Nursing Training School Kandy

ආයුබෝවන් හැමෝටම!

ඔබත් රටට සේවය කරමින්, අනුන්ට උපකාර කරමින්, ගෞරවනීය වෘත්තියක නිරත වීමට සිහින දකිනවා නම් හෙද වෘත්තිය ඔබට කදිම අවස්ථාවක්. මම ශ්‍රී ලංකා රජයේ හෙදියක් විදිහට, මේ වෘත්තියට සම්බන්ධ වෙන්න කැමති අයට අවශ්‍ය මූලික තොරතුරු ටිකක් දෙන්නයි මේ ලිපිය ලියන්නේ.

මූලික සුදුසුකම්:

රජයේ හෙද පුහුණු පාසල් වලට ඇතුළත් වෙන්න නම් මූලික සුදුසුකම් කිහිපයක් සපුරාගන්න ඕනේ.

අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ (G.C.E. O/L): එකවර හෝ උපරිම විභාග වාර දෙකකදී සිංහල, ගණිතය, විද්‍යාව සහ ඉංග්‍රීසි යන විෂයයන්ට සාමාර්ථයක් සහිතව විභාගය සමත් විය යුතුයි.

අ.පො.ස. උසස් පෙළ (G.C.E. A/L): (ජීව විද්‍යා/සංයුක්ත ගණිතය/කෘෂි විද්‍යාව) ඕනෑම විෂය ධාරාවකින් අවම වශයෙන් විෂයයන් තුනක් සඳහා සාමාර්ථ ලබා තිබිය යුතුයි. විද්‍යා විෂය ධාරාව (ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව) හැදෑරූ අයට වැඩි අවස්ථාවක් ලැබෙනවා.

වයස: අයදුම්පත් කැඳවන දිනට අවම වශයෙන් වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ වී තිබිය යුතු අතර, අවුරුදු 28ට අඩු විය යුතුයි.

උස: අඩි 4 අඟල් 10ක් හෝ ඊට වැඩි විය යුතුයි.

අවිවාහක විය යුතුයි.

පුහුණුවට ඇතුළත් වන ආකාරය:

රජයේ හෙද පුහුණු පාසල් සඳහා ශිෂ්‍ය හෙදියන් බඳවාගන්නේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය මගින්. මේ සඳහා නිවේදන රජයේ ගැසට් පත්‍රයේ සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ නිල වෙබ් අඩවියේ පළ කරනවා. ඔබට පුහුණුව සඳහා අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීමට මේ නිවේදන ගැන අවධානයෙන් සිටිය යුතුයි.

තෝරාගත් අයදුම්කරුවන්ට සම්මුඛ පරීක්ෂණයක් සඳහා කැඳවීම් ලැබෙනවා.

පුහුණු කාලය සහ වෘත්තිය:

මෙය සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 3ක පුහුණු පාඨමාලාවක්. මේ කාලය තුළ ඔබට හෙද සේවය සඳහා අවශ්‍ය න්‍යායාත්මක සහ ප්‍රායෝගික දැනුම ලබා දෙනවා. පුහුණුව සාර්ථකව අවසන් කළ පසු, ඔබ ශ්‍රී ලංකා හෙද සභාවේ ලියාපදිංචි වී, රජයේ හෙද නිලධාරියෙකු ලෙස පත්වීම් ලබනවා.

හෙද වෘත්තිය කියන්නේ හුදෙක් රැකියාවක් නෙවෙයි, එය කැපවීම සහ කරුණාව අවශ්‍ය වන සේවයක්. මේ ගමනට එකතු වීමට බලාපොරොත්තු වන ඔබ සියලු දෙනාටම සුබ පතනවා!

-ස්තූතියි.-

දීර්ඝායුෂ සතුට සැනසුම නිරෝගී සුව පිරි
සුබ විශ්‍රාම දිවියක් වේවා ගුරුපියතුමණි❤️

කුරුණෑගල හෙද විදුහලේ ශෂික සොයුරාට ජීවිතය දිනන්නට අත්වැලක් වෙමු

ඔහු නමින් ශෂික දුලාජ් අධිකාරි. කුරුණෑගල හෙද විදුහලේ (NTS) 2021 කණ්ඩායමේ ඉගෙනුම ලබන, අනාගතයේ හෙද නිලධාරියෙකු ලෙස සේවය කිරීමට සිහින දකිමින් සිටින තරුණයෙක්.
නමුත් පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසයේ දිනක දේශනයක සිටියදී හදිසියේ ඇතිවූ උදරයේ සහ කොන්දේ වේදනාවක් සමඟ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් (SOB) ඔහුගේ මුළු ජීවිතයම වෙනස් කළා. මූලික පරීක්ෂණවලින් පසුව මහනුවර රෝහලට මාරු කර යැවූ ඔහුට, වසා ගැටිති ආශ්‍රිත පිළිකා තත්ත්වයක් වන ALK + Anaplastic Large Cell Lymphoma වැළදී ඇති බව තහවුරු වුණා.

දැනට මහනුවර රෝහලේ විශේෂඥ වෛද්‍ය නිලූපුලී ඩී. ගුණරත්න මැතිණියගේ අධීක්ෂණය යටතේ ප්‍රතිකාර ලබන ශෂිකට, මෙම රෝගී තත්ත්වය පාලනය කර සුවය ලැබීමට නම් Brentuximab Vedotin නම් ඖෂධය ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වා ගත යුතුව තිබෙනවා.

වෛද්‍ය නිර්දේශය වී ඇත්තේ මෙය අනිවාර්යයෙන්ම Chemo වාර 4ක් හෝ 6ක් ලබා දිය යුතු බවයි. එක් මාත්‍රාවක් (Vial) ලක්ෂ 5.60ක් පමණ වන අතර, දැනට නියම කර ඇති මාත්‍රා (Vials 8ක්) සදහා රුපියල් ලක්ෂ 45ක ( 4.5 Million) පමණ විශාල මුදලක් අවශ්‍ය වී තිබෙනවා. සති 3කට වරක් ලබා දෙන මෙම ප්‍රතිකාරය සඳහා මෙතරම් කෙටි කාලයක් තුළ මේතරම් විශාල මුදලක් සොයා ගැනීම ඔහුගේ පවුලේ අයට දරාගත නොහැකි බරක්.

හෙද සොහොයුරෙක් ලෙස ඔහු වෙනුවෙන් කුරුණෑගල හෙද විදුහලේ විද්‍යාර්ථයින් සහ සුබසාධක සංගමය උපරිමයෙන් කැපවී සිටිනවා. එහෙත් ශෂිකව බේරාගන්නට උදව් ලබා දිය හැකිනම් ඔබේ දයාබර දෑතත් අපට ශක්තියක්.

