16/05/2026
අපි හිටියේ පන්තියේ අන්තිම පේලියේ....
අද අපි මෙතන ඉන්නකොට,
ඉස්සරහ පේලියේ set එක කොතනද?
කොළඹින් සෑහෙන ඈතක පිහිටපු, හැමෝම අඳුරන ප්රසිද්ධ පිරිමි පාසලක 13 වසරේ ගණිත අංශයේ පන්තිය. පන්තියේ පේළි පහක් තිබුණා. ඉස්සරහම පේළි දෙක වෙන් වෙලා තිබුණේ කොහොමටත් පොත පතටම ජීවිතය කැප කරපු, රෑ තිස්සේ නිදි මරාගෙන පාඩම් කරපු සචින්තලා, දිනුකලා වගේ "ඉස්සරහ පේළියේ වැඩ්ඩන්ට".
හැබැයි පන්තියේ සැබෑ "ජීවය" තිබුණේ අන්තිම පේළියේ. එතැන හිටියේ කසුන්, මලින්ද සහ අසංක. කසුන් කියන්නේ පන්තියේ නායකයා වගේ හිටපු, කටකාර, හැමෝම හිනස්සන්න පුළුවන් දක්ෂයෙක්. හැබැයි ඒ දක්ෂකම පොතපතට යොමු වුණේ නැහැ.
"මචං සචින්ත, උඹලා ඕවා පාඩම් කරලා කැම්පස් ගිහින් අන්තිමට මාසෙකට පඩියක් ගන්න රස්සාවක් කරයි. බලපන් දවසක අපි කරන වැඩ," කසුන් නිතරම පන්තියේ ඉස්සරහ පේළියට ඇහෙන්න කිව්වේ ෆේස්බුක් එකේ තිබුණු "මෝටිවේෂන්" පෝස්ට් එකක් මතක් කරමින්.
අසංකයි මලින්දයි ඒ කතාවට හයියෙන් හිනා වෙලා අත්පුඩි ගැහුවා. මලින්දට තිබුණේ වෙනස්ම මතයක්. "ලංකාවේ විභාග පාස් වුණා කියලා වැඩක් නෑ මචං. එක්කෝ බිස්නස් එකක් කරන්න ඕනේ, නැත්නම් රට යන්න ඕනේ. මේ සිලබස් එක වැඩකට නැති එකක්."
මේ කතාවලින් වුණේ පන්තියේ සාමාන්යයෙන් ඉගෙන ගන්න උත්සාහ කරපු තවත් ළමයි කීප දෙනෙක් අධෛර්යමත් වීම විතරයි. "ඇත්තනේ, මුළු රෑම නිදි මරාගෙන පාඩම් කරලා වැඩක් තියෙනවද, අන්තිමට බිස්නස් එකක් කරන එකා තමයි දිනන්නේ," සමහරු හිතන්න ගත්තා. සචින්තලා ඒ කතා අහලා නිශ්ශබ්දව තමන්ගේ වැඩේ කරගෙන ගියා. සචින්ත දැනගෙන හිටියා තමන්ගේ පවුලේ දුප්පත්කම නැති කරන්න තමන්ට තියෙන එකම ආයුධය අධ්යාපනය විතරක්ම බව.
කාලය වේගයෙන් ගෙවිලා ගියා. උසස් පෙළ විභාගය ආවා. ඉස්සරහ පේළියේ හිටපු සචින්ත ඒ සාමාර්ථ තුනක් (3A) අරගෙන ලංකාවෙන්ම ඉහළම ශ්රේණිගත කිරීම් අතරට ආවා. දිනුකත් මොරටුව ඉංජිනේරු පීඨයට තේරුණා. පන්තියේ මැද පේළිවල හිටපු ළමයි බහුතරයක් ඉංජිනේරු, physical science සහ පරිගණක විද්යා පීඨවලට තේරෙද්දී, තවත් පිරිසක් පෞද්ගලික විශ්වවිද්යාල සහ වෘත්තීය පුහුණු පාඨමාලා හරහා තමන්ගේ ජීවිතය හැඩගස්වා ගන්න පටන් ගත්තා.
