30/05/2026
#ປະຫວັດຕົວອັກສອນລາວ: ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ຫຼື ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ)
ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງ ຖ ຖົງ ມີບາງໄລຍະຂຽນເປັນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ) ບາງໄລຍະກໍຂຽນເປັນ ໗ (ຖໍຫົວອອກ).
ນັບຕັ້ງແຕ່ທີ່ລາວເຮົາໄດ້ມີຕົວອັກສອນໃຊ້, ຕົວ ຖ ນີ້ ກໍເປັນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ). ເມື່ອໄປສຳຫຼວດເບິ່ງເອກະສານເກົ່າໆທັງໃບລານແລະເປັນປຶ້ມທີ່ພິມດ້ວຍເຈ້ຍນັບຖອຍຫຼັງແຕ່ປີ 1932 ລົງໄປ ລ້ວນແຕ່ເປັນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ).
ຈົນຮອດປີ 1935 ຄະນະກຳມະການຫໍສະໝຸດພຸດທະສະພາຈັນທະບູລີ ໄດ້ຈັດພິມໄວຍາກອນລາວພາກ “ອັກຂະຫຼະວິທີ” ທີ່ມີພະຍັນຊະນະ 41 ຕົວ ເຊິ່ງສາມາດຂຽນຄຳຕາມສຽງພາສາປາລີ-ສັນສະກິດໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະໃນນັ້ນ ຕົວ ຖ ກໍມີ ຖ ສອງຕົວ ຄື ຖ ຖົງ (ຖໍຫົວເຂົ້າ) ແລະ ໗ ຖານ (ຖໍຫົວອອກ). ຈາກການມີ ຖ ສອງໂຕທີ່ມີຮູບຂຽນຕ່າງກັນ ໂຕໜຶ່ງຫົວເຂົ້າ ໂຕໜຶ່ງຫົວອອກ ກໍໄດ້ຮັບການນຳໃຊ້ຈາກສັງຄົມ ໂດຍສະເພາະ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ຈະຮູ້ສຶກວ່າຂຽນງ່າຍ ເພາະຂຽນລັກສະນະດຽວກັບຕົວ ກ ພຽງແຕ່ເພີ່ມຫາງໃຫ້ຍາວຕື່ມ.
ແຕ່ເມື່ອຮອດປີ 1948 ຄະນະກຳມະການອັກສອນສາດລາວ ໄດ້ອອກຂໍ້ບັງຄັບເປັນພະລາຊະໂອງການເລກທີ 10 ບັນຍັດວ່າ ພະຍັນຊະນະລາວມີແຕ່ 27 ຕົວ ໂດຍມີ ຕົວ ຣ ຈາກອັກສອນປາລີ-ສັນສະກິດມາເພີ່ມໃສ່. ແລະໂຕ ຖ ທີ່ໃຊ້ໃນເວລານັ້ນ ແມ່ນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ) ດັ່ງທີ່ໃຊ້ມາແຕ່ສະໄໝບູຮານ.
ຈົນຮອດປີ 1967 ປຶ້ມໄວຍາກອນລາວ ຂອງທ່ານພູມີ ວົງວິຈິດ ກໍໄດ້ນຳໃຊ້ຢູ່ໃນເຂດປົດປ່ອຍ ເຊິ່ງພະຍັນຊະນະມີພຽງ 26 ຕົວ ເພາະບໍ່ໄດ້ເພີ່ມຕົວ ຣ ໃສ່. ສຳລັບຕົວ ຖ ຖົງ ນັ້ນ ໄດ້ປ່ຽນຮູບມາໃຊ້ ເປັນ ໗ (ຖໍຫົວອອກ). ດັ່ງນັ້ນ, ໃນເຂດປົດປ່ອຍຈຶ່ງໃຊ້ຕົວ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ໃນການສຶກສາ ແລະສື່ສິ່ງພິມຕ່າງໆ.
ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ຈົນຮອດປີ 1976, ວຽກງານການສຶກສາທົ່ວປະເທດ ໂດຍສະເພາະໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ກໍເລີ່ມໃຊ້ຕົວ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ຕາມໄວຍາກອນລາວ ປີ 1967. ແຕ່ເວລາການນຳໃຊ້ຕົວຈິງໃນສື່ສິ່ງພິມ ປາກົດມີເອກະສານບາງສະບັບກໍໃຊ້ແລະພິມເປັນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ) ຍ້ອນວ່າຈັກພິມດີດສ່ວນຫຼາຍໄດ້ມີດຸມພິມທີ່ເປັນຕົວ ຖ. ຖ້າໃຜຢາກພິມໃຫ້ຖືກຕາມການກຳນົດຂອງທາງການ ເວລາພິມດີດກໍຕ້ອງກົດໃສ່ດຸມເລກ 7 ລາວ (໗).
ຕໍ່ມາໃນຊຸມປີ 1990 ຄອມພິວເຕີໄດ້ເຂົ້າມາມີບົດບາດໃນການພິມ ກໍໄດ້ມີການສ້າງຕົວອັກສອນພິມ ທີ່ພວກເຮົາມັກເອີ້ນວ່າ ‘ຟັອນ’ ເປັນຟັອນພາສາລາວທີ່ສາມາດພິມຕົວ ໗ ໄດ້ຢ່າງສະບາຍ. ແຕ່ເຖິງປານນັ້ນ ການສ້າງຟັອນໃໝ່ໆ ກໍອີງໃສ່ແປ້ນພິມດີດທີ່ມີມາແຕ່ເກົ່າ ໂດຍໃຊ້ຕົວ ຖ ເປັນພະຍັນຊະນະ ສ່ວນ ໗ ໃສ່ເປັນຕົວເລກ 7 ລາວ. ຍ້ອນແນວນັ້ນ, ບັນດາສື່ສິ່ງພິມຕ່າງໆ ບໍ່ວ່າໜັງສືພິມ ວາລະສານ ຕະຫຼອດຮອດປຶ້ມຕ່າງໆ ບາງສະບັບກໍໃຊ້ ຖ ແລະບາງສະບັບກໍໃຊ້ ໗.
ຈາກການໃຊ້ພະຍັນຊະນະຕົວທີ 11 ໃນຈຳນວນພະຍັນຊະນະ 27 ຕົວ ໃນສື່ສິ່ງພິມຕ່າງໆບໍ່ເປັນເອກະພາບກັນ. ຕົກມາຮອດປີ 2007 ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ ກະຊວງສຶກສາທິການ ກໍໄດ້ມີການປັບປຸງປຶ້ມແບບຮຽນພາສາລາວຊັ້ນ ປ. 1 ໃໝ່ ໂດຍມີການປ່ຽນຕົວ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ມາເປັນ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ) ເພື່ອໃຫ້ຈຳແນກໄດ້ລະຫວ່າງພະຍັນຊະນະ ຖ ຖົງ ແລະ ຕົວເລກ ໗. ນັບແຕ່ສົກຮຽນ 2008-2009 ເປັນຕົ້ນມາ ປຶ້ມແບບຮຽນດັ່ງກ່າວກໍໄດ້ຮັບການປະກາດໃຊ້ຢ່າງເປັນທາງການ.
ມາຮອດປັດຈຸບັນນີ້ ນັກຮຽນຮຸ່ນໃໝ່ທີ່ຮຽນ ປ.1 ນັບແຕ່ສົກຮຽນ 2008-2009 ກໍຮູ້ຈັກແຕ່ ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ). ສ່ວນຜູ້ຮຽນ ປ.1 ກ່ອນໜ້ານັ້ນ ບາງຄົນກໍຍັງລຶ້ງຂຽນ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ຢູ່ ເພາະເຄີຍຮຽນມາແບບນັ້ນ. ແຕ່ໃນສື່ສິ່ງພິມບໍ່ປາກົດເຫັນ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ແລ້ວ, ຖ້າມີ ກໍຈະມີຄວາມໝາຍວ່າເລກ 7.
ທ່ານຜູ້ອ່ານເດ, ລຶ້ງຂຽນ ໗ (ຖໍຫົວອອກ) ຫຼື ຖ (ຖໍຫົວເຂົ້າ)?
Cr. ບົດຄວາມໂດຍ Sengfa Hola