ඔබට හැකි අයුරින් පහත ගිණුම් අංකයට ආධාරයක් ලබා දී ඔහුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට දායක වන්නට කාරුණික වන්න.

බැංකු විස්තර:

නම: A.A. ශෂික දුලාජ් අධිකාරි (A.A. Shashika Dulaj Adhikari)
බැංකුව: මහජන බැංකුව (People's Bank) - අලව්ව ශාඛාව
ගිණුම් අංකය: 149200150048611
(ඔබට මුදලින් ආධාර කළ නොහැකි නම්, මෙය Share කර හෝ තවත් අයෙකුට දැනුම් දෙන්න)

වැඩිදුර විස්තර තහවුරු කරගැනීම සඳහා කුරුණෑගල හෙද විදුහල - 037 2222198
Mr.pathum - 760814881
Mr.charuka - 714100961

ස්තූතියි ❤️

මේක පටන් ගත්තේ හරිම පොඩියට 😓
කෑම වේල මඟ ඇරුණා.💔
වේදනාව හංගගෙන හිනාවුණා.😊
"තව එක ෂිෆ්ට් එකයිනේ" කියලා මටම කියාගත්තා.🥺
මම ඇද වැටුණේ නෑ.😊
ලොකු සමුගැනීම් තිබුණෙත් නෑ.
වුණේ එකම දෙයයි,
මගේ ආත්මයේ කෑලි, ඒ රෝගීන්ගේ කාමරවල නතර වුණා.💔

මම හිස්ව ඉඳගෙනත්, අනුන්ට දෙන්න පුරුදු වුණා.❤️
මගේ බලාපොරොත්තු ගිලිහෙද්දිත්,😊
අනිත් අය ගැන ආදරෙන් බලන්න පුරුදු වුණා.🥺
එයාලා ඒකට කිව්වේ "දරාගැනීමේ හැකියාව"❤️ කියලා.
මම ඒකට කිව්වේ "මැරී නොමැරී ජීවත් වීම" කියලා.
ඒත් ජීවත් වෙන්න කරන ඒ සටනටත්, වන්දියක් ගෙවන්න වෙනවා.

මම අළු වෙලා ගියේ නෑ.
මගේ ලේ හෙමින් හිඳුණා.💔
ඒත් කවුරුත් ඒක දැක්කේ නෑ,
මොකද මම වැඩ කරන එක නැවැත්තුවේ නැති නිසා.❤️😊

නොමැරී මැරුනත්,
බලාපොරුත්තු පුරෝගෙන
එයාලා බලාගෙන ඉන්නවා.❤️
අපි එනකන්❤️

ඉතිං අපි හැමදාම ඔයාලා ළඟ ඉන්නවා..❤️
Darshi Upeksha

ස්තූතියි
හෙදියකගේ දිනපොත
⚠️ අවසරයකින් තොරව කිසිඳු අයුරකින් උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.

ඔයත් දැකලා ඇති නහයෙන් බටයක් දාපු රෝගීන්. සමහරවිට එයාට අංශභාගය හැදිලා වෙන්න පුලුවන්, නැතනම් රෝහලේ අසිහි තත්වයෙන් ඉන්න පුලුවන්, කෘතීම ශ්වසන ආධාරකයක ඉන්න පුලුවන්.
අද අපි බලමු මේ නහයෙන් දාන බටෙන් මොනවද කරන්න පුලුවන් කියලා.🤷‍♂️

"නහයෙන් දාපු බටෙන් කෑම දෙන්න පුලුවන්ද?" යන්න බොහෝ දෙනෙකුට ඇති ගැටලුවකි.

පිළිතුර "ඔව්".

මෙය වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී Nasogastric Tube (NG Tube) ලෙස හඳුන්වයි. මෙය හුදෙක් බටයක් නොව, රෝගියෙකුගේ ජීවිතය රැකගැනීමට උපකාරී වන ඉතා වැදගත් වෛද්‍ය උපකරණයකි.

මේ ඒ පිළිබඳව කෙරෙන සරල විස්තර කිරීමක් 😊 අපැහැදිලි තැනක් ඇත්නම් පහළින් comment එකක් දාන්න.

💁‍♀️ මොකක්ද මේ NG Tube එකක් කියන්නේ?

මෙය මෘදු ප්ලාස්ටික් හෝ සිලිකන් (Silicone) ද්‍රව්‍යයකින් සාදන ලද නම්‍යශීලී බටයකි. එය රෝගියාගේ නාසය (Nose) හරහා ඇතුළු කර, උගුර සහ අන්නශ්‍රෝතය (Esophagus) දිගේ ආමාශය (Stomach) දක්වා යවනු ලැබේ.

💁‍♀️ ඇයි NG Tube එකක් දාන්නේ?
ප්‍රධානම අරමුණ වන්නේ රෝගියාට අවශ්‍ය පෝෂණය සහ ඖෂධ ලබා දීමයි. සාමාන්‍ය විදියට කටින් ආහාර ගැනීමට නොහැකි අවස්ථා වලදී මෙය භාවිතා කරයි.

👉 ගිලීමේ අපහසුතා (Dysphagia)

- ආඝාතය (Stroke) වැනි තත්ත්ව නිසා ගිලීමේ හැකියාව අඩුවීම.
- සිහිසුන් රෝගීන් : දැඩි සත්කාර ඒකකවල සිටින හෝ සිහිය නොමැති රෝගීන්ට පෝෂණය ලබා දීමට.
- මුඛයේ හෝ උගුරේ සැත්කම්: කටින් ආහාර ගැනීම තුවාල සුව වීමට බාධාවක් වන විට.
- ආමාශය සේදීමට (Gastric Lavage): වස විසක් ශරීරගත වූ විට ආමාශය පිරිසිදු කිරීමට.
- වාතය හෝ දියර ඉවත් කිරීමට: බඩවැල් හිරවීමක් (Intestinal obstruction) වැනි අවස්ථාවක ආමාශයේ එකතු වන වාතය හෝ අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කර පීඩනය අඩු කිරීමට.

💁‍♀️ NG Tube වර්ග සහ ප්‍රමාණ (Sizes & Types)

NG Tube එකම ප්‍රමාණයකින් එන්නේ නැත. රෝගියාගේ වයස සහ අවශ්‍යතාවය මත ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. මෙම ප්‍රමාණය මනින්නේ "French" (Fr) නම් ඒකකයෙනි. බටයේ අග ඇති කෙළවරේ පාට අනුව මෙය පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක.

👉 Fr 16 (තැඹිලි පාට): වැඩිහිටියන් සඳහා බහුලවම භාවිතා වේ.
👉 Fr 14 (කොළ පාට): තරමක් කුඩා ප්‍රමාණයකි.
👉 Fr 12 (සුදු පාට): ළමුන් හෝ සිහින් බට අවශ්‍ය අයට.
👉 Fr 6/8: කුඩා දරුවන් සහ බිළිඳුන් සඳහා.

