14/01/2026
සංඝමිත්තා රහත් තෙරණිය: ශ්රී ලාංකේය කාන්තා විමුක්තියේ පුරෝගාමියා
භාරතයේ ධර්මාශෝක අධිරාජයාගේ සහ විදීසා දේවියගේ දියණිය වූ සංඝමිත්තා කුමරිය උපත ලැබුවේ ක්රි.පූ. 285 දී පමණ උජ්ජයිනියේදී ය. ඇය මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ බාල සහෝදරිය වූ අතර, 18 වන වියේදී ශාසනයට ඇතුළත් වූවාය.
ලංකාගමනය සහ එහි වැදගත්කම
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලක්දිවට බුදු දහම හඳුන්වා දීමෙන් පසු, අනුලා දේවිය ප්රමුඛ කාන්තාවන්ට පැවිද්ද ලබා දීම සඳහා භික්ෂුණී සංඝයාගේ අවශ්යතාව මතු විය. ඒ අනුව දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ ආරාධනයෙන්, සංඝමිත්තා තෙරණිය ප්රමුඛ එකොළොස් නමක භික්ෂුණී පිරිසක් ලක්දිවට වැඩම කළහ.
මෙම ඓතිහාසික ගමන සිදුවූයේ උඳුවප් පුන් පෝහෝ දිනකදීය. ඇයගේ පැමිණීම ලාංකේය ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වන්නේ කරුණු කිහිපයක් නිසාය:
ශ්රී මහා බෝධීන් වහන්සේ වැඩමවීම: බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ ජය ශ්රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ දක්ෂිණ ශාඛාව මෙරටට වැඩම කරවන ලද්දේ එතුමිය විසිනි. එය අදටත් ලෝකයේ පැරණිතම ලිඛිත ඉතිහාසයක් ඇති වෘක්ෂය ලෙස සැලකේ.
භික්ෂුණී ශාසනය පිහිටුවීම: ලක්දිව ප්රථම භික්ෂුණිය ලෙස අනුලා දේවිය පැවිදි කරමින් මෙරට මෙහෙණි සසුන ආරම්භ කළේ සංඝමිත්තා තෙරණියයි.
කර්මාන්ත සහ සංස්කෘතික දායකත්වය: බෝධීන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව සහ සත්කාර සඳහා කුල 18 කට අයත් ශිල්පීන් පිරිසක්ද එතුමිය සමඟ මෙරටට පැමිණියහ. මෙරට කැටයම්, මූර්ති සහ විවිධ කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයන්හි දියුණුවට මෙය මහත් පිටුවහලක් විය.
ශාසනික සේවය සහ අපවත්වීම
අනුරාධපුරයේ 'හත්ථාල්හක' මෙහෙණවරේ වැඩසිටිමින් එතුමිය දහස් සංඛ්යාත කාන්තාවන් සසුනට ඇතුළත් කරමින් ඔවුන්ට ධර්ම විනය ඉගැන්වූවාය. වයස අවුරුදු 79 දී උත්තිය රජුගේ පාලන සමයේදී උන්වහන්සේ අපවත්වී වදාළහ.
සංඝමිත්තා තෙරණියගේ ආගමනය ශ්රී ලාංකේය කාන්තාවට සමාජය තුළ ගෞරවනීය තත්ත්වයක් හිමිකර දීමටත්, අධ්යාපනික සහ ආධ්යාත්මික වශයෙන් ඔවුන්ව සවිබල ගැන්වීමටත් හේතු වූ සැබෑ නිදහස් අරගලයක් බඳු විය.
🇱🇰 🇱🇰
