ඔවුන් සංචාරක කර්මාන්තයෙහි දිවුණුව සඳහාද මෙම නිෂ්පාදන භාවිතා කරයි.

නිතරගයෙන් සංචාරකයින්ගේ ආකර්ෂණය නොමඳව ලබාගත් රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවටද පරිසර හිතකාමී ශුන්‍ය අපද්‍රව්‍ය සංකල්පය තුළින් අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන නිපදවා ඒවා වෙළඳපොළ තුළ ප්‍රචලිත කිරීම තුළින් දූරියන් ආශ්‍රිතව උපයාගත හැකි පාරිසරික හා ආර්ථිකමය වටිනාකම මෙතෙක් යැයි කිව නොහැකිය.

The Crowned King of the Tropics: Durian as a Zero-Waste Crop

Durian is often regarded as the crowned king of the fruit world because of its distinctive aroma and flavour, nutritional value, and the unique structure of its thick, spiny rind, which provides effective protection to the edible flesh inside. Studies have shown that approximately 147–180 kcal of energy can be obtained from 100 g of ripe durian. Since durian contains both macronutrients and a wide range of essential micronutrients, it is not merely a fruit but also a valuable natural resource with considerable potential to compete in global markets through value-added products.

However, with the rapid advancement of technology and the continuous development of the food industry, the management of food-related waste has become one of the major challenges faced by the sector. Although various methods are available for waste management, the costs associated with these practices can make their implementation considerably challenging. Therefore, many food producers are increasingly focusing on reducing waste generated during food processing. In this context, the zero-waste concept has gained considerable attention worldwide.

The zero-waste concept aims to prevent unnecessary disposal of waste into the environment by eliminating or minimizing the portions of a product that would otherwise be discarded during production. Durian is a fruit crop with considerable potential for the practical application of this concept.

It is well known that the edible flesh of durian is consumed directly. However, the flesh can also be processed into shelf-stable or frozen pulp, which can subsequently be used in the production of value-added products such as ice cream, yoghurt and beverages.

Nevertheless, the potential of durian extends beyond its edible flesh, as the seeds, rind and other by-products can also be utilized. These materials can be converted into a variety of food and non-food products. For example, extracts obtained from durian seeds can be used in jam production, while appropriate processing methods can be applied to reduce or remove antinutritional factors present in the seeds, enabling their use in gluten-free flour and products such as chips. Furthermore, the seed coat can be utilized as a source of natural food colourants. Despite these possibilities, such products have not yet become widely available to consumers in Sri Lanka. The thick, spiny outer rind of durian can also be utilized for the production of compost and other useful materials. Processed rind fibres can be developed into materials with properties similar to coir-based products and can subsequently be used to produce decorative and other value-added items.

Although a small number of such products can be found in Sri Lanka, countries such as Malaysia and Thailand have developed a wider range of value-added durian products. These products can also contribute to the tourism industry by providing novel food products, souvenirs and other products associated with the unique identity of durian-producing regions.

As a country that has consistently attracted tourists, Sri Lanka has considerable potential to increase the environmental and economic value obtained from durian. By adopting the environmentally friendly zero-waste concept, developing innovative value-added products from different parts of the durian fruit, and promoting these products in both local and international markets, Sri Lanka could unlock significant opportunities for sustainable utilization of this valuable fruit crop. The environmental and economic benefits that could be generated through such an approach are yet to be fully realized.

References

1. Ho, L.H. and Bhat, R. (2015) ‘Exploring the potential nutraceutical values of durian (Durio zibethinus L.) – An exotic tropical fruit’, Food Chemistry, 168, pp. 80–89. doi: 10.1016/j.foodchem.2014.07.020.

2. Charoenkiatkul, S., Thiyajai, P. and Judprasong, K. (2016) ‘Nutrients and bioactive compounds in popular and indigenous durian (Durio zibethinus Murr.)’, Food Chemistry, 193, pp. 181–186. doi: 10.1016/j.foodchem.2015.02.107.

