20/11/2025
ශ්රී ලංකාවේ 2026 අයවැය ලේඛනය: විශ්ලේෂණාත්මක වාර්තාව
1. කෙටි සාරාංශය සහ මූලික ස්වරූපය
2026 අයවැය ලේඛනය "අඛණ්ඩ ස්ථායීකරණය සහ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ" යන තේමාව යටතේ ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය. 2022-2023 ආර්ථික අර්බුදය හා එයට පිළියම් ලෙස ගත් IMF ක්රමයෙන් පසුව, මෙම අයවැය රජයේ අඛණ්ඩ මූල්ය විනය පිළිබඳ කැපවීම ප්රකාශ කරන අතරම, ආර්ථිකය නැවත වර්ධනය කිරීම සඳහා පදනම සකස් කිරීමට අපේක්ෂා කරයි. මූලික අවධානය යොමු වන්නේ:
· මුදල් අඛණ්ඩතාව පවත්වා ගැනීම: IMF වැඩසටහනේ ඉලක්ක සපුරාලීම.
· රජයේ අයවැය අඩුකිරීම: බදු අයකිරීම් වැඩිදියුණු කිරීම සහ රාජකාරී වියදම් පාලනය කිරීම.
· ආයෝජනයට හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම: ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ හරහා.
· දරිද්රතාවය අල්ලාගෙන සිටීම: ඉලක්කගත සමාජ ආරක්ෂණ වැඩපිළිවෙල් හරහා.
2. ප්රධාන අයවැය ඉලක්ක
1. අර්ධ-දේශීය මූල්ය අර්බුදයකින් ගැලවීම: රජයේ ප්රධාන අරමුණ වන්නේ ණය අර්බුදයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවීම සහ ජාත්යන්තර මූල්ය වෙළඳපොලවල් වෙත නැවත පිවිසීමයි.
2. මූල්ය විනය දිරිමත් කිරීම: මූලික ඉලක්කය වන්නේ මූලික මූල්ය ශේෂය 2026දී දිගින් දිගටම ඉහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යාමයි (2025 ඉලක්කයේ සිට GDP 2.3% ක ඉහළ අගයක් ලබා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ).
3. ආර්ථික වර්ධනය පුනර්ජීවනය කිරීම: ආර්ථිකය 1.5% - 2.5% අතර ධනාත්මක වර්ධනයක් දක්වා පැමිණීමට අපේක්ෂා කරයි, එය 2022 සිට පැවති සංකෝචනයෙන් පසුව වැදගත් මාරුවක් වේ.
4. දරිද්රතාවය පාලනය කිරීම: අස්වැන්න 4% - 5% අතර පාලනය කිරීම සහ විදේශීය විනිමය රක්ෂණ සංචිත ඇ.ඩො. බිලියන 5 කට ඉහළ නැංවීම.
3. ප්රධාන අයවැය අංග (අපේක්ෂිත)
ආදායම්
· බදු ප්රතිසංස්කරණ දිගින් දිගටම: වට්ටම් කිරීම් සීමා කිරීම සහ පුළුල් බදු පදනමක් ඇති කිරීම සඳහා ජීවනොපයෝගී බද්ද (VAT) 15% ක මට්ටමින් පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ. සමාගම් ආදායම් බදු සඳහා වර්ධනය වන අර්ථකථනයන් දක්නට ලැබෙනු ඇත.
· පෞද්ගලिकරණය සහ අලෙවිකරණය: රාජ්ය ආයතන (SOEs) පෞද්ගලිකරණය කිරීමෙන් ලැබෙන ආදායම අයවැයට සැලකිය යුතු ලෙස බලපානු ඇත. ගුවන්විදුලි සංස්ථාව සහ ලන්කා ගුවන් සේවය වැනි ව්යාපෘති දිගටම ක්රියාත්මක වේ.
