ចង្កៀង ChongKeang

ខ្មែរក្រហមបានបែងចែកសត្រូវជា២ ប្រភេទគឺ៖
- សត្រូវខាងក្នុង រួមមាន
#អ្នករដ្ឋការរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ
#ក្រុមជនជាតិភាគតិច
#ជនជាតិភាគតិចតំបន់ភ្នំ
#ជនជាតិខ្មែរអ៊ីស្លាម
#ជនជាតិវៀតណាម
#ជនជាតិភាគតិចចិន
#បញ្ញវន្ដ
#ជនក្បត់ដទៃទៀត
- សត្រូវខាងក្រៅ
#សហរដ្ឋអាមេរិក
#ប្រទេសថៃ
#ប្រទេសវៀតណាមនិងអតីតសហភាពសូវៀត

កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩)
គឺជារបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋតាមបែបកុម្មុយនីស្ដដែលរចនាសម្ព័ន្ធចាត់តាំងស្ថិតនៅលើអង្គការបដិវត្តន៍ ចំពោះការគ្រប់គ្រងប្រទេសរបបនេះមានការបែងចែកតំបន់ទៅតាមភូមិភាគនីមួយៗហើយរក្សាស្វ័យភាពទៅតាមតំបន់របស់ខ្លួនផងដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៦ បក្សកុម្មុយនីស្ដកម្ពុជាបានបែងចែកតំបន់រដ្ឋបាលនៃរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យជា៦ភូមិភាគ ដែលរួមមាន៣២តំបន់ ភូមិភាគនីមួយៗមានខេត្តពីរឫច្រើនរួមបញ្ចូលគ្នា ឫកាត់ស្រុកខ្លះចេញពីខេត្តខ្លះមកបញ្ចូលគ្នា។ ទោះបីជារបបនេះមានរយះពេលត្រឹម៣ឆ្នាំ ៨ខែ ២០ថ្ងៃក៏ដោយក៏របបនេះស្ថិតដកជាប់ដូចជាសុបិន្ដអាក្រក់របស់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលធ្លាប់ហែលឆ្លងរបបនេះ គួរកក់សម្គាល់ដែរថាក្រោយៗមកទៀតមានការកាប់សម្លាប់មេកម្មាភិបាលប្រចាំភូមិភាគខ្លះដែរធ្វើឱ្យមានការរង្គោះរង្គើផ្ទៃក្នុងបក្សគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកសិក្សាប្រវត្តិសាស្ដ្រកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។

ឯកសារយោង៖
- ប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជា ភាគ២ ដោយ៖ វ៉ាន់​ ឌីកាអុន
- ឯកសាររបស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា
- សៀវភៅ "នៅខាងក្រោយទីងងឹត"
#ចង្កៀង #ខ្មែរក្រហម #ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​ #នយោបាយកម្ពុជា

នៅពេលដែលកងទ័ពខ្មែរក្រហមវាយសម្រុកចូលទៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ គណៈមជ្ឈឹមបក្សខ្មែរក្រហម ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប៉ុល ពតបានសម្រេចជម្លៀងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងឱ្យចេញអស់ពីទីក្រុង។ ប្រជាជនទីក្រុងភ្នំពេញចំនួនពី២ ទៅ៣លាននាក់ ព្រមទាំងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទីរួមខេត្តនានាបានត្រូវបដិវត្តន៍ខ្មែរក្រហមចាត់ទុកថាជាខ្មាំងទាំងអស់។ ប៉ុន្ដែការសម្រេចបែបនេះគណៈមជ្ឈឹមពុំបានត្រូវផ្សព្វផ្សាយដល់កម្មាភិបាលមុនពេលកងទ័ពចូលទៅដល់ភ្នំពេញទេ ជាហេតុធ្វើឱ្យមានភាពច្របូកច្របល់មួយដ៏ធំ។ កម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមខ្លះ ដែលបានទទួលបញ្ជាពីពេលមុនបានកំហិតឱ្យប្រជាជនបោះបង់ចោលផ្ទះសំបែងរបស់គេ ក្រោមការគំរាមកំហែង នៃកាំភ្លើងអាកា ៤៧និងគ្រាប់បេ៤០។ ពួកខ្មែរក្រហមដែលពុំទាន់បានទទួលបញ្ជាបែបនេះនៅឡើយ មានការងឿងឆ្ងល់យ៉ាងខ្លាំងព្រោះថា វាពុំគួរឱ្យជឿថាវាអាចមានបញ្ជាបែបនេះពីថ្នាក់លើ។

ឯកសារយោង៖ សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជាភាគ២ របស់លោក វ៉ាន់ ឌីកាអុន

នៅពេលដែលកងទ័ពខ្មែរក្រហមវាយសម្រុកចូលទៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ គណៈមជ្ឈឹមបក្សខ្មែរក្រហម ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប៉ុល ពតបានសម្រេចជម្លៀងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងឱ្យចេញអស់ពីទីក្រុង។ ប្រជាជនទីក្រុងភ្នំពេញចំនួនពី២ ទៅ៣លាននាក់ ព្រមទាំងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទីរួមខេត្តនានាបានត្រូវបដិវត្តន៍ខ្មែរក្រហមចាត់ទុកថាជាខ្មាំងទាំងអស់។ ប៉ុន្ដែការសម្រេចបែបនេះគណៈមជ្ឈឹមពុំបានត្រូវផ្សព្វផ្សាយដល់កម្មាភិបាលមុនពេលកងទ័ពចូលទៅដល់ភ្នំពេញទេ ជាហេតុធ្វើឱ្យមានភាពច្របូកច្របល់មួយដ៏ធំ។

ឯកសារយោង៖ សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជាភាគ២ របស់លោក វ៉ាន់ ឌីកាអុន

ក្រោយទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរហើយផ្ដួលរលំរបបនេះជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃ១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកខ្មែរក្រហមបានធ្វើការបោសសម្អាតទាហានសាធារណរដ្ឋខ្មែរ និងមនុស្សដែលពាក់ពន្ធ័និងសង្គមចាស់។ ប្រជាជនត្រូវបានជម្លៀងទាំងបង្ខំទៅកាន់ទៅស្រុកស្រែចម្ការដើម្បីកសាងសង្គមថ្មីទៅតាមការចង់បានរបស់ពួកបដិវត្តន៍ខ្មែរក្រហម និយាយពីមេដឹកនាំសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលមិនព្រមរត់គេចត្រូវពួកបដិវត្តន៍ដាច់ខាតទាំងនោះអូសយកទៅសម្លាប់ដោយគ្មានធម៌មេត្តា។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមដេញប្រជាជនពីទីក្រុងភ្នំពេញនិងពីទីក្រុងនានាឱ្យឆ្ពោះទៅជនបទ នៅទីក្រុងភ្នំពេញឯណោះវិញ អ្នកដឹកនាំរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនបានរត់ទៅសុំជ្រកកោន នៅស្ថានទូតបារាំង ប៉ុន្ដែជាការឥតប្រយោជន៍។ ពួកខ្មែរក្រហមដែលជាអ្នកជាតិនិយមចង្អៀតចង្អល់ ហើយដែលជាអ្នកស្អប់ខ្ពើមជនបរទេសក្រៅពីចិនកុម្មុយនីស្ដ និងកូរ៉េខាងជើង ជាពិសេសជនស្បែកស នៃបស្ចឹមលោក មិនទទួលស្គាល់បេសកកម្មការទូតអ្វីទាំងអស់។

ឯកសារយោង៖ សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជា ភាគ២ របស់លោក វ៉ាន់ឌីការអុន
#សាធារណរដ្ឋខ្មែរ

នៅថ្ងៃ១៧មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ កងទ័ពខ្មែរក្រហម ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើង AK47 និងកាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់បែកបេ៤០ បានចូលដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ពួកគេប្រកាសថាសង្គ្រាមចប់ហើយ គឺមានន័យថាពួកគេនាំមកនូវសន្ដិភាព ប៉ុន្ដែនៅថ្ងៃនោះឯងកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានបន្ដធ្វើការបោសសម្អាតទីតាំងសំខាន់ៗរបស់កងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរពាសពេញទីក្រុង គេឃើញសាកសពជនជាតិខ្មែរដេកស្លាប់ស្ដូកស្ដឹង ដូចខ្មោចឆ្កែពាសពេញផ្លូវថ្នល់។ ប៉ុន្ដែគេឥតមានឃើញសាកសពជនជាតិអាមេរិកកាំង ឫក៏សាកសពជនជាតិវៀតណាមណាម្នាក់សោះ ហាងទំនិញមន្ទីពេទ្យ សាលារៀនព្រមទាំងសម្ភារៈ បរិក្ខារ ទំនើបៗ បានត្រូវពួកអ្នកបដិវត្តដាច់ខាតទាំងនេះកម្ទេសចោលអស់ ព្រោះតែពួកគេយល់ថាសុធតែជាកត្តា នៃអំពើពុករលួយ ជាសត្រូវរបស់បដិវត្តន៍។

ឯកសារយោង៖ សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជា ភាគ២ របស់លោក វ៉ាន់ឌីកាអុន និងសៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យាថ្នាក់ទី១២
​ #១៧មសា១៩៧៥

នៅថ្ងៃទី១ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកសេនាប្រមុខលន់ នល់បានត្រូវឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក John Gunther Dean បង្ខំឱ្យចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាជាបន្ទាន់ទៅរស់នៅរដ្ឋហាវៃ ដើម្បីរៀបចំទុកកន្លែងទទួលសម្ដេចនរោត្តមសីហនុវិញ ព្រោះទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនជឿនៅពេលនោះថាសន្ដិភាពនៅកម្ពុជានិងមានឡើងវិញ ហើយ សម្ដេចនរោត្ដម សីហនុនិងវិលមកគ្រប់គ្រងស្រុកខ្មែរ ដូចកាលពីមុននៅពេលដែលខ្មែរក្រហម ទទួលជ័