13/12/2021
2020 මාර්තු මාසයේ සිට, COVID-19 වසංගතය ලොව පුරා සංචලනය නතර කර ඇති අතර සංවර්ධිත රටවල සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පැමිණීමේ උත්සාහයන් ප්‍රගතියක් ලබන අතර, තවමත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සම්පූර්ණ වසංගත ප්‍රතිසාධනය සහ අනාගත සංවර්ධනය පිළිබඳ සාකච්ඡාවලින් බොහෝ දුරයි. මෙයින් එකක් වන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව බිඳෙනසුලු සහ යුද්ධයෙන් විනාශ වූ ශ්‍රී ලංකාවයි.
වසංගතයට මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව ණය ගැනීමේ අර්බුදයකටද මුහුණ දී තිබේ. ජුලි 25 වන විට, ශ්‍රී ලංකාව විදේශ මුදල් ණයවල ඩොලර් බිලියනයක බැඳුම්කරයක් ආපසු ගෙවීමට සමත් වූ නමුත් තවත් ගෙවීම් දෙකක් - ඩොලර් බිලියන 1.5 ක බැඳුම්කර දෙකක් සහ ඩොලර් බිලියන 1.25 ක ණය - 2022 සහ 2023 දී ගෙවීමට ඇත.
පළමු ගෙවීම විදේශ විනිමය සංචිත හරහා මූල්‍යකරණය කරන ලද අතර, විදේශ මුදල් පිටතට යාම සීමා කරමින් රජය ප්‍රාග්ධන පාලනය හඳුන්වා දී ඇත. මෙය ආර්ථික අර්බුදය විසඳීම සඳහා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සහාය ඉල්ලා සිටීමට හේතු වී තිබේ.
චීනය, දකුණු කොරියාව, බංග්ලාදේශය සහ ඉන්දියාව සමඟ විදේශ විනිමය හුවමාරු හරහා මූල්‍ය ආධාර ලබා ගැනීම සහ එහි සංචිත සහ මූල්‍ය ආනයනයන් ඉහළ නැංවීම සඳහා එය ස්වකීය විසඳුමක් අනුගමනය කරමින් සිටින බැවින්, එම යෝජනාව ශ්‍රී ලංකාව විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
මෙම ප්‍රවේශයෙන් යම් ගෙවීමක් සහ මූල්‍ය ආධාර ලබා ගත්තද, ආර්ථිකය අවිනිශ්චිත තත්ත්වයක පවතී. මෙය අනෙක් අතට, ඉහළ යන උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා ආර්ථික හදිසි අවස්ථාවක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂට හේතු වූ අතර එය ආහාර මිල ඉහළ යාමට හේතු විය.
2020 සිට, විදේශ මුදල් පිටතට ගලායාම මැඩපැවැත්වීම සඳහා, ශ්‍රී ලංකාව ද මෝටර් වාහන, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සහ පාරිභෝගික භාණ්ඩ සඳහා ආනයන සීමා පැනවීය.
මෙයට පෙර, රාජපක්ෂ ප්‍රමුඛ රජය බලයට පත් වූ 2019 නොවැම්බරයේ ඩොලර් බිලියන 7.5 සිට ජූලි අග වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 2.8 දක්වා පහත වැටී ඇත.
මේ පිළිබඳ වැඩි විස්තර:
ශ්‍රී ලංකාවේ උග්‍ර අර්බුදයක්
2019 වසරේ සිට ශ්‍රී ලංකා රුපියල එක්සත් ජනපද ඩොලරයට සාපේක්ෂව එහි අගයෙන් සියයට 20 කට වඩා අහිමි වී ඇත - දේශීය මුදල් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට සිය පොලී අනුපාත වැඩි කිරීමට බල කරයි.
රුපියල දුර්වල වීම නිසා ආපසු ගෙවීමේ පිරිවැය වැඩි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. අර්බුදය මැඩපැවැත්වීම සඳහා පියවර ගෙන ඇතත්, ඉහළ යන වියදම් සහ සීමිත ආදායම හේතුවෙන් ආනයනය තේ, රබර්, මුහුදු ආහාර සහ ඇඟලුම් රටේ අපනයන අභිබවා යයි.
ඉන්පසුව, ආයෝජනය සැලකිය යුතු අවදානමක් බව පෙන්නුම් කරමින් Fitch Ratings විසින් රටේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම CCC වෙත පහත හෙළන ලදී.
ඒ සියල්ලටම වඩා, වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 360 ක් වටිනා යුරෝපා සංගමයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ලාභදායී වරණීය වෙළඳ තත්ත්වය මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් හේතුවෙන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. මෙය අවලංගු කිරීමේ තීරණය යුරෝපා සංගමය විසින් අනුමත කරන්නේ නම්, එක්සත් රාජධානියට ද එය අනුගමනය කළ හැකිය. ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු අපනයනයෙන් සියයට 30ක් මෙම වෙළඳපොළවලට කෙරෙන ඒකාබද්ධ අපනයන නිසා මෙය විශාල අතිරේක ආර්ථික පහරක් වනු ඇත.
