Dilshan Uyangoda

18/11/2025

2028 වන තුරු Apple Watch අලුත් Design එකක් නොඑනු ඇති බව වාර්තා වෙයි

Instant Digital නමැති leaker කෙනෙකුට අනුව, Apple සමාගම 2028 වසර වනතුරු Apple Watch සඳහා ප්‍රධාන redesign එකක් හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරන්නේ නැහැ. ඒ අනුව 2026 දී නිකුත් වන watch lineup එක පවා දැනට පවතින මාදිලිවලට සමාන වනු ඇතැයි පැවසෙනවා.

මීට පෙර DigiTimes වාර්තා කර තිබුණේ 2026 දී එන නව model එකක blood glucose monitoring වැනි අලුත් sensors නිසා එහි පෙනුමේ “සැලකිය යුතු” වෙනසක් සිදුවනු ඇති බවයි. නමුත් මෙම නවතම තොරතුර ඊට පටහැනියි. Bloomberg හි Mark Gurman මීට පෙර සිහින් case එකක් සහ magnetic band system එකක් ගැන සඳහන් කළත්, Series 10 හිදී case එක සිහින් වුවද magnetic band එකක් හඳුන්වා දුන්නේ නැහැ.

2026 මාදිලියට under-screen Touch ID තාක්ෂණය එක්විය හැකි බවටද තොරතුරු ඇතත්, එය watch එකේ බාහිර පෙනුමට බලපෑමක් නොකරනු ඇත. මෙම තොරතුරු ලබාදුන් Instant Digital ගේ track record එක mixed එකක් නිසා මෙම අනාවැකිය 100%ක් නිවැරදි යැයි කිව නොහැකියි.

18/11/2025

Google AI එකෙන් දැන් ට්‍රිප් plan කරන්නත් පුළුවන්

Google සමාගම ඔවුන්ගේ Search සඳහා AI Mode නමින් නව පහසුකමක් හඳුන්වා දී ඇත. එහි Canvas විශේෂාංගය මගින් ඔබට පහසුවෙන්ම සංචාර සැලසුම් කළ හැකියි. ඔබ කැමති ගමනාන්තය ගැන විස්තර ලබාදුන් විට, ගුවන් ටිකට්පත්, හෝටල් සහ ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළත් සම්පූර්ණ itinerary එකක් AI මගින් ස්වයංක්‍රීයවම නිර්මාණය කර දෙයි.

මෙම සැලසුම Google Maps හි ඡායාරූප සහ reviews ද ඇසුරු කරයි. ඔබට අවශ්‍ය නම් මිල ගණන් හෝ පහසුකම් ගැන ප්‍රශ්න අසා සැලැස්ම වෙනස් කරගත හැක. දැනට මෙම Canvas පහසුකම ඇමරිකාවේ Labs භාවිතා කරන්නන්ට desktop හරහා පමණක් ලබාගත හැකිය.

මීට අමතරව, agentic booking මගින් AI හරහා restaurants සහ tickets වෙන්කර ගත හැක. ඉදිරියේදී Booking.com වැනි ආයතන සමග එක්ව හෝටල් සහ ගුවන් ගමන් වෙන් කිරීමේ හැකියාවද මෙයට එක් කිරීමට නියමිතය.

18/11/2025

Elon Musk ගේ xAI වෙතින් Grok 4.1 නිකුත් වෙයි AI ලෝකයේ තරඟය උණුසුම්

Elon Musk ට අයිති xAI සමාගම ඔවුන්ගේ නවතම AI මාදිලිය වන Grok 4.1 එළිදක්වා තිබෙනවා. මෙය Grok 4.1 සහ Grok 4.1 Thinking යනුවෙන් මාදිලි දෙකකින් පැමිණෙන අතර, නොමිලේ භාවිතා කිරීමට අවස්ථාව ලබාදී තිබීම විශේෂත්වයක්. නමුත් මුදල් ගෙවන පාරිභෝගිකයින්ට වැඩි පහසුකම් හිමිවෙනවා.

xAI සමාගම පවසන්නේ Grok 4.1, පෙර මාදිලිවලට වඩා වැරදි තොරතුරු (hallucinate) ලබාදීමේ සම්භාවිතාව 3 ගුණයකින් අඩු බවයි. LMArena's Text Arena නම් විවෘත මූලාශ්‍ර (open-source) වේදිකාවේ සිදුකළ මිණුම් අනුව, Grok 4.1 (thinking) මාදිලිය එහි Arena Expert leaderboard හි ලකුණු 1510ක් ලබා ගනිමින් පළමු ස්ථානයට පත්ව තිබෙනවා. Grok 4.1 මාදිලිය ලකුණු 1437ක් සමඟ 19 වන ස්ථානයේ පසුවෙනවා.

