Angkor Heritage Practice

សង្ខេបទស្សនកិច្ចសិក្សានៅក្រុងអង្គរធំ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥
សិស្សានុសិស្ស និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូបានសិក្សាស្វែងយល់ នូវមេរៀនជាច្រើនបន្ថែម តាមរយៈការពន្យល់ ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្រ្ត ការធ្វើកំណាយ ការអង្កេតផ្ទាល់នៅលើទីតាំង និងរឿងព្រេងផ្សាភ្ជាប់ជាមួយកំណើតទឹកដីនគរខ្មែរ ដែលបន្តក្នុងជំនឿដូនតាជាច្រើនជំនាន់ មានភស្តុតាងជាច្រើន ដែលដូនតាខ្មែរបាននិមិ្មតឡើងដើម្បីរំលឹកដល់នគរគោកធ្លកនៅលើ អតីតរាជធានីក្រុងអង្គរធំ ដែលមានសង្ខេបទៅតាមបុរាណដ្ឋាននីមួយៗ ដូចខាងក្រោម៖
១.រាជធានីអង្គរធំមានប្រជាជនរស់នៅប្រហែលពី៧ម៉ឺននាក់ទៅ១៥ម៉ឺននាក់ ជាទីក្រុងដែលមានក្រលាផ្ទៃ៩លានម៉ែត្រការេ ហើយមានការបែងចែកជាសង្កាត់ និងខណ្ឌផ្សេងៗ ដែលមានលំនៅឋាន ប្រាសាទបុរាណ រាជរាំង និងកន្លែងធ្វើការរបស់ស្តេច និងមន្ត្រីផងដែរ។ល។
២.លានជល់ដំរីៈ កសាងឡើងនៅចុងសវទី១២ ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ អ្នកស្រាវជ្រាវយល់ថា ទីនេះជាលានសម្រាប់ស្តេចធ្វើសវនាការជាមួយមន្ត្រីរាជការ ប្រជារាស្រ្តនៅក្នុងនគរ និងជាទីតាំងសម្រាប់រៀបចំវេទិកាជួបជុំដ៏ធំសម្រាប់មនុស្សច្រើននាក់ មន្រ្តីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ប្រជុំកងទ័ព និងជាកន្លែងធ្វើកម្មវិធីបុណ្យទានផ្សេងៗ សម្តែងសិល្បៈ ពិធីសាសនា ជួបជុំនគរតូចៗ ក្រោមអំណាចជាចំណុះ និងជាកន្លែងរៀបចំកម្មវិធីទទួលស្វាគមន៍ទស្សនកិច្ចធំៗ មកពី បណ្តាលប្រទេសផ្សេងៗផងដែរ។ លានជល់ដំរីមានប្រវែង៣៥០ម៉ែត្រ គឺចាប់ពីទីលានប្រាសាទបាពួន លានជល់ដំរី និងទៅដល់លានស្តេចគម្លង់។ នៅលាននេះមានចម្លាក់យ៉ាងរស់រវើកដូចជាមានចម្លាក់ដំរី និងហ្មរជាច្រើនរឹកហាត់ដំរី ដំរីប្រយុទ្ធជាមួយខ្លា ដំរីក្បាល៣យកប្រមោយកាន់ផ្កាឈូក មានចម្លាក់តោ និងគ្រុឌទ្រជណ្តើរ ចម្លាក់នាគ ចម្លាក់សេះ និងចម្លាក់កីឡាជិះសេះតទល់គ្នា ប្រើដំបងវែងវៃកូនបាល់ផងដែរ។