💁‍♀️ ඇයි එක එක Size වලින් තියෙන්නේ?

අපි ලබා දෙන ආහාර දියරයේ ඝනකම (Thickness) සහ රෝගියාගේ නාසයේ ඉඩ ප්‍රමාණය මත මෙය තීරණය කරයි.

🔴 වර්ග

👉 Ryle’s Tube
- මෙය පොදුවේ රෝහල් වල භාවිතා වන ප්ලාස්ටික් බටයයි. කෙටි කාලීන භාවිතයට සුදුසුයි.
👉 Silicone Tube
දීර්ඝ කාලයක් (මාසයක් පමණ) තබා ගැනීමට අවශ්‍ය වූ විට භාවිතා කරන මෘදු බට වර්ගයකි.

💁‍♀️ බටයෙන් කන කෑම කොහෙටද යන්නේ?

අපි කටින් කන කෑම ගමන් කරන මාර්ගයේම (අන්නශ්‍රෝතය දිගේ) ගොස් කෙලින්ම ආමාශයට (Stomach) වැටේ. වෙනසකට ඇත්තේ එය මුඛය සහ දිව මඟ හැර යාම පමණි. එතැන් සිට සාමාන්‍ය පරිදි ජීරණය වීම සිදුවේ.

💁‍♀️රෝගියාට එහි රසක් දැනෙනවද?

නැත. රස දැනෙන්නේ දිවටයි. මෙම බටය මගින් ආහාර කෙලින්ම ආමාශයට යවන නිසා රෝගියාට ආහාරයේ රසක් නොදැනේ. නමුත් ආහාරයේ සුවඳ ඔවුන්ට දැනිය හැක. මෙය සමහර විට රෝගියාට මානසිකව අසීරු විය හැක.

💁‍♀️ මෙමගින් ලබා දිය හැකි දේවල් මොනවාද?

ඝන ආහාර ලබා දිය නොහැක. සියල්ල දියර හෝ ඉතා හොඳින් බ්ලෙන්ඩර් කළ (Blended) ආහාර විය යුතුය.
👉 දියර කිරි, කැඳ වර්ග.
👉 හොඳින් තම්බා බ්ලෙන්ඩර් කර පෙරාගත් බත් සහ එළවළු මිශ්‍රණ.
👉 ජලය සහ පලතුරු යුෂ.
👉 දියර කරන ලද හෝ කුඩු කරන ලද ඖෂධ.

💁‍♀️ නාසයෙන් බටයක් / NG Tube දැමීමේ වාසි (Benefits)

👉 ජීවිතය රැකගැනීම
ආහාර ගත නොහැකි රෝගීන් මන්දපෝෂණයෙන් (Malnutrition) මිය යාම වළක්වයි.
👉 පහසුයි
සිහිසුන් රෝගියෙකුට වුවද ආරක්ෂිතව ඖෂධ සහ ආහාර ලබා දිය හැක.
👉 වේදනාවක් නැත
බටය දාන අවස්ථාවේ සුළු අපහසුතාවක් තිබුණද, පසුව ආහාර දෙන විට වේදනාවක් නැත.

💁‍♀️ ඇති විය හැකි අතුරු ආබාධ

👉 පෙනහළු වලට ආහාර යාම (Aspiration)
මෙය ඉතාම භයානකයි. බටය හරි තැන (ආමාශයේ) නොතිබුණහොත් හෝ රෝගියා වමනය කළහොත් ආහාර පෙනහළු වලට ගොස් නියුමෝනියාව (Aspiration Pneumonia) ඇති විය හැක.
👉 නාසය තුවාල වීම
දිගු කලක් එකම නාස් පුඩුවක බටය තිබීමෙන් තුවාල විය හැක.
👉 බටය අවහිර වීම
බෙහෙත් හෝ ආහාර කැබලි හිරවීම.

💁‍♀️ NG Tube එකක් නොදාන අවස්ථා (Contraindications)
සමහර රෝගීන්ට මෙම බටය දැමීම සුදුසු නැත.

👉 හිස්කබලේ පහළ කොටස බිඳී ඇති විට (Basal skull fracture): බටය මොළයට යාමේ අවදානමක් ඇත.
👉 මුහුණේ දැඩි අනතුරු (Severe facial trauma).
👉 අන්නශ්‍රෝතයේ ලේ ගැලීම් (Esophageal varices)- බටය වැදීමෙන් ලේ ගැලීම වැඩි විය හැක.

Nasogastric Tube එකක් යනු බටයක් විතරක්ම නෙවෙයි , රෝගියෙකුගේ පෝෂණ අවශ්‍යතා සපුරාලමින් සුවය ලැබීමට පාලමක් වන වෛද්‍යමය ක්‍රමවේදයකි.

එය නිවැරදිව භාවිතා කිරීමෙන් සහ නිසි පරිදි පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙන් රෝගියාට විශාල සහනයක් ලබා ගත හැක.

ගොඩක් වෙලාවට ගෙදර මේ වගේ කෙනෙක් ඉන්නවා නම්, බලාගන්න එක ලේසි දෙයක් නෙවෙයි. අපි බලමු
නිවසේදී නාසයෙන් ආමාශයට දැමූ බටයක් (NG Tube - Nasogastric Tube) හරහා රෝගියෙකුට ආහාර ලබා දීම ඉතා ප්‍රවේශමෙන් හා පිරිසිදුව කරන්නේ කොහොමද කියලා.

රෝගියාගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පහත පියවර අනුගමනය කරන්න.

1. අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සූදානම් කරගැනීම
ආහාර දීමට පෙර පහත දේවල් ලඟින් තබා ගන්න.
👉 වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව සකස් කරගත් දියරමය ආහාරය. (මෙය හොඳින් බ්ලෙන්ඩර් කර පෙරණයකින් පෙරාගත් අධික ශීතල නොවන අධික රස්නය නොමැති ද්‍රාවණයක් විය යුතුය)

👉 මිලි ලීටර් 50 (50ml) හෝ 60 (60ml) පෝෂණ සිරින්ජයක් (Feeding Syringe).

👉 පිරිසිදු ජලය කෝප්පයක් (කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින - මද උණුසුම් නම් වඩාත් සුදුසුයි).

👉 පිරිසිදු රෙදි කැබැල්ලක් හෝ ටිෂූ (රෝගියාගේ ඇඳුම් ආරක්ෂා කිරීමට).

👉 අත් සේදීමට සබන් හෝ Hand sanitizer.

2. රෝගියා සූදානම් කිරීම (ඉතා වැදගත් පියවරකි)

👉 රෝගියාව හාන්සි කර ආහාර ලබා දීමෙන් වලකින්න. රෝගියා ඇඳ මත වාඩි කරවන්න හෝ ඇඳේ හිස කොටස අංශක 45ක් (45 degrees) පමණ ඉහලට ඔසවා තබන්න. (මෙය ආහාර පෙනහළු වලට යාම හෙවත් Aspiration වලක්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ).