මෙය Grok 4 fast මාදිලියට වඩා විශාල දියුණුවක් වුවත්, GPT 5.1 සහ ඉදිරියේදී නිකුත් වීමට නියමිත Google හි Gemini 3.0 වැනි ප්‍රබල තරඟකරුවන් සමඟ Grok 4.1 තරඟ කළ යුතු වෙනවා.

18/11/2025

X එකේ DM වෙනුවට එන End-to-end Encrypted Chat පහසුකම ගැන දැනගනිමු

X සමාගම, එනම් පැරණි Twitter, ඔවුන්ගේ direct messaging (DM) සේවාව සඳහා 'Chat' නමින් නව, වැඩි දියුණු කළ පද්ධතියක් හඳුන්වා දී තිබෙනවා. මෙය දැනටමත් iOS සහ web භාවිතා කරන්නන්ට ලබා ගත හැකි අතර, Android සඳහාද ඉක්මනින් පැමිණීමට නියමිතයි.

මෙම 'Chat' සේවාවේ ප්‍රධානම ලක්ෂණයක් වන්නේ 'end-to-end encryption (E2EE)' නම් ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයයි. මීට අමතරව video සහ voice calls, ටික වේලාවකින් ස්වයංක්‍රීයව මැකී යන 'disappearing messages' සහ files හුවමාරු කිරීමේ හැකියාවද මෙයට ඇතුළත්. පැරණි DMs සියල්ල මෙම නව පද්ධතියට මාරු වන බවද X සමාගම පවසනවා.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ආරක්ෂණ ක්‍රමයේ යම් සීමාවන්ද තිබෙනවා. පණිවිඩයේ අන්තර්ගතය ආරක්ෂිත වුවත්, එය යැවූ වේලාව, ලැබුණු පුද්ගලයා වැනි 'metadata' තොරතුරු encrypt නොවන බව සමාගමම පිළිගන්නවා. එමෙන්ම, 'man-in-the-middle attacks' වලින් ආරක්ෂාවක් නොමැති බවද ඔවුන් සඳහන් කරනවා.

17/11/2025

17/11/2025

සුව කළ නොහැකි රෝගයක් වන Glaucoma රෝගය ඇති අයට නව බලාපොරොත්තුවක්

Glaucoma යනු පෙනීම නැති කරන සුව කළ නොහැකි රෝගයකි. නමුත් University of Missouri හි නව පර්යේෂණයකින් බලාපොරොත්තුවක් මතුවී තිබේ. විද්‍යාඥයින්, agmatine සහ thiamine (vitamin B1) නම් අණු දෙකක් හඳුනාගෙන ඇත. Glaucoma රෝගීන්ගේ ඇස් වල මෙම අණු මට්ටම ඉතා අඩු බව ඔවුන් සොයාගෙන ඇත.

මෙම අණු, රෝගය කලින් හඳුනාගැනීමේ biomarkers ලෙස භාවිත කළ හැකි බවට විශ්වාස කෙරේ. එමගින් අනාගතයේදී සරල ලේ පරීක්ෂාවකින් රෝගය හඳුනාගැනීමට මග පෑදිය හැකියි. මීයන් යොදාගත් පර්යේෂණවලදී agmatine සහ thiamine මට්ටම් වැඩි කිරීමෙන් glaucoma මගින් හානිවන ඇසේ ස්නායු සෛල (RGCs) ආරක්ෂා වී පෙනීම දියුණු වී තිබේ.

දැනට ඇති ප්‍රතිකාර ඇසේ පීඩනය පාලනය කළත් ස්නායු හානිය නවත්වන්නේ නැත. මෙම සොයාගැනීමෙන් ස්නායු හානිය නැවැත්වීමට හෝ යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමට හැකිවේයැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මෙය මිනිසුන්ට ප්‍රතිකාරයක් වීමට තවදුරටත් පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

17/11/2025

Valve සමාගමේ අලුත් Steam Machine එක PC එකකට වඩා 70%කින් බලවත් බව ප්‍රකාශ කරයි

Valve සමාගමේ නව Steam Machine එකේ ක්‍රියාකාරීත්වය Xbox Series X හෝ PS5 මට්ටමේ දැයි විවාදයක් පවතී. නමුත් Valve ඉංජිනේරුවෙකු වන Yazan Aldehayyat පවසන්නේ, ඔවුන්ගේම hardware දත්ත අනුව, මෙම උපාංගය දැනට භාවිතයේ ඇති PC වලින් 70% කට වඩා බලවත් බවයි.