៣.ប្រាសាទបាពួន កសាងក្នុងសវទី១១ ក្នុងរាជស្តេចព្រះបាទឧទយទិត្យវរ្ម័នទី២ ជាប្រាសាទមានខឿន៣ថ្នាក់ តំណាងភ្នំសុមេរុ ឈ្មោះដើម ត្រីភូវនចូនាមណី កសាងឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ បច្ចុប្បន្ននេះមានអាយុកាល១ពាន់ឆ្នាំហើយ។ នៅសម័យកណ្តាលប្រាសាទនេះត្រូវបានកែប្រែទៅជាប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនាវិញ ដោយសារមានការរៀបចំផ្គុំថ្មនៅផ្នែកខាងលិចប្រាសាទទៅជារូបព្រះពុទ្ធចូលនិព្វានវិញ ប្រជាជនខ្មែរជឿជាក់ និងជ្រះថ្លាខ្លាំងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាបានកសាងព្រះពុទ្ធដ៏ធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍នាសម័យនោះ ហើយនៅសម័យនោះនៅស្រុកកំណើតព្រះក៏មិនមានរូបព្រះអង្គធំយ៉ាងនេះដែរ។ ទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង ប្រាសាទបាពួនប្រៀបដូចជាទេវស្ថាន ដែលមានស្រះទឹកតំណាងអោយសមុទ្រ និងមានស្ពានហាលដើរចូលយ៉ាងវែងប្រវែង ២០០ម ទ្រដោយសសរមូលចំនួន៥៤៧ដើម ជាស្ពានចម្លងមនុស្សពីឋានមនុស្សទៅឋានសួគ៌។
៤.ប្រាសាទភិមានអាកាស គឺកសាងឡើងកំឡុងសវទី១០ គឺជាប្រាសាទសំខាន់សម្រាប់ស្តេចជាច្រើនអង្គគោរពបូជា និងធ្វើបុណ្យទាន បន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ នឹងជាប្រាសាទស្នូលមួយនៃព្រះបុរមរាជរាំង។ បរិវេណប្រាសាទនេះមានបែកចែកជា២ផ្នែក នៅផ្នែកខាងក្រោយមានកំពែងខណ្ឌជាព្រះរាជរាំង ជាកន្លែងដែលព្រះរាជា ក្រុមញាតិវង្ស និងអ្នកបំរើរស់នៅ មើលថែរក្សារាជរាំង។ ហើយចាប់ពីកំពែងខាងមុខទៅ គេយល់ថាជាមន្ទីរសម្រាប់ស្តេចបំពេញភារកិច្ច និងមន្ត្រីរាជការធ្វើការ ហើយនៅប៉ែកខាងត្បូងអាចប្រហែលជាកន្លែងវត្តអារាម សម្រាប់ទៅគោរពបូជា ពិធីសាសនាជាដើម។ តាមរយៈការកំណាយនៅជ្រុងអាគ្នេយ៍ ក្បែរប្រាសាទ ជីកចុះក្រោមជម្រៅប្រហែលពី៣ ទៅ៤ម បានរកឃើញសំណង់ឈើ និងដើមធ្លក១ដើមដែលគេកាប់តំរឹមយ៉ាងល្អ មានបញ្ចុះស្លឹក និងផ្លែទៅជាមួយផង ដែលមានការបរិច្ឆេទក្នុងសវទី៨ ដែលកសាងមុនប្រាសាទទៅទៀត ជាក់ស្តែងនៅលើផ្ទៃដីឃើញមានកំទេចបាក់បែកនៃក្បឿងជាច្រើន ដូច្នេះទីតាំងនេះមានអគារឈើដែលនៅជុំវិញ និងមានការគោរពបូជា និងរស់នៅយូរមកហើយ។ ភស្តុតាងដែលរកឃើញដើមធ្លក បានរំលឹកយើងអំពីរឿងព្រេងមួយ នគរគោកធ្លក ជារឿងកំណើតពូជពង្សនគរខ្មែរ ដែលបានកំណកំណើតប្រទេស និងមានប្រជាជនមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ សាច់រឿងសង្ខេបដូចខាងក្រោម៖ កាលពីបុរាណមានកោះមួយដែលមានដើមធ្លកមួយដើមដុះមក នាងនាគដែលជាបុត្រីស្តេចនាគបានមកលេងឋានកណ្តាល និងលេងទឹកនៅក្បែរកោះនោះ ហើយក៏បានជួបព្រាហ្មណ៍ម្នាក់មកពីស្រុកឥណ្ឌា ពួកគេទាំងពីរក៏ស្រឡាញ់គ្នា និងបានរៀបការជាមួយគ្នា ដោយមនុស្សធម្មតាមិនអាចហែលទឹកចូលឋាននាគបានទេ មានតែតោងស្បៃនាងនាគចូលគាល់ព្រះបិតា។ ក្រោយមកក៏បង្កើតជាពូជពង្សខ្មែររស់នៅលើទឹកដីនេះរហូតមក។ ចំពោះទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ប្រាសាទភិមានអាកាស ប្រៀបដូចជាចំណុចស្នូលប្រៀបដូចកោះ ដែលមានដើមធ្លកដុះអញ្ចឹង ដូនតាខ្មែរបាននិម្មិតទីតាំងនេះដើម្បីរំលឹកប្រវត្តរបស់ខ្លួន ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គេនៅតែមិនភ្លេចរំលឹកគុណដល់ពូជពង្សខ្មែរ ដូចក្នុងពិធីមង្គលការតែងតែឃើញកិច្ចព្រះថោងតោងស្បៃនាងនាគជានិច្ច។ ជាពិសេសប្រវត្តរឿងនេះ មានបញ្ចូលក្នុងសៀវភៅមេរៀនក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់សិស្សផងដែរ។ ចំណែកស្រះទឹកទាំងពីរ គឺស្រះស្រី និងស្រះប្រុស មានចម្លាក់យ៉ាងប្រណីត គួរជាទីទាក់ទាញ និងបង្កប់ដោយអត្ថន័យដែលបានបកស្រាយថា ចម្លាក់ទាំងនោះបង្ហាញពីឋានទាំងបី គឺឋានគ្រុឌ ឋាននាគ និងឋានបាតាល ចំណែកសព្វថ្ងៃនេះ មនុស្សរស់នៅឋានកណ្តាល បើសម្លឹងចុះក្រោមមានឋានចំនួន៣ទៀត ហើយនៅក្នុងស្រះនោះមានចង្អុរមួយដែលមានរាងដូចកាំជណ្តើរ បង្ហាញថាជាផ្លូវឡើងចុះ សម្រាប់ទៅឋានទាំងបី និងឡើងមកឋានកណ្តាល ជាពិសេសមានចម្លាក់នាគ ស្តេចនាគ នាងនាគ មច្ឆាជាតិគ្រប់ប្រភេទ និងមានអ្នកមកបន់ស្រន់ផងដែរ។ ដូនតាខ្មែរចេះសង្ខេបសាច់រឿងកំណើតដូនតាខ្លួនបង្ហាញនៅទីនេះ ខាងក្រោមមានស្រះ រឺសមុទ្រ ខាងលើមានប្រាសាទភិមានអាកាស និងរាជរាំង ប្រៀបដូចជានគរគោកធ្លក។
៥. ព្រះលានស្តេចគម្លង់ ជាឈ្មោះដែលអ្នកស្រុកដាក់អោយតាមរូបភាពជាក់ស្តែង ព្រោះដោយសាររូបមានស្លែដុះជុំជិត និងមានបាក់បែកដៃជើងផងដែរ។ តែបើតាមប្រវត្តពិតនោះ ចម្លាក់ស្តេចគម្លង់ដែលយើងឃើញសព្វថ្ងៃនេះ ជាចម្លាក់ចម្លងទេ ដោយរូបដើមនោះមានចារសិលាចារិកថា «ព្រះយម» គឺជាស្តេចនៃឋាននរក ដែលជាតុលាការកាត់សេចក្តីអំពើបាប និងអំពើបុណ្យរបស់មនុស្សក្រោយពេលដែលពួកគេលាចាកលោកនេះទៅ។ រូបដើមនេះសព្វថ្ងៃគេបានយកទៅដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ។ មានរូបចម្លងមួយទៀត ដែលយកមកពីវត្តខ្នាត យកមកតម្កល់នៅមុខផ្លូវជាតិលេខ៦ ក្បែររាជដំណាក់ ជាប់របងជាមួយទីសក្ការៈព្រះអង្គចេក អង្គចម ដែលអ្នកស្រុកហៅថា លោកយាយទេព។
បើសិក្សាពីប្លង់ទីតាំងនៃព្រះលានស្តេចគម្លង់ ជាកន្លែងប្រើប្រាស់សម្រាប់បូជាសពក្រុមព្រះញាតិវង្ស ដែលទំនៀមនេះគេយកទៅចម្លងធ្វើប្លង់នៅរាជវាំងក្រុងភ្នំពេញ និងវាំងនៅក្រុងបាងកក ដែលមានវាលព្រះមេរុ នៅជ្រុងឥសាន (ដូចនៅលានព្រះគម្លង់នោះឯង) នៅខាងក្រោយដូចសារមន្ទីរ ដូចរោងជាងព្រះបុរមរាជរាំង សម្រាប់ដាប់រូប និងឆ្លាក់រូបពីថ្ម លោហៈ ស្ពាន់ សំណ ទង់ដែន សំរិទ្ធ និងមាសជាដើម។ កំឡុងពេលបារាំងចូលស្រាវជ្រាវ គេបានប្រទះឃើញរូបចម្លាក់ជាច្រើនធ្វើពីថ្ម នៅពាសវាលពាសកាលទីនោះ តែចម្លាក់ផ្សេងទៀតមានតម្លៃធ្វើពីលោហៈបាត់អស់ហើយ ក្រោយមកការស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុមអូស្ត្រាលីបានបង្ហាញថា គេឃើញមានចង្រ្កានស្លលោហៈ។ នេះជាព័ត៌មានខ្លះៗ ដែលយើងទាំងអស់គ្នាគួរយល់ដឹងអំពីអំពីប្រវត្តទឹកដីខ្មែរ និងកេដំណែលដូនតា ចំណេះដឹង ក្បួនខ្នាត និងគំនិតក្នុងការបង្កើតរាជធានីបុរាណនេះ និងនៅមានរឿងជាច្រើនទៀតដែលយើងមិនបានដឹង ពេលបងប្អូនទៅទស្សនាបុរាណដ្ឋានទាំងអស់នោះ គួរតែយល់ពីអត្ថន័យ និងចែករំលែកដល់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ។ សូមអរគុណ។

This is a special song that they quickly learned from social media. Thank you to our troops who protected our land, we are forever grateful and remembered.💗💐🙏 (Episode 5).

This ancient capital city serves as a significant place of secret history for study, worship, exploration and healing for everyone with a peaceful mind. Students visit ancient ponds and L***r King terrace along with legendary and history.
ចំណែកស្រះទឹកទាំងពីរ គឺស្រះស្រី និងស្រះប្រុស មានចម្លាក់យ៉ាងប្រណីត គួរជាទីទាក់ទាញ និងបង្កប់ដោយអត្ថន័យដែលបានបកស្រាយថា ចម្លាក់ទាំងនោះបង្ហាញពីឋានទាំងបី គឺឋានគ្រុឌ ឋាននាគ និងឋានបាតាល ចំណែកសព្វថ្ងៃនេះ មនុស្សរស់នៅឋានកណ្តាល បើសម្លឹងចុះក្រោមមានឋានចំនួន៣ទៀត ហើយនៅក្នុងស្រះនោះមានចង្អុរមួយដែលមានរាងដូចកាំជណ្តើរ បង្ហាញថាជាផ្លូវឡើងចុះ សម្រាប់ទៅឋានទាំងបី និងឡើងមកឋានកណ្តាល ជាពិសេសមានចម្លាក់នាគ ស្តេចនាគ នាងនាគ មច្ឆាជាតិគ្រប់ប្រភេទ និងមានអ្នកមកបន់ស្រន់ផងដែរ។ ដូនតាខ្មែរចេះសង្ខេបសាច់រឿងកំណើតដូនតាខ្លួនបង្ហាញនៅទីនេះ ខាងក្រោមមានស្រះ រឺសមុទ្រ ខាងលើមានប្រាសាទភិមានអាកាស និងរាជរាំង ប្រៀបដូចជានគរគោកធ្លក។
៥. ព្រះលានស្តេចគម្លង់ ជាឈ្មោះដែលអ្នកស្រុកដាក់អោយតាមរូបភាពជាក់ស្តែង ព្រោះដោយសាររូបមានស្លែដុះជុំជិត និងមានបាក់បែកដៃជើងផងដែរ។ តែបើតាមប្រវត្តពិតនោះ ចម្លាក់ស្តេចគម្លង់ដែលយើងឃើញសព្វថ្ងៃនេះ ជាចម្លាក់ចម្លងទេ ដោយរូបដើមនោះមានចារសិលាចារិកថា «ព្រះយម» គឺជាស្តេចនៃឋាននរក ដែលជាតុលាការកាត់សេចក្តីអំពើបាប និងអំពើបុណ្យរបស់មនុស្សក្រោយពេលដែលពួកគេលាចាកលោកនេះទៅ។ រូបដើមនេះសព្វថ្ងៃគេបានយកទៅដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ។ មានរូបចម្លងមួយទៀត ដែលយកមកពីវត្តខ្នាត យកមកតម្កល់នៅមុខផ្លូវជាតិលេខ៦ ក្បែររាជដំណាក់ ជាប់របងជាមួយទីសក្ការៈព្រះអង្គចេក អង្គចម ដែលអ្នកស្រុកហៅថា លោកយាយទេព។
បើសិក្សាពីប្លង់ទីតាំងនៃព្រះលានស្តេចគម្លង់ ជាកន្លែងប្រើប្រាស់សម្រាប់បូជាសពក្រុមព្រះញាតិវង្ស ដែលទំនៀមនេះគេយកទៅចម្លងធ្វើប្លង់នៅរាជវាំងក្រុងភ្នំពេញ ដែលមានវាលព្រះមេរុ នៅជ្រុងឥសាន (ដូចនៅលានព្រះគម្លង់នោះឯង) នៅខាងក្រោយដូចសារមន្ទីរ ដូចរោងជាងព្រះបុរមរាជរាំង សម្រាប់ដាប់រូប និងឆ្លាក់រូបពីថ្ម លោហៈ ស្ពាន់ សំណ ទង់ដែន សំរិទ្ធ និងមាសជាដើម។ កំឡុងពេលបារាំងចូលស្រាវជ្រាវ គេបានប្រទះឃើញរូបចម្លាក់ជាច្រើនធ្វើពីថ្ម នៅពាសវាលពាសកាលទីនោះ តែចម្លាក់ផ្សេងទៀតមានតម្លៃធ្វើពីលោហៈបាត់អស់ហើយ ក្រោយមកការស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុមអូស្ត្រាលីបានបង្ហាញថា គេឃើញមានចង្រ្កានស្លលោហៈ។ នេះនេះព័ត៌មានខ្លះៗ ដែលយើងទាំងអស់គ្នាគួរយល់ដឹងអំពីអំពីប្រវត្តទឹកដីខ្មែរ និងកេដំណែលដូនតា ចំណេះដឹង ក្បួនខ្នាត និងគំនិតក្នុងការបង្កើតរាជធានីបុរាណនេះ និងនៅមានរឿងជាច្រើនទៀត ដែលយើងមិនបានដឹង ពេលបងប្អូនទៅទស្សនាបុរាណដ្ឋានទាំងអស់នោះ គួរតែយល់ពីអត្ថន័យ និងចែករំលែកដល់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ។ សូមអរគុណ។
(Episode 4)

This ancient capital city serves as a significant place of secret history for study, worship and exploration and healing for everyone with a peaceful mind. Students visit Phimeanakas temple.
៤.ប្រាសាទភិមានអាកាស គឺជាប្រាសាទសំខាន់សម្រាប់ស្តេចជាច្រើនអង្គគោរពបូជា និងធ្វើបុណ្យទាន បន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ នឹងជាប្រាសាទស្នូលមួយនៃព្រះបុរមរាជរាំង។ បរិវេណប្រាសាទនេះមានបែកចែកជា២ផ្នែក នៅផ្នែកខាងក្រោយមានកំពែងខណ្ឌជាព្រះរាជរាំង ជាកន្លែងដែលព្រះរាជា ក្រុមញាតិវង្ស និងអ្នកបំរើរស់នៅ មើលថែរក្សារាជរាំង។ ហើយចាប់ពីកំពែងខាងមុខទៅ គេយល់ថាជាមន្ទីរសម្រាប់ស្តេចបំពេញភារកិច្ច និងមន្ត្រីរាជការធ្វើការ ហើយនៅប៉ែកខាងត្បូងអាចប្រហែលជាកន្លែងវត្តអារាម សម្រាប់ទៅគោរពបូជា ពិធីសាសនាជាដើម។ តាមរយៈការកំណាយនៅជ្រុងអាគ្នេយ៍ ក្បែរប្រាសាទ ជីកចុះក្រោមជម្រៅប្រហែលពី៣ ទៅ៤ម បានរកឃើញសំណង់ឈើ និងដើមធ្លក១ដើមដែលគេកាប់តំរឹមយ៉ាងល្អ មានបញ្ចុះស្លឹក និងផ្លែទៅជាមួយផង ដែលមានការបរិច្ឆេទក្នុងសវទី៨ ដែលកសាងមុនប្រាសាទទៅទៀត ជាក់ស្តែងនៅលើផ្ទៃដីឃើញមានកំទេចបាក់បែកនៃក្បឿងជាច្រើន ដូច្នេះទីតាំងនេះមានអគារឈើដែលនៅជុំវិញ និងមានការគោរពបូជា និងរស់នៅយូរមកហើយ។ ភស្តុតាងដែលរកឃើញដើមធ្លក បានរំលឹកយើងអំពីរឿងព្រេងមួយ នគរគោកធ្លក ជារឿងកំណើតពូជពង្សនគរខ្មែរ ដែលបានកំណកំណើតប្រទេស និងមានប្រជាជនមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ សាច់រឿងសង្ខេបដូចខាងក្រោម៖ កាលពីបុរាណមានកោះមួយដែលមានដើមធ្លកមួយដើមដុះមក នាងនាគដែលជាបុត្រីស្តេចនាគបានមកលេងឋានកណ្តាល និងលេងទឹកនៅក្បែរកោះនោះ ហើយក៏បានជួបព្រាហ្មណ៍ម្នាក់មកពីស្រុកឥណ្ឌា ពួកគេទាំងពីរក៏ស្រឡាញ់គ្នា និងបានរៀបការជាមួយគ្នា ដោយមនុស្សធម្មតាមិនអាចហែលទឹកចូលឋាននាគបានទេ មានតែតោងស្បៃនាងនាគចូលគាល់ព្រះបិតា។ ក្រោយមកក៏បង្កើតជាពូជពង្សខ្មែររស់នៅលើទឹកដីនេះរហូតមក។ ចំពោះទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ប្រាសាទភិមានអាកាស ប្រៀបដូចជាចំណុចស្នូលប្រៀបដូចកោះ ដែលមានដើមធ្លកដុះអញ្ចឹង ដូនតាខ្មែរបាននិម្មិតទីតាំងនេះដើម្បីរំលឹកប្រវត្តរបស់ខ្លួន ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គេនៅតែមិនភ្លេចរំលឹកគុណដល់ពូជពង្សខ្មែរ ដូចក្នុងពិធីមង្គលការតែងតែមានព្រះថោងតោងស្បៃនាងនាគជានិច្ច។ ជាពិសេសប្រវត្តរឿងនេះ មានបញ្ចូលក្នុងសៀវភៅមេរៀនក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់សិស្សផងដែរ។ (episode 3)

This ancient capital city serves as a significant place of secret history for study, worship and exploration and healing for everyone with a peaceful mind. Students visit Baphuon temple.
៣.ប្រាសាទបាពួន កសាងក្នុងសវទី១១ ក្នុងរាជស្តេចព្រះបាទឧទយទិត្យវរ្ម័នទី២ ជាប្រាសាទមានខឿន៣ថ្នាក់ តំណាងភ្នំសុមេរុ ឈ្មោះដើម ត្រីភូវនចូនាមណី កសាងឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ បច្ចុប្បន្ននេះមានអាយុកាល១ពាន់ឆ្នាំហើយ។ នៅសម័យកណ្តាលប្រាសាទនេះត្រូវបានកែប្រែទៅជាប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនាវិញ ដោយសារមានការរៀបចំផ្គុំថ្មនៅផ្នែកខាងលិចប្រាសាទទៅជារូបព្រះពុទ្ធចូលនិព្វានវិញ ប្រជាជនខ្មែរជឿជាក់ និងជ្រះថ្លាខ្លាំងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាបានកសាងព្រះពុទ្ធដ៏ធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍នាសម័យនោះ ហើយនៅសម័យនោះនៅស្រុកកំណើតព្រះក៏មិនមានរូបព្រះអង្គធំយ៉ាងនេះដែរ។ ទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង ប្រាសាទបាពួនប្រៀបដូចជាទេវស្ថាន ដែលមានស្រះទឹកតំណាងអោយសមុទ្រ និងមានស្ពានហាលដើរចូលយ៉ាងវែងប្រវែង ២០០ម ទ្រដោយសសរមូលចំនួន៥៤៧ដើម ជាស្ពានចម្លងមនុស្សពីឋានមនុស្សទៅឋានសួគ៌។ (Episode 2)

On August 29, 2025, the Heritage Education Program carried out a field study at Angkor Thom. Over the course of 8 months, the local children who were born and raised in the Angkor area had the opportunity to learn about Khmer culture, local customs, both tangible and intangible legacy and community. Specifically, the HEP team, KHO, and Apsara Authority experts had the chance to take them on a tour of an ancient Khmer capital city, which included the royal residence, the Baphuon temple, Phimeanakas, ancient ponds, the l***r king terrace and with legendary and history. This ancient capital city is a significant place of secret history for study, worship, and healing for everyone with a peaceful mind for traveling and enjoyment. All students really appreciated the opportunity to practice and enjoy the heritage city.
សង្ខេបទស្សនកិច្ចសិក្សានៅក្រុងអង្គរធំ
សិស្សានុសិស្ស និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូបានសិក្សាស្វែងយល់ នូវមេរៀនជាច្រើនបន្ថែម តាមរយៈការពន្យល់ ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្រ្ត ការធ្វើកំណាយ ការអង្កេតផ្ទាល់នៅលើទីតាំង និងរឿងព្រេងផ្សាភ្ជាប់ជាមួយកំណើតទឹកដីនគរខ្មែរដែលបន្តក្នុងជំនឿដូនតាជាច្រើនជំនាន់ មានជាភស្តុតាងជាច្រើន ដែលដូនតាខ្មែរបាននិមិ្មតឡើងដើម្បីរំលឹកនៅលើទឹកដីអតីតរាជធានីអង្គរធំ ដែលមានសង្ខេបទៅតាមបុរាណដ្ឋាននីមួយៗ ដូចខាងក្រោម៖
១.រាជធានីអង្គរធំមានប្រជាជនរស់នៅប្រហែលពី៧ម៉ឺននាក់ទៅ១៥ម៉ឺននាក់ ជាទីក្រុងដែលមានក្រលាផ្ទៃ៩លានម៉ែត្រការេ ហើយមានការបែងចែកជាសង្កាត់ និងខណ្ឌផ្សេងៗ ដែលមានលំនៅឋាន ប្រាសាទបុរាណ រាជរាំង និងកន្លែងធ្វើការរបស់ស្តេច និងមន្ត្រីផងដែរ។ល។
២.លានជល់ដំរីៈ កសាងឡើងនៅចុងសវទី១២ ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ អ្នកស្រាវជ្រាវយល់ថា ទីនេះជាលានសម្រាប់ស្តេចធ្វើសវនាការជាមួយមន្ត្រីរាជការ ប្រជារាស្រ្តនៅក្នុងនគរ និងជាទីតាំងសម្រាប់រៀបចំវេទិកាជួបជុំដ៏ធំសម្រាប់មនុស្សច្រើននាក់ មន្រ្តីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ប្រជុំកងទ័ព និងជាកន្លែងធ្វើកម្មវិធីបុណ្យទានផ្សេងៗ សម្តែងសិល្បៈ ពិធីសាសនា ជួបជុំនគរតូចៗ ក្រោមអំណាចជាចំណុះ និងជាកន្លែងរៀបចំកម្មវិធីទទួលស្វាគមន៍ទស្សនកិច្ចធំៗ មកពីបណ្តាលប្រទេសផ្សេងៗផងដែរ។ លានជល់ដំរីមានប្រវែង៣៥០ម៉ែត្រ គឺចាប់ពីទីលានប្រាសាទបាពួន លានជល់ដំរី និងទៅដល់លានស្តេចគម្លង់។ នៅលាននេះមានចម្លាក់យ៉ាងរស់រវើកដូចជាមានចម្លាក់ដំរី និងហ្មរជាច្រើនរឹកហាត់ដំរី ដំរីប្រយុទ្ធជាមួយខ្លា ដំរីក្បាល៣យកប្រមោយកាន់ផ្កាឈូក មានចម្លាក់តោ និងគ្រុឌទ្រជណ្តើរ ចម្លាក់នាគ ចម្លាក់សេះ និងចម្លាក់កីឡាជិះសេះតទល់គ្នា ប្រើដំបងវែងវៃកូនបាល់ផងដែរ។
Thanks 🙏 ( episode 1)

Angkor &students

On August 21, 2025, the Heritage Education Program carried out a field study at Angkor Wat. Over the course of 8 months, the local children who were born and raised in the Angkor area particularly in their homes both inside and outside the Angkor zone had the opportunity to learn a great deal about Khmer culture, local customs, both tangible and intangible legacy and community. In particular, the HEP team and Apsara Authority experts gave them the opportunity to tour the site. They practice and enjoy on the heritage site. Thanks 🙏

On 07th August 2025, the Heritage Education Program took two classes of sixth graders on a field trip to the Preah Norodom Sihanouk Angkor Museum.

ដំណើរធម្មយាត្រាពេលរាត្រីទល់ភ្លឺ នៃកិច្ចបរិវាសកម្ម នៃព្រះសង្ឃវត្តល្អក់ ខេត្តសៀមរាប
លោកចេញពីម៉ោង៨យប់ និមន្តដោយថ្មើរជើងទទេ លោក២២ អង្គ យាយជី៣នាក់ កាន់ឈើច្រត់ ថង់យាម កំសៀវទឹក ទៀនធូក ពិល កណ្តឹង និងមែកឈើចេញពីវត្តល្អក់ មកភូមិល្អក់ សាលាឆទានភូមិល្អក់ និមន្តមកសាលាឆទានជ្រៃ សាលាឆទានភូមិគោកត្នោត សាលាឆទានខ្នារ និងបញ្ចប់នៅសាលាឆទានភូមិបុសក្រឡាញ់ ដើម្បីទេសនាអប់រំ ធ្វើកិច្ចសុំខមាទោសនូវអំពើដែលខ្លួន និងពុទ្ធបរិស័ទបានសាងកំហុសក្នុងជីវិតរស់នៅ ទទួលស្គាល់កំហុស ស្គាល់ទុក្ខលំបាកម្តាយក្នុងការពពោះ ៩ខែ ១០ថ្ងៃ ប្រស់សត្វ ដោះកម្ម ឆាកបកស្បែក តអាយុ សុំសេចក្តីសុខសប្បាយ។ លុះព្រឹកឡើងលោកនិមន្តចូលវត្តវិញ លោកសូត្រធម៌នមស្ការព្រះរតនត្រ័យ បួងសួង ពួនភ្នំខ្សាច់ និងរាប់បាតឆ្លង។ នេះជាប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់មួយរបស់អ្នកស្រុកប្រាសាទបាគងដែលមានការសាមគ្គីគ្នា ថែរក្សាវប្បធម៌ទំនៀមទំលាប់ និងគោរពប្រតិបត្តិសាសនាយ៉ាងភ្ជាប់ភ្ជួន ដែលពីមុនចូលបរិវាសកម្មធ្វើឡើងសម្រាប់លោកដែលមានអាបត្តិសង្ឃាទិសេស មិនបើកចំហដូចបច្ចុប្បន្នទេ ដូច្នេះ ញោមញាតិអាចចូលរួមដើម្បីសុំសេចក្តីសុខចម្រើន ក្នុងគ្រួសារ សហគមន៍របស់ខ្លួន និងបន្តដំណើរទៅមុខទៀត🙏❤️🙏