20/09/2026
ටිරානෝසෝරස් රෙක්ස්ගේ ශරීරයේ උණුසුම — මිනිසෙකුට සමාන උෂ්ණත්වයකින් ජීවත් වූ ඩයිනෝසෝරයෙක්ද?
වසර මිලියන 66කට පමණ පෙර, උතුරු ඇමරිකාවේ විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් මත මීටර් 12කට ආසන්න දිගකින් යුත් දැවැන්ත විලෝපිකයෙකු සැරිසැරුවේය. ඒ T. rex හෙවත් ටිරානෝසෝරස් රෙක්ස් ය. දැවැන්ත හිස, බලවත් හකු සහ අස්ථි පවා කඩා දැමිය හැකි දත් නිසා ඌ පෘථිවි ඉතිහාසයේ බිහි වූ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ විලෝපිකයන්ගෙන් එකෙකු බවට පත්ව ඇත.
එහෙත් මෙතරම් ප්‍රසිද්ධ සත්වයෙකු පිළිබඳව විද්‍යාඥයන්ට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පිළිතුරක් සොයාගත නොහැකි වූ මූලික ප්‍රශ්නයක් තිබුණි—ඌගේ ශරීරය කොතරම් උණුසුම්ව තිබුණේද?
නව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයකින් දැන් ඒ ප්‍රශ්නයට සිත්ගන්නාසුලු පිළිතුරක් ලැබී තිබේ. පර්යේෂකයන්ගේ ගණනය කිරීම් අනුව T. rex ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් 36.3°C පමණ විය හැකිය. එය අද මිනිසෙකුගේ සාමාන්‍ය ශරීර උෂ්ණත්වයට ඉතා ආසන්න අගයකි.
මෙය හුදෙක් අසාමාන්‍ය සංඛ්‍යාවක් නොවේ. T. rex ජීවත් වූ ආකාරය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය වෙනස් කළ හැකි සාක්ෂියකි.
වසර මිලියන 66ක් පැරණි “තාපමානයක්”
අද ජීවත්වන T. rex කෙනෙකුගේ ශරීර උෂ්ණත්වය තාපමානයකින් මැනීමට අපට නොහැකිය. නමුත් ඌගේ පොසිල දත් අපට අතීතයට ගිය කුඩා “තාපමාන” ලෙස භාවිත කළ හැකිය.
විද්‍යාඥයන් T. rex දත් තුනක එනමල් පරීක්ෂා කළහ. එනමල් සෑදෙන අවස්ථාවේදී ඌගේ ශරීරයේ පැවති උෂ්ණත්වය, එහි ඇති කාබන් සහ ඔක්සිජන් සමස්ථානිකවල විශේෂ සංයෝජනවල රසායනික සලකුණක් ලෙස සටහන් විය හැකිය.
මෙය clumped-isotope thermometry ලෙස හැඳින්වේ. දත් වලින් ලබාගත් ඉතා කුඩා එනමල් ප්‍රමාණයක් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, පර්යේෂකයන්ට වසර මිලියන ගණනකට පෙර ඌගේ ශරීරය තුළ පැවති උෂ්ණත්වය ඇස්තමේන්තු කිරීමට හැකි විය.
T. rex සීතල-රුධිර සතෙකු නොවූවාද?
මෙහිදී තවත් වැදගත් සංසන්දනයක් සිදුකර තිබේ.
පර්යේෂකයන් එම භූගෝලීය ප්‍රදේශයෙන්ම හමුවූ පුරාණ කිඹුලෙකුගේ දතක්ද පරීක්ෂා කළහ. කිඹුලාගේ ශරීර උෂ්ණත්වය 30.9°C පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු වූ අතර T. rex සඳහා ලැබුණේ 36.3°C පමණ උෂ්ණත්වයකි.
මෙය වැදගත් වන්නේ කිඹුලන් වැනි ectothermic සතුන් තම ශරීර උෂ්ණත්වය පරිසරයෙන් ලැබෙන උණුසුම මත විශාල වශයෙන් රඳා පවතින බැවිනි. T. rex ගේ උෂ්ණත්වය ඊට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ වීමෙන්, ඌගේ ශරීරය තුළම සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් තාපය නිපදවා ගැනීමට හැකියාව තිබූ බවට මෙම පර්යේෂණය සාක්ෂි සපයයි.
