ඔබ දැන සිටියාද? Did You Know ?

ඔබ දැන සිටියාද? Did You Know ? Learning Never Exhausts the Mind
-Leanardo da Vinci-

සාධු ජන ගණ මනා සබා ගැබ හොබවනාදැහැන් ගත නොවී මා ගීතයෙන්සිටින් පුටු කබල් මත සීරුවෙන්ලී යකඩ ගොඩවල් ය වැයෙන්නේකටුක පද පෙළවල්...
20/08/2026

සාධු ජන ගණ මනා සබා ගැබ හොබවනා
දැහැන් ගත නොවී මා ගීතයෙන්
සිටින් පුටු කබල් මත සීරුවෙන්
ලී යකඩ ගොඩවල් ය වැයෙන්නේ
කටුක පද පෙළවල් ය ගැයෙන්නේ
ඩා දියයි ගත පුරා ගලන්නේ
මිනිසුන් ය ගයන්නේ වයන්නේ

කම්හලේ බිත්තියේ අඟුරු කැටයෙන් ලියු
කුරුටු ලිපි මගේ මහ ගී පොතයි
කිවියරන් විසින් නොව දුකට පත් දන විසින්
එ දළ රළු පද බැඳුම් විරචිතයි

ඔබට ගී ගයන මම කෝකිලාවක නොවෙමි
මඟ තොටේ ඔබ දකින ගැහැනියයි
ගීත නොව මා මුවින් ගැයෙන්නේ
තැළී ගිය සුවහසක් ආත්මය
හඬ නගා ඉකි බිඳින බැණ නැ‍ඟෙන රාවයයි

නැත අපට ප්‍රතිරූප දේශයක්
විඳින්නට අති පවර රස භාව

පෙදෙහි රස හව් විඳින ජනයිනි වනු සමා
ඔබ සවන් පිනවන්ට සමත් ගී දුලබ නම්

කලා මර්යාද බිඳින්නට වී නම් මට
බිඳ හළෙමි සැහැසි ලෙස චණ්ඩ මැරවරියක් ව

යළි කියමි නැත අපට භද්‍ර වූ කාලයක්
ගයන්නට ලද හඬින්
කියා සැඩ පරුෂ වැකි

අප මැරුණු කල අපේ දරුවනේ
ගයවු තෙපි වැස භද්‍ර දේශයක, රාජ්‍යයක
අප වෙතින් පලා ගිය මධුර ගී

සුබ ගමන් ඔබට

මනස සහ සිරුර අතර ඇති පුදුම සහගත ද්විමාර්ගික සබැඳියාව අපේ ජීවිතයේදී අපට යම් දුකක්, කණගාටුවක් හෝ මානසික පීඩනයක් දැනුණු වි...
19/08/2026

මනස සහ සිරුර අතර ඇති පුදුම සහගත ද්විමාර්ගික සබැඳියාව

අපේ ජීවිතයේදී අපට යම් දුකක්, කණගාටුවක් හෝ මානසික පීඩනයක් දැනුණු විට අපේ සිරුරේ ස්වභාවය කුමක්ද? අපි නොදැනම කොන්ද නවාගෙන, උරහිස් පහළට දමා, බිම බලාගෙන සිටීමට පෙළඹෙමු. මීට පෙර මනෝවිද්‍යාව සිතා සිටියේ මෙය එක් මාවතකට පමණක් ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රියාවලියක් බවයි — එනම්, "අපේ සිතට දැනෙන දුක හෝ බිය නිසා සිරුරේ ඉරියව් වෙනස් වේ" යන මතයයි.

නමුත් නවීන මනෝවිද්‍යාව සහ Embodied Cognition (සිරුර තුළින් සංජානනය වීම) පිළිබඳ පර්යේෂණ මඟින් පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම ක්‍රියාවලිය ද්විමාර්ගික (Bidirectional) එකක් වන බවයි. එනම්, සිතෙන් සිරුරට පණිවිඩ ලැබෙනවා සේම, සිරුරේ ඉරියව් මඟින්ද සිතේ ඇති හැඟීම් සහ හෝමෝන මට්ටම් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර දැමීමේ අසාමාන්‍ය බලයක් පවතී.

මෙම විස්මිත සංසිද්ධිය පිටුපස ඇති විද්‍යාත්මක පසුබිම සහ එය අපේ දෛනික ජීවිතයට යොදාගත හැකි ආකාරය ගැඹුරින් විමසා බලමු.

1. සිරුර මඟින් මොළය රවටන ආකාරය (The Body-to-Mind Feedback Loop)

සාමාන්‍යයෙන් අපේ මොළය නිරන්තරයෙන්ම අපේ සිරුරේ ඉරියව් සහ චලන නිරීක්ෂණය කරමින් (Monitoring) සිටියි.

ඔබ කොන්ද නවාගෙන, ඇස් බිමට හරවා, කුඩා ඉරියව්වකින් (Closed posture) සිටින විට, මොළය ස්වභාවිකවම තේරුම් ගන්නේ: "අපි දැන් අනාරක්ෂිතයි, අපි බියෙන් හෝ අසරණකමින් ඉන්නේ" කියාය. එවිට මොළය ඊට ගැළපෙන පරිදි ආතති හෝමෝන මුදා හරියි.

නමුත්, ඔබට මානසික ආතතියක්, බියක් හෝ පසුබෑමක් දැනෙන මොහොතක වුවද, ඔබ හිතාමතාම ඔබේ සිරුරේ ඉරියව් වෙනස් කර — කොන්ද හොඳින් කෙළින් කර, උරහිස් ඉස්මතු කර, පපුව විවෘත කර, ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුත් ඉරියව්වකින් (Power Posing) තත්පර කිහිපයක් හෝ මිනිත්තු කිහිපයක් සිටියහොත් පුදුම සහගත දෙයක් සිදු වේ.

මොළය සිරුරේ අලුත් ඉරියව්ව දැක මෙසේ සිතන්නට පටන් ගනී: "අපි මේ තරම් ශක්තිමත් ඉරියව්වකින් ඉන්නවා නම්, අපි අනිවාර්යයෙන්ම ආරක්ෂිතයි සහ දක්ෂයි." මොළය ක්ෂණිකව එම බොරුව සැබෑවක් ලෙස භාර ගනිමින් ශරීරයේ රසායනික සංයුතිය වෙනස් කරයි.

2. හෝමෝන වෙනස්වීම් සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ

සුප්‍රසිද්ධ සමාජ මනෝවිද්‍යාඥයන් වන ඇමී කැඩි (Amy Cuddy) සහ අනෙකුත් පර්යේෂකයන් විසින් කරන ලද අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ මෙම ඉරියව් වෙනස්කම් නිසා ශරීරයේ හෝමෝන මට්ටම්වල සැබෑ වෙනස්කම් සිදුවන බවයි:

ආතති හෝමෝනය (Cortisol) අඩුවීම: ඔබ විවෘත සහ බලවත් ඉරියව්වකින් (Power poses) සිටින විට, ශරීරයේ මානසික ආතතිය සහ බිය ඇති කරන කෝටිසෝල් හෝමෝන මට්ටම වේගයෙන් පහළ යයි.

ආත්ම විශ්වාසය වැඩි කරන හෝමෝනය (Testosterone) වැඩි වීම: ඒ සමඟම, නායකත්වයට, ධෛර්යයට සහ ආත්ම විශ්වාසයට උදව් වන ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් හෝමෝන මට්ටම ඉහළ නංවා ගැනීමට සිරුරට හැකි වේ.

මෙය හරියට කිසිදු බෙහෙතක් භාවිතයකින් තොරව, కేవలం සිරුරේ ඉරියව් මඟින් පමණක් මනසේ රසායනික සමබරතාව වෙනස් කර ගැනීමක් වැනිය.

3. අපේ දෛනික ජීවිතයේදී මෙම විද්‍යාව භාවිතා කරන්නේ කෙසේද?

මෙම මනෝවිද්‍යාත්මක සොයාගැනීම ඔබේ වෘත්තීය සහ පෞද්ගලික ජීවිතයේ අභියෝග ජය ගැනීමට ඉතා ප්‍රබල ලෙස යොදාගත හැක:

රැකියා සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට (Job Interview) හෝ ඉදිරිපත් කිරීමකට (Presentation) යාමට පෙර:

කාමරයක හෝ නාන කාමරයක තනිවී විනාඩි 2ක් පමණ දෑත් ඉහළට ඔසවාගෙන හෝ පපුව විවෘත කරමින් බලවත් ඉරියව්වකින් (Power pose) සිටින්න. එය ඔබේ සිරුරේ ස්වභාවික ආතතිය අඩු කර, සම්මුඛ පරීක්ෂණයට මුහුණ දීමට අවශ්‍ය අසාමාන්‍ය ආත්ම විශ්වාසයක් සහ සන්සුන් භාවයක් ලබා දෙනු ඇත.

මානසික පීඩනයක් හෝ බියක් දැනෙන විට:

ඔබට අසාර්ථකත්වයක් දැනෙන විට නම්‍යශීලී නොවී, හිතාමතාම කොන්ද කෙළින් කර, ගැඹුරින් හුස්ම ගනිමින් ශක්තිමත් ඉරියව්වක් ලබා ගන්න. එය මොළයේ ඇති බිය පාලනය කරන ඇමිග්ඩලා (Amygdala) ප්‍රදේශය සන්සුන් කිරීමට උදව් වේ.

"සිරුර යනු මනසේ ප්‍රකාශනයක් පමණක් නොවේ; සිරුර යනු මනස පාලනය කළ හැකි ප්‍රබල රිමෝට් කන්ට්‍රෝල් එකකි."