මේ සියල්ල කේන්ද්‍රීය ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි: ශ්‍රී ලංකා රජයට වෙළඳ හවුල්කරුවන්ගේ මූල්‍ය ආධාර මත කොපමණ කාලයක් විශ්වාසය තැබිය හැකිද යන්න සැලකිය යුතු කරුණක් නම්, රජය ප්‍රධාන වශයෙන් අමතර සහයෝගය සඳහා චීනය මත යැපීම, එය අභිලාෂකාමී තීරය සහ මාර්ග මුලපිරීමේ අනිවාර්ය අංගයක් වන බැවිනි. නමුත් මෙය කොතැනකවත් නොයන මුදල් ණයට දීමට චීනය කැමතිද යන ප්‍රශ්නය මතු කරයි.
දැනට, චීනය ණය දීමට කැමති බව පෙනේ, නමුත් දිගු කාලීනව, දේවල් පැහැදිලි නැත. ඉන්දියාව ද එසේ කිරීමට අකැමැති බව පෙනෙන නිසා, කාලය ගත වන විට චීනය ශ්‍රී ලංකාවට ණය දීමට ඇති උපායමාර්ගික දිරිගැන්වීම අඩු විය හැකිය.
මේ පිළිබඳ වැඩි විස්තර:
තත්වය වඩාත් නරක අතට හැරීම සඳහා, විදේශ විනිමය අර්බුදය වසංගතයේ දැඩි ආර්ථික පසුබෑම සමඟ ඒකාබද්ධ වී ශ්‍රී ලංකාවේ වර්ධනයට දැඩි ලෙස බලපා ඇති අතර එය සංචාරක ව්‍යාපාරය, ආයෝජන, අපනයන සහ ප්‍රේෂණ මත බෙහෙවින් රඳා පැවතුනි - වසංගතයට ගොදුරු විය හැකි සියලුම අංශ.
ආර්ථික පුනර්ජීවනය සහ වර්ධනය පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාව ශුභවාදී ද යන්න තවත් කාරණයකි, නමුත් ලෝක බැංකුව පවසන්නේ එය ප්‍රවේශමෙන් ප්‍රකාශ කළත්, දූපත් ජාතිය ආපසු එනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වන බවයි.
එහි 2021 සංවර්ධන වාර්තාවේ, රට තිරසාර ලෙස සංවර්ධනය කිරීම සඳහා හොඳම මාර්ගය ලෙස අපනයන-අභිමුඛ සහ පුද්ගලික ආයෝජන මූලික කරගත් වර්ධන ආකෘතියක් නිර්දේශ කරයි.
ශ්‍රී ලංකාව මෙම රටාවට ඇලී සිටින්නේ නම් සහ සෘජු විදේශ ආයෝජන ඇතුළුව වෙළඳාම සහ පෞද්ගලික ආයෝජන ප්‍රවර්ධනය කරන්නේ නම්, එය දියුණු ආර්ථිකයක් සඳහා අවශ්‍ය කොන්දේසි නිර්මානය කළ හැකිය. මෙය සිදු කිරීම සඳහා, එය යටිතල පහසුකම්, සෞඛ්‍ය සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය වැනි ප්‍රධාන අංශවල රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයට පහසුකම් සැලසිය යුතුය.
කාබනික පාදක කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සඳහා රට සුදුසු නොවන බැවින්, ශ්‍රී ලංකාවට ගත හැකි අනෙකුත් පියවර අතරට පොහොර තහනම ඉවත් කිරීම ඇතුළත් වේ. මෙය ඉහළ යන උද්ධමනය ලිහිල් කිරීමට සහ ආහාර මිල අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.
දෙවනුව, අසල්වැසි ඉන්දීය ප්‍රාන්තය වන තමිල්නාඩුවට සමානව - වසංගතය මධ්‍යයේ ආර්ථික අර්බුදය විසඳීමට සැලැස්මක් සකස් කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ආර්ථික විශේෂඥයන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන අතරම, රජය සිය විදේශ විනිමය සංචිත තබා ගැනීමට IMF වෙත හැරිය යුතුය.
ඒතෙක්, ශ්‍රී ලංකාවේ දරුණු මූල්‍ය තත්ත්වය එම ප්‍රතිව්‍යුහය පැහැදිලිව පෙන්නුම් කරයි.
උපුටා ගැනීමකි.
මුල් කතෘවරයාට ස්තුතිය පලකරමි.🙏🙏🙏
