Shyamini Abeyrathna

10 ශ්‍රේණිය
ඉතිහාසය

පූර්ව ඓතිහාසික යුගය දැක්වෙන සිතුවම් පෙළක්...

07 ශ්‍රේණිය ඉතිහාසය .
පසුකාලීන පාලන මධ්‍යස්ථාන ..

පොත්ගුල් විහාරය යන නමින් පුරාණ ගොඩනැගිලි කිහිපයක්ම ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශ වල දක්නට ලැබෙනවා. නමුත් පොළොන්නරුව නගරයේ පිහිටා ඇති පොත්ගුල් විහාරය ඉන් ඉතා විශේෂ වෙනවා. පොළොන්නරුව පැරණි නගරයෙන් දකුණට වන්නට, සුප්‍රකට පරාක්‍රමබාහු පිළිරුවේ සිට මීටර් 200 ක් පමණ දකුණු දෙසින් මෙම ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය පිහිටා තිබෙනවා.
මෙහි වර්තමාන නම වන පොත්ගුල් වෙහෙර යන්න මෑත කාලීනව භාවිතයට ආ නමක් බව විශ්වාස කල හැකියි. ඊට හේතුව ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර කිසිවක මෙනමින් හැඳින්වෙන ආරාමයක් හෝ වෙනත් කිසිඳු ගොඩනැගිල්ලක් ගැන සඳහනක් නොවීමයි.

පොදු මතය වන්නේ මෙම ගොඩ්නැගිල්ල ආරාමික පුස්තකාලයක්ව පැවති බවයි. එය එසේ නම් පොත්ගුල් විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම හා පැරණිම පුස්තකාලයයි.

මෙම ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය ප්‍රාකාරයකින් වටකර තිබී ඇති අතර නැගෙනහිර, බටහිර හා දකුණු දිශාවන් වලින් ප්‍රවේශ දොරටු පිහිටුවා ඇත. පුස්තකාල ගොඩනැගිල්ල ලෙස සැලකෙන පොත්ගුල් ගොඩනැගිල්ල මාලක හතරකින් සමන්විත වේ.

පහළ මාලක දෙක සක්මන් මළු ලෙස සැළකේ. තුන්වන මාලයේ ගොඩනැගිලි නවයක නටබුන් දැකිය හැකි අතර මෙම නටබුන් භික්ෂුන් වහන්සේලා වැඩසිටි කුටි විය හැකි බව විශ්වාස කෙරෙනවා. සිව්වැනි මාලකය වන්නේ පොත්ගුලයි. ගෙඩිගේ ආකෘතියෙන් ඉඳිකර ඇති මෙම ගොඩනැගිල්ල බොහෝසෙයින් නටබුන්ව පවතිනවා.

පොත්ගුල් විහාර සංකීර්ණයේ කැණීම්වලදී හමු වූ සෙල්ලිපියකට අනුව මෙම ආරාම සංකීර්ණය මහා පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් ඉඳිකරවන ලද්දක්. ඔහුගේ බිසෝවරුවන් වූ ලීලාවතී රැජින හා චන්ද්‍රවතී රැජින විසින් පසුව මෙම් ආරාමය ප්‍රතිසංස්‌කරණය කර තිබෙනවා.

මෙම සංකීර්ණය පුස්තකාල පරිශ්‍රක් ලෙස පොදුවේ සැලකුණද, භික්‍ෂූන්වහන්සේලා විසින් දේශනා කරන ලද ජාතක කතා ඇසීම සඳහා ඉඳි කෙරුණු මණ්‌ඩල මන්දිරයක් ලෙස ද තවත් මතයක් පවතිනවා.

ඡායාරූප අන්තර්ජාලය ඇසුරිනි.