අපේ සිතට හැඟෙන දේ සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කිරීමට අපට නොහැකි වුවද, අපේ සිරුරේ ඉරියව් (Posture) ක්ෂණිකව වෙනස් කර ගැනීමට අපට පූර්ණ බලය ඇත. සිරුර වෙනස් කිරීමෙන් මනස සුවපත් කර ගැනීමේ මෙම අපූරු හැකියාව ඔබේ දෛනික ජීවිතයේ විශාල වෙනසක් ඇති කිරීමට සමත් වනු ඇත.

"අනෙක් අයට නරක දේවල් වුණාට, මට කවදාවත් එහෙම වෙන්නේ නැහැ" යන අනතුරුදායක විශ්වාසය : ශුභවාදී මායාව (Optimism Bias)අපි දිනපත...
18/08/2026

"අනෙක් අයට නරක දේවල් වුණාට, මට කවදාවත් එහෙම වෙන්නේ නැහැ" යන අනතුරුදායක විශ්වාසය : ශුභවාදී මායාව (Optimism Bias)

අපි දිනපතාම පුවත්පත්වලින්, අන්තර්ජාලයෙන් හෝ අවට සමාජයෙන් දකින දේවල් මොනවාද? මාරක රිය අනතුරු සිදු වේ, හදිසි හෘදයාබාධ වැළඳේ, ව්‍යාපාර බංකොළොත් වේ, නුසුදුසු සබඳතා නිසා ජීවිත විනාශ වී යයි, නැතහොත් බරපතළ රෝග තත්ත්වයන්ට මිනිසුන් මුහුණ දෙයි. මේ සියලු දේ අප හොඳින් දන්නා, දකින සහ අසන යථාර්ථයන්ය.

නමුත් ඔබෙන් හෝ වෙනත් සාමාන්‍ය මිනිසෙකුගෙන් අනාගතය ගැන ඇසුවහොත්, ඔහුගේ පිළිතුර කුමක් වනු ඇද්ද?

"අනෙක් අයට රිය අනතුරු වුණාට, මට කවදාවත් එහෙම වෙන්නේ නැහැ."

"මිනිස්සුන්ගේ ව්‍යාපාර කඩන් වැටුණට, මගේ ව්‍යාපාරය නම් කවදාවත් අසාර්ථක වෙන්නේ නැහැ."

"ලෝකයේ දික්කසාද අනුපාතය කොච්චර වැඩි වුණත්, අපේ ආදර සබඳතාව නම් කවදාකවත් බිඳ වැටෙන්නේ නැහැ."

අපට පෙනෙන පරිදි, අනෙක් අයට නරක දේවල් සිදු විය හැකි බව අප බුද්ධියෙන් පිළිගත්තද, "තමාටත් එවැනිම අවාසනාවක් හෝ අනතුරක් සිදුවිය හැක" යන්න කිසිවිටෙකත් තමාට අදාළ කර නොගැනීමට මිනිස් මනස දැඩි ලෙස පෙළඹේ.

මිනිස් මනස අනාගතය දෙස මෙතරම් දුරට යථාර්ථයෙන් බැහැර වූ, අසාමාන්‍ය ලෙස ධනාත්මක කාචයකින් බලන්නේ ඇයි? මනෝවිද්‍යාව සහ ස්නායු විද්‍යාව තුළ "Optimism Bias" (ශුභවාදී මායාව) ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ප්‍රබල සහ පුදුම සහගත සංසිද්ධිය පිටුපස ඇති සැබෑ හේතු මොනවාදැයි විස්තරාත්මකව විමසා බලමු.

1. ශුභවාදී මායාව යනු කුමක්ද?

ප්‍රසිද්ධ මනෝවිද්‍යාඥ Tali Sharot විසින් කරන ලද පර්යේෂණවලට අනුව, ශුභවාදී මායාව යනු අනාගතයේදී අපට හොඳ දේවල් සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ අධික ලෙස අගය කිරීමටත්, නරක දේවල් (අනතුරු, රෝග, අසාර්ථකත්වයන්) සිදුවීමට ඇති අවදානම අවම කර තක්සේරු කිරීමටත් මිනිස් මනසට ඇති ස්වභාවික නැඹුරුවයි.

මෙහිදී පුද්ගලයෙකු මෝඩයෙකු වීම නිසා හෝ ලෝකය ගැන නොදන්නා නිසා එසේ සිතනවා නොවේ. ඔහු බුද්ධිමත්ව සමාජය ගැන දැන සිටියද, තම පෞද්ගලික ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල ස්වභාවිකවම තමා විශේෂ ආරක්ෂිත කලාපයක (Immunity bubble) සිටින බවට යටි සිතින් දැඩි විශ්වාසයක් ගොඩනඟා ගනී.

2. මොළය තුළ මෙම මායාව ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය (Neuroscience of Optimism)

ස්නායු විද්‍යාඥයන් විසින් fMRI වැනි යන්ත්‍ර ආධාරයෙන් කරන ලද පර්යේෂණවලදී සොයාගෙන ඇත්තේ, මිනිසුන් අනාගතය ගැන සිතන විට මොළයේ ඉදිරිපස කොටසේ පිහිටි Prefrontal Cortex ප්‍රදේශය ඉතා තදින් ක්‍රියාත්මක වන බවයි.

අපට යමෙක් අනාගතයේ සිදුවිය හැකි නරක අනතුරක් ගැන පවසන විට, මොළය ස්වභාවිකවම එම ඍණාත්මක තොරතුරු ග්‍රහණය කරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හෝ ඒවායේ බරපතළකම අවම කර දැකීමට (Downgrading negative information) උත්සාහ කරයි.

මොළය සිතන්නේ: "අනෙක් අයට දුම්පානය නිසා පිළිකා හැදුණට, මගේ ජාන වෙනස්, මට එහෙම වෙන්නේ නැහැ" යනාදී ලෙස තමාට වාසිදායක වන අයුරින් දත්ත සකස් කර ගැනීමයි. මෙම අරුම පුදුම ස්වභාවය නිසා, යථාර්ථය සහ අපේ අපේක්ෂාව අතර විශාල පරතරයක් නිර්මාණය වේ.

3. ශුභවාදී මායාව අපට අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි? (පරිණාමීය දෘෂ්ටිකෝණය)

පුදුමයට කරුණ නම්, මෙම මායාව අපට අනතුරුදායක වුවද, මිනිස් වර්ගයාගේ පැවැත්ම සඳහා එය අත්‍යවශ්‍යම සාධකයකි.

අපේ මනස සෑම මොහොතකම අනාගතයේ සිදුවිය හැකි සියලුම නරක දේවල් (මරණය, අසාර්ථක වීම්, ලෙඩ රෝග) ගැන පමණක් සිතමින් බියෙන් ඇඳ වැටුණහොත්, අපට අද දින සාර්ථකව ජීවත් වීමට, අලුත් දෙයක් ආරම්භ කිරීමට හෝ ඉදිරියට පියවර තැබීමට කිසිවිටෙකත් හැකි වන්නේ නැත.

ව්‍යාපාරයක් පටන් ගන්නා කෙනෙක් "මේකෙන් 90ක්ම අසාර්ථක වෙනවා" කියා සිතුවහොත් ඔහු කවදාකවත් ව්‍යාපාරයක් පටන් ගන්නේ නැත.

විවාහ වන දෙදෙනෙක් "දික්කසාද වෙන්න පුළුවන්" කියා සිතුවහොත් ඔවුන් බැඳීම්වලට යන්නේ නැත.

ශුභවාදී මායාව යනු මනස විසින් අපට ලබා දෙන මානසික එන්නතකි. එය අපට බලාපොරොත්තුවක් ලබා දී ජීවිතය ඉදිරියට ගෙන යාමට උදව් කරයි.

4. මෙම මායාවෙන් ඇති විය හැකි බරපතළ අනතුරු

ශුභවාදී මායාව අපට ඉදිරියට යාමට ශක්තිය ලබා දුන්නද, එය අධික වූ විට බරපතළ විනාශකාරී ප්‍රතිඵල අත්විය හැක:

සෞඛ්‍යය නොසැලකීම: "මට කවදාවත් ලෙඩක් හැදෙන්නේ නැහැ" යන අධික විශ්වාසය නිසා නිසි පරිදි වෛද්‍ය පරීක්ෂණ නොකිරීම, නුසුදුසු ආහාර පුරුදු පවත්වා ගැනීම සහ අනතුරුදායක පුරුදු දිගටම කරගෙන යාම.

මූල්‍යමය අවදානම්: "මගේ ව්‍යාපාරය කවදාවත් වට්ටන්නේ නැහැ" යැයි සිතමින් අනවශ්‍ය ලෙස ණය වී මුදල් ආයෝජනය කිරීම සහ හදිසි අවස්ථාවන් සඳහා ඉතිරි නොකිරීම.

ආරක්ෂාව නොසැලකීම: රිය පදවන විට සීට් බෙල්ට් පැළඳීමෙන් තොරව හෝ වේගයෙන් වාහන පැදවීම — "අනෙක් අයට ඇక్సిඩන්ට් වුණාට මට වෙන්නේ නැහැ" යන මායාව නිසා සිදු වේ.

ශුභවාදී වීම සහ යථාර්ථවාදී වීම අතර සමබරතාව

ශුභවාදී වීම යනු ජීවිතයට අත්‍යවශ්‍ය ගුණාංගයකි; නමුත් එය "යථාර්ථවාදී ශුභවාදී බවක්" (Realistic Optimism) විය යුතුය.

