10/08/2026
-----🌠පර්සීඩ්ස් (Perseids) උල්කාපාත වර්ෂාව 2026----
පර්සීඩ්ස් (Perseids) උල්කාපාත වර්ෂාව යනු වාර්ෂිකව සිදුවන වඩාත් ප්රසිද්ධම උල්කාපාත වර්ෂාවන්ගෙන් එකකි. 2026 වසර මෙය නිරීක්ෂණය කිරීමට විශේෂයෙන්ම යෝග්ය වසරක් වන්නේ, එහි උපරිම ක්රියාකාරීත්වය අමාවක දින (New Moon) ඇතුළු දිනයන්හීදී සිදුවන බැවිනි. එනම්, සඳ එළිය හේතුවෙන් දුර්වල උල්කාපාත නොපෙනී යාමේ අවදානම ඉතා අඩු මට්ටමක පවතී. 109P/Swift–Tuttle (ස්විෆ්ට්-ටටල්) නම් වල්ගා තරුව විසින් අතහැර දමන ලද දූවිලි හා සුන්බුන් සහිත කලාපය හරහා පෘථිවිය ගමන් කරන විට මෙම උල්කාපාත වර්ෂාව ඇතිවේ. එම වල්ගා තරුවේ ඇති ඉතා කුඩා අංශු තත්පරයට කිලෝමීටර 59ක (පැයට කිලෝමීටර 213,000ක් පමණ) වේගයකින් පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වී වේගයෙන් දැවී යන අතර, එමගින් "කඩාවැටෙන තරු" (shooting stars) ලෙස සාමාන්යයෙන් හැඳින්වෙන දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා නිර්මාණය වේ.
🗓️2026 වසරේදී පර්සීඩ්ස් (Perseids) උල්කා වර්ෂාව සිදුවන්නේ කවදාද?
පර්සීඩ්ස් උල්කා වර්ෂාව සති කිහිපයක් පුරා, එනම් දළ වශයෙන් ජූලි 17 සිට අගෝස්තු මස අග දක්වා ක්රියාකාරීව පවතී. කෙසේ වෙතත්, එහි ක්රියාකාරීත්වය උපරිම මට්ටම කරා ක්රමයෙන් ඉහළ යයි. 2026 වසරේදී එහි ප්රධාන උපරිම අවස්ථාව අගෝස්තු 12-13 රාත්රිය ආශ්රිතව සිදුවන අතර, ඇතැම් තාරකා විද්යාත්මක ආයතන විසින් අගෝස්තු 13 දිනය උපරිම දිනය ලෙස දක්වා ඇත.
⭐ප්රායෝගික නිරීක්ෂණය සඳහා වඩාත්ම වැදගත් දිනයන් :
අගෝස්තු 11–12: උල්කාපාත ඉතා හොඳින් නැරඹිය හැකිය.
අගෝස්තු 12–13: ⭐ හොඳම/උච්චතම රාත්රිය
අගෝස්තු 13–14: තවදුරටත් උල්කාපාත දැකියහැකි නමුත් ක්රමයෙන් අඩු වීමට පටන් ගනී.
අගෝස්තු 14–16: උල්කාපාත කඩා හැලීමේ අනුපාතය අඩු වේ.
2026 දී උච්චතම අවස්ථාව විශේෂයෙන් හිතකර වන්නේ චන්ද්රයා අමාවක අවස්ථාවේ ඇති බැවින් නිරීක්ෂකයින්ට ස්වභාවිකව අඳුරු අහසක් ලබා දීමයි.
💫ඔබට උල්කාපාත කොපමණ ප්රමාණයක් දැකගත හැකි වේවිද?
2026 වසරේ 'පර්සීඩ්ස්' (Perseids) උල්කාපාත වර්ෂාව සම්බන්ධයෙන් "පැයකට උල්කාපාත 100ක්" වැනි සංඛ්යා ඔබට නිතර අසන්නට ලැබෙනු ඇත. මෙම සංඛ්යාව නිවැරදිව වටහා ගැනීම වැදගත්ය: එය අඳුරු අහසක්, පැහැදිලි කාලගුණයක්, අහසේ ඉහළින්ම පිහිටි විකිරණ ලක්ෂ්යයක් (radiant) සහ බාධාවකින් තොරව මුළු අහසම දැකගත හැකි පරිසරයක් වැනි පරමාදර්ශී තත්වයන් යටතේ ගණනය කෙරෙන න්යායික අගයක් (Zenithal Hourly Rate - ZHR) වේ. ශ්රී ලංකාවේ නගරයක සිටින අයෙකුට සෑම පැයකදීම සැබවින්ම උල්කාපාත 100ක් දැකගත හැකි වනු ඇතැයි මින් අදහස් නොකෙරේ.