Written By: Veenadhi Dassanayaka, Charunie Didulanthi
Designed By: Sahan Sandeepa

14/09/2026

"නැගෙනහිර වැනිලා": සම්ප්‍රදායිකත්වයෙන් බැහැරව නවමු මානයන් හෙළි කරන රම්පේ..

ශ්‍රී ලංකාව තුල රම්පෙ ලෙස ප්‍රචලිත _Pandanus amaryllifolius_ Roxb. යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන ශාකය, Pandanaceae කුලයට අයත් නිවර්තන කලාපීය ශාකයකි. දිගු, සිහින් කොළ පැහැති පත්‍රවලින් සමන්විත මෙම ශාකය ඉන්දුනීසියාවේ මොලුක්කා දූපත් ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලින් ආරම්භ වූ බව සැලකේ. වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු නිවර්තන ආසියානු රටවල් රැසක මෙය වගා කරනු ලබයි. විශේෂයෙන්ම එහි ආකර්ෂණීය සුවඳ හේතුවෙන් රම්පේ යනු ආසියානු ආහාර සංස්කෘතිය තුළ ස්වභාවික සුවඳකාරකයක් ලෙස දීර්ඝ කාලයක සිට භාවිතයට ගන්නා අමුද්‍රව්‍යකි.

රම්පේ තුල අඩංගු පෝෂක ලෙස කාබෝහයිඩ්‍රේට, ප්‍රෝටීන, තන්තු, ලිපිඩ, ඛනිජ ලවණ, සහ ඊට අමතරව වෙනත් සංයෝග ලෙස ක්ලෝරොෆිල්, කැරොටිනොයිඩ සහ විවිධ වාෂ්පශීලී සංයෝග අඩංගු වේ. එහි සුවිශේෂී සුවඳට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වන සංයෝගය වන්නේ 2-acetyl-1-pyrroline (2-AP) ය. එමෙන්ම ක්ලෝරොෆිල්, බීටා කැරොටින් සහ ලුටෙයීන් වැනි වර්ණක නිසා රම්පේ ස්වභාවික වර්ණකයක් හා සුවඳකාරකයක් ලෙස භාවිත කිරීමේ හැකියාවක් ද පවතී. වියළි රම්පේ කුඩුවල ආසන්න වශයෙන් කාබෝහයිඩ්‍රේට 60.3%, ප්‍රෝටීන 12.7%, මේදය 5.3%, තන්තු 6.4% සහ ash 1.5% පමණ අඩංගු බව පර්යේෂණ මඟින් වාර්තා වී ඇත.

පෝෂණ සංඝටකවලට අමතරව රම්පේ තුල ෆිනෝල් (phenol), ෆ්ලෙවනොයිඩ (flavonoid), ඇල්කලොයිඩ (alkaloid) , ටර්ෆිනොයිඩ (terpenoid) සහ ස්ටෙරෝල් (sterol) වැනි ජෛව ක්‍රියාකාරී සංයෝගද සුළු ප්‍රමාණවලින් හඳුනාගෙන ඇත. Quercetin derivatives සහ saponarin සංයෝග ද රම්පේ යුෂයේ හඳුනාගෙන ඇති අතර, ෆීනෝලික සහ ෆ්ලේවනොයිඩ සංයෝග එහි ඇති ප්‍රතිඔක්සිකාරක ක්‍රියාකාරීත්වයට ද දායක වේ. එමෙන්ම පරීක්ෂණාගාර අධ්‍යයනවලදී මෙහි ඇති ඇතැම් අනෙකුත් ශාක රසායනික සංයෝග මගින් ක්ෂුද්‍රජීවී නාශක හැකියාව ඇතුළු ජෛව ක්‍රියාකාරීත්වයන් ඇති බව පෙන්වා දී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මිනිස් සෞඛ්‍යයට ඇති බලපෑම සහ ආරක්ෂිත මාත්‍රාවන් පිළිබඳව තහවුරු කිරීම සඳහා තවදුරටත් විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