අනාගතය ගැන සුබවාදීව බලාපොරොත්තු තබා ගැනීම වරදක් නැත; එහෙත් ලෝකයේ නීති සහ අනතුරු අපටද පොදු යැයි පිළිගනිමින්, අවශ්‍ය ආරක්ෂක පියවර ගැනීම, අවදානම් අවම කර ගැනීම සහ යථාර්ථය තේරුම් ගෙන කටයුතු කිරීමෙන් මෙම ශුභවාදී මායාව නිසා සිදුවිය හැකි විශාල විනාශයන්ගෙන් අපට ආරක්ෂා විය හැක.

අපි කුඩා කාලයේ අත්විඳි ඇතැම් සුළු සිදුවීම් හෝ දෙමාපියන්ගේ වචන, අද වයස අවුරුදු 30ක් හෝ 40ක් වූ පසුත් අපේ දෛනික තීරණ, ආදර ...
16/08/2026

අපි කුඩා කාලයේ අත්විඳි ඇතැම් සුළු සිදුවීම් හෝ දෙමාපියන්ගේ වචන, අද වයස අවුරුදු 30ක් හෝ 40ක් වූ පසුත් අපේ දෛනික තීරණ, ආදර සබඳතා සහ ආත්ම අභිමතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කරන්නේ කෙසේද?

අප අද වන විට බාහිරින් බැලූ කල ස්වාධීන, වගකීම්සහගත, තර්කානුකූලව තීරණ ගන්නා පරිණත වැඩිහිටියන් විය හැකිය. එහෙත්, අපගේ දෛනික ජීවිතයේදී යම් හදිසි අවස්ථාවකදී අධික ලෙස කේන්ති යෑම, කිසිදු හේතුවක් නැතිව ප්‍රතික්ෂේප වීමේ බියක් (Fear of abandonment) දැනීම, ආදර සබඳතාවලදී අනවශ්‍ය ලෙස සැක සිතීම, හෝ තමන් ගැනම අවතැන් වූ අඩු තක්සේරුවක් (Low self-worth) ඇති වීම වැනි අත්දැකීම්වලට මුහුණ දී තිබේද?

පුදුමයට කරුණ නම්, මේ බොහෝ ප්‍රතිචාරවල මූලය ඇත්තේ අද අප මුහුණ දෙන ප්‍රශ්නවල නොව, මීට වසර ගණනාවකට පෙර, එනම් අප කුඩා අවධියේදී (වයස අවුරුදු 2ත් 7ත් අතර කාලයේදී) අත්විඳි ඇතැම් "සුළු" යැයි සිතිය හැකි සිදුවීම් හෝ දෙමාපියන්ගේ සහ වැඩිහිටියන්ගේ වචන තුළය.

අප කුඩා කාලයේදී අත්විඳි සෙවනැලි, අද අපගේ වැඩිහිටි ජීවිතය, තීරණ සහ ආත්ම අභිමතය රහසිගතව පාලනය කරන්නේ කෙසේද? මනෝවිද්‍යාව සහ ස්නායු විද්‍යාව මේ සම්බන්ධයෙන් පෙන්වා දෙන අසිරිමත් සහ ගැඹුරු යථාර්ථය කුමක්දැයි විස්තරාත්මකව විමසා බලමු.

1. මොළයේ පූර්ව සංවර්ධනය සහ "යටපත් වූ මතක" (Implicit Memory System)

මිනිස් මොළය උපත ලබන විට සම්පූර්ණයෙන්ම වැඩී නොමැත. විශේෂයෙන්ම, තර්කනය, විශ්ලේෂණය සහ කාලය වෙන් කර හඳුනාගැනීම පාලනය කරන මොළයේ ඉදිරිපස කොටස (Prefrontal Cortex) ළමා කාලයේදී තවමත් වර්ධනය වෙමින් පවතී.

නමුත්, හැඟීම්, බිය සහ ආරක්ෂාව පාලනය කරන ඇමිග්ඩලා (Amygdala) සහ බුද්ධිමය මතකයන් ගබඩා කරන හිපොකැම්පස් (Hippocampus) යන ප්‍රදේශ කුඩා කාලයේදීම ඉතා තියුණු ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

මෙයින් අදහස් වන්නේ, ඔබ වයස අවුරුදු 4ක් හෝ 5ක් පමණ වන විට යම් බියජනක සිදුවීමකට මුහුණ දුන් විට (උදාහරණයක් ලෙස, දෙමාපියන් දැඩි ලෙස කෝප වීම, පන්තියක් ඉදිරියේ ලැජ්ජාවට පත් වීම, හෝ තමා අතහැර දමයි යන බිය), ඔබේ තර්කන මනසට එය විශ්ලේෂණය කර තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය.

ඒ වෙනුවට, එම අත්දැකීම සහ ඒ සමඟ ඇති වූ බිය විචාරයකින් තොරව අවිඥානික මනස තුළ (Implicit Memory ලෙස) ගැඹුරින් මුල් බැඳ ගනී. ඔබ එය වැඩිහිටියෙකු වූ පසු අමතක කර දමා ඇතැයි සිතුවද, ඔබේ සිරුරේ ස්නායු පද්ධතිය එය අමතක කර නැත.

2. මූලික තුවාල (Core Wounds) සහ අපේම අනන්‍යතාව ගොඩනැඟීම

මනෝවිද්‍යාව තුළ කුඩා කාලයේදී ඇති වන ප්‍රධාන මානසික කම්පන හෝ නොසැලකීම් Core Wounds (මූලික තුවාල) ලෙස හැඳින්වේ. ළමා කාලයේදී දෙමාපියන්ගෙන් හෝ භාරකරුවන්ගෙන් අපට ලැබෙන ප්‍රතිචාර මත, අපේ අවිඥානික මනස තුළ අප ගැනම වැරදි විශ්වාසයන් (Core Beliefs) නිර්මාණය වේ:

අප්‍රමාණවත් වීමේ තුවාලය (Inadequacy Wound): දෙමාපියන් නිතර "උඹ කොච්චර කරත් වැඩක් නැහැ, තව හොඳට කරන්න පුළුවන්" යැයි පවසන විට, දරුවාගේ මනස විශ්වාස කරන්නේ "මම කවදාවත් ප්‍රමාණවත් තරම් හොඳ කෙනෙක් නෙමෙයි" යනුවෙනි. මේ දරුවා අද වයස අවුරුදු 35ක ඉහළ නිලධාරියෙක් හෝ වෘත්තිකයෙක් වූවත්, ඔහු නිරන්තරයෙන් තමාගේ සාර්ථකත්වය ගැන තමාටම සැක පහළ කරයි (Imposter Syndrome).

ප්‍රතික්ෂේප වීමේ තුවාලය (Rejection / Abandonment Wound): කුඩා කාලයේදී දෙමාපියන්ගේ අවධානය, තුරුලු වීම හෝ ආදරය අහිමි වූ දරුවා සිතන්නේ "මම ආදරය කිරීමට නුසුදුසු කෙනෙක්, කවුරුත් මාව අත්හැරලා යයි" කියාය. අද මේ පුද්ගලයා වැඩිහිටියෙකු ලෙස ආදර සබඳතාවකදී සහකරු තමාගෙන් මඳක් ඈත් වන විට පවා දැඩි ලෙස කලබල වන්නේ, අර කුඩා කාලයේ යටපත් වූ බිය නැවත මතු වීම නිසාය.

3. වැඩිහිටි මනස තුළ "අභ්‍යන්තර දරුවා" (The Inner Child) ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

අප වයසින් වැඩුණද, අපේ මනස තුළ තවමත් අර කුඩා කාලයේ බියට පත් වූ, අවධානය ඉල්ලන "අභ්‍යන්තර දරුවෙක්" (Inner Child) ජීවත් වෙමින් පවතී.

දෛනික ජීවිතයේදී යම් වැඩිහිටියෙකු ඔබට විවේචනාත්මකව කතා කළ විට, හෝ ඔබේ මතය ප්‍රතික්ෂේප කළ විට, ඔබේ මොළයේ තර්කන මනසට වඩා මුලින්ම ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ අර අවුරුදු 5ක කුඩා දරුවාය.

හදිසියේ ඔබට දැනෙන දැඩි කේන්තිය, හැඬුම්බර බව හෝ පලා යාමට සිතෙන හැඟීම යනු ඇත්තටම වයස අවුරුදු 30ක වැඩිහිටියෙකුගේ හැඟීමක් නොව, අතීතයේ තුවාල ලැබූ කුඩා දරුවාගේ ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණයයි (Trigger Response).

4. ළමා කාලයේ සෙවනැලි අපේ දෛනික තීරණ පාලනය කරන ආකාරය

මෙම යටපත් වූ තුවාල සහ මතකයන් අපේ වර්තමාන තීරණ විවිධ ආකාරයෙන් මෙහෙයවයි:

අපේ සීමාවන් පෙන්වීමට නොහැකි වීම: කුඩා කාලයේදී "නැත" යැයි පැවසීම තහනම් කළ, හෝ දෙමාපියන්ගේ සතුට වෙනුවෙන් ජීවත් වීමට බල කළ දරුවන්, වැඩිහිටියන් වූ පසුත් අන් අයට "නැත" කීමට නොහැකිව, තම මනස විනාශ කරගනිමින් අන් අය සතුටු කරන්නන් (People-pleasers) බවට පත් වේ.

අවිඥානිකව නුසුදුසු සබඳතා තෝරා ගැනීම (Repetition Compulsion): මිනිස් මනසට අමුතු ස්වභාවයක් ඇත; එය තමා කුඩා කාලයේ අත්විඳි වේදනාකාරී හුරුපුරුදු පරිසරය (උදා: නොසැලකිලිමත්බාවය හෝ පාලනය කිරීමේ ස්වභාවය) වැඩිහිටි කාලයේදීත් නැවත සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. ඒ, එම පැරණි වේදනාව "නිවැරදි කර ගැනීමට" (Fix the past) අවිඥානිකව උත්සාහ කිරීමයි.

