11/12/2025
වයස අවුරුදු 23 දී, ඇය ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ මනුෂ්යත්වය පීඩාවට පත් කළ රෝගයක් සුව කළාය. එහෙත් අකාලයේ මිය ගිය ඇගේ සොයා ගැනීම මිනිසෙකු විසින් සොරකම් කරන ලදී. වසර 60ක් පුරා ලෝකය ඇගේ නම දැන සිටියේ නැත.
1892 දී සියැටල්හි උපත ලද ඇලිස් ඔගස්ටා බෝල් කුඩා කල සිටම විශිෂ්ට දක්ෂතා දැක්වූවාය. ඒ කාලයේ විශ්ව විද්යාල කළු ජාතික සිසුන්, විශේෂයෙන් කළු ජාතික කාන්තාවන් ඇතුළත් කර ගැනීමට මැළි වූ යුගයක, ඇය වොෂින්ටන් විශ්ව විද්යාලයෙන් ඖෂධ රසායන විද්යාව සහ ඖෂධවේදය පිළිබඳ උපාධි දෙකක් ලබා ගත්තාය.
ඉන්පසු, 1915 දී, ඇය හවායි විශ්ව විද්යාලයේ රසායන විද්යාව පිළිබඳ ශාස්ත්රපති උපාධියක් ලබා ගත් පළමු කාන්තාවන්ගෙන් කෙනෙක් මෙන්ම පළමු කළු ජාතික කාන්තාව බවට පත් වූවාය.
ඇගේ පර්යේෂණ උනන්දුව හවායිහි හොනොලුලු වෙත ගෙන ආවේ, ඇය සියවස් ගණනාවක් පැරණි, ලාදුරු රෝගය (දැන් හැන්සන්ගේ රෝගය /Hansen's Disease) ලෙස හැඳින්වෙන භයානක රෝගයට විසඳුමක් සෙවීමට පටන් ගත් විටයි. ලාදුරු යනු හුදකලාව සහ මරණ දඬුවමක් හා සමාන වූ රෝගයක් විය. රෝගීන්ව පවුල්වලින් වෙන් කර, නිරෝධායනවලට යවා, සෙමෙන් විනාශ වීමට ඉඩ හැරියේය.
එකම දන්නා ප්රතිකාරය වූයේ චෝල්මූග්රා තෙල් ය. (Hydnocarpus ගණයේ ශාක, උදා: Hydnocarpus wightiana) වල බීජ වලින් නිස්සාරණය කරන ලද තෙල් වර්ගයකි.. )නමුත් මෙය දුස්ස්රාවී, ඝන තෙලක් වූ නිසා, එය එන්නත් කළ විට වේදනාකාරී ගැටිති ඇති වූ අතර, මුඛයෙන් ගත් විට ඔක්කාරය ඇති කර දුර්වල ලෙස අවශෝෂණය විය. වෛද්යවරුන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ මෙම තෙල් ඵලදායී ලෙස භාවිතා කිරීමට උත්සාහ කළත්, සියල්ල අසාර්ථක විය.
කාලිහි රෝහලේ ලාදුරු රෝගීන්ට ප්රතිකාර කළ වෛද්ය හැරී හොල්මන්, චෝල්මූග්රා තෙල් එන්නත් කළ හැකි ආකාරයට සෑදීමේ අභියෝගය ඇලිස්ට භාර දුන්නේය.
ඇලිස් බෝල් කළේ විද්යාවේ ඉතිහාසය වෙනස් කළ දෙයකි.
ඇය තෙල්වල සක්රීය සංයෝගය වන—මේද අම්ලවල එතිල් එස්ටර—වෙන් කර, ඒවා ජලයේ ද්රාව්ය බවට පත් කිරීමේ නව්ය තාක්ෂණයක් දියුණු කළාය. ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට, චෝල්මූග්රා තෙල් ආරක්ෂිතව හා ඵලදායීව රෝගීන්ගේ රුධිරයට එන්නත් කළ හැකි විය.
මෙම ප්රතිඵල විශ්මය ජනක විය. වසර ගණනාවක් හුදකලාව ජීවත් වූ රෝගීන් සුව වීමට පටන් ගත්හ. බොහෝ දෙනෙක් නිරෝධායන ජනපදවලින් නිදහස් වී ඔවුන්ගේ පවුල් සමඟ නැවත එක් වූහ.
ඇලිස් බෝල් ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ විද්යාඥයන්ට විසඳීමට නොහැකි වූ ගැටලුව විසඳන විට ඇයට වයස අවුරුදු 23 ක් පමණි.
💔 අමතක වීම සහ මකා දැමීම
වීර කතාවක් ඛේදවාචකයක් බවට පත් විය.