👉 ඔබේ අත් සබන් යොදා හොඳින් පිරිසිදු කරගන්න.

3. බටය නියමිත ස්ථානයේ ඇති බව තහවුරු කරගැනීම (Check Placement)

සෑම වේලකම ආහාර දීමට පෙර මෙය කළ යුතුය.

👉 බටය පිටතට පැමිණ හෝ ඇදීමකට ලක්ව ඇත්දැයි බලන්න. නාසය අසල අලවා ඇති ප්ලාස්ටරය ගැලවී ඇත්නම් එය නැවත අලවන්න.

👉 හිස් සිරින්ජය බටයට සවිකර, එයින් හෙමින් ආපස්සට අදින්න (Aspirate). එවිට ආමාශයික යුෂ (Gastric content) හෝ කලින් දුන් ආහාර කොටස් බටය දිගේ සිරින්ජයට එනවාදැයි බලන්න. එසේ එන්නේ නම් බටය නිවැරදිව ආමාශයේ ඇත.

👉 තව දුරටත් පරීක්ශා කිරීම අවශ්‍ය නම් සිරිංජරයට වාතය 20ml ක් පමණ පුරවා එය බටයට සවිකර රෝගියාගේ ආමාශයේ මැද සිට වම්පැත්තට මදක් බරව අත තබා එක්වරම වාතය සිරිංජරයෙන් ඇතුල් කරන විට එය අතට දැනේනම් එය නිවැරදිව ස්ථානගත වී ඇති බව දැනගත හැකිය.

👉 එසේ දියර කිසිවක් නොඑයි නම්, හෝ රෝගියාට කැස්සක්/හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් ඇත්නම් ආහාර දීමෙන් වලකින්න. වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ගන්න.

4. ආහාර ලබා දෙන ආකාරය (පියවරෙන් පියවර)

👉 සිරිංජරයේ පිස්ටනය ඉවත් කරන්න.

👉 බටය නැවීම - සිරින්ජය සවි කිරීමට පෙර බටයේ අග කොටස අතින් මිරිකා නවා ගන්න (Kink the tube). මෙය බටය දිගේ වාතය ආමාශයට යාම වලක්වයි.
👉 සිරින්ජය බටයට සවි කරන්න.

👉 ඉන්පසු සිරිංජරයට හොඳින් බ්ලෙන්ඩ් කර පෙරාගත් ආහාර සිරිංජරයට පුරවා ගන්න.මතක තියාගන්න තවමත් ඔයා අතින් බටය නවාගෙන තමයි ඉන්නේ.

👉 සිරිංජරයට ආහාර පුරවාගත් පසු නවාගෙන සිටි බටය අත හරින්න.

👉 එහි ඇති ද්‍රාවණය උකු ද්‍රාවණයක් නම් සිරිංජරයේ ඇති කුඩා සිදුර මඟින් එය ගමන් නොකළ හැකිය. එවිට පිස්ටනය ආධාර කරගන්න. එය තදින් තල්ලු නොකරන්න. ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් (Gravity) සෙමින් ආහාර පහළට බැසීමට ඉඩ දෙන්න. සිරින්ජය රෝගියාගේ නාසයේ මට්ටමට වඩා අඟල් 6-12ක් පමණ ඉහළින් අල්ලාගෙන සිටින්න.
( ඉතා වේගයෙන් ආහාර ලබා දීමෙන් රෝගියාට වමනය ඇති විය හැක.)

👉 සිරින්ජය හිස් වීමට ඔන්න මෙන්න තිබියදී නැවත බටය නවා (Kink), සිරින්ජය ගලවා නැවත ආහාර පුරවාගෙන සවි කරන්න. (සිරින්ජය සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් වීමට ඉඩ නොදෙන්න, එවිට වාතය ඇතුල් විය හැක).

5. පිරිසිදු කිරීම (Flushing)

👉 නියමිත ආහාර ප්‍රමාණය දී අවසන් වූ පසු, බටය තුල ආහාර කොටස් ඉතිරි වී බටය අවහිර වීම වැලැක්වීමට පිරිසිදු ජලය මිලි ලීටර් 30-50ක් පමණ යවන්න (Flush කරන්න).
👉 බටයේ පියන (Cap) හොඳින් වසන්න.

6. ආහාර දීමෙන් පසුව

a. ඉරියව්ව පවත්වා ගැනීම
ආහාර ලබා දී අවසන් වූ වහාම රෝගියාව දිගා කරවන්න එපා. අවම වශයෙන් විනාඩි 30ක් - 60ක් වත් රෝගියාව වාඩි කරවා හෝ ඇඳේ හිස කොටස ඔසවා තබන්න.හැකි නම්. මෙය වමනය යාම සහ එම වමනය පෙනහළු වලට යාම (Aspiration pneumonia) වලක්වයි.

b. භාවිතා කළ සිරින්ජ සහ කෝප්ප හොඳින් සෝදා වේලෙන්නට තබන්න.

🔴 විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

👉 රෝගියාට කැස්සක් ඇති වේ නම්, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් හෝ රෝගියා නිල් පැහැ ගැන්වේ නම් වහාම ආහාර දීම නවත්වා රෝගියාව රෝහල් ගත කරන්න.
👉 වමනය යයි නම් ආහාර දීම නවතා වෛද්‍ය උපදෙස් ගන්න.
👉 ආහාරය ඕනෑවට වඩා දියර හෝ ඕනෑවට වඩා ඝන නොවිය යුතුය. බ්ලෙන්ඩර් කර පෙරාගත් ආහාර හෝ නිර්දේශිත පිටි වර්ග පමණක් භාවිතා කරන්න.
👉 ලබා දෙන ප්‍රමාණය වරකට 250ml - 300ml වලට වඩා වැඩි නොවිය යුතුය.(මෙය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට රෝග තත්වය මත වෙනස් විය හැකිය)

මේ පිළිබඳ ඔබට යම්කිසි ගැටළුවක් ඇත්නම් පහලින් comment එකක් දාගෙන යන්න.

ස්තූතියි
හෙදියකගේ දිනපොත

⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.


#හෙදියකගේදිනපොත

"තාත්තට අඩුම තරමින් මාව වත් අදුරගන්න බැරි උනා.. ඇයි එයාට එහෙම වුනේ කියලා මට තාම හිතාගන්න බෑ මිස්?"

💁‍♀⚠️️එක්වරම ඇතිවන ව්‍යාකූල බව (Sudden Confusion) ගැන ඔබ අනිවාර්යයෙන් දැන සිටිය යුතු කරුණු කිහිපයක්.

