09/03/2026
ඉරාන යුද්ධය මධ්යයේ තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 100 ඉක්මවා යයි..........................................................................................
එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානයට එරෙහි ඊශ්රායලයේ යුද්ධයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස තෙල් මිල බැරලයක මිල ඩොලර් 100 ඉක්මවා ගොස් තිබේ.
ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම්වලට දිගුකාලීන බාධාවක් ඇති වේ යැයි බිය වර්ධනය වීමත් සමඟ, ජාත්යන්තර මිණුම් ලකුණ වන බ්රෙන්ට් බොරතෙල් ඉරිදා සියයට 20 කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක මිල ඩොලර් 111 ඉක්මවා ගියේය.
සුළු වශයෙන් මධ්යස්ථ වීමෙන් පසුව, සඳුදා GMT 2:30 වන විට මිණුම් ලකුණ ඩොලර් 107.50 ක් පමණ විය.
2022 දී රුසියාව යුක්රේනය ආක්රමණය කිරීමෙන් පසු තෙල් බැරලයකට ඩොලර් 100 ට වඩා ඉහළ ගිය පළමු අවස්ථාව මෙම ඉහළ යාම සනිටුහන් කළේය.
2024 මැතිවරණයේදී ජීවන වියදම් ගැටළු පිළිබඳව දැඩි ලෙස ප්රචාරය කළ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, මිල ඉහළ යාම නොසලකා හැරියේය.
“ඉරාන න්යෂ්ටික තර්ජනයේ විනාශය අවසන් වූ විට වේගයෙන් පහත වැටෙන කෙටි කාලීන තෙල් මිල, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට සහ ලෝකයට, ආරක්ෂාව සහ සාමයට ගෙවීමට ඉතා කුඩා මිලක්” බව ට්රම්ප් Truth Social හි සටහනක පැවසීය.
“මෝඩයන් පමණක් වෙනස් ලෙස සිතනු ඇත!”
එක්සත් ජනපද බලශක්ති ලේකම් ක්රිස් රයිට් ද ඉරිදා මුලදී බලශක්ති මිල ඉහළ යාමේ අපේක්ෂාව අවතක්සේරු කරමින්, CBS ප්රවෘත්තිවල Face the Nation වැඩසටහනට පැවසුවේ පෙට්රල් පොම්පයේ මිල ඉහළ යාම “තාවකාලික” වනු ඇති බවයි.
පෙබරවාරි 28 වන දින එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට ඒකාබද්ධ ප්රහාර දියත් කළ දා සිට බොරතෙල් මිල සියයට 50 කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ.
ඉරානය පළිගැනීමක් ලෙස හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ නැව්ගත කිරීම ඵලදායී ලෙස නතර කර ඇති අතර එය ගෝලීය තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් පමණ තර්ජනය කරයි.
ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානයේ (OPEC) විශාලතම නිෂ්පාදකයින් තිදෙනෙකු වන ඉරාකය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ කුවේට්, ජල මාර්ගය ඵලදායී ලෙස වසා දැමීම හේතුවෙන් යාමට තැනක් නොමැතිව ගොඩගැසී ඇති බැරල් තොග මධ්යයේ නිෂ්පාදනය අඩු කර ඇත.
කටාර්, සෞදි අරාබිය සහ කුවේට් ඇතුළු ගල්ෆ් කලාපයේ බලශක්ති පහසුකම් වෙත එල්ල වූ ප්රහාර රැසකට ඉරානය වගකිව යුතුය.
යුද්ධය ආරම්භ වීමෙන් පසු පළමු වරට ඊශ්රායලය ඉරානයේ තෙල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් ගුවන් ප්රහාර එල්ල කළේ සෙනසුරාදා ය.
ඉරාන රාජ්ය මාධ්යවලට අනුව, මෙම ප්රහාර ටෙහෙරානයේ සහ ඇල්බෝර්ස් පළාතේ තෙල් ගබඩා පහසුකම් හතරක් සහ තෙල් නිෂ්පාදන හුවමාරු මධ්යස්ථානයකට පහර දුන්නේය.
එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය “මෙම ක්රීඩාව දිගටම කරගෙන ගියහොත්” තෙල් බැරලයකට ඩොලර් 200 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවට අනතුරු ඇඟවූ ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) ඉරිදා පළිගැනීමක් ලෙස කලාපය පුරා බලශක්ති පහසුකම් ඉලක්ක කරන බවට තර්ජනය කළේය.
බලශක්ති මිල ඉහළ යාමේ පහත වැටීමට ආයෝජකයින් සූදානම් වීමත් සමඟ සඳුදා උදෑසන ආසියාවේ කොටස් තියුනු ලෙස පහත වැටුණි.
ජපානයේ නිකේයි 225 මුල් වෙළඳාමේ දී සියයට 7 කට වඩා පහත වැටුණු අතර දකුණු කොරියාවේ KOSPI සියයට 8 කට වඩා පහත වැටුණි.
හොංකොං හි, හැන්ග් සෙන්ග් දර්ශකය සියයට 3 කට ආසන්න ප්රමාණයකින් පහත වැටුණි.
සාමාන්ය වෙළඳපල වේලාවෙන් පිටත වෙළඳාම් කරන එක්සත් ජනපද කොටස් අනාගත කොටස් ද සැලකිය යුතු පාඩු ලැබීය.
වෝල් වීදියේ S&P 500 මිණුම් ලකුණට සම්බන්ධ අනාගත කොටස් සියයට 1.7 කින් පහත වැටුණු අතර, තාක්ෂණික වශයෙන් බර නැස්ඩැක් සංයුක්තයේ ඒවා සියයට 1.90 කින් පහත වැටුණි.
ට්රම්ප් පරිපාලන නිලධාරීන් යුද්ධය සති කිහිපයක් ඇතුළත අවසන් වන බව අවධාරනය කර ඇතත්, ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම්වලට දිගුකාලීන බාධා ඇතිවීමේ අපේක්ෂාව ඉහළ උද්ධමනය සහ මන්දගාමී ආර්ථික වර්ධනය පිළිබඳ බියක් ඇති කර තිබේ.
තෙල් මිලෙහි සෑම අඛණ්ඩ සියයට 10 ක වැඩිවීමක්ම උද්ධමනය සියයට 0.4 කින් ඉහළ යාමට සහ ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය සියයට 0.15 කින් අඩුවීමට හේතු වන බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
“කම්පනය කෙටි කාලීන බව ඔප්පු වුවහොත් ගෝලීය ආර්ථිකය ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත් විය හැකිය,” ජෝන්ස් ට්රේඩින් හි ප්රධාන වෙළඳපොළ උපායමාර්ගික මයික් ඕ'රෝර්ක් අල් ජසීරාට පැවසීය.
“තෙල් සති කිහිපයක් මෙම මට්ටම්වල පැවතුනහොත් එය ප්රධාන ගෝලීය හිසරදයක් වනු ඇත. ඉරානයේ ගැටුමට අදාළ අවදානම් එම දුර වෙළඳපොළවල් අවතක්සේරු කර ඇත.”
සිකුරාදා ද ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කටාර් බලශක්ති අමාත්ය සාද් අල්-කාබි අනතුරු ඇඟවූයේ කලාපයේ සියලුම නිෂ්පාදකයින්ට ඉක්මනින් නිෂ්පාදනය නතර කිරීමට සිදුවිය හැකි බවත් මිල බැරලයකට ඩොලර් 150 දක්වා ළඟා විය හැකි බවත්ය.
“මෙය දිගටම පවතින පරිදි අපි අපේක්ෂා කරන බලහත්කාරයෙන් ඉල්ලා නොසිටි සෑම කෙනෙකුම ඉදිරි දින කිහිපය තුළ එසේ කරනු ඇත,” අල්-කාබි පුවත්පතට පැවසීය.
“ගල්ෆ් කලාපයේ සියලුම අපනයනකරුවන්ට බලහත්කාරයෙන් ඉල්ලා සිටීමට සිදුවනු ඇත.”