නමුත් අන්තිම පේළියේ කතාව ඊට වඩා ගොඩක් වෙනස් වුණා. කසුන්ට, මලින්දට සහ අසංකට විභාගය සම්පූර්ණයෙන්ම අසමත් වෙන්න සිද්ධ වුණා (3S හෝ 3F).
විභාග ප්රතිඵල ආපු දවස්වල කසුන් සුපුරුදු සැහැල්ලුවෙන් කිව්වේ, "ඕවා මොනවාද මචං, බිල් ගේට්ස්, ස්ටීව් ජොබ්ස්ලාත් ඩ්රොප් අවුට්ස්ලා (Dropouts). අපි ලබන මාසේ ඉඳන් බිස්නස් එකක් පටන් ගන්නවා," කියලා. සමාජ මාධ්යවලින් ඔළුවට දාගත්ත ඒ ව්යාජ ආකල්පය නිසා තමන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් වෙනත් වෘත්තීය සුදුසුකම හදාගන්න ඔවුන් උත්සාහ කළේ නැහැ.
කාලය අවුරුදු පහකින් ඉදිරියට ගියා. දැන් හැමෝම වයස අවුරුදු විසිහතරක විසිපහක තරුණයන්.
සචින්ත විශ්වවිද්යාල අධ්යාපනය නිම කරලා, කොළඹ ප්රධාන පෙළේ මෘදුකාංග සමාගමක ඉහළ වැටුපක් ලබන මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවෙක් (Software Engineer) විදිහට වැඩ භාරගෙන තිබුණා. ඔහු තමන්ගේ පවුල ස්ථාවර කරලා, තමන්ගේම කියලා වාහනයක් ගන්න සූදානම් වෙමින් හිටියා. අධ්යාපනය නිසා ඔහුට සමාජයේ ඉහළ පිළිගැනීමක් වගේම ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් ලැබිලා තිබුණා.
දවසක් සචින්ත කාර්යාලයේ වැඩ නිම වෙලා හැන්දෑවේ කොළඹ නගරයේ සුපිරි වෙළඳ සංකීර්ණයකට ගියේ කළමනාකරණ ක්ෂේත්රයේ ඉහළ තනතුරක් දරන දිනුකව හමු වෙන්න. ඔවුන් දෙන්නා කතා කර කර ඉන්න අතරතුර, සුපිරි වෙළඳසැලක බඩු අසුරන අංශයේ සේවකයෙක් ඔවුන් අසලින් ගියා.
දුඹුරු පාට සේවා ඇඳුම ඇඳලා, මහන්සි පාට මූණකින් හිටපු ඒ තරුණයා දෙස සචින්ත හොඳින් බැලුවා. ඒ වෙන කවුරුත් නෙවෙයි, පන්තියේ අන්තිම පේළියේ හිටපු මලින්ද.
"මලින්ද?..." සචින්ත පුදුමයෙන් ඇහුවා.
මලින්ද එකපාරටම ගැස්සුණා. සචින්ත සහ දිනුක ලස්සනට ඇඳ පැළඳගෙන ඉන්න දිහා බලපු මලින්දට හිතාගන්නත් බැරිවුනා.
"ආ... සචින්ත... දිනුක... උඹලා මෙහේද?" මලින්ද බොහොම අමාරුවෙන් හිනාවක් මතු කරගත්තා.
ඔවුන් තිදෙනා සුපිරි වෙළඳසැලෙන් පිටත තිබුණු බංකුවක වාඩි වුණා. මලින්ද තමන්ගේ කතාව කියන්න පටන් ගත්තේ ඇස්වල කඳුළු පුරවාගෙන.