රම්පේ මඟින් ශ්‍රී ලාංකික සහ ආසියානු ආහාර සංස්කෘතියේ වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගෙන ඇත. බත්, ව්‍යංජන, සහ රසකැවිලි සඳහා සුවඳ හා වර්ණය ලබාදීමට එය සාම්ප්‍රදායිකව භාවිත කෙරේ. නැවුම් පත්‍ර ආහාර පිසීමේදී සෘජුවම එක් කිරීම මෙන්ම, ඒවා අඹරා යුෂ ලබාගැනීම හෝ වියළා පසුව භාවිත කිරීමටද හැකිය. මීට අමතරව ඖෂධීය තේ, ස්වභාවික රසකාරක හා වර්ණක, සුවඳ නිෂ්පාදන සහ ක්‍රියාකාරී ආහාර නිෂ්පාදන සඳහාද යොදාගැනීමේ හැකියාව පවතී. මෙවැනි බහුකාර්ය භාවිතයන් නිසා, සාම්ප්‍රදායික වටිනාකම ආරක්ෂා කරමින් නව ආහාර නිෂ්පාදන වෙත පිවිසීමට ද විශාල අවකාශයක් නිර්මාණය වී තිබේ.

ස්වභාවික අමුද්‍රව්‍ය සඳහා ලෝකයේ පවතින ඉල්ලුම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟ රම්පේ මඟින් ද අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන වෙළඳපලට ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාද පුළුල් වෙමින් පවතී. වියළි රම්පේ කුඩු, රම්පේ තේ, සුවඳ සාර, රම්පේ තෙල්, සහ කුළුබඩු මිශ්‍රණ වැනි නිෂ්පාදන ඒ සඳහා උදාහරණ වේ. නවීන නිස්සාරණ තාක්ෂණයන් භාවිතයෙන් සුවඳකාරක සංයෝග, ස්වභාවික වර්ණක සහ ජෛව ක්‍රියාකාරී සංයෝග වඩාත් කාර්යක්ෂමව ලබාගත හැකි අතර, සුදුසු වියළීමේ ක්‍රම, සනීපාරක්ෂිත සැකසුම්, ආරක්ෂිත ඇසුරුම්කරණය සහ තත්ත්ව පාලනය මගින් නිෂ්පාදනවල ස්ථායීතාව හා කල් තබාගැනීමේ හැකියාව වැඩි කළ හැකිය.

එබැවින් රම්පේ යනු හුදෙක් සාම්ප්‍රදායික ආහාරවලට සුවඳ ලබාදෙන්නක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත ආහාර කර්මාන්තය ඔප් නංවන වටිනා ස්වභාවික සම්පතක් ලෙසද සැලකිය හැකිය. රම්පේ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන ප්‍රමිතිගත කර, ගුණාත්මකභාවය තහවුරු කර, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළට ගැළපෙන ආකාරයෙන් සංවර්ධනය කිරීමෙන් ගොවීන්ට, ආහාර සැකසුම්කරුවන්ට සහ නව ව්‍යවසායකයන්ට නව ආර්ථික අවස්ථා උදාකර දිය හැකිය.
එමඟින් "ශ්‍රී ලාංකික රම්පේ" අනාගතයේදී නව ආහාර නිෂ්පාදන හා නවෝත්පාදන සඳහා සන්නාමයක් ලෙසින් ජාත්‍යන්තරයට ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

Pandan Leaves: The ‘Vanilla of the East’ – From Traditional Aroma to Future Food Innovation

Pandan, locally known as rampē, is scientifically identified as Pandanus amaryllifolius Roxb. of the family Pandanaceae. It is a tropical aromatic plant characterized by long, narrow green leaves. Believed to have originated in the Moluccas of Indonesia, pandan is now widely cultivated in Sri Lanka and other tropical Asian countries. Its leaves are valued for their distinctive sweet, rice-like aroma and have long been used as a natural flavouring ingredient in Asian cuisine.

