30/09/2026
රංග දසනායක කියන්නේ කවුද?
රංග දසනායක කියන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රගණ්‍ය සංගීතවේදියෙකු වූ සරත් දසනායකයන්ගේ පුත්‍රයා. නමුත් රංග දසනායකගේ අනන්‍යතාව එතැනින් නවතින්නේ නැහැ.
ශ්‍රීලංකාවේ සහ ඇමරිකාවේදී උසස් අධ්‍යාපනය ලත් ඔහු තමන්ගේම වෘත්තීය ගමනක් ගොඩනගාගත් සංගීතවේදියෙකු, සංගීත නිර්මාණකරුවෙකු, ශබ්ද ඉංජිනේරුවරයෙකු සහ තාක්ෂණික අධ්‍යාපනඥයෙකු ලෙස ඔහු ශ්‍රී ලාංකේය සංගීත හා ශ්‍රව්‍ය ක්ෂේත්‍රයට විශාල දායකත්වයක් ලබාදී තිබෙනවා.
Avid Certified සහ Apple Certified Instructor වරයෙකු වන ඔහු, ශ්‍රී ලංකාවේ නවීන සංගීත නිෂ්පාදන හා ශ්‍රව්‍ය තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ දැනුම සහ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් නව පරපුර වෙත බෙදාදීමට ද දිගුකාලීනව දායක වී තිබෙනවා.
-නිර්මාණ දහස් ගණනක් පිටුපස සිටින නිර්මාණකරුවෙක්-
රංගගේ නිර්මාණ ජීවිතය දෙස බැලුවොත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳ දැන්වීම් ක්ෂේත්‍රය සඳහා පමණක් ඔහු සංගීත නිර්මාණයෙන් දායක වී ඇති නිර්මාණ දසදහසකට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක්...
SriLankan Airlines, Dialog, Mobitel, Unilever, Fonterra, MAS වැනි ප්‍රධාන සන්නාම සහ ආයතන සඳහා සිදුකළ නිර්මාණ මෙන්ම, බොහෝ දෙනා හඳුනන “අපි වෙනුවෙන් අපි” වැනි නිර්මාණ ද ඔහුගේ වෘත්තීය ගමනේ කොටස්.
ඒ වගේම චිත්‍රපට, වාර්තා චිත්‍රපට, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර නාට්‍ය සහ වෙනත් ශ්‍රව්‍ය-දෘශ්‍ය නිර්මාණ රැසකටද ඔහු සිය නිර්මාණශීලී දායකත්වය ලබාදී තිබෙනවා.
-නිර්මාණකරුවෙකු පමණක් නොව ගුරුවරයෙක්-
Hit Factory හරහා ආරම්භ වූ ඔහුගේ ඉගැන්වීමේ ගමන, පසුව Pearlbay වැනි ආයතන සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් තවත් පුළුල් වුණා.
ඒ හරහා ශ්‍රව්‍ය තාක්ෂණය, සංගීත නිෂ්පාදනය සහ ඒ ආශ්‍රිත ක්ෂේත්‍රයන් පිළිබඳ ශිෂ්‍යයන් විශාල පිරිසකට දැනුම සහ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් බෙදාදීමට ඔහුට හැකිවී තිබෙනවා.
නමුත් මේ සටහන ලියන්නේ රංග දසනායකගේ වෘත්තීය ජීවිතය ගැන පමණක් කතා කරන්න නොවේ.
මේ දිනවල ඔහු සම්බන්ධ වී සිටින ACPOSL සහ නිර්මාණකරුවන්ගේ Royalties පිළිබඳ කතාබහ ගැනත් යමක් පැහැදිලිව කතා කළ යුතුයි.
Royalties කියන්නේ මොනවාද?
Royalties කියන්නේ කලාකරුවන්ට හෝ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ගොඩනගන ක්‍රමයක් නොවේ.
නිර්මාණකරුවෙකුගේ ගීතයක්, සංගීත කෘතියක් හෝ වෙනත් බුද්ධිමය නිර්මාණයක් වාණිජමය වශයෙන් භාවිත කරන විට, එහි අයිතිවාසිකම් සහ නිර්මාණය වෙනුවෙන් කළ ශ්‍රමය පිළිගෙන අදාළ හිමිකම්ලාභීන්ට ප්‍රතිලාභයක් ලබාදීම තමයි royalty ක්‍රමවේදයේ මූලික අදහස.
ගීතයක් හෝ සංගීත නිර්මාණයක් බිහිවන්නේ නිකම්ම නොවේ.
ඒ පිටුපස කාලය තිබෙනවා.
දැනුම තිබෙනවා.
පුහුණුව තිබෙනවා.