හොඳින් කතා බහ කරමින් සිටි අයෙකු හෝ සාමාන්‍ය පරිදි සිටි අයෙකු එක්වරම අමුතු ලෙස හැසිරීමට පටන් ගැනීම, තමා සිටින්නේ කොහේදැයි නොදැන සිටීම හෝ අසල සිටින අයව හඳුනා නොගැනීම වැනි තත්වයන් ඔබ දැක තිබේද? මෙය වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව Delirium හෝ Sudden Confusion ලෙස හඳුන්වයි.

මෙය නිකම්ම ඇතිවන තත්වයක් නොවේ,
මෙය ශරීරය තුළ සිදුවන බරපතල වෙනස්කමක් නිසා මොළයට බලපෑම් ඇති වීමෙන් සිදුවන්නකි.

💁‍♀️ මොළය මෙලෙස ව්‍යාකූල වීමට (Confusion) බලපාන ප්‍රධාන හේතු 6ක් !

1. ආසාදන තත්වයන් (Infections)

විශේෂයෙන්ම වයස්ගත පුද්ගලයින්ට මෙය බහුලව බලපායි. ශරීරයේ උණ ගතියක් පිටතට නොපෙනුනත්, ශරීරය අතුළත ඇති ආසාදනයක් නිසා සිහිය වෙනස් විය හැක.
👉 මුත්‍රා ආසාදන (UTI) - වයස්ගත අයගේ සිහිය වෙනස් වීමට ප්‍රධානතම හේතුවකි.
👉 නියුමෝනියාව (Pneumonia) -පෙණහලු ආසාදන.
👉 ලේ විෂ වීම (Sepsis).

2. රුධිරයේ සීනි මට්ටම වෙනස් වීම (Blood Sugar Issues)
👉 Hypoglycemia (සීනි අඩුවීම) - දියවැඩියා රෝගියෙකුගේ සීනි මට්ටම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පහත වැටීම ඉතා භයානකයි. මෙහිදී රෝගියාට නිදිමත ගතියක්, දහඩිය දැමීමක් සහ ව්‍යාකූල බවක් ඇති විය හැක.
👉 සීනි මට්ටම පමණට වඩා ඉහළ යාමද (Hyperglycemia) මෙයට හේතු විය හැක.

3. ඔක්සිජන් අඩුවීම (Hypoxia)
මොළයට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් නොලැබෙන විට මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල වේ.
👉 ඇදුම (Asthma) හෝ පෙනහළු රෝග (COPD) උත්සන්න වීම.
👉 හෘදයාබාධ (Heart Attack) හෝ හෘදයේ ක්‍රියාකාරිත්වය දුර්වල වීම.

4. ඖෂධ සහ විෂවීම් (Medications & Toxins)
👉 සමහර වේදනා නාශක ඖෂධ, නිදි පෙති හෝ මානසික රෝග සඳහා ලබා දෙන ඖෂධ වල අතුරු ආබාධ.
👉 දිගින් දිගටම මත්පැන් පානය කළ පුද්ගලයෙකු එක්වරම මත්පැන් පානය නතර කිරීම (Alcohol Withdrawal).
👉 වස විෂ ශරීරගත වීම.

5. විජලනය සහ ලවණ වෙනස්වීම් (Dehydration & Electrolyte Imbalance)
👉 ශරීරයේ ජලය අඩුවීම සහ සෝඩියම් (Sodium), පොටෑසියම් (Potassium) වැනි ලවණ වර්ගවල සමතුලිතතාවය බිඳ වැටීම මොළයට සෘජුවම බලපායි. වමනය, පාචනය හෝ ප්‍රමාණවත් තරම් ජලය පානය නොකිරීම මීට හේතු වේ.

6. හිසට සිදුවන අනතුරු සහ මොළය ආශ්‍රිත රෝග
👉 හිසට පහරක් වැදී මොළය තුළ ලේ ගැලීමක් සිදුවීම.
👉 අංශභාගය (Stroke) තත්වයක් ඇතිවීම.
👉 මොළයේ ගෙඩි (Brain Tumors) හෝ මොළයේ උණ (Meningitis/Encephalitis).

💁‍♀️ හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? (රෝග ලක්ෂණ)

👉 වේලාව, දිනය හෝ තමා සිටින ස්ථානය අමතක වීම (Disorientation) - ඔයා හැසීරීම අමුතුයි කියලා දකිනවානම්, එයාගෙන් අහන්න ඔයාට අද දවස මතකද? දැන් වෙලාව කීයද ? ඔයා දැන් ඉන්නේ කොහෙද වගේ හරියට උත්තර දෙන්න පුලුවන් ප්‍රශ්න. ඒත් එයා ඒ කියන ඒවට දෙන උත්තර වෙනස් නම් එයාට මේ කලින් කියපු දේවල් වලින් එකක් වෙන්නත් පුලුවන්.

👉 අදාළ නොවන දේවල් පැවසීම හෝ කියවීම - අපි අහන දේට නෙවෙයි එයා උත්තර දෙන්නෙ. යන්නේ කොහෙද ඇහුවොත් මල්ලේ පොල් වගේ උත්තර හම්බවෙන්නේ මේ වගේ වෙලාවට 😁

👉 අධික ලෙස කලබල වීම හෝ අධික ලෙස නිදිමත ස්වභාවයක් පෙන්වීම - එයා ගොඩක් කලබලයි. ඉස්සර වගේ පිළිවෙලට වැඩක් කරන්නේ නෑ. එයා මොනවද කරන්නේ කියලා එයාට තේරුම් ගන්නත් ටිකක් වෙලා යනවා. එහෙම නැත්නම් කලින් දවස් වල හොඳට ක්‍රියාශීලීව හිටපු කෙනා දැන් හොඳටම නිදිබර වෙලා වගේ ඉන්නේ.

👉 තම සමීපතමයන්ව හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වීම. - සමහරවෙලාවට එයාට ඔයාව අදුරගන්න බැරි වෙනවා. එයාගේ ළමයිව අම්මව , තාත්තව වුනත් හඳුනාගන්න බැරි වෙනවා.

👉 මායාවන් පෙනීම (Hallucinations) - එයා , ඔයාට පේන්නේ නැති දේවල් දකිනවා. " අර අතන මනුස්සයෝ දෙන්නෙක් ඔයා දිහා බලාගෙන ඉන්නවා, මොනවා හරි හොරකම් කරන්නද දන් නෑ" මේ වගේ දේවල් වුනත් කියන්න පුලුවන්. අපිට වුනත් මේ කියන්නේ ඇත්ත වෙන්න ඇති කියලා හිතෙන අවස්ථා තියෙනවා. හැබැයි මේ හොල්මන් හරි යක්ශාවේස වෙලා හරි වෙන දෙයක් නෙවෙයි. ඒ නිසා අනිවාර්යයෙන් මේ වගේ වෙනසක් දැකපු ගමන් එයාව රෝහල් ගත කරන්න ඉක්මන් කරන්න.