Pandan leaves contain carbohydrates, protein, fibre, lipids, minerals, chlorophylls, carotenoids and volatile compounds. The principal aroma compound, 2-acetyl-1-pyrroline (2-AP), produces the characteristic popcorn- or rice-like fragrance associated with pandan. Chlorophyll, β-carotene and lutein contribute to the leaves’ potential as sources of natural colour and aroma. Dried pandan leaf powder has been reported to contain approximately 60.3% carbohydrate, 12.7% protein, 5.3% fat, 6.4% crude fibre and 1.5% ash.

In addition to its nutritional components, pandan contains bioactive substances such as phenolics, flavonoids, alkaloids, terpenoids and sterols. Compounds including quercetin derivatives and saponarin have been identified in pandan extracts. Phenolic and flavonoid compounds contribute to reported antioxidant activity, while other phytochemicals have demonstrated antimicrobial and related biological activities in experimental studies. These findings suggest potential as a functional food ingredient, although further research is needed to establish health effects and safety in humans.

Pandan is traditionally used to impart aroma and colour to rice, curries, desserts, cakes, jellies, beverages and confectionery. Fresh leaves may be added directly during cooking, blended to produce juice, or dried for later use. Its applications also extend to herbal teas, natural flavouring and colouring systems, fragrances and functional food formulations. This versatility provides a foundation for developing new products while preserving its cultural and culinary importance.

The growing interest in natural ingredients creates opportunities to transform pandan into value-added products such as dried powder, tea, aroma extracts, pandan oil, spice mixes and curry pastes. Modern extraction technologies can improve the recovery of aroma compounds, pigments and phytochemicals, while suitable drying, hygienic processing, protective packaging and quality control can enhance stability and shelf life. Diversifying pandan into standardized and convenient products can increase its economic value and benefit Sri Lankan farmers, food processors and entrepreneurs. Developing quality-assured products for domestic and export markets could further strengthen its commercial potential and support future innovation in the food industry.

References

Amornrat, S. et al. (2020) ‘The potential of mature pandan leaves as a source of chlorophyll for natural food colorants’, Jurnal Teknologi dan Industri Pangan.

Jaisankar, I. et al. (2023) ‘Phytochemical properties and antioxidant activities of Pandanus amaryllifolius’, Indian Journal of Agroforestry, 25(2).

Li, P. et al. (2026) ‘Chemical composition, bioactivity, and applications of Pandanus amaryllifolius leaves: A comprehensive review’, Trends in Food Science & Technology, 172, 105682.

Routray, W. and Rayaguru, K. (2010) ‘Chemical constituents and post-harvest prospects of Pandanus amaryllifolius leaves: A review’, Food Reviews International, 26(3), pp. 230–245.

Wang, W. et al. (2024) ‘Botany, phytochemistry, pharmacology, and applications of Pandanus amaryllifolius Roxb.: A review’, Fitoterapia, 177, 106144.