මුදල් තිබෙනවා.
තාක්ෂණය තිබෙනවා.
ඒ සියල්ලටම වඩා මිනිස් ශ්‍රමය සහ නිර්මාණශීලීත්වය තිබෙනවා.
එවැනි නිර්මාණයක් භාවිත කරමින් වෙනත් පාර්ශ්වයක් වාණිජමය ප්‍රතිලාභයක් ලබාගන්නවා නම්, එහි නිර්මාණකරුවන්ටත් සාධාරණ ප්‍රතිලාභයක් හිමිවිය යුතුයි කියන සරල සංකල්පය තමයි මේ ක්‍රමවේදයේ පදනම.
“එහෙනම් දැන් අපට සින්දුවක්වත් කියන්න බැරිද?”
මේ කතාබහේදී අපට නිතරම අහන්න ලැබෙන අදහසක් තමයි මේ.
නමුත් පුද්ගලයෙකු තමන්ගේ විනෝදාංශයක් ලෙස ගීතයක් ගායනා කිරීම සහ කෙනෙකුගේ සංගීත නිර්මාණයක් වාණිජමය අරමුණක් සඳහා භාවිත කිරීම එකම දෙයක් නොවේ.
ඒ නිසා royalties පිළිබඳ සාකච්ඡාව,
“දැන් සාමාන්‍ය මිනිහෙකුට සින්දුවක්වත් කියන්න බැහැ”
කියන සරල අදහසකට සීමා කිරීමෙන් සැබෑ ප්‍රශ්නය අපට මඟහැරෙනවා.
අපි සාකච්ඡා කළ යුත්තේ කුමන වාණිජ භාවිතයන් සඳහා බලපත්‍ර හෝ royalties අදාළද, කුමන අවස්ථාවල ඒවා අදාළ නොවන්නේද සහ ඒවා නිවැරදිව, සාධාරණව හා විනිවිදභාවයෙන් කළමනාකරණය කරන්නේ කොහොමද කියන එකයි.
මේ මුදල් රංග දසනායකගේ සාක්කුවට යනවද?
මේ කතාබහේදී ඇතිවන තවත් වැරදි අවබෝධයක් තමයි royalty collection ක්‍රමවේදය එක් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් සිදුකරන දෙයක් ලෙස දැකීම.
මෙවැනි ක්‍රමවේදයක මූලික අරමුණ විය යුත්තේ එකතු කරන අදාළ ආදායම් නිසි ක්‍රමවේදයක් යටතේ අදාළ හිමිකම්ලාභීන් අතර බෙදාහැරීමයි.
එය කෙනෙකුගේ පෞද්ගලික ආදායම් මාර්ගයක් ලෙස නොව, නිර්මාණකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් කළමනාකරණය කරන පද්ධතියක් ලෙසයි අප තේරුම්ගත යුත්තේ.
රංග මේ වෙනුවෙන් කරන කාර්යය පිළිබඳ විවේචන තිබිය හැකියි. ප්‍රශ්න තිබිය හැකියි. ඒවා සාකච්ඡා කළ යුතුයි.
නමුත් ඒ සාකච්ඡාව පුද්ගලික අපහාසවලට වඩා කරුණු, නීතිය, විනිවිදභාවය සහ ක්‍රමවේදය මත පදනම් වීම වඩා වැදගත්.
ශ්‍රී ලංකාවට නිසි Rights Management ක්‍රමවේදයක් අවශ්‍ය ඇයි?
ලෝකයේ බොහෝ රටවල නිර්මාණ අයිතිවාසිකම් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ක්‍රමවේද සහ ආයතන දැනටමත් ක්‍රියාත්මක වෙනවා.
ශ්‍රී ලාංකික නිර්මාණ විදේශයන්හි වාණිජමය වශයෙන් භාවිත වන විට ඒවාට අදාළ ආදායම් හඳුනාගෙන මෙරට හිමිකම්ලාභීන් වෙත ගෙන ඒමටත්, මෙරට සිදුවන අදාළ භාවිතයන් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීමටත් විශ්වාසදායක, වගකීම් සහිත හා විනිවිදභාවයෙන් යුතු පද්ධතියක් තිබීම වැදගත්.
එය එක් පුද්ගලයෙකුගේ ව්‍යාපෘතියක් නොවිය යුතුයි.
එය ශ්‍රී ලංකාවේ නිර්මාණකරුවන්ගේ බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම් සහ ඔවුන්ගේ අනාගත ආදායම් ආරක්ෂා කරන පද්ධතියක් විය යුතුයි.