💁‍♀️ ඔබ කල යුත්තේ කුමක්ද?

මෙය නිවසේදී ප්‍රතිකාර කළ හැකි තත්වයක් නොවේ. රෝගියාගේ මෙම හැසිරීමට හේතුව සොයා ප්‍රතිකාර කල හැක්කේ රෝහලක් තුළදී පමණි.
👉 වහාම රෝහල් ගත කරන්න - මෙය හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය අවස්ථාවකි.
👉 සීනි මට්ටම පරීක්ෂා කරන්න - නිවසේදී ග්ලූකෝමීටරයක් (Glucometer) තිබේ නම් රුධිරයේ සීනි මට්ටම පරීක්ෂා කර බලන්න.
👉 රෝගියා ඇඳෙන් වැටීම හෝ ඇවිද ගොස් අනතුරක් කරගැනීම වැළැක්වීමට ඔවුන් අසලින්ම රැඳී සිටින්න.
👉 රෝගියා ලබා ගන්නා ඖෂධ සහ අවසන් වරට ආහාර ගත් වේලාව වැනි තොරතුරු වෛද්‍යවරයාට ලබා දීමට සූදානම් වන්න.

ඔබේ ආච්චි හෝ සීයා එක්වරම අමුතු ලෙස හැසිරෙයි නම්, එය "වයසට ගිය නිසා" යැයි සිතා නොසලකා නොහරින්න. එය සරල මුත්‍රා ආසාදනයක් හෝ ලවණ ඌනතාවයක් නිසා විය හැකි අතර, නිසි ප්‍රතිකාර මගින් ඔවුන්ව නැවත යථා තත්වයට පත් කළ හැක.

මෙම ලිපිය සමාජ දැනුවත් කිරීම උදෙසා පලකරන ලද්දකි. හදිසි රෝගී තත්වයකදී ළඟම ඇති රෝහල වෙත යොමු වන්න.

ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත

⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.

​

මොකක්ද මේ රෝගියාගේ "කටින් දාන බටේ"? (Endotracheal Intubation) 😊❤️

​රෝහලක දැඩි සත්කාර ඒකකයක (ICU) හෝ හදිසි අනතුරු අංශයක ප්‍රතිකාර ලබන රෝගියෙක්ව බලන්න ගියහම, හුඟක් වෙලාවට අපි දකින දෙයක් තමයි රෝගියාගේ කටින් දාලා තියෙන ප්ලාස්ටික් බටය.

මේක දකින හුඟක් අයට ලොකු බයක් වගේම ප්‍රශ්න ගොඩක් ඇති වෙනවා. ඇත්තටම මොකක්ද මේ කරන්නේ?
​වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී අපි මේකට කියන්නේ Endotracheal Intubation කියලා. මං මේක ගැන ඔයාලට ඇතිවෙන පුංචි පුංචි ප්‍රශ්න ගැන තමයි කියන්න යන්නේ අද. සරලවම කිව්වොත්, රෝගියාට තනිවම හුස්ම ගන්න බැරි අවස්ථාවක, පෙනහලු කරා ඔක්සිජන් ගෙනියන්න කෘතිමව ස්වසන මාර්ගයක් සකස් කිරීමක් තමයි මෙතනදි වෙන්නේ.

​🔴 ඇයි මෙහෙම බටයක් දාන්නේ?
​මේක වෛද්‍යවරුන් කරන්නේ අත්‍යවශ්‍යම ජීවිතාරක්ෂක හේතුන් මතයි.

​පෙනහලු අක්‍රිය වීම - නියුමෝනියාව වැනි තත්ත්ව හෝ හදිසි අනතුරු නිසා පෙනහලුවලට අවශ්‍ය තරම් ඔක්සිජන් ශරීරයට ගන්න බැරි වූ විට.

​සිහිය නොමැති වීම - මොළයට හානි වීමක් හෝ වෙනත් රෝගී තත්ත්වයක් නිසා රෝගියාට පූර්ණ සිහිය නැති වූ විට, ස්වසන මාර්ගය අවහිර නොවී තබා ගැනීමට.

​ශල්‍යකර්ම සඳහා -විශාල සැත්කම් (Major Surgeries) කරන අතරතුර රෝගියාව සිහි නැති කරන නිසා (General Anesthesia), යන්ත්‍රයක් මගින් හුස්ම ලබා දීමට.

( 👆මේ ගැන මං ලිපියක් කලින් ලියලා තියෙන නිසා ලොකුවට විස්තර කරන්නේ නෑ)

​🔴 මේ බටේ දාද්දි රෝගියාට රිදෙනවද?

​නැහැ. මේ බටය දාන්න කලින් රෝගියාව සම්පූර්ණයෙන්ම නිද්‍රා තත්ත්වයට පත් කරනවා (Sedation) හෝ නිර්වින්දනය කරනවා. ඒ වගේම මාංශ පේශි බුරුල් කරන ඖෂධ ලබා දෙනවා. ඒ නිසා බටය දාන අවස්ථාවේදී රෝගියාට වේදනාවක් දැනෙන්නේවත්, ඒ ගැන මතකයක් තියෙන්නේවත් නැහැ.


​🔴 බටේ දැම්මට පස්සේ හුස්ම ගන්නේ කොහොමද?

​මේ බටය දැම්මා කියන්නේ රෝගියාට තනිවම හුස්ම ගන්න අමාරුයි කියන එකනේ. ඒ නිසා මේ බටයේ එළියට තියෙන කෙළවර Ventilator (ස්වසන ආධාරක යන්ත්‍රය) එකකට සම්බන්ධ කරනවා. රෝගියාට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය සහ හුස්ම ගන්නා වේගය තීරණය කරන්නේ සහ පාලනය කරන්නේ මේ මැෂින් එක මගින්. මැෂින් එකෙන් පෙනහලු පිම්බීම සිදු කරනවා.

​🔴 එතකොට රෝගියා කෑම කන්නේ කොහොමද?

​කටින් මේ වගේ බටයක් දාලා තියෙනකොට රෝගියාට කටින් කෑම කන්න හෝ වතුර බොන්න බැහැ. ඒ නිසා පෝෂණය ලබා දීමට ක්‍රම දෙකක් භාවිතා කරනවා.

💁‍♀️ එකක් තමයි නාසය හරහා හෝ මුඛයෙන් ආමාශයට යොමු කළ සිහින් බටයක් මගින් දියර ආහාර ලබා දීම. මේ වගේ වෙලාවට අපි හොඳ පෝශණය තියෙන ආහාර තමයි රෝගියාට දෙන්න ඕන. ඒවා හොඳට blender කරලා පෙරලා තමයි අර පුංචි බටෙන් බඩ ඇතුලට යවන්නේ. ඒ වෙලාවට රෝගියාට රසයක් දැනෙන්නේ නෑ.