Written By: Bodhini Gamlassage, Nimna Randini
Designed By: Chathum Jayalath

07/09/2026

කොස් – අනාගත ආහාර සුරක්ෂිතතාව හැඩගස්වන නිවර්තන කලාපීය වටිනා සම්පත

කොස් (_Artocarpus heterophyllus_ Lam.) යනු ලොව විශාලතම ශාකමය ඵලය වන අතර, එය දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියානු කලාපයට ආවේණික වේ. ශ්‍රී ලංකාව තුළ, විශේෂයෙන්ම ආහාර හිඟකම් පවතින කාලවල් වලදී වැදගත් ප්‍රධාන ආහාරයක් ලෙස දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පුරා භාවිත වූ කොස්, තවමත් මෙරට ගෘහස්ත ආහාර සුරක්ෂිතතාව උදෙසා ඉමහත් දායකත්වයක් සපයයි. කොස් ගසෙහි ඵලය, බීජ (කොස් ඇට), පත්‍ර, දැව සහ කිරි (ලාටු) ඇතුළු සෑම කොටසකම පෝෂණීය හෝ ආර්ථිකමය වටිනාකමක් පවතින බැවින්, එය සැබවින්ම බහුකාර්ය ශාකයක් ලෙස සැලකේ. උද්භිද විද්‍යාත්මකව Moraceae කුලයට සහ Artocarpus ගණයට අයත් වන කොස්, මීටර් 20–25 දක්වා උසකට වැඩෙන, ඝන වියනක් සහ ගැඹුරු මුල් පද්ධතියක් සහිත සදාහරිත නිවර්තන ශාකයකි. කඳ සහ ප්‍රධාන අතු මත සෘජුවම ගෙඩි හටගැනීම මෙහි සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන අතර, එය උද්භිද විද්‍යාවේදී (cauliflory) ලෙස හඳුන්වයි. කොස් යනු පරිණත වූ පසු නෙළා ගත්තද ස්වාභාවිකව ඉදෙන (climacteric) පලතුරක් වන අතර, අස්වැන්න නෙළීමෙන් පසුවද එහි එතිලීන් නිෂ්පාදනය සහ ශ්වසන ක්‍රියාවලිය ඉහළ යෑම නිසා එය තවදුරටත් ඉදීමේ ක්‍රියාවලියට භාජනය වේ.

ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, තායිලන්තය, ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව, වියට්නාමය සහ පිලිපීනය යන රටවල කොස් බහුලව වගා කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින නිවර්තන දේශගුණය, ගෙවතු මෙන්ම වාණිජ වගාවන් ලෙසද කොස් වගා කිරීමට ඉතා හිතකර තත්ත්වයන් සපයයි. හොඳින් වැඩුණු පරිණත ගසකින් වසරකට ගෙඩි 100–250 ත් අතර ප්‍රමාණයක්, සාපේක්ෂව ඉතා අඩු කෘෂිකාර්මික පිරිවැයකින් ලබාගත හැකි බැවින්, එය ආහාර සුරක්ෂිතතාව සඳහා අත්‍යවශ්‍ය බෝගයකි. නැවුම් කොස්, කොස් පිටි, කොස් චිප්ස් (chips), ටින් කළ නිෂ්පාදන, බීම වර්ග සහ ශාක පදනම් කරගත් මාංශමය ආහාර (plant-based meat alternatives) වෙනුවෙන් පවතින ඉල්ලුම ඉහළ යාම හේතුවෙන් මෙහි ආර්ථික වටිනාකම කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී ඇත. මීට අමතරව, කොස් ඇට උපයෝගී කරගනිමින් පිටි සහ බේකරි නිෂ්පාදන නිපදවන අතර, එහි ශක්තිමත් දැව ගෘහ භාණ්ඩ හා ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා යොදාගැනීමෙන් ගොවීන්ට සහ ආහාර කර්මාන්තයට අමතර ආදායම් මාර්ග උදාවී තිබේ.