එනම්, හිරු එළියට නිරාවරණය වී ශරීරය උණු කරගන්නා විශාල කිඹුලෙකු වැනි සත්වයෙකු ලෙස T. rex සිතීම වෙනුවට, තම ශරීර උෂ්ණත්වය අභ්‍යන්තරව පවත්වා ගැනීමට හැකියාව තිබූ ක්‍රියාශීලී විලෝපිකයෙකු ලෙස ඌ දෙස බැලීමට සිදුවිය හැකිය.
උණුසුම් ශරීරයක් සමඟ ජීවත් වීමේ වාසිය
ශරීර උෂ්ණත්වය අභ්‍යන්තරව පවත්වා ගැනීම සඳහා විශාල ශක්තියක් අවශ්‍ය වේ. එබැවින් T. rex වැනි දැවැන්ත විලෝපිකයෙකුට ආහාර විශාල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වන්නට ඇත.
නමුත් ඒ වෙනුවෙන් ඌට විශාල වාසියක්ද ලැබෙන්නට ඇත. පරිසරය සීතල වූ විට ක්‍රියාශීලීත්වය අඩු වන සත්වයෙකු මෙන් නොව, T. rex හට වඩාත් ස්ථාවර අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගනිමින් දිගු කාලයක් ක්‍රියාශීලීව සිටීමට හැකි වන්නට ඇත.
මෙය උතුරු ඇමරිකාවේ වඩාත් සීතල ප්‍රදේශවලට පවා ඌගේ ව්‍යාප්තිය පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. පර්යේෂකයන් දේශගුණික ආකෘති සමඟ මෙම දත්ත සම්බන්ධ කළ විට, T. rex සඳහා සුදුසු විය හැකි පරිසර පරාසයක් ඇලස්කාවේ සිට මෙක්සිකෝව දක්වා විහිදී තිබිය හැකි බව පෙන්වා දී තිබේ.
අද අප T. rex ගැන සිතන විට, උණුසුම් හිරු එළිය බලාපොරොත්තුවෙන් සෙමින් වැතිර සිටින දැවැන්ත උරගයෙකුගේ රූපයක් මවාගැනීම වඩාත් අපහසු වේ. ඒ වෙනුවට, තම ශරීරය තුළම උණුසුම නිපදවා ගනිමින්, විශාල ශක්තියක් වැය කරමින්, ගොදුරු සොයා භූමිය හරහා සැරිසැරූ දැවැන්ත විලෝපිකයෙකුගේ චිත්‍රයක් අප ඉදිරියේ මතුවෙයි.
ඒත් මේ සොයාගැනීමෙන් සියලුම ඩයිනෝසරයන් මිනිසුන් මෙන් එකම ආකාරයකින් “උණුසුම්-රුධිර” සතුන් වූ බව අදහස් නොවේ. ඩයිනෝසරයන් අතර පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරීත්වයේ විවිධත්වයක් තිබෙන්නට ඇති බවට සාක්ෂි රැසක් තිබේ.
එහෙත් T. rex සම්බන්ධයෙන් මෙම නව සොයාගැනීම අපට අතීතයේ ලෝකය පිළිබඳ අපූරු සිතුවිල්ලක් ඉදිරිපත් කරයි.
වසර මිලියන 66ක් පුරා පොළොව යට සැඟවී තිබූ දත් කැබලි කිහිපයක් අපට කියා දෙන්නේ, T. rex යනු දැවැන්ත දත් සහිත ඩයිනෝසෝරයෙකු පමණක් නොව, තම ශරීරයේම උණුසුම පවත්වා ගනිමින් ක්‍රියාශීලී ජීවිතයක් ගත කළ අතිශය සාර්ථක විලෝපිකයෙකු විය හැකි බවයි.
ඒ නිසා අද අපි ඌගේ පොසිල ඇටකටු දෙස බලන විට, සීතල ගල්වලින් සෑදුණු අතීත සතෙකු පමණක් නොව, 36°C ඉක්මවන උණුසුම් ශරීරයක් සමඟ ක්‍රිටේසීය ලෝකය හරහා සැරිසැරූ ජීවමාන යෝධයෙකු අපේ මනසින් නැවත ගොඩනඟාගත හැකිය.
#ස්වභාවික_ලෝකය