මෙම යන්ත්‍රයේ AMD RDNA 3 GPU එකට 8GB VRAM එකක් තිබීම කතාබහට ලක්වී ඇත. එහෙත්, Steam භාවිතා කරන්නන් අතර බහුලම VRAM ධාරිතාවයද එයයි. එහි ග්‍රැෆික් බලය RX 7600 හෝ RTX 4060 මට්ටමට වඩා මදක් අඩුය. කෙසේ වෙතත්, එය RTX 3060 සහ GTX 1650 වැනි ජනප්‍රිය GPU වලට වඩා ඉදිරියෙන් සිටී. එහි AMD Zen 4 CPU එකද ජනප්‍රිය ප්‍රොසෙසර හා සමාන වේ.

Valve සමාගමේ අරමුණ මිල, ක්‍රියාකාරීත්වය සහ power consumption එක balance කළ “entry-level device” එකක් සැපයීමයි. FSR 3 upscaling තාක්ෂණය මෙයට අමතර වාසියක් ගෙන දෙන අතර, සියලුම Steam games ක්‍රීඩා කළ හැකි නමුත් Cyberpunk 2077 වැනි ඉහළ graphics සහිත games වලදී settings අඩු කිරීමට සිදුවනු ඇත.

17/11/2025

Amazon Kuiper දැන් Leo වෙලා, අඩු මිලට internet දෙන අදහසත් වෙනස් වෙලා

Amazon සමාගම සිය චන්ද්‍රිකා අන්තර්ජාල ව්‍යාපෘතියේ (satellite internet project) නම වෙනස් කර තිබෙනවා. "Project Kuiper" ලෙස හැඳින්වූ මෙය දැන් හඳුන්වන්නේ සරලව "Leo" ලෙසයි. low-Earth orbit (LEO) යන්න ඇසුරෙන් මෙම නම යොදාගෙන තිබෙනවා.

නම සමඟම සමාගමේ අරමුණත් වෙනස් වී ඇති බවට ඉඟි පළ වෙනවා. ආරම්භයේදී ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන මෙහෙවර ලෙස දැක්වුණේ අන්තර්ජාල පහසුකම් අඩු (unserved/underserved) ප්‍රජාවන්ට වේගවත්, අඩු මිල (affordable) broadband ලබා දීමයි.

නමුත් දැන්, Airbus සහ JetBlue වැනි සමාගම් සමඟ ගිවිසුම්ගත වීමත් සමග, ඔවුන් SpaceX සමාගමේ Starlink සේවාව සමඟ සෘජු තරඟයකට පිවිසෙමින් සිටින බව පෙනෙනවා. ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවිවල සහ FAQ පිටුවල කලින් සඳහන් වූ "affordability" (මිල අඩු බව) සහ අඩු මිලට සේවය දීම පිළිබඳ කරුණු ඉවත් කර තිබෙනවා.

මේ වෙනසත් එක්කම, X (Twitter) හි video පටයක් පළ කරමින් Amazon පවසන්නේ "නම අලුත් වුවත්, මෙහෙයුම එකමයි" (New name, same mission) කියායි.

17/11/2025

Quantum ඔරලෝසු ගැන Oxford
හි විද්‍යාඥයින්ගේ අලුත්ම සොයාගැනීම

Oxford විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් සොයාගෙන ඇත්තේ quantum clock එකක් ක්‍රියාත්මක වීමට යන ශක්තියට වඩා බිලියන ගුණයක් විශාල ශක්තියක් එහි කාලය read කිරීමට වැය වන බවයි.

ඔවුන්ගේ පර්යේෂණයේදී 'double quantum dot' නම් nanoscale උපකරණයක් භාවිත කර ඇත. මෙහි කාලය සටහන් වන්නේ single-electron පැනීම් මගිනි. මෙම පැනීම් මැනීමේදී විශාල 'entropy' ප්‍රමාණයක් ජනනය වේ. මැනීමේදී වැය වන ශක්තිය නොසලකා හැරිය හැකි යැයි පැවති මතය මෙමගින් බිඳ වැටේ.

මෙයින් පෙනී යන්නේ quantum තාක්ෂණයේ දියුණුවට වඩාත් කාර්යක්ෂම මිනුම් ක්‍රම, එහෙමත් නැතිනම් measurement methods අවශ්‍ය බවයි. තවද, යමක් මැනීමේ ක්‍රියාවලිය මගින් කාලය ආපස්සට හැරවිය නොහැකි (irreversible) කර, එයට ඉදිරි දිශාවක් ලබා දෙන බවද මෙමගින් පැහැදිලි වේ.