කොස් යනු කාබෝහයිඩ්‍රේට්, ආහාරමය තන්තු, විටමින්, ඛනිජ ලවණ සහ ප්‍රතිඔක්සිකාරක වලින් සන්නද්ධ, ඉහළ පෝෂණ අගයකින් යුත් ආහාරයකි. ඉදුණු කොස් ස්වාභාවික සීනි සහ ශක්තිය සපයන පොහොසත් ප්‍රභවයක් වන අතර, අමු කොස් (පොලොස් හෝ පැසුණු කොස්) වල ප්‍රතිරෝධී පිෂ්ඨය (resistant starch) සහ ආහාරමය තන්තු ඉහළ මට්ටමක පවතී. විශේෂයෙන්ම එහි විටමින් C, විටමින් A, පොටෑසියම්, මැග්නීසියම්, කැල්සියම් සහ බී-සංකීර්ණ විටමින් බහුලව අඩංගු වේ. ආහාරයට ගත හැකි කොස් ග්‍රෑම් 100 ක පෝෂණ කොටසක් ගත් විට, එහි දළ වශයෙන් ශක්තිය කිලෝකැලරි 95 ක්, කාබෝහයිඩ්‍රේට් ග්‍රෑම් 23.5 ක්, ප්‍රෝටීන් ග්‍රෑම් 1.7 ක්, මේදය ග්‍රෑම් 0.6 ක්, ආහාරමය තන්තු ග්‍රෑම් 1.5 ක්, විටමින් C මිලිග්‍රෑම් 13.7 ක්, පොටෑසියම් මිලිග්‍රෑම් 448 ක්, කැල්සියම් මිලිග්‍රෑම් 24 ක් සහ මැග්නීසියම් මිලිග්‍රෑම් 29 ක් අඩංගු වේ. තවද, කොස් සතුව පවතින ෆීනෝලීය සංයෝග, ෆ්ලේවනොයිඩ, කැරොටිනොයිඩ, ලිග්නීන්, සැපොනින් සහ ටැනින් වැනි ජෛව සක්‍රීය සංයෝග (bioactive compounds) මඟින් ප්‍රතිඔක්සිකාරක, ප්‍රති-ප්‍රදාහ (anti-inflammatory), ප්‍රති-ක්ෂුද්‍ර ජීවී (antimicrobial) සහ දියවැඩියා නාශක ගුණාංග රාශියක් ශරීරයට ලබා දෙයි. මෙම සංයෝග ඔක්සිකාරක ආතතිය (oxidative stress) අවම කිරීමට උපකාරී වන අතර, කල් පවතින නිදන්ගත රෝග වැළඳීමේ අවදානමද අඩු කරයි. විශේෂයෙන් නොඉදුණු කොස් වල පවතින ප්‍රතිරෝධී පිෂ්ටය, ඉහළ තන්තු ප්‍රමාණය සහ පොටෑසියම් සාන්ද්‍රණය රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම පාලනය කිරීමට, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ සෞඛ්‍යයට, රුධිර පීඩනය නියාමනයට සහ හෘද වාහිනී පද්ධතියේ සෞඛ්‍යය සුරැකීමට මහෝපකාරී වේ.

ඵලයේ ගුණාත්මකභාවය මැනවින් පවත්වා ගැනීම සඳහා, කොස් නියමිත පරිණත අවධියේදීම අස්වැන්න නෙළාගත යුතුය. පොත්තේ වර්ණය වෙනස් වීම, කටු පැතලි වීම, ආවේණික සුවඳ සහ තට්ටු කළ විට ඇසෙන හිස් බඳුනක මෙන් හඬ මඟින් නිවැරදි පරිණත අවධිය හඳුනාගත හැකිය. කොස් නෙළීමෙන් පසුවද ඉදෙන බැවින්, එහි ගුණාත්මකභාවය පිරිහීම වැළැක්වීමට සහ කල් තබා ගැනීමේ කාලය දීර්ඝ කර ගැනීමට පශ්චාත් අස්වනු තාක්ෂණය (පිරිසිදු කිරීම, වර්ග කිරීම, නිසි ඇසුරුම්කරණය, ප්‍රවාහනය සහ ගබඩා කිරීම) නිසි පරිදි සිදුකිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ශීත කිරීම, විජලනය (වේලීම), ටින් කිරීම, රික්තක ඇසුරුම්කරණය (vacuum packaging) සහ පිටි නිෂ්පාදනය වැනි සැකසුම් ක්‍රම මඟින් පශ්චාත් අස්වනු හානිය අවම කරගත හැකි අතර, නිෂ්පාදන සඳහා ඉහළ අගය එකතු කිරීමක්ද (value addition) සිදුකළ හැකිය. උසස් තත්ත්වයේ කොස් ඵලයක් ආකර්ෂණීය පෙනුම, දීප්තිමත් කහ පැහැති මදුලු , ප්‍රසන්න සුවඳ, ස්ථීර ස්වභාවය (firm texture) සහ මිහිරි රසයෙන් යුක්ත වේ. පාරිභෝගික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ අපනයන ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වීම සඳහා යහපත් කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත් (GAP), යහපත් නිෂ්පාදන පිළිවෙත් (GMP), සනීපාරක්ෂක සැකසුම් ක්‍රමවේද සහ නිසි ගබඩාකරණය අනුගමනය කිරීම අතිශයින්ම වැදගත්ය.