2026 වසර සඳහා කෙරුණු සමහර පුරෝකථනවලට අනුව, අඳුරු අහසක් සහිත ප්රදේශයක දැකිය හැකි යථාර්ථවාදී අගය පැයකට උල්කාපාත 50–75ක් පමණ වන අතර, තවත් මූලාශ්රවලට අනුව එහි උපරිම අගය පැයකට 100ක් හෝ ඊට වැඩි විය හැකිය.
🔴 විකිරණ ලක්ෂය
උල්කාපාත වර්ෂාවේ විකිරණ ලක්ෂය (උල්කාපාත ආරම්භ වන ස්ථානය) අඩංගු තාරකා මණ්ඩලය වන්නේ පර්සයිඩ් තාරකා මණ්ඩලයයි.
උල්කාපාතයක් අහසේ විශාල කොටසක් හරහා ගමන් කළ හැකි බැවින් , මෙම උල්කාපාත වර්ෂාව නිරීක්ෂණය කිරීමට ඔබට පර්සියස් දෙස කෙලින්ම බලා සිටීමට අවශ්ය නොවේ. පර්සියස් පිහිටා ඇත්තේ ප්රසිද්ධ කැසියෝපියා තාරකා මණ්ඩලය අසල වේ.
(විකිරණ ලක්ෂය යනු පෙනෙන දෘෂ්ටිකෝණ ලක්ෂ්යය පමණි. එබැවින් උල්කාපාත අහස පුරා ඕනෑම තැනක දිස්විය හැකිය.)
🕒ශ්රී ලංකාවේ සිට නැරඹීමට සුදුසුම වේලාව
ශ්රී ලංකාවේ සිට නිරීක්ෂණය කරන්නන් සඳහා වඩාත් සුදුසු කාල පරාසය දළ වශයෙන් පහත පරිදි වේ:
අගෝස්තු 13 වන දින අලුයම 3:00 සිට 5:30 දක්වා කාලය.
මෙහිදී අලුයම කාලය (එනම් හිරු උදාවට පෙර කාලය) සාමාන්යයෙන් වඩාත් හිතකර වේ.
ඔබට මධ්යම රාත්රියේ සිටම නැරඹීම ආරම්භ කළ හැකි වුවද, එවිට උල්කාපාත විහිදෙන කේන්ද්රස්ථානය (radiant) අහසේ පහළින් පිහිටන බැවින් දර්ශනය වන උල්කාපාත සංඛ්යාව අඩු වනු ඇත. රාත්රිය ගෙවී යත්ම, පෘථිවියේ භ්රමණය හේතුවෙන් ඔබ සිටින ස්ථානය උල්කාපාත ධාරාව දෙසට වඩාත් සෘජුව යොමු වන අතර, එමගින් දර්ශනය වන උල්කාපාත සංඛ්යාව ඉහළ යයි. එමෙන්ම, උල්කාපාත විහිදෙන කේන්ද්රස්ථානය ඊසාන දිග අහසේ ඉහළට ගමන් කරයි.
මෙහි ඇති ගැටලුව වන්නේ අවසානයේදී අලුයම උදාවීමයි. අහස ආලෝකමත් වීමට පටන් ගත් පසු, දීප්තියෙන් අඩු උල්කාපාත නොපෙනී යයි.
එබැවින්, ඔබ ශ්රී ලංකාවේ සිටින්නේ නම්, මුළු රාත්රිය පුරාම අවදියෙන් සිටිනවාට වඩා අලුයම 3:30 සිට 5:00 දක්වා කාලය නිරීක්ෂණය කිරීම් සදහා හොඳම වෙලාවයි.
💡ආලෝක දූෂණය අවම ප්රදේශයක සිට පර්සීඩ්ස් (Perseids) උල්කාපාත වර්ෂාව නිරීක්ෂණය කරන්නේ කෙසේද?
දීප්තිමත් ආලෝකයෙන් යුත් නාගරික ප්රදේශයකට වඩා, උතුරු දෙසට බාධාවකින් තොර දසුනක් සහිත ග්රාමීය ප්රදේශයක් මේ සඳහා වඩාත් සුදුසුය.