· බදු අයකිරීමේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩිදියුණු කිරීම: IRD හි ඩිජිටල්කරණය සහ දත්ත විශ්ලේෂණය හරහා බදු අනවසර ගොවිපළවල් අවම කිරීම.
වියදම්
· වැටුප් සහ හිමිකම් ප්රකාශය: රාජකාරී වැටුප් වියදම (විශේෂයෙන් රාජ්ය සේවය සඳහා) ඉහළ යාමේ පීඩනයක් පවතී. අයවැය එය පාලනය කිරීමට සහ හිමිකම් ප්රකාශ (පension න්) වියදම අඩු කිරීමට ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ යෝජනා කිරීමට ඉඩ ඇත.
· අනුග්රහය දක්වන වියදම්: මූල්ය විනය නිසා අනුග්රහය දක්වන වියදම් (උපකාර, සබ්සිඩි) ඉලක්කගතව පවත්වා ගනු ලැබේ. බලශක්ති සහ ගොවිජන සබ්සිඩි ප්රතිපත්තිගත කිරීම දිගටම ක්රියාත්මක වේ.
· රාජධාන මුදල් වියදම් (CAPEX): අධික ණය හේතුවෙන් රාජධාන මුදල් වියදම් සීමිත වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, අත්යවශ්ය යටිතල පහසුකම් නඩත්තු කිරීම සහ ඉහළ ආපසු ගෙවන සංවර්ධන ව්යාපෘති (විශේෂයෙන් සංචාරක හා තාක්ෂණ ක්ෂේත්රවලට සම්බන්ධ) සඳහා මූල්ය ප්රතිපාදන ලබා දෙනු ඇත.
ප්රතිසංස්කරණ සහ ආර්ථික ප්රතිපත්ති:
· රාජ්ය ආයතන ප්රතිසංස්කරණය: ලාභදායී නොවන SOEs ව්යුහාත්මකව ප්රතිසංස්කරණය කිරීම හෝ වසා දැමීම දිගින් දිගටම සිදු කෙරේ. මෙයට සීईබී සහ පetro ්රෝලියම් සංස්ථාව වැනි ආයතන ඇතුළත් වේ.
· ණය කළමනාකරණය: රටේ ණය පැටවීම් ප්රමාණවත් ලෙස අඩු කිරීම සඳහා අභ්යන්තර හා බාහිර ණය යළි සංවිධානය කිරීමේ ක්රියාවලිය දිගටම ක්රියාත්මක වේ.
· සමාජ ආරක්ෂණ ජාලය: "අශන්ති" වැනි ඉලක්කගත සමාජ ආරක්ෂණ වැඩපිළිවෙල දිගටම ක්රියාත්මක වන අතර, ආර්ථික සංකෝචනයෙන් පීඩාවට පත් වූ ගෘහස්ථයන්ට සහාය දැක්වීම.
නිගමනය
2026 අයවැය ලේඛනය ශ්රී ලංකාව සඳහා අත්යවශ්ය සංක්රාන්ති අයවැයක් වනු ඇත. එය දැඩි මූල්ය විනයක් පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්යතාවය සහ ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති කිරීමේ අවශ්යතාවය අතර සෘජු සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගනී.
සාර්ථකත්වය තීරණය වනු ඇත්තේ ප්රතිසංස්කරණ නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව, ගෝලීය තත්ත්වයන්හි ස්ථාවරත්වය සහ රජයේ දේශපාලනික ප්රතිරෝධය මත ය. මෙම අයවැය සාර්ථක වුවහොත්, එය ශ්රී ලංකාව අර්බුදයෙන් ස්ථායී, වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් වෙත යොමු කිරීමේ හරවත් මංසලකුණක් වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ගමන අසීරු වනු ඇති අතර, එය ඉහළ මට්ටමේ සමාජ-දේශපාලනික පීඩනයකට යටපත් වනු ඇත.
උපුටා ගැනීමකි...