වර්තමානය වන විට, අනාගතයේදී මතුවිය හැකි ආහාර සුරක්ෂිතතා අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා ඉහළ විභවයක් සහිත තිරසාර බෝගයක් ලෙස කොස් වඩ වඩාත් ඇගයීමට ලක්වෙමින් පවතී. නිවර්තන දේශගුණයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, ඉහළ ඵලදායිතාව සහ සාපේක්ෂව අඩු නඩත්තු අවශ්‍යතාව නිසා එය පරිසර හිතකාමී බෝගයක් ලෙස කැපී පෙනේ. ශාක පදනම් කරගත් ආහාර රටාවන් (plant-based diets) කෙරෙහි ලෝක අවධානය යොමුවීමත් සමඟ, මස් සඳහා විකල්පයක් ලෙස මෙන්ම පිටි, බේකරි නිෂ්පාදන, කෙටි ආහාර, පාන වර්ග, ජෑම් සහ ක්ෂණික ආහාර (ready-to-eat) සඳහා අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස කොස් සඳහා පවතින ඉල්ලුම ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඇත. ආහාර නාස්තිය අවම කරමින් චක්‍රීය ආර්ථිකයකට (circular economy) දායක වීමට, එහි බීජ සහ ලෙලි පවා ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර භාවිතයට ගත හැකිය. අඛණ්ඩ පර්යේෂණ, අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන හඳුන්වා දීම, දියුණු සැකසුම් තාක්ෂණයන් සහ පාරිභෝගික දැනුවත්භාවය ඉහළ නැංවීම මඟින් මෙහි වාණිජමය විභවය තවදුරටත් පුළුල් කළ හැකිය. එහි ඇති විස්මිත පෝෂණ ගුණය, සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධනය කරන ජෛව සක්‍රීය සංයෝග, බහුවිධ භාවිතයන් සහ තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තයට දක්වන දායකත්වය හේතුවෙන්, කොස් යනු සැබවින්ම ආහාරයේ අනාගතය හැඩගස්වන නිවර්තන කලාපීය මහා වස්තුවකි.

𝐉𝐚𝐜𝐤𝐟𝐫𝐮𝐢𝐭: 𝐀 𝐓𝐫𝐨𝐩𝐢𝐜𝐚𝐥 𝐓𝐫𝐞𝐚𝐬𝐮𝐫𝐞 𝐒𝐡𝐚𝐩𝐢𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐞 𝐅𝐮𝐭𝐮𝐫𝐞 𝐨𝐟 𝐅𝐨𝐨𝐝

Jackfruit ( _Artocarpus heterophyllus_ Lam.) is the largest tree-borne fruit in the world and is native to South and Southeast Asia. In Sri Lanka, it has long been an important staple food, especially during periods of food scarcity, and continues to contribute to household food security. Every part of the jackfruit tree, including the fruit, seeds, leaves, wood, and latex, has nutritional or economic value, making it a truly multipurpose tree. Botanically, jackfruit belongs to the family _Moraceae_ and the genus _Artocarpus_ . It is an evergreen tropical tree that grows up to 20–25 m in height, with a dense canopy and deep root system. The fruit develops directly on the trunk and major branches, a characteristic known as cauliflory. As a climacteric fruit, jackfruit continues to ripen after harvest due to increased ethylene production and respiration.

Jackfruit is widely cultivated in Sri Lanka, India, Bangladesh, Thailand, Indonesia, Malaysia, Vietnam, and the Philippines. Sri Lanka's tropical climate provides favourable conditions for its cultivation in both home gardens and commercial plantations. A mature tree can produce 100–250 fruits annually with relatively low agricultural inputs, making it an important crop for food security. The increasing demand for fresh jackfruit, flour, chips, canned products, beverages, and plant-based meat alternatives has significantly enhanced its economic value. In addition, jackfruit seeds are processed into flour and bakery products, while its durable wood is used for furniture and construction, providing income opportunities for farmers and the food industry.