17/11/2025

IBM සමාගම අවුරුදු 200ක් පරණ ගණිත ක්‍රමයක් AI නමකින් පේටන්ට් කරලා

IBM සමාගම, Euler, Gauss සහ Ramanujan වැනි ගණිතඥයින් විසින් වසර 200කට පෙර හඳුන්වා දුන් ගණිත ක්‍රමවේදයක් සඳහා පේටන්ට් බලපත්‍රයක් ලබාගෙන තිබෙනවා. ඔවුන් මෙම පැරණි ක්‍රමය PyTorch framework එක භාවිතයෙන් ක්‍රියාත්මක කර, 'AI Interpretability' වැනි නවීන වචන යොදා 'CoFrNets' ලෙස නම් කර තිබෙනවා.

"Generalized Continued Fractions" ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ක්‍රමවේදය, ඔවුන්ගේ පර්යේෂණ පත්‍රිකාවේ 'ladders' ලෙස අලුතින් නම් කර තිබීම විවේචනයට ලක්වී තිබෙනවා. එපමණක් නොව, මෙම නව 'CoFrNet' ආකෘතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය (accuracy) ද එතරම් ඉහළ මට්ටමක නැහැ.

මෙම පේටන්ට් බලපත්‍රය නිසා බරපතල ගැටලුවක් පැනනැගී තිබෙනවා. ඉංජිනේරුවන්, ගණිතඥයින් හෝ පරිගණක විද්‍යාඥයින් තම කාර්යයන් සඳහා මෙම පැරණි ගණිත ක්‍රමය භාවිත කළහොත්, IBM සමාගමට ඔවුන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමට හෝ මුදල් අය කිරීමට හැකියාව ලැබෙනවා. PyTorch හි backward() function එක භාවිත කිරීම පවා මෙයට ඇතුළත් විය හැකියි.

17/11/2025

පෝෂණය වැඩි වුණත් ජීවයේ වර්ධනය සීමා වෙන හැටි ගැන ජපන් විද්‍යාඥයින්ගෙන් නව හෙළිදරව්වක්

ජපානයේ විද්‍යාඥයින් ජීවයේ වර්ධනය පාලනය කරන විශ්වීය නීතියක් සොයාගෙන ඇත. පෝෂණය බහුලව තිබුණත් ජීවියෙකුගේ වර්ධන වේගය ක්‍රමයෙන් අඩුවන්නේ මන්දැයි මෙයින් පැහැදිලි කෙරේ. ඔවුන් මෙය “global constraint principle” ලෙස නම් කරයි.

මෙම මූලධර්මයට අනුව සෛලයක වර්ධනය එක සාධකයකින් සීමා නොවේ. එය සාධක ජාලයක ප්‍රතිඵලයකි. එක් සීමාවක් ඉවත් කළ විට (උදා: පෝෂකයක්), එන්සයිම නිෂ්පාදනය වැනි තවත් සීමාවක් මතු වේ.

මෙමගින් “Monod equation” සහ “Liebig’s law of the minimum” වැනි පැරණි නීති ඒකාබද්ධ කරයි. “E. coli” බැක්ටීරියා යොදාගත් පරිගණක ආකෘති මගින් මෙය තහවුරු කර ඇත. කෘෂිකාර්මික අස්වනු වැඩි කිරීමට, ජෛව නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීමට සහ පරිසර පද්ධති අවබෝධ කරගැනීමට මෙම සොයාගැනීම වැදගත් වේ.

17/11/2025

අභ්‍යවකාශයේදීම සතුරු මිසයිල නවත්වන චීනයේ නව HQ-29 පද්ධතිය

වසර 15ක පරීක්ෂණ වලින් පසු චීනය සිය නවතම HQ-29 මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධතිය එළිදක්වා තිබේ. මෙය ගොඩබිම සිට ක්‍රියාත්මක වන, පෘථිවි වායුගෝලයෙන් පිටත ඉලක්ක වෙත පහර දිය හැකි system එකකි.

මෙම HQ-29 පද්ධතියේ ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ රටකට එල්ල වන medium සහ long-range intercontinental ballistic missiles (ICBMs) වායුගෝලයට ඇතුළු වීමට පෙර අභ්‍යවකාශයේදී (mid-course) නවතා විනාශ කිරීමයි. මෙය චීනයේ බහු-ස්ථර මිසයිල ආරක්ෂණයේ වැදගත් කොටසකි.

චීන මාධ්‍යයට අනුව, HQ-29 පද්ධතියට කිලෝමීටර් 100කට වඩා ඉහළ අහසේදී ඉලක්ක වලට පහර දිය හැකිය. ඇතැම් වාර්තා අනුව මෙම උස කි.මී. 2000ක් දක්වා විය හැක. Kinetic energy interception තාක්ෂණය මෙහිදී භාවිතා වේ.

මෙය ඇමරිකාවේ SM-3 සහ Ground-Based Interceptor පද්ධති සමඟ සැසඳේ. රෝද හයක launcher එකක් මත සවිකර ඇති නිසා, HQ-29 පහසුවෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකිය (mobile deployment).