💁‍♀️ අනික් එක තමයි සේලයින් හෝ වෙනත් ඖෂධීය දියර වර්ග සිරුරට ලබා දීම.රෝගියාට ආහාර දීමක් සිදු කරන්නේ නැත්නම් රෝගියා විජලනයෙන් ආරක්ශා කරගැනීමට වගේම ශරීරයේ අයන සමතුලිතතාවය තියාගන්නත් මේ ක්‍රමය භාවිතා කරනවා. සමහර වෙලාවට අපි රෝගියාට ලබා දෙන ආහාර දිරවන්නේ නැති වෙන්න පුලුවන්. ඒ වෙලාවටත් අපි නහරගතව සේලයින් හෝ ඊට සමාන දියර වර්ගයන් අවශ්‍යතාවය පරිදි ලබා දීම සිදු කරනවා.

රෝගියෙක්ට "බටයක් දාලා" කියලා දැක්කම බය වෙන්න එපා. ඒ, එම අවස්ථාවේ රෝගියාගේ ජීවිතය රැකගන්න වෛද්‍යවරුන් ගන්නා අත්‍යවශ්‍යම පියවරක්. යම් දවසක රෝගියාගේ පෙනහලු නැවත හොඳින් ක්‍රියාත්මක වෙන කොට, වෛද්‍යවරුන් විසින්ම පරීක්ෂා කරලා මේ බටය ඉවත් කරනවා.

ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත.
⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.

#හෙදියකගේදිනපොත

හදිසි හෘදයාබාධයකින් බේරෙන්න කලින්ම කරගන්න ඕන රුධිර පරීක්ෂණ 5ක්

"ඊයේ රෑත් හොඳට හිටියා... අද උදේ නැති වෙලා!"

පහුගිය කාලේ අපිට කොච්චර නම් මේ වගේ කතා ඇහුණාද? වයස 30, 40 කියන්නේ දැන් මැරෙන වයසක් වෙලා. ගොඩක් අය හිතාගෙන ඉන්නේ "පපුවේ කැක්කුමක්" ආවොත් විතරයි බය වෙන්න ඕන කියලා. ඒත් ඇත්තම කතාව ඊට වඩා භයානකයි.

හෘදයාබාධයක් කියන්නේ එක පාරට අහසින් කඩා පාත් වෙන දෙයක් නෙවෙයි. එය ඔබේ ශරීරය ඇතුලේ කිසිම රෝග ලක්ශණයක් නැතුව, වසර ගණනාවක් තිස්සේ නිර්මාණය වන බෝම්බයක්. මේ බෝම්බය පුපුරන්න කලින් හොයාගන්න පුළුවන් ක්‍රම තියෙනවා. හෘද රෝග විශේෂඥයින් නිර්දේශ කරන, ඔබේ ජීවිතය බේරාගත හැකි රුධිර පරීක්ෂණ 05ක් ගැනයි මේ කියන්නේ.

(වෛද්‍ය උපදෙස් මත සිදුකරන්න)

1. ලිපිඩ ප්‍රොෆයිල් පරීක්ෂණය (Lipid Profile) නිකම්ම "කොලෙස්ටරෝල්" බලලා වැඩක් නෑ. සම්පූර්ණ ලිපිඩ පරීක්ෂණයක් මගින් ඔබේ රුධිරයේ ඇති "නරක මේදය" (LDL) සහ "හොඳ මේදය" (HDL) ගැන හරියටම කියනවා. LDL අගය වැඩි නම්, එයින් අදහස් වෙන්නේ ඔබේ රුධිර නාල අවහිර වීමේ අවදානමක් ඇති බවයි. මෙය හෘදයාබාධයක මූලිකම අනතුරු ඇඟවීමයි.

2. Hs-CRP පරීක්ෂණය (High-sensitivity C-reactive Protein) මේක ගොඩක් අය නොදන්න, නමුත් ඉතාම වැදගත් පරීක්ෂණයක්. ඔබේ කොලෙස්ටරෝල් අගය සාමාන්‍ය මට්ටමක තිබුණත්, ඔබේ රුධිර නාල අභ්‍යන්තරයේ "ප්‍රදාහයක්" (Inflammation) හෙවත් ඉදිමීමක් තියෙනවා නම් මේ පරීක්ෂණයෙන් අහුවෙනවා. හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමට මෙය ප්‍රබල හේතුවක්.

3. HbA1c පරීක්ෂණය (දියවැඩියා පරීක්ෂාව) ඔබට දියවැඩියාව තිබේදැයි බලන්න සීනි පරීක්ෂණයක් (FBS) කරනවාට වඩා, පසුගිය මාස 3 ඇතුළත රුධිරයේ සීනි මට්ටම ගැන කියන HbA1c පරීක්ෂණය ඉතා නිවැරදියි. දියවැඩියාව කියන්නේ හෘද රෝගවලට අත වනන ප්‍රධානම මිතුරෙක්. රුධිර නාල 'මලකඩ කෑවා වගේ' දුර්වල කරන්න සීනිවලට පුළුවන්.

4. සීරම් ක්‍රියැටිනින් (Serum Creatinine / Kidney Function) වකුගඩු සහ හදවත කියන්නේ එකිනෙකට බැඳුණු අවයව දෙකක්. ඔබේ වකුගඩු වල ක්‍රියාකාරීත්වය දුර්වල නම්, එයින් අදහස් වෙන්නේ ඔබේ රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීමට ශරීරය වෙහෙසෙන බවයි. මෙය හදවතට ලොකු බරක්.

5. හෝමොසිස්ටීන් පරීක්ෂණය (Homocysteine Test) මෙය විටමින් ඌනතාවයන් සහ හෘද රෝග අවදානම සම්බන්ධ කරන පරීක්ෂණයක්. රුධිරයේ හෝමොසිස්ටීන් මට්ටම ඉහළ යාම රුධිර නාලවලට හානි කිරීමටත්, ලේ කැටි ගැසීමේ අවදානම වැඩි කිරීමටත් හේතු වෙනවා.

මේ පරීක්ෂණ රජයේ රෝහල්වලින් වගේම පුද්ගලික අංශයෙන්ද කරගන්න පුළුවන්. හදිසි සැත්කමකට ලක්ෂ ගණන් වියදම් කරනවාට වඩා, රෝගය කල් තියා හඳුනාගැනීම ඔබටත් ඔබේ පවුලේ ආර්ථිකයටත් ලොකු සහනයක්. ලෙඩක් හැදුනම බෙහෙත් ගන්නවා වගේම, ලෙඩ නොවී ඉන්න වියදම් කරන එකත් ආයෝජනයක් කියලා අමතක කරන්න එපා.