Jackfruit is highly nutritious, providing carbohydrates, dietary fibre, vitamins, minerals, and antioxidants. Ripe jackfruit is a rich source of natural sugars and energy, whereas unripe jackfruit contains higher levels of resistant starch and dietary fibre. It is particularly rich in vitamin C, vitamin A, potassium, magnesium, calcium, and B-complex vitamins. Per 100 g of edible portion, ripe jackfruit contains approximately 95 kcal of energy, 23.5 g carbohydrates, 1.7 g protein, 0.6 g fat, 1.5 g dietary fibre, 13.7 mg vitamin C, 448 mg potassium, 24 mg calcium, and 29 mg magnesium. Furthermore, jackfruit contains several bioactive compounds, including phenolics, flavonoids, carotenoids, lignans, saponins, and tannins, which possess antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial, and antidiabetic properties. These compounds help reduce oxidative stress and may lower the risk of chronic diseases. Its dietary fibre and resistant starch content, particularly in unripe jackfruit, may support healthy blood glucose regulation, digestive health, blood pressure control, and cardiovascular health.

Maintaining fruit quality requires harvesting jackfruit at the proper stage of maturity, which can be identified by changes in skin colour, flattened spines, a characteristic aroma, and a hollow sound when tapped. Because jackfruit continues to ripen after harvest, careful postharvest handling—including cleaning, grading, proper packaging, transportation, and storage is essential to minimise quality deterioration and extend shelf life. Processing methods such as freezing, drying, canning, vacuum packaging, and flour production further reduce postharvest losses while increasing product value. High-quality jackfruit is characterised by its attractive appearance, bright yellow bulbs, pleasant aroma, firm texture, and sweet flavour. Ensuring food safety through Good Agricultural Practices (GAP), Good Manufacturing Practices (GMP), hygienic processing, and proper storage is essential for protecting consumers and meeting export quality standards.

Today, jackfruit is increasingly recognised as a sustainable crop with significant potential to address future food security challenges. Its adaptability to tropical climates, high productivity, and relatively low cultivation requirements make it an environmentally friendly crop. The growing popularity of plant-based diets has further increased the demand for jackfruit as a meat alternative and as an ingredient in flour, bakery products, snacks, beverages, jams, and ready-to-eat foods. Even the seeds and peel can be utilised, reducing food waste and supporting a circular economy. Continued research, value addition, improved processing technologies, and consumer awareness will further expand its commercial potential. With its remarkable nutritional value, health-promoting bioactive compounds, versatility, and contribution to sustainable agriculture, jackfruit stands out as a tropical treasure that is helping shape the future of food.

References :

1.Ranasinghe, R. A. S. N., Maduwanthi, S. D. T., & Marapana, R. A. U. J. (2019). Nutritional and health benefits of jackfruit (Artocarpus heterophyllus): A review. International Journal of Food Science.

2.Swami, S. B., Thakor, N. J., Haldankar, P. M., & Kalse, S. B. (2018). Jackfruit and its many functional components as related to human health: A review. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety.

3.Baliga, M. S., Shivashankara, A. R., Haniadka, R., Dsouza, J., & Bhat, H. P. (2016). Phytochemistry, nutritional and pharmacological properties of Artocarpus heterophyllus. Food Research International.

4.FAO. (2023). The State of Food and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

5.Department of Agriculture, Sri Lanka. (2022). Jackfruit cultivation guide. Peradeniya, Sri Lanka.

Written By: Maheesha Rasanjalee, Nethmi Thathsarani
Designed By: Dilshan Wanigasooriya

Address

Peradeniya
20400

Website

https://foodscitech.soc.pdn.ac.lk/

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Society of Food Science & Technology - UoP posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The School

Send a message to Society of Food Science & Technology - UoP:

Society of Food Science & Technology - UoP

28/09/2026

26/09/2026

21/09/2026

14/09/2026

07/09/2026

Address

Website

Alerts

Contact The School

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request