ප්‍රශ්නය ඉතා සරලයි…
නිර්මාණකරුවෙකු වසර ගණනාවක් ඉගෙනගෙන, පුහුණු වෙලා, මුදල් සහ කාලය වැය කරලා නිර්මාණය කළ කෘතියක් භාවිත කරමින් වෙනත් කෙනෙක් ව්‍යාපාරික වශයෙන් මුදල් උපයනවා නම්,
ඒ නිර්මාණයේ හිමිකම්ලාභීන්ටත් සාධාරණ ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය යුතු නැද්ද?
අපි සැබෑවටම සාකච්ඡා කළ යුත්තේ ඒ ගැනයි.
විනෝදාංශයක් ලෙස ගීතයක් ගායනා කරන කෙනෙකු සහ එය තමන්ගේ ව්‍යාපාරික හෝ වෘත්තීය කටයුත්තක කොටසක් ලෙස භාවිත කරන කෙනෙකු අතර වෙනස අප තේරුම්ගත යුතුයි.
නිර්මාණයක් රසවිඳීම එක දෙයක්.
ඒ නිර්මාණය භාවිත කරමින් වාණිජමය ප්‍රතිලාභයක් ලබාගැනීම තවත් දෙයක්.
System එකක් අවශ්‍යයි
අපේ රටේ අලුත් ක්‍රමවේදයක් හඳුන්වාදෙන හැම අවස්ථාවකම වගේ ඒ ගැන සැක, විවේචන සහ විරෝධතා ඇතිවෙනවා.
ඒවා තිබීම ප්‍රශ්නයක් නොවේ.
ඇත්තටම හොඳ system එකක් ගොඩනගන්න නම් ප්‍රශ්න කිරීමත් අවශ්‍යයි.
නමුත් පුද්ගලිකව මඩ ගැසීම වෙනුවට, ක්‍රමවේදය ගැන ඉගෙනගැනීම, අඩුපාඩු තිබේ නම් ඒවා පෙන්වාදීම, විනිවිදභාවය ඉල්ලා සිටීම සහ සියලු නිර්මාණකරුවන්ට සාධාරණ පද්ධතියක් ගොඩනගාගැනීමට දායක වීම තමයි වඩා වැදගත්.
අද ජනප්‍රිය ගීතයක ගායකයා අපට මතක තිබුණත්, එහි ගී පද රචකයා, තනු නිර්මාණකරුවා සහ එය බිහිවීමට දායක වූ අනෙකුත් නිර්මාණකරුවන් කවුද කියලා අපි නොදන්න අවස්ථා බොහොමයි.
සමහරවිට ඔවුන් බිහිකළ නිර්මාණ තවමත් ආදායම් උපයනවා.
නමුත් ඒ නිර්මාණ බිහි කළ මිනිසුන්ගේ ජීවිත ඒ තරම් සුරක්ෂිත නැහැ.
නිර්මාණයක් ජනප්‍රිය වීම සහ නිර්මාණකරුවාගේ අනාගතය සුරක්ෂිත වීම එකම දෙයක් නොවේ.
ඒ නිසා royalty management කියන්නේ අද දවසේ මුදල් එකතු කිරීමක් ගැන පමණක් නොවේ.
එය නිර්මාණකරුවෙකුගේ ශ්‍රමයට වටිනාකමක් ලබාදීම ගැනයි.
බුද්ධිමය දේපළ අයිතියට ගෞරව කිරීම ගැනයි.
අද සිටින නිර්මාණකරුවන්ට පමණක් නොව, හෙට මේ ක්ෂේත්‍රයට එන තරුණ නිර්මාණකරුවන්ටත් වඩාත් වෘත්තීයමය සහ සුරක්ෂිත කලා ක්ෂේත්‍රයක් උරුම කරදීම ගැනයි.
රංග දසනායක වැනි අය මේ වෙනුවෙන් ක්‍රමවේදයක් ගොඩනැගීමට කටයුතු කරනවා නම්, ඔවුන්ගෙන් ප්‍රශ්න අහන්න.
ක්‍රමවේදය ගැන ප්‍රශ්න කරන්න.
විනිවිදභාවය ඉල්ලන්න.
අඩුපාඩු තිබේ නම් ඒවා පෙන්වා දෙන්න.
නමුත් මුලින්ම මේ system එක අවශ්‍ය ඇයි කියන එක තේරුම්ගන්න.
මන්ද, අවසානයේ මෙය එක් රංග දසනායක කෙනෙකු ගැන කතාවක් නොවේ.
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ නිර්මාණකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, ඔවුන්ගේ ශ්‍රමයට හිමි වටිනාකම, ඔවුන්ගේ ගෞරවය සහ ඔවුන්ගේ අනාගතය පිළිබඳ කතාවක්.
— Sandhara අපි