මෙම තොරතුරු දැනුවත් කිරීම පිණිස පමණි. පරීක්ෂණ සිදුකිරීමට පෙර අනිවාර්යයෙන්ම සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගන්න.

ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත

⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.

#හෙදියකගේදිනපොත

ගංවතුර බැහැලා ගිහින් දවස් දෙකයි. ගෙදර තාම මඩ ගඳයි. අම්මයි තාත්තයි හරි හරියට ගේ ඇතුළේ පිරුණු මඩ හෝදනවා. බඩු මුට්ටු එළියට අදිනවා.

මේ කලබලේ අස්සේ කාටවත් දරුවා ගැන බලන්න සිහියක් නෑ. දරුවාටත් හරිම මහන්සියි, රස්නෙයි. "අම්මේ... ෆෑන් එක දාන්නද?" පුංචි පුතා අහනවා.

අම්මා මඩ හෝදන ගමන්ම, "හා හා.. දාගන්න පුතේ, පරිස්සමින්" කියලා උත්තර දෙනවා.

අම්මා හිතුවේ, "දැන් වතුර බැහැලනේ තියෙන්නේ, කරන්ට් එකත් ඇවිල්ලා, ඉතින් ප්‍රශ්නයක් නෑනේ" කියලා.

පුතා දුවගෙන යනවා බිත්තියේ තියෙන ස්විච් එක ළඟට. බැලූ බැල්මට බිත්තිය වේලිලා වගේ පේනවා. ස්විච් එකෙත් වතුර නෑ. පුතා එයාගේ පුංචි ඇඟිල්ල ස්විච් එකට තිබ්බා විතරයි...

"දඩස්!"

මහා හයියෙන් යමක් බිම වැටෙන සද්දයක් ඇහුණා. අම්මා දුවගෙන එනකොට දැක්කේ, තමන්ගේ රත්තරන් පුතා, ෆෑන් එකේ ස්විච් එකට අඩි ගාණක් එහායින්, ඇස් උඩ දාගෙන බිම වැටිලා ඉන්නවා.

"අනේ දෙවියනේ... වතුර බැහැලනේ තිබුණේ!"
මේක තමයි හැමෝම අහන ප්‍රශ්නය. "ගේ ඇතුළේ වතුර තිබුණේ නෑනේ, බිත්තියත් වේලිලා වගේනේ පෙනුනේ... එහෙනම් කොහොමද කරන්ට් එක වැදුණේ?"

මේක තමයි අපි නොදන්න "තෙත බිත්තියේ විද්‍යාව".

ඔබ හිතන් ඉන්නේ ගංවතුර බැස්ස ගමන් බිත්ති වේලෙනවා කියලාද? නෑ. අපේ ගෙවල්වල ගඩොල් සහ සිමෙන්ති කියන්නේ හරියට "ස්පොන්ජ්" (Sponge) එකක් වගේ දෙයක්.

ඇතුළ තාම තෙතයි: පිටතින් පාට වේලිලා වගේ පෙනුනට, බිත්තිය ඇතුළේ (ගඩොල් මැද) වතුර ලීටර් ගාණක් රැඳිලා තියෙනවා. මේ වතුර වේලෙන්න සති ගාණක්, සමහරවිට මාසයක් යනවා.

වයර් එකේ පරිවරණය (Insulation) ඉවරයි: වතුර පිරුණාම, බිත්තිය ඇතුළේ තියෙන වයර්වල ආරක්ෂිත ආවරණ (PVC) බාල වෙනවා.

ස්විච් එක ඕන නෑ: හොඳට මතක තියාගන්න. බිත්තිය තෙත නම්, ඔබට කරන්ට් එක වදින්න ස්විච් එකේ හිලට ඇඟිල්ල දාන්නම ඕන නෑ. ස්විච් එක වටේ තියෙන බිත්තිය ඇල්ලුවත්, තෙතමනය හරහා විදුලිය කාන්දු වෙලා (Leakage Current) දරුවාට වදිනවා.

දරුවෙක්ගේ සම හරිම සියුම්. ඒ වගේම එයාලා බිම (පොළව) උඩ පාවහන් නැතුව හිටගෙන ඉන්න නිසා, මේ විදුලි සැර වැදීම මාරාන්තික වෙන්න පුළුවන්.

අදම මේ දේ කරන්න (ප්‍රමාද වෙන්න එපා)
ගෙදර සුද්ද කරන එක හොඳයි. ඒත් ජීවිතේ ඊට වඩා වටිනවා.

මේන් ස්විච් (Main Switch) එක ගැන හිතන්න: ගෙදර වතුර යට වුණා නම්, වතුර බැස්ස පලියට මේන් ස්විච් එක ඔන් කරන්න එපා. අඩුම තරමේ දවස් කිහිපයක්වත් යනකල් විදුලිය පාවිච්චි නොකර ඉන්න.

පහළ ප්ලග් (Low Sockets) තහනම්: බිම ඉඳන් අඩි 2-3ක් උසින් තියෙන ප්ලග් පොයින්ට්ස් (TV, ෆ්‍රිජ් ගහන ඒවා) තමයි භයානකම. මේවා හොඳටම වේලෙනකල්, ඒවට "ටේප්" (Tape) අලවලා වහලා තියන්න. දරුවන්ට ඒවා අල්ලන්න දෙන්න එපා.

"ට්‍රිප් ස්විච්" (Trip Switch/RCD) එක විශ්වාසද?: වතුර ගැලුවට පස්සේ ට්‍රිප් ස්විච් එක ඇතුළේ මඩ පිරිලා හිරවෙලා තියෙන්න පුළුවන්. එතකොට කරන්ට් එක වැදුණත් ඒක ඕෆ් වෙන්නේ නෑ. ඒ නිසා, විදුලිය ගන්න කලින් දන්නා කෙනෙක් ලවා ට්‍රිප් ස්විච් එක වැඩද කියලා බලාගන්න.

රබර් සෙරෙප්පු: ගෙදර සුද්ද කරන මේ දවස් ටිකේ, ගේ ඇතුළේ වුණත් දරුවන්ට සහ ඔබට රබර් සෙරෙප්පු (Rubber Slippers) දාගෙන ඉන්න පුරුදු වෙන්න.

ඔබේ ගෙදර තාම තියෙන්නේ "අනතුරු කලාපයක". බිත්ති වේලෙනකල් ඉවසන්න. ඒ "ෆෑන් එකේ හුළඟ" නැති වුණාට කමක් නෑ, දරුවගේ හුස්ම ටික රැකගන්න.

මේ පණිවිඩය ගංවතුරෙන් පීඩා විඳින හැමෝම අතරේ බෙදාගන්න.

ස්තූතියි.
-හෙදියකගේ දිනපොත-

​⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).

©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.


#හෙදියකගේදිනපොත