"මචං... පන්තියේදී අපි කියපු කතා මතකද? විභාග වැඩක් නැහැ, බිස්නස් කරනවා කියලා. ඒත් සැබෑ ලෝකය ඊට වඩා හරිම වෙනස් මචං. විභාග ෆේල් වුණාට පස්සේ තාත්තා අමාරුවෙන් ණය වෙලා මට පොඩි කඩයක් දාලා දුන්නා. ඒත් මට බිස්නස් එකක් කළමනාකරණය කරගන්න, ගිණුම් තියාගන්න, මිනිස්සු එක්ක වෘත්තීය මට්ටමින් ගනුදෙනු කරන්න කිසිම දැනුමක් තිබුණේ නැහැ. අන්තිමට ඒ කඩේ පාඩු පිට පාඩු වෙලා වැහුණා. තාත්තා තවත් ණය වුණා."
මලින්ද දිග සුස්මක් හෙළුවා. "ඊට පස්සේ මම රට යන්න හැදුවා. ඒත් කිසිම වෘත්තීය සුදුසුකමක්, ඩිප්ලෝමාවක්, අඩුම ගානේ හරියට ඉංග්රීසි භාෂාවවත් බැරි නිසා මට කිසිම රටකට වීසා ගන්න බැරි වුණා. අන්තිමට මම මේ රස්සාවට ආවේ පවුල ජීවත් කරවන්න ඕනේ නිසා. දවසට පැය දොළහක් මහන්සි වෙනවා. ලැබෙන පඩිය කාමර කුලියටයි කෑමවලටයි විතරයි මචං."
සචින්ත මලින්දගෙන් කසුන් සහ අසංක ගැන ඇහුවා. මලින්ද හිස මෑත් කරලා දුක්බරව උත්තර දුන්නා.
"කසුන් තමයි පන්තියේ ලොකුම ටෝක්ස් දුන්නේ. ඌ පහුගිය අවුරුදු පහේම එක එක දේවල් කරන්න හැදුවා. මල්ටි ලෙවල් මාර්කටින් (MLM) ජාවාරම්වලට අහුවෙලා යාළුවන්ගේ සල්ලිත් නැති කළා. ෆොරෙක්ස් (Forex), ක්රිප්ටෝ (Crypto) කියලා ලෙහෙසියෙන් සල්ලි හොයන්න ගිහින් අන්තිමට ලොකු ණය කන්දක හිරවුණා. දැන් ඌ පොලී මුදලාලිලාට බයේ ගමේ ඉන්න බැරුව හැංගිලා ඉන්නේ. කිසිම ස්ථාවර රස්සාවක් නෑ.
අසංක අන්තිමට ත්රීවීල් එකක් ගත්තා ෆිනෑන්ස් කරලා. දැන් ඒකේ වාරික ගෙවාගන්න බැරුව දඟලනවා."
මලින්ද සචින්තගේ අතින් අල්ලගත්තා. "අපි පන්තියේදී 0.1% ක් වෙච්ච, කලාතුරකින් ලෝකේ දිනපු කෙනෙක් දෙන්නෙක්ව උදාහරණයට අරන් මුළු අධ්යාපන පද්ධතියටම හිනා වුණා. ඉගෙන ගන්න එක විහිළුවකට ගත්තා. ෆේස්බුක් එකේ තියෙන 'මෝටිවේෂන්' වැකි ඇත්ත කියලා හිතුවා. හැබැයි මචං, ලෝකේ 99.9% ක්ම ඉගෙන ගත්තේ නැති බැක්බෙන්චර්ස්ලාට වෙන්නේ මේකයි. අපිට සමාජයේ තැනක් නෑ, ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් නෑ, නිදහසක් නෑ. හැමදාම අනුන් යටතේ, අඩු වැටුපකට ජීවිතය ගැටගහගන්න විතරක් මහන්සි වෙන්න සිද්ධ වෙලා."
එදා රෑ සචින්ත ගෙදර ආවේ ලොකු කල්පනාවකින්. ඔහුට මතක් වුණේ අදටත් සමාජ මාධ්ය හරහා සහ සමහර ප්රසිද්ධ වේදිකාවල "ඉගෙනගෙන වැඩක් නැහැ, සල්ලි හොයන්න ඉගෙනගන්න" කියලා තරුණ පරම්පරාව නොමඟ යවන මිනිස්සුන්ව.