පහත ලක්ෂණ සහිත ස්ථානයක් තෝරා ගන්න:
කෘත්රිම ආලෝකය ඉතා අඩුවෙන් පවතින ස්ථානයක්
උතුරු හෝ ඊසාන දෙසට පැහැදිලි දසුනක් ලැබෙන ස්ථානයක්
අහසේ වැඩි කොටසක් අවහිර කරන උස් ගොඩනැගිලි හෝ කඳු නොමැති ස්ථානයක්
පැහැදිලි කාලගුණයක් සහ අඩු වලාකුළු ප්රමාණයක් සහිත ස්ථානයක්
එම ස්ථානයට ළඟා වූ වහාම දුරකථනය දෙස බැලීමෙන් වළකින්න. අඳුරට හුරු වීමට ඔබේ ඇස්වලට කාලය අවශ්ය වේ. අඳුරට හොඳින් හුරු වීම සඳහා ඇස්වලට විනාඩි 20–30ක පමණ කාලයක් ලබා දෙන්න.
ඔබේ දුරකථනයේ ආලෝක තීව්රතාව (brightness) අඩු කරන්න; වඩාත් සුදුසු වන්නේ තිරය ක්රියා විරහිත කර තැබීමයි. දීප්තිමත් දුරකථන තිරයක් මගින් වුවද, ඉතා සියුම් උල්කාපාත දැකීමේ හැකියාව තාවකාලිකව අඩු කළ හැකිය.
මේ සඳහා ඔබට සංකීර්ණ තාරකා විද්යාත්මක උපකරණ අවශ්ය නොවේ.
එසේම, අහසේ කුඩා ප්රදේශයක් දෙසම නිරන්තරයෙන් බලා නොසිටින්න. අහසේ විශාල කොටසක් දෙස බලන්න; විශේෂයෙන්ම උල්කාපාත විහිදෙන කේන්ද්රීය ස්ථානයේ (radiant) සිට අංශක 45–60ක් පමණ දුරින් පිහිටි ප්රදේශයක් දෙස බැලීම වඩාත් සුදුසුය. එවිට දිගු උල්කාපාත පථයක් ඔබේ දෘෂ්ටි පථය හරහා ගමන් කිරීමේ සම්භාවිතාව වැඩි වේ.
🚫උල්කාපාත වර්ෂාවක් (meteor shower) නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා දුරේක්ෂයක් භාවිතා නොකළ යුත්තේ ඇයි?
උල්කාපාත ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරන අතර ඒවා අහසේ විශාල ප්රදේශයක් පුරා දිස්විය හැකිය.
දුරේක්ෂයකට ඇත්තේ සාපේක්ෂව පටු දෘෂ්ටි ක්ෂේත්රයකි (field of view). ඔබ අහසේ කුඩා කොටසක් දෙස බලා සිටියදී, අංශක කිහිප ගණනක් ඈතින් දර්ශනීය 'පර්සීඩ්' (Perseid) උල්කාපාතයක් හදිසියේම දිස්විය හැකිය.
අනෙක් අතට, ඔබේ ඇස්වලට එකවර අහසේ විශාල ප්රදේශයක් දැකගත හැකිය.
එසේම, දුරේක්ෂයක් භාවිතා කිරීමේදී එය අහසේ නිශ්චිත ප්රදේශයකට යොමු කළ යුතුව ඇත. උල්කාපාතයක් දිස්වී, තත්පරයකටත් අඩු කාලයකින් දෘෂ්ටි ක්ෂේත්රය හරහා ගමන් කර, ඔබට ප්රතිචාර දැක්වීමටත් පෙර අතුරුදහන් විය හැකිය.
උල්කාපාත වර්ෂා නිරීක්ෂණය කිරීම සාමාන්යයෙන් පියවි ඇසින් සිදු කිරීම වඩාත් සුදුසු වන්නේ මේ නිසාය. දුරේක්ෂ මගින් දෘෂ්ටි ක්ෂේත්රය සීමා කරන බැවින්, උල්කාපාත නිරීක්ෂණය සඳහා දෙනෙති (binoculars) භාවිතා කිරීමද අනවශ්යය.
කෙසේ වෙතත්, එම රාත්රියේදීම වෙනත් වස්තූන් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා දුරේක්ෂයක් ප්රයෝජනවත් විය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, උල්කාපාත නැරඹීමෙන් පසු ඔබට ග්රහලෝක, තරු පොකුරු හෝ නිහාරිකා (nebulae) නිරීක්ෂණය කිරීමට එය භාවිතා කළ හැකිය. නමුත් උල්කාපාත වර්ෂා නිරීක්ෂණය සඳහා ප්රධාන උපකරණය ලෙස එය භාවිතා නොකරන්න.🌠🌠