1916 දෙසැම්බරයේදී, ඇගේ විශිෂ්ට සොයා ගැනීමෙන් මාස කිහිපයකට පසු, ඇලිස් බෝල් හදිසියේම මිය ගියාය. ඇය මිය යන විට ඇයට වයස අවුරුදු 24 ක් පමණි. ඇගේ මරණයට හේතුව විද්යාගාරයේ රසායනික නිරාවරණයක් හෝ අසනීපයකින් ඇති වූ සංකූලතා යැයි සැක කෙරේ. ඇය කිසිදා තම පර්යේෂණ නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කළේ නැත.
ඉන්පසු හවායි විශ්ව විද්යාලයේ සභාපති වූ ආතර් ඩීන් විසින් ඇලිස්ගේ පර්යේෂණ සටහන් ලබා ගත්තේය. ඔහු ඇගේ තාක්ෂණය මදක් වැඩිදියුණු කර එය තම නමින්ම ප්රකාශයට පත් කළේය.
වෛද්ය ලෝකය "ඩීන් ක්රමය" ලෙස මෙය සමරනු ලැබීය. මෙම ප්රතිකාරය දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැසිෆික්, ආසියාව සහ අප්රිකාව හරහා ලාදුරු රෝගීන්ට ප්රතිකාර කිරීමට භාවිතා කරන ලද අතර දහස් ගණනකගේ ජීවිත බේරා ගත්තේය.
ආතර් ඩීන් කිසිවිටෙක ඇලිස් බෝල්ගේ නම සඳහන් කළේ නැත. වසර 60ක් තිස්සේ, ඇයගේ දායකත්වය මකා දමා, අමතක කර දමා තිබුණි.
1977 දී, කැත්රින් ටකරා නම් ඉතිහාසඥවරිය හවායි හි මුල්කාලීන විද්යාඥයන් පිළිබඳ පර්යේෂණ කරමින් සිටියදී ඇලිස්ගේ නිබන්ධනය සහ රසායනාගාර වාර්තා සොයා ගන්නා තෙක් සත්යය යටපත් වී පැවතුණි.
සත්යය එළියට ආවේය: "ඩීන් ක්රමය" යනු ඇත්ත වශයෙන්ම " බෝල් ක්රමය " විය.
කාලයත් සමඟ, ඇයට පිළිගැනීමක් ලැබුණි:
2000: හවායි විශ්ව විද්යාලය ඇලිස්ට නිල වශයෙන් ගෞරව දැක්වූ අතර, විශ්ව විද්යාල භූමියේ ඇති චෝල්මූග්රා ගසක සමරු ඵලකයක් තැබීය.
පෙබරවාරි 29 (Leap Day): හවායි හි ලුතිනන් ආණ්ඩුකාරවරයා මෙම දුර්ලභ දිනය ඇලිස් බෝල් දිනය ලෙස ප්රකාශයට පත් කළේය.
2007: ඇය හවායි විශ්ව විද්යාලය විසින් මරණින් පසු පිරිනමන ඉහළම ගෞරවය වන විශිෂ්ටතා පදක්කම ලබා ගත්තාය.
ඇලිස් බෝල්ගේ කතාව හුදෙක් විද්යාත්මක සොයා ගැනීමක් පිළිබඳ කතාවක් නොවේ. එය බුද්ධියට ස්ත්රී පුරුෂ භාවයක් හෝ ජාතියක් නොමැති බවත්, ඉතිහාසය බොහෝ විට කාන්තාවන්ගේ සහ වර්ණවත් පුද්ගලයන්ගේ (People of Color - POC සුදු ජාතිකයින් නොවන සියලුම ජනවාර්ගික හා වාර්ගික කණ්ඩායම්වලට සාමූහිකව යොමු වන යෙදුමකි) දායකත්වය මකා දැමීමට උත්සාහ කරන බවත් පෙන්වන ප්රබල මතක් කිරීමකි.
ඇය තම ජීවිත කාලය තුළ කිසිදා තම සොයා ගැනීම සමරනු ලැබූ බව දුටුවේ නැත. නමුත් ඇය බේරාගත් දහස් ගණනක් රෝගීන්, යළි එක් වූ පවුල් සහ ඇගේ කාර්යයේ ස්ථීරභාවය ඇගේ සැබෑ උරුමයයි.
වසර සියයකට වඩා වැඩි කාලයකට පසු, අපි ඇගේ නම සිහිපත් කරමු: ඇලිස් ඔගස්ටා බෝල්—රසායන විද්යාඥවරිය, පුරෝගාමී, ජීවිතාරක්ෂක.
ඇගේ බුද්ධිය වළලනු ලැබිය නොහැකි විය. එය ලෝකයට පිළිගැනීමට වසර හැටක් ගත විය.