ඇත්ත, ලෝකයේ විභාග අසමත් වෙලා, පාසල් ගමන අතරමඟ නතර කරලා ලෝකයම දිනපු ව්යාපාරිකයන් ඉන්නවා. නමුත් ඔවුන් ඒ තැනට ආවේ නිකම්ම නෙවෙයි. ඔවුන් තුළ අසාමාන්ය කැපවීමක්, සුවිශේෂී සහජ දක්ෂතාවයක් සහ වාසනාව තිබුණා. ඒ වගේම ඔවුන් නිරන්තරයෙන් ස්වයං අධ්යාපනයේ යෙදුණු අය. ඒ උදාහරණ ලෝකයෙන්ම 0.1% කටත් වඩා අඩුයි.
නමුත් ඉතිරි 99.9% ක සැබෑ යථාර්ථය මලින්දලා, කසුන්ලා සහ අසංකලා.
අධ්යාපනය කියන්නේ නිකම්ම විභාග සහතිකයක් විතරක්ම නෙවෙයි. ඒකෙන් මිනිසෙකුට ලැබෙන විනය, ප්රශ්න විසඳීමේ හැකියාව, විචාරාත්මක බුද්ධිය සහ සමාජය දෙස පුළුල්ව බැලීමේ පරාසය කිසිම මෝටිවේෂන් වැකියකින් ලබාගන්න බැහැ. ඉගෙන ගන්න කාලයේදී ඒ දේ මඟහරින බහුතරයකට, සැබෑ ලෝකයේ රළු බවට මුහුණ දෙන්න වෙන්නේ ඉතාම අසරණ විදිහටයි.
අපේ පන්තියේ ඇත්තටම සිද්ධ වුණේ ඒකයි. ඉස්සරහ පේළියේ හිටපු, මහන්සි වෙලා ඉගෙන ගත්තු අය තමන්ගේ ජීවිත ස්ථාවර කරගනිද්දී, පසුපස පේළියේ ව්යාජ සිහින ලෝකවල ජීවත් වුණු 99.9% ක්ම දෙනාට සිද්ධ වුණේ ජීවිතයේ යථාර්ථය ඉදිරියේ අසරණ වෙන්නයි.
කතාවෙන් ලැබෙන පණිවිඩය.
පාසල් ජීවිතයේ සුන්දරම මතකයන් තියෙන්නේ පන්තියේ පිටුපසම පේළියේ, එහෙමත් නැත්නම් "බැක්බෙන්ච්" (Backbench) එකේ කියන එක රහසක් නෙවෙයි. සමාජ මාධ්ය පුරා අද බහුලව දකින්න ලැබෙන, "පන්තියේ අන්තිම පේළියේ හිටපු කෙනා තමයි කෝටිපති ව්යාපාරිකයා වෙන්නේ, ඉස්සරහම පේළියේ හිටපු වැඩ්ඩෝ අන්තිමට වැඩ කරන්නේ එයා යටතේ" කියන කතාව හැමෝටම හරිම ආකර්ශනීයයි. ඒත්, ඒක ඇත්තටම 0.1% ක් තරම් ඉතාම සීමිත පිරිසකට විතරක් උරුම වෙන, ලෝකයේ කලාතුරකින් සිද්ධ වෙන සත්යයක් විතරයි. 99.9% ක්ම වූ සැබෑ ලෝකයේ බැක්බෙන්චර්ස්ලාට සිද්ධ වෙන්නේ මොකක්ද? ඉගෙනීම අතහැරලා සල්ලි පස්සේ විතරක් දුවන්න හදන එකේ ආදීනව මොනවාද? මේ අපේ පන්තියේ සිද්ධ වුණු, සැබෑ ලෝකයේ යථාර්ථය පසක් කරන කතාවයි.
Dr.Duleen Dharmaratne
16/05/2026
12/05/2026