අවසාන නිගමනය: අතීතයේ සෙවනැලිවලින් මිදෙන්නේ කෙසේද?

කුඩා කාලයේ අත්විඳි ඇතැම් සුළු සිදුවීම් හෝ වචන අද අපේ ජීවිතය පාලනය කරන්නේ අප ඒවා නොදන්නා නිසාය

මෙම සෙවනැලිවලින් මිදීමට ඇති එකම මග නම්, "අපේ මනසේ රිදවුම් ලත් අභ්‍යන්තර දරුවා" (Inner Child) හඳුනා ගැනීමයි. ඔබට හදිසියේ අධික කේන්තියක් හෝ අනාරක්ෂිත බවක් දැනෙන විට, එයට විනිශ්චය නොකර, "මම දැන් අද දින සිටින වයසින් වැඩිහිටි පුද්ගලයා වෙමි, මට ආරක්ෂාව ඇත, එය අතීතයේ සිදු වූ දෙයකි" කියා ඔබේ මනසට සහ සිරුරට මතක් කර දීමෙන් අතීතයේ තුවාල සුව කර ගනිමින් වර්තමානය ස්වාධීනව පාලනය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.

සාමාන්‍ය සහ යහපත් මිනිසුන් පවා අන්තවාදී දුෂ්ටයන් බවට පත්වන්නේ ඇයි? : The Stanford Prison Experimentඅපේ සමාජයේ යම් අපරාධ...
15/08/2026

සාමාන්‍ය සහ යහපත් මිනිසුන් පවා අන්තවාදී දුෂ්ටයන් බවට පත්වන්නේ ඇයි? : The Stanford Prison Experiment

අපේ සමාජයේ යම් අපරාධයක් හෝ අතිශයින්ම ක්‍රෑර හිංසාකාරී ක්‍රියාවක් සිදු වූ විට, අප සැමවිටම සිතන්නේ, "ඒ වගේ නරක වැඩක් කරන්න පුළුවන් වෙන්නේ මානසිකව විකෘති වූ, උපතින්ම දුෂ්ට අයට විතරයි" කියාය. සාමාන්‍ය, යහපත්, උගත් සහ කිසිදු අපරාධ ඉතිහාසයක් නැති සාමාන්‍ය මිනිසෙක් කිසිම දිනක එවැනි क्रूर මට්ටමකට වැටෙතැයි අපි විශ්වාස නොකරමු.

නමුත් මනෝවිද්‍යා ඉතිහාසයේ සිදු කරන ලද බිහිසුණුම සහ වඩාත්ම මතභේදාත්මක පරීක්ෂණයක් වන ස්ටැන්ෆර්ඩ් සිරගෙදර අත්හදා බැලීම (The Stanford Prison Experiment) මඟින් ලෝකයට හෙළි කරන ලද්දේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් වූ භයානක සත්‍යයකි: මිනිසෙකු යහපත් හෝ අයහපත් වීම තීරණය වන්නේ ඔහුගේ පෞද්ගලික ස්වභාවයෙන් පමණක් නොව, ඔහුට ලැබෙන සමාජ වටපිටාව සහ භූමිකාව (The Power of Situation and Roles) මතය.

1971 දී මනෝවිද්‍යාඥ පිලිප් සිම්බාර්ඩෝ (Philip Zimbardo) විසින් සිදු කරන ලද මෙම අපූරු හා බියජනක පරීක්ෂණයෙන් මිනිස් මනස ගැන උගන්වන ගැඹුරු පාඩම් මොනවාදැයි විස්තරාත්මකව විමසා බලමු.

1. ස්ටැන්ෆර්ඩ් සිරගෙදර පරීක්ෂණය සිදු වූ ආකාරය

1971 වසරේදී ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ මනෝවිද්‍යා අංශයේ පහළම මාලය සැබෑ සිරගෙදරක් ලෙස සකස් කරන ලදී.

සහභාගී වූවන්: පරීක්ෂණය සඳහා සම්මුඛ පරීක්ෂණ පවත්වා, කිසිදු අපරාධ ඉතිහාසයක් නැති, මානසිකව සහ ශාරීරිකව සම්පූර්ණයෙන්ම නිරෝගී, සාමාන්‍ය විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් 24 දෙනෙක් තෝරා ගන්නා ලදී.

භූමිකා බෙදා දීම: ඉන්පසු ඔවුන්ට අහඹු ලෙස (Randomly) භූමිකා දෙකක් පවරන ලදී. අඩක් දෙනා "සිරකරුවන්" (Prisoners) ලෙසත්, ඉතිරි අඩ "සිරගෙදර ආරක්ෂකයන්" (Guards) ලෙසත් නම් කරන ලදී.

පරීක්ෂණයේ යථාර්ථවාදී බව තීව්‍ර කිරීම සඳහා, සැබෑ පොලිසිය ලවා සිරකරුවන් ලෙස නම් කළ සිසුන් ඔවුන්ගේ නිවෙස්වලින්ම අත්අඩංගුවට ගෙන, ඇඟිලි සලකුණු ලබාගෙන, සැබෑ සිරකරුවන් මෙන් ඇඳුම් මාරු කරවා කූඩුවලට දමන ලදී. ආරක්ෂකයන්ට ලබා දුන්නේ කාකි පැහැති නිල ඇඳුම්, පරාවර්තක අව් කණ්ණාඩි (Mirrored sunglasses - සිරකරුවන්ට ඔවුන්ගේ ඇස් නොපෙනීමට) සහ ලී සැරයටියකි.

මෙම පරීක්ෂණය සැලසුම් කර තිබුණේ සති දෙකක් (දින 14ක්) පුරා ක්‍රියාත්මක කිරීමටය. නමුත් සිදුවූයේ කිසිවෙක් නොසිතූ අන්දමේ බිහිසුණු තත්ත්වයකි.

2. පරීක්ෂණය තුළ සිදු වූ අනප්‍රකිෂ්ඨ සහ බිහිසුණු වෙනස්වීම්

පළමු දින කිහිපය සාමාන්‍ය අයුරින් ගෙවී ගියද, ඉන් පසු සිරගෙදර පරිසරය සම්පූර්ණයෙන්ම නරක අතට හැරෙන්නට විය:

ආරක්ෂකයන්ගේ කුරිරු වීම:

සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී ඉතා සාමකාමී, අහිංසක විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් වූ "ආරක්ෂකයන්" ලෙස පත් කළ පිරිස, දින කිහිපයක් යද්දී තමන්ට ලැබුණු බලය සහ භූමිකාව බරපතළ ලෙස හිසට ගත්හ.

ඔහු සිරකරුවන්ට මානසිකව වද දීමට, පාන්දර අවදි කරවා අමාරු ව්‍යායාම කරවීමට, නින්ද අහිමි කිරීමට සහ නිරුවත් කර අවමන් කිරීමට පටන් ගත්හ. පුදුමයට කරුණ නම්, මෙම ආරක්ෂකයන්ගෙන් සමහරෙක් තමන්ට සිරකරුවන් මරා දැමීමට හෝ දැඩි ලෙස හිංසා කිරීමට පවා කිසිදු පැකිලීමක් නොදැක්වීමයි.

සිරකරුවන්ගේ බිඳ වැටීම:

අනෙක් අතට, සිරකරුවන් ලෙස සිටි සිසුන් ඉතා ඉක්මනින්ම මානසිකව බිඳ වැටුණහ. ඔවුන් ආරම්භයේදී ආරක්ෂකයන්ගේ අසාධාරණ නියෝගවලට එරෙහිව කැරලි ගැසුවද, ආරක්ෂකයන්ගේ ක්‍රෑර පීඩනය හමුවේ ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම අසරණ විය.

ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දැඩි මානසික අවපීඩනයට (Depression), දැඩි හැඬීමට සහ කලබලකාරී තත්ත්වයන්ට පත් වූ බැවින්, දින 14ක් යාමටත් පෙර, එනම් නියමිත දිනට වඩා බොහෝ ඉක්මනින්, එනම් 6 වන දිනම මෙම පරීක්ෂණය නවතා දැමීමට පිලිප් සිම්බාර්ඩෝට සිදු විය.

3. මෙම පරීක්ෂණයෙන් මිනිස් මනස ගැන උගන්වන ප්‍රධාන පාඩම කුමක්ද?

මෙම පරීක්ෂණය ලෝකයට කියා දුන් ප්‍රධාන සහ භයානක මනෝවිද්‍යාත්මක සත්‍යය නම් "Deindividuation" (පුද්ගල අනන්‍යතාව නැති වී යාම) සහ "System Power" (පරිසරයේ සහ බලයේ බලපෑම) යි.

නිර්නාමිකභාවය සහ නිල ඇඳුම: ආරක්ෂකයන් පැළඳ සිටි අව් කණ්ණාඩි සහ නිල ඇඳුම් නිසා ඔවුන්ගේ මුහුණු සහ පුද්ගල අනන්‍යතාව සැඟවී ගියේය. මිනිසෙකුට තමා කවුද යන්න අමතක වී, තමාට ලැබුණු "තනතුර" හෝ "භූමිකාව" පමණක් ඉස්මතු වූ විට, ඔහුගේ සදාචාරය සහ අනුකම්පාව සම්පූර්ණයෙන්ම අක්‍රිය වේ.

පද්ධතියේ බලය (The Power of the Situation): හොඳ මිනිසුන් පවා නරක තත්ත්වයකට හෝ නරක පද්ධතියකට (System) ඇතුළු කළ විට, එම පද්ධතිය විසින් ඔවුන්ව වෙනස් කරමින් ඕනෑම ක්‍රෑර ක්‍රියාවකට යොමු කළ හැකි බව මෙම පරීක්ෂණයෙන් තහවුරු විය. (මෙය පසුකාලීනව ඉරාකයේ අබු ග්රයිබ් සිරගෙදරදී (Abu Ghraib prison) ඇමරිකානු භටයන් විසින් සිරකරුවන්ට කළ ක්‍රෑර වධහිංසා පවා පැහැදිලි කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී).

ස්ටැන්ෆර්ඩ් සිරගෙදර අත්හදා බැලීම මඟින් අපට උගන්වන ගැඹුරු පාඩම වන්නේ, "මිනිසෙකුගේ නරක හෝ හොඳ පැත්ත තීරණය වන්නේ ඔහුගේ සිතේ ස්වභාවයෙන් පමණක් නොව, ඔහු ක්‍රියාත්මක වන සමාජ වටපිටාව සහ බලය මතය" යන්නයි.

අප අපේ ජීවිතයේදී පවා අප වටා සිටින පරිසරය, අපට ලැබෙන බලය සහ අප පවතින භූමිකාවන් කෙරෙහි ඉතා කල්පනාකාරී විය යුත්තේ, නොදැනුවත්වම අපේ සදාචාරය එම පද්ධතිය විසින් යටපත් කර දැමිය හැකි බැවිනි.

අපි අන් අය අපට කරන කුඩා විවේචනයක් හෝ නරක වචනයක් වසර ගණනාවක් මතක තබාගෙන දුක් වන නමුත්, අපට ලැබෙන විශාල ප්‍රශංසා සහ පැසසුම...
14/08/2026

අපි අන් අය අපට කරන කුඩා විවේචනයක් හෝ නරක වචනයක් වසර ගණනාවක් මතක තබාගෙන දුක් වන නමුත්, අපට ලැබෙන විශාල ප්‍රශංසා සහ පැසසුම් දින කිහිපයකින් අමතක කර දමන්නේ ඇයි?

අපේ ජීවිතයේදී යම් දිනක දහස් දෙනෙක් අපට ප්‍රශංසා කළත්, අපේ වැඩ කටයුතු අගය කළත්, එදිනම එකම එක පුද්ගලයෙක් අපට කළ කුඩා විවේචනයක්, නරක වචනයක් හෝ අපහාසයක් අපේ සිතට දැඩි ලෙස කාවදිනු ඔබ කොතෙකුත් අත්විඳ ඇත්තෙමු. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ ඉදිරිපත් කළ ඉදිරිපත් කිරීමක් (Presentation) හෝ ලිපියක් සම්බන්ධයෙන් දස දෙනෙකු එය අතිශයින් අගය කර සුබ පැතුවද, ඉන් එක් අයෙක් එය මතුපිටින් කළ කුඩා අඩුපාඩු පෙන්වීමක් හෝ විවේචනයක් කළහොත්, අපේ මුළු අවධානයම සහ සිතුවිලි රැඳෙන්නේ එම එකම විවේචනය මතය.

අපට ලැබෙන ප්‍රශංසා සතියකින් හෝ දෙකකින් අපේ මතකයෙන් හෝඩුවාවක් නොමැතිව මැකී ගියද, අර කුඩා විවේචනය වසර ගණනාවක් පුරා රාත්‍රී කාලයේ නිදා ගැනීමට යද්දී පවා අපේ මනසට නැවත නැවත මතක් වෙමින් අපව දැඩි මානසික පීඩාවකට ලක් කරයි.

මිනිස් මනස ධනාත්මක දේවලට, ආදරයට සහ ඇගයීම්වලට වඩා ඍණාත්මක දේ, බිය සහ විවේචන කෙරෙහි මෙතරම් තදින් බර තබන්නේ ඇයි? අපට ලැබෙන හොඳ දේවල් ස්වයංක්‍රීයව අමතක කර නරක දේවල් පමණක් දිගින් දිගටම මනසේ රඳවා ගැනීමට මොළය පෙළඹෙන්නේ ඇයි? මනෝවිද්‍යාව, පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව සහ ස්නායු විද්‍යාව මේ සම්බන්ධයෙන් පෙන්වා දෙන ගැඹුරු සහ විස්මිත කරුණු මොනවාදැයි විස්තරාත්මකව විමසා බලමු.

1. පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව සහ "ඍණාත්මක නැඹුරුව" (Negativity Bias)

මිනිස් මොළය සහ එහි සංකීර්ණ ස්නායු පද්ධතිය නිර්මාණය වී ඇත්තේ සතුටින් කාලය ගත කිරීමට හෝ සෑම විටම සුන්දර දේ රස විඳීමට පමණක් නොවේ; එහි මූලිකම සහ ප්‍රධානම අරමුණ වන්නේ පැවැත්ම (Survival) තහවුරු කර ගැනීමයි.

ප්‍රාථමික මිනිසා ඈත අතීතයේ කැලෑවල සහ එළිමහන් පරිසරවල ජීවත් වූ යුගයේදී, ඔහුට අවට පරිසරයෙන් පැමිණිය හැකි අනතුරු (උදා: විෂ සහිත සර්පයෙක්, සැඟවී සිටින කොටියෙක්, හෝ නුසුදුසු ආහාරයක් අනුභව කිරීමෙන් ඇති වන විසවීමක්) පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් දැඩි අවදියෙන් සිටීමට සිදු විය.

එදා යමෙකුට ලැබුණු ප්‍රශංසාවක් හෝ හොඳ දෙයක් අමතක වීම ඔහුගේ ජීවිතයට කිසිදු තර්ජනයක් වූයේ නැත. නමුත් අවට ඇති වන කුඩා අනතුරක්, සතුරෙකුගේ සලකුණක් හෝ ඍණාත්මක තත්ත්වයක් නොසලකා හැරියහොත් ඔහුගේ ජීවිතය ක්ෂණිකව අහිමි විය හැක.

මෙම පරිණාමීය පැවැත්මේ අවශ්‍යතාව නිසා, මිනිස් මොළය තුළ ඍණාත්මක තොරතුරු වේගයෙන් සටහන් කරගැනීමේ සහ ඒවාට ප්‍රමුඛතා ලබා දීමේ ජානමය අංශය ඉතා ප්‍රබල ලෙස වර්ධනය විය. මනෝවිද්‍යාව තුළ මෙය "Negativity Bias" (ඍණාත්මක නැඹුරුව) ලෙස හැඳින්වේ. අද අප නවීන තාක්ෂණයෙන් පිරුණු ආරක්ෂිත සමාජයක ජීවත් වුවද, අපේ මොළයේ මෘදුකාංගය තවමත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ එම පැරණි ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණය මතමය.

2. ඇමිග්ඩලා (Amygdala) සහ මතක තැන්පත් වීමේ රසායනික ක්‍රියාවලිය

මොළයේ හැඟීම්, විශේෂයෙන්ම බිය, කෝපය, අනාරක්ෂිත බව සහ තර්ජන පාලනය කරන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය වන්නේ ඇමිග්ඩලා (Amygdala) නම් ප්‍රදේශයයි.

අපට යමෙක් ප්‍රශංසාවක් කරන විට, එය අපේ මනසට සාමාන්‍ය, ස්ථාවර සහ සතුටුදායක තොරතුරක් ලෙස දැනෙන බැවින් එය මොළයේ තාවකාලික මතකයේ (Short-term memory) රැඳී ක්‍රමයෙන් සැහැල්ලුවෙන් මැකී යයි.

නමුත් යමෙකු අපට දැඩි විවේචනයක් කළ විට හෝ අපහාස කළ විට, ඇමිග්ඩලා එකවරම ක්‍රියාත්මක වී එය "අපේ ආත්ම අභිමතයට, සමාජීය පිළිගැනීමට හෝ පැවැත්මට එල්ල වූ සැබෑ තර්ජනයක්" (A social threat) ලෙස භාර ගනී.

මෙම තර්ජනාත්මක තත්ත්වයේදී මොළය විසින් කෝටිසෝල් (Cortisol) සහ ඇඩ්‍රිනලින් (Adrenaline) වැනි ආතති හෝමෝන එකවර අධික ලෙස නිපදවයි. මෙම රසායනික ද්‍රව්‍යවල බලපෑම යටතේ මොළය ක්‍රියාත්මක වන විට, අර විවේචනය ලැබුණු මොහොතේ සිදු වූ දේ, අදාළ පුද්ගලයාගේ මුහුණ සහ එම වචන ඉතා තදින් දිගුකාලීන මතකයේ (Long-term Memory / Hippocampus) χαρά (Embed) කරනු ලබයි. එය හරියට සාමාන්‍ය පැන්සල් සටහනක් වෙනුවට යකඩ පෑනකින් ගලක කොටා තැබීමක් වැනිය.

3. අපේ ස්වයං-පිළිගැනීම (Self-Image) සහ විවේචන අතර ඇති වන මානසික ගැටුම

මිනිසුන් වන අප සැමවිටම අප ගැන යම්කිසි ප්‍රතිරූපයක් සහ අගය කිරීමක් (Self-image) අපේ සිත තුළ ගොඩනඟාගෙන සිටිමු — "මම දක්ෂයි, මම මගේ රාජකාරිය හොඳින් කරනවා, මම කාටවත් වරදක් කරන්නේ නැහැ" යනාදී වශයෙනි.

යමෙක් අපට ප්‍රශංසාවක් කළ විට, අපේ සිත සිතන්නේ "ඔව්, මම ඒකට සම්පූර්ණයෙන්ම සුදුසුයි, ඒක සාමාන්‍ය දෙයක්" කියාය. එබැවින් එය අපේ මනසට අලුත් හෝ පුදුම සහගත තොරතුරක් නොවන බැවින් එය ඉක්මනින් අමතක වී යයි.

නමුත් යමෙක් අපේ ක්‍රියාවක් හෝ පෞරුෂය විවේචනය කළ විට, එය අපේ මනස තුළ ඇති ස්වයං-ප්‍රතිරූපයට (Self-image) එල්ල වන දැඩි ප්‍රහාරයක් ලෙස හැඟේ. "මම හිතන් හිටියේ මම දක්ෂයි කියලා, හැබැයි මේ මිනිහා මගේ ලොකු අඩුපාඩුවක් එළියට දැම්මා" යන අභ්‍යන්තර කම්පනය නිසා, මනස නිරන්තරයෙන් එම විවේචනය නැවත නැවතත් මෙනෙහි කරමින් (Rumination) එය විශ්ලේෂණය කිරීමට සහ එයින් ආරක්ෂා වීමට උත්සාහ කරයි. මෙම අධික ලෙස මෙනෙහි කිරීම නිසා එම මතකය තවත් ශක්තිමත් වී මොළයේ සදාකාලිකව රැඳේ.

මෙම ස්වභාවික නැඹුරුව පාලනය කරමින් මනස සුවපත් කර ගන්නේ කෙසේද?

අපට යමෙකු කරන කුඩා විවේචනයක් වසර ගණනාවක් මතකයේ රැඳීම යනු ඔබ දුර්වලයෙකු වීම නිසා හෝ මානසික රෝගයකින් පෙළෙන නිසා සිදුවන්නක් නොව, ඔබේ මොළය විසින් ඔබව ආරක්ෂා කර ගැනීමට උත්සාහ කරන ස්වභාවික ජීව විද්‍යාත්මක හා පරිණාමීය යාන්ත්‍රණයකි.

මෙම ඍණාත්මක චක්‍රයෙන් සහ මානසික පීඩාවෙන් මිදීමට ඇති එකම මාර්ගය නම්, විවේචනයක් ලැබුණු විට එය පුද්ගලිකව (Personally) භාර නොගෙන, එය මොළයේ ස්වභාවික ප්‍රතිචාරයක් ලෙස තේරුම් ගැනීමයි. මෙන්ම, ඔබට ලැබෙන ප්‍රශංසා සහ අගය කිරීම් හුදෙක් එක වරක් අසා අමතක කර නොদමමින්, ඒවා consciously (සිහියෙන් යුතුව) මොළයේ දිගුකාලීන මතකයට ඇතුළත් කිරීමට (Savoring positive moments) හිතාමතාම පුහුණු වීමෙන් මෙම අසමතුලිතතාව මකා දමා ඔබේ මනසට සැබෑ සැනසුම සහ සමබරතාව ලබා ගත හැක.

අද අගෝස්තු 13 ලෝක වමත්කරුවන්ගේ දිනයයි 😊👋මේ කරුණු 10 වමත හුරු අය ගැන.1. ⁣ලෝක ජනගහනයෙන් වමත හුරු අය සිටින්නෙ 12% ක පමණ ප්‍...
13/08/2026

අද අගෝස්තු 13 ලෝක වමත්කරුවන්ගේ දිනයයි 😊👋

මේ කරුණු 10 වමත හුරු අය ගැන.

1. ⁣ලෝක ජනගහනයෙන් වමත හුරු අය සිටින්නෙ 12% ක පමණ ප්‍රමාණයක්. 87%ක් දකුණත හුරු අය සහ ඉතිරි 1%ක ප්‍රමාණයට අත් දෙකම හුරුයි කියලා තමයි කියන්නෙ.

2. වමත් කරුවන් දකුණත හුරු අයට වඩා වසර 9කට විතර කලින් විතර මිය යනවා කියලා සමීක්ෂණයකින් පෙන්වලා දීලා තියෙනවා.

3. සාමාන්‍ය අයට වඩා නිවුන් පුද්ගලයින් වමත් අය වීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවයක් තියෙනවා.

4. ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්, අයිසැක් නිව්ටන්, චාල්ස් ඩාවින්, බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් සහ ඔසාමා බින් ලාඩන් ප්‍රසිද්ධ වමත් කරුවන් වෙනවා.

5. වයස අවුරුදු 40 පසුවී දරුවන් බිහි කරන විට උපදින දරුවන් වමත හුරු අය වීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවයක් තියෙනවලු.

6. සමීක්ෂණ වලට අනුව ගණිතය, වාස්තු විද්‍යාව අභ්‍යවකාශ යන ක්ෂේත්‍ර වලට වමත් කරුවන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවලු.

7. වමත් අය පහසුවෙන් ආසාත්මිකතා වලට ගොදුරු වෙනවා. ඔවුන් ආසාත්මිකතා වලට ගොදුරු වීමේ අවධානම දකුණත් අයට වඩා 11 ගුණයකින් වැඩියිලු.

8.අන්තර්ජාතික වමත් කරුවන්ගේ දිනය අගෝස්තු 13 වැනිදට යෙදිලා තියෙනවා.

9. Sinistrophobia කියන්නෙ වමත් කරුවන්ට තියෙන බිය. යම් පුද්ගලයන් වමත හුරු අයට සහ ඔවුන් අවට ඇති භාණ්ඩ වම් පැත්තේ තිබීම ගැන බියක් දක්වනවා.

10. දකුණත් අය වෙනුවෙන් නිශ්පාදනය කරපු මැෂින් වල වැඩ කරන්න ගිහින් සිදු වෙන අතපසුවීම් නිසා සෑම අවුරුද්දකම මිලියන දෙකකට ආසන්න වමත් කරුවන් ප්‍රමාණයක් මිය යනවලු

වමත්කාරයො ⁣කමෙන්ට් එකක් දාගෙනම යන්න 😊

මේ තොරතුරු තව කෙනෙකුට කියවන්න Share කරන්න 😊

Like | Comment | Share
- ඔබ දැන සිටියාද? | Did you know? -

අපේ ජීවිතයේදී යම්කිසි ඉලක්කයක් පසුපස හඹා යද්දී, රැකියාවක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරද්දී, හෝ පෞද්ගලික සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගැනීමට ව...
13/08/2026

අපේ ජීවිතයේදී යම්කිසි ඉලක්කයක් පසුපස හඹා යද්දී, රැකියාවක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරද්දී, හෝ පෞද්ගලික සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගැනීමට වෙහෙසෙද්දී දිගින් දිගටම අසාර්ථකත්වයට මුහුණ දීමට සිදු වූ අවස්ථා ඔබටත් මතක ඇති. මුල් කාලයේදී අපි ඒ සෑම පරාජයකටම එරෙහිව දැඩි ලෙස සටන් කළද, නැවත නැවතත් බාධා පැමිණි විට, එක්තරා මොහොතක අපට මෙවැනි හැඟීමක් දැනේ: "මම කොච්චර උත්සාහ කළත් වැඩක් නැහැ, මට කවදාවත් මේක දිනන්න බැහැ."

ඉන්පසු, තත්ත්වය වෙනස් කර ගැනීමට, පැන යාමට හෝ නැවත උත්සාහ කිරීමට හොඳම අවස්ථාව සහ පහසුකම් අප ඉදිරියේ තිබුණද, අපි කිසිදු ක්‍රියාමාර්ගයක් නොගෙන නිහඬව ඉරණමට යටත් වී බලා සිටින්නෙමු.

මිනිස්සු පමණක් නොව දක්ෂ සතුන් පවා මෙලෙස තමන්ටම පාලනය කරගත හැකි අවස්ථාවලදී පවා උත්සාහය අත්හැර දමන්නේ ඇයි?

ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාවේ (Positive Psychology) පියා ලෙස සැලකෙන මාර්ටින් සෙලිග්මන් (Martin Seligman) විසින් සොයා ගන්නා ලද "Learned Helplessness" (උගත් අසරණභාවය) නම් ප්‍රසිද්ධ මනෝවිද්‍යාත්මක සංසිද්ධිය හරහා මෙම අරුම පුදුම සහ ඛේදජනක මානසික තත්ත්වය ගැඹුරින් විමසා බලමු.

1. මාර්ටින් සෙලිග්මන්ගේ අත්හදා බැලීම සහ "උගත් අසරණභාවය" සොයා ගැනීම

1960 දශකයේ අගභාගයේදී මාටින් සෙලිග්මාන් සහ ඔහුගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම විසින් සතුන් (බල්ලන්) යොදාගනිමින් මෙම සංසිද්ධිය මුලින්ම පරීක්ෂා කරන ලදී.

මෙම පර්යේෂණයේදී කුඩා විදුලි සැර වැදීමට සලස්වන කූඩුවක් තුළ බල්ලන් කිහිප දෙනෙක් තබන ලදී.

පළමු අදියර: එක් කණ්ඩායමක බල්ලන්ට විදුලි සැර වැදුණු විට, කූඩුවේ තිබූ ලීවරයක් එබීමෙන් එම වේදනාව නවතා ගැනීමට ඔවුන්ට හැකියාව ලැබුණි. අනෙක් කණ්ඩායමේ බල්ලන්ට විදුලි සැර වැදුණද, ඔවුන් කුමන දේ කළත් එම වේදනාව නතර කර ගැනීමට කිසිදු ක්‍රමයක් නොතිබුණි (ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම අසරණ විය).

දෙවන අදියර: ඉන්පසු මෙම සියලුම බල්ලන් තවත් වෙනත් විශාල කූඩුවකට මාරු කරන ලදී. මෙම අලුත් කූඩුවේ විශේෂත්වය වූයේ, කුඩා බාධකයක් (වැටක්) පැනීමෙන් පමණක් ඉතා පහසුවෙන් විදුලි සැර වැදෙන ප්‍රදේශයෙන් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයට පැන යාමට ඔවුන්ට ලැබුණු පහසු අවස්ථාවයි.

මෙම අවස්ථාවේදී පර්යේෂකයන්ට ඉතා පුදුම සහගත සහ කම්පන සහගත ප්‍රතිඵලයක් දැකගත හැකි විය:

පළමු අදියරේදී ලීවරය එබීමෙන් වේදනාව නවතා ගැනීමට පුරුදු වී සිටි බල්ලන්, අලුත් කූඩුවට දැමූ විගස බාධකය පැන ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයට දුව ගියහ.

නමුත්, පළමු අදියරේදී තමන්ට ලැබෙන වේදනාව පාලනය කර ගැනීමට කිසිදු ක්‍රමයක් නොමැතිව, අසරණව පහර කෑ බල්ලන්, අලුත් කූඩුවට දැමූ විට කිසිදු උත්සාහයක් ගත්තේ නැත. ඔවුන් වැට පැනීමට උත්සාහ කළේවත් නැත; ඒ වෙනුවට බිම ඇඳ වැටී, විදුලි සැර වදිද්දීත් හුදෙක් වේදනාව ඉවසමින් නිහඬව බලා සිටියහ.

ඔවුන්ගේ මනස තුළ "මම කුමන දේ කළත් තත්ත්වය වෙනස් වන්නේ නැත" යන අදහස් දැඩි ලෙස තැන්පත් වී තිබිණි. සෙලිග්මන් මෙම තත්ත්වය "Learned Helplessness" (අසරණභාවය ඉගෙන ගැනීම) ලෙස නම් කළේය.

2. මිනිස් ජීවිතය තුළ "උගත් අසරණභාවය" ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

සතුන්ට මෙන්ම මිනිසුන්ටද මෙම මනෝවිද්‍යාත්මක උගුලේ පහසුවෙන් හසු විය හැක. අපේ දෛනික ජීවිතයේදී, වෘත්තීය ජීවිතයේදී හෝ අධ්‍යාපනයේදී මෙය විවිධ ආකාරයෙන් දැකගත හැක:

අධ්‍යාපනයේදී සහ විභාගවලදී:

ශිෂ්‍යයෙක් ගණිතය හෝ වෙනත් විෂයයක් සඳහා දිගින් දිගටම අඩු ලකුණු ලබා ගත් විට (විශේෂයෙන්ම තමා කොතරම් මහන්සි වුවද ලකුණු වැඩි නොවූ විට), ඔහුගේ මනසට දැනෙන්නේ "මගේ මොළය නරකයි, මට කවදාවත් මේක ගොඩදාන්න බැහැ" කියාය. පසුව ඔහුට හොඳ ගුරුවරයෙක් ලැබී, ඉගෙන ගැනීමට හොඳ අවස්ථාවක් ලැබුණද, ඔහු උත්සාහ කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමයි.

රැකියා ස්ථානයේදී සහ ව්‍යාපාරවලදී:

සේවකයෙක් උසස්වීමක් ලබා ගැනීමට හෝ තම අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට වසර ගණනාවක් උත්සාහ කර, නිතරම ඉහළ කළමනාකාරීත්වයෙන් ප්‍රතික්ෂේප වීම්වලට මුහුණ දුන් විට, ඔහු පසුව අලුත් අවස්ථාවන් ලැබුණද කිසිදු උත්සාහයක් නොගෙන පවතින නරක තත්ත්වයටම යටත් වී නිහඬව වැඩ කරයි.

විෂම සහ හිංසාකාරී සබඳතාවලදී (Toxic Relationships):

සමහර පුද්ගලයන් තමන්ට මානසිකව හෝ ශාරීරිකව වද දෙන, අගය නොකරන සහකරුවන් සමඟ වසර ගණනක් හිර වී සිටිති. "මට මේකෙන් මිදිලා තනියම ජීවත් වෙන්න පුළුවන්" යන ආත්ම විශ්වාසය ඔවුන් තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී ගොස් ඇති බැවින්, ඉන් මිදීමට දොරටු විවෘතව තිබුණද ඔවුහු කිසිදු පියවරක් නොගනිති.

3. මෙම තත්ත්වය පිටුපස ඇති මනෝවිද්‍යාත්මක හේතු සහ බලාපොරොත්තු සුන්වීම

මිනිසෙකු මෙම උගුලේ සිරවීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන්නේ "Atonement / Attribution Style" (සිදුවීම් විශ්ලේෂණය කරන ආකාරය) ය:

ස්ථාවරත්වය (Permanence): පරාජයක් ලැබුණු විට, "මේක තාවකාලිකයි, මට ඊළඟ වතාවේ හරියයි" කියා සිතනවා වෙනුවට, "මගේ ජීවිතය හැමදාම මෙහෙමමයි, මට කවදාවත් දිනන්න බැහැ" යැයි එය සදාකාලික දෙයක් ලෙස විශ්වාස කිරීම.

පුද්ගලීකරණය (Personalization): සිදුවන සියලු අසාර්ථකත්වයන්ට තමා පමණක් වගකිව යුතු යැයි සිතමින් අධික ලෙස වරදකාරී හැඟීමකින් පෙළීම.

උගත් අසරණභාවයෙන් මිදෙන්නේ කෙසේද?

උගත් අසරණභාවය යනු අපේ සැබෑ හැකියාවන් නැති වීමක් නොවේ; එය අපේ මනස විසින් අපටම පනවා ගත් නොපෙනෙන මානසික වැටකි. ඔබ අතීතයේදී කොපමණ වාරයක් පැරදුණද, අද ඔබට ඇති තත්ත්වය වෙනස් කර ගැනීමට කුඩා හෝ වෙනස් අවස්ථාවක් තිබිය හැක.

මෙම උගුලෙන් ගොඩ ඒමට ඇති එකම මග නම්, "පාලනය කළ හැකි කුඩා දේවල්" (Control the controllable) වෙත අවධානය යොමු කිරීමයි. මුළු කන්දම එකවර ජය ගැනීමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, අද දින කළ හැකි ඉතාම කුඩා සාර්ථකත්වයක් ලබා ගැනීමෙන් මනසට නැවතත් "මටත් යමක් කළ හැක" යන විශ්වාසය (Self-Efficacy) ක්‍රමයෙන් ගොඩනඟා ගත හැක. අතීතයේ පරාජයන් ඔබේ අනාගතයේ සිරකරුවන් වීමට ඉඩ නොදීම ඔබේ අතේ ඇත.

සතුරෙකු මිතුරෙකු කරගැනීමේ මනෝවිද්‍යාත්මක රහස - බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් ආචරණය (The Benjamin Franklin Effect)අපට යමෙකු සමඟ ම...
12/08/2026

සතුරෙකු මිතුරෙකු කරගැනීමේ මනෝවිද්‍යාත්මක රහස - බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් ආචරණය (The Benjamin Franklin Effect)

අපට යමෙකු සමඟ මිත්‍ර වීමට අවශ්‍ය වූ විට, නැතහොත් යම් කිසි පුද්ගලයෙකු අප වෙත ආකර්ෂණය කර ගැනීමට උත්සාහ කරන විට, අප සාමාන්‍යයෙන් සහ ස්වභාවිකවම කරන්නේ කුමක්ද? අපි ඔවුන්ට උදව් කරන්නෙමු, ඔවුන්ට විවිධ තෑගි දෙමු, ඔවුන්ට ප්‍රශංසා කරන්නෙමු, නැතහොත් ඔවුන් වෙනුවෙන් අපේ කාලය සහ ශ්‍රමය කැප කරමින් ඔවුන්ට මූලිකත්වය දෙමු. මිනිසුන් වන අප සාමාන්‍යයෙන් විශ්වාස කරන්නේ යමෙකුට යහපතක් කිරීමෙන් අපට ඔවුන්ගේ ආදරය සහ මිත්‍රත්වය දිනාගත හැකි බවයි.

නමුත් මනෝවිද්‍යාව තුළ මීට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්, පුදුම සහගත සහ අපට බැලූ බැල්මට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස පෙනෙන න්‍යායක් පවතී. එය නම්, ඔබට යමෙකු මිතුරෙකු කරගැනීමට හෝ ඔබේ පක්ෂයට හරවා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, ඔහුට ඔබ උදව් කිරීම වෙනුවෙන්, ඔබට කුඩා උදව්වක් ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටීම වඩාත් බලවත් සහ සාර්ථක ක්‍රමය වන බවයි!

ඇමරිකාවේ ආරම්භක පියෙකු මෙන්ම විශිෂ්ඨ විද්‍යාඥයෙකු, දේශපාලනඥයෙකු සහ දාර්ශනිකයෙකු වූ බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් (Benjamin Franklin) විසින් සොයා ගන්නා ලද මෙම අපූරු මනෝවිද්‍යාත්මක සංසිද්ධිය "The Benjamin Franklin Effect" (බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් ආචරණය) ලෙස හැඳින්වේ.

මෙම අමුතු උපක්‍රමය මිනිස් මොළය සහ එහි හැසිරීම් රටාවන් තුළ ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේදැයි ගැඹුරින් සහ විස්තරාත්මකව විමසා බලමු.

1. බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් සහ ඔහුගේ දැඩි විරුද්ධවාදියාගේ ඓතිහාසික කතාව

මෙම සංසිද්ධිය පිටුපස ඇති සැබෑ සහ ඓතිහාසික සිදුවීම සිදු වූයේ 18 වන සියවසේදීය. බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් පෙන්සිල්වේනියා (Pennsylvania) අසම්බ්ලියේ සාමාජිකයෙකු සහ ලේකම්වරයෙකු ලෙස කටයුතු කරන සමයේ, ඔහුට එරෙහිව දැඩි ලෙස ක්‍රියා කළ, ඔහුව දේශපාලනිකව දැඩි ලෙස විවේචනය කළ බලවත් සහ උඩඟු ව්‍යවස්ථාදායක සාමාජිකයෙක් (Legislator) සිටියේය.

ෆ්‍රැක්ලින්ට අවශ්‍ය වූයේ මෙම දැඩි දේශපාලන සතුරා සමඟ සජීවීව හොඳ මිත්‍රත්වයක් ගොඩනඟා ගැනීමට සහ පවතින විරුද්ධත්වය මකා දැමීමටය. නමුත් ඔහු කිසිවිටෙකත් සාමාන්‍ය ක්‍රමයට ගොස් අර විරුද්ධවාදියාට කෝපි පානයකට ආරාධනා කළේවත්, ඔහුට උදව් කිරීමට ඉදිරිපත් වූයේවත් නැත.

ඒ වෙනුවට ෆ්‍රැක්ලින් කළේ මනෝවිද්‍යාත්මකව අතිශයින්ම බුද්ධිමත් වෙනස්ම දෙයකි:

ඔහුට ආරංචි විය, අර විරුද්ධවාදියා සතුව අතිශයින්ම දුර්ලභ, ඓතිහාසික සහ අගනා ග්‍රන්ථයක් (විශේෂ පුස්කොළ හෝ පොතක්) පවතින බවයි.

ෆ්‍රැක්ලින් ඔහුට ඉතා කාරුණික ලිපියක් යවමින් ඉල්ලා සිටියේ, "මට එම විශේෂ පුස්තකාල පොත කියවීම සඳහා දින කිහිපයකට මට ලබා දෙන ලෙසයි".

දේශපාලනිකව දැඩි ලෙස විරුද්ධ වුවද, පොතට තිබූ ගෞරවය සහ ෆ්‍රැක්ලින්ගේ ගෞරවනීය ඉල්ලීම නිසා අර පුද්ගලයා ෆ්‍රැක්ලින්ට එම දුර්ලභ පොත ලබා දුන්නේය.

ෆ්‍රැක්ලින් දින කිහිපයකට පසු එම පොත ඉතාමත් ප්‍රවේශමෙන් කියවා, තමාගේ කෘතඥතාව පුරවා ලියූ ස්තුති ලිපියක් සමඟ එය නැවත ඔහුටම භාර දුන්නේය.

මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ කුමක්ද? මීට පෙර ෆ්‍රැක්ලින්ට දැඩි ලෙස වෛර කළ, මුණගැසුණු විට කතා කිරීමට පවා අකමැති වූ එම පුද්ගලයා, ඊට පසු පාර්ලිමේන්තු සභාගැබේදී හමුවූ අවස්ථාවක ඉතා සුහදව කතා කළ අතර, පසුව ඔවුන් දෙදෙනා ජීවිත කාලය පුරාම හොඳම මිතුරන් බවට පත් විය. ෆ්‍රැක්ලින් පසුව සිය ස්වයංචරිතපූරණයේ (Autobiography) සඳහන් කළේ, "යමෙකු ඔබට වරක් කරුණාවන්ත වී ඇත්නම්, ඔහුට නැවත වරක් කරුණාවන්ත වීමට ඔබට වඩා පහසුය" යනුවෙනි.

2. මිනිස් මනස ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය සහ "සංජානන විසංවාදය" (Cognitive Dissonance)

මිනිසුන් වන අප සාමාන්‍යයෙන් සිතන්නේ, "අපි යමෙකුට ආදරය කරන නිසා හෝ කැමති නිසා, අපි ඔහුට උදව් කරන්නෙමු" කියාය. එය අපේ සාමාන්‍ය සිතුවිලි ක්‍රියාවලියයි. නමුත් බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් ආචරණය පෙන්වා දෙන්නේ මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට මිනිස් මොළය ක්‍රියාත්මක වන බවයි: අපි යමෙකුට උදව් කරන නිසා, අපේ මොළය ස්වභාවයෙන්ම සිතන්නට පටන් ගනී — "මම මේ මිනිසාට උදව් කළා නම්, අනිවාර්යයෙන්ම මම ඔහුට කැමතියි හෝ ඔහු හොඳ කෙනෙක් විය යුතුයි" කියාය.

මෙහිදී මොළය තුළ "සංජානන විසංවාදය" (Cognitive Dissonance) නම් ප්‍රබල මානසික ගැටුම ක්‍රියාත්මක වේ:

ඔබේ ක්‍රියාව: ඔබ යමෙකුට උදව් කළා (හෝ ඔහුගෙන් ගෞරවනීය ලෙස උදව්වක් ඉල්ලා සිටියා, එයින් ඔහුට ඔබව උදව් කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබුණා).

ඔබේ පෙර පැවති හැඟීම: ඔබ මීට පෙර ඔහුට එතරම් කැමැත්තක් නොදැක්විය හැකියි.

මොළයේ අභ්‍යන්තර ගැටුම: "මම මගේ විරුද්ධවාදියාට හෝ මම අකමැති කෙනෙකුට උදව් කළේ ඇයි? මම මගේ ප්‍රතිපත්තිවලට පටහැනිව ක්‍රියා කළේ ඇයි?" යන ගැටුම මොළය තුළ ඇති වේ.

මොළයේ විසඳුම: මෙම අභ්‍යන්තර පරස්පරතාව සහ මානසික පීඩනය විසඳා ගැනීම සඳහා, මොළය ස්වභාවිකවම එම පුද්ගලයා පිළිබඳව තබා තිබූ ඍණාත්මක ආකල්පය වෙනස් කරමින්, "නැහැ, ඔහු එතරම් නරක නෑ, ඇත්තටම ඔහු හොඳ කෙනෙක්, ඒකයි මම ඔහුට උදව් කළේ" කියා ස්වයං-සාධාරණීකරණය කරමින් මනස සකස් කර ගනී.

3. අපගේ දෛනික ජීවිතයේදී මෙම ආචරණය භාවිතා කරන්නේ කෙසේද?

මෙම මනෝවිද්‍යාත්මක උපක්‍රමය ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතයේ, අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ සහ පෞද්ගලික සබඳතාවල සාර්ථකත්වය සඳහා විශාල වශයෙන් යොදාගත හැක:

සේවා ස්ථානයේදී (Office Environment): ඔබට වැඩ කරන ස්ථානයේ ඔබ සමඟ එතරම් ලැදි නැති, දුරස්ථව සිටින හෝ ඔබ සමඟ තරඟකාරී ලෙස හැසිරෙන සගයකු සමඟ මිත්‍ර වීමට අවශ්‍ය නම්, ගොස් ඔහුට අනවශ්‍ය ලෙස ප්‍රශංසා කරනවා වෙනුවට, "මට මේ ව්‍යාපෘතියේදී මේ විශේෂිත ක්ෂේත්‍රය ගැන පොඩි උදව්වක් කරලා දෙන්න පුළුවන්ද? මම දන්නවා ඔයා මේ ගැන හොඳට දන්නවා කියලා" කියා ඔහුගෙන් කුඩා, පහසු උදව්වක් ඉල්ලන්න. ඔහුගේ විශේෂඥභාවය අගයමින් උදව්වක් ඉල්ලීමෙන් ඔහු තුළ ඔබ ගැන ඇති අගය සහ වැදගත්කම වැඩි වේ.

නව සබඳතාවලදී සහ විශ්වවිද්‍යාල ජීවිතයේදී: යම් පුද්ගලයෙකු සමඟ මිත්‍ර වීමට අවශ්‍ය වූ විට, ඔහුට සුළු උපකාරයක් (උදා: සටහනක් ලබා දීමක්, යම් තොරතුරක් අසා දැනගැනීමක්) ඉල්ලීම මඟින් සබඳතාවේ පවතින බාධක සහ පරතරය පහසුවෙන් බිඳ දමා ගත හැකිය.

"අපි යමෙකුට උදව් කරන්නේ ඔවුන්ට කැමති නිසා පමණක් නොවේ; අපි යමෙකුට උදව් කරන නිසා, අපි ඔවුන්ට කැමති වන්නෙමු."

බෙන්ජමින් ෆ්‍රැක්ලින් ආචරණය මඟින් අපට උගන්වන ගැඹුරු පාඩම එයයි. යමෙකු ඔබේ මිතුරෙකු කරගැනීමට අවශ්‍ය නම්, ඔහුට විශාල පරිත්‍යාග කිරීමට හෝ ඔබට අපහසු දේවල් කිරීමට අවශ්‍ය නැත; ඔහුට ඔබ වෙනුවෙන් කුඩා උදව්වක් කිරීමට හෝ ඔබේ ජීවිතයට දායකත්වයක් ලබා දීමට අවස්ථාවක් ලබා දීම ප්‍රමාණවත්ය. මිනිස් මනස ක්‍රියාත්මක වන්නේ එතරම් අපූරු, පරස්පර සහ පුදුම සහගත ආකාරයකිනි!

Address

Kandy

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when ඔබ දැන සිටියාද? Did You Know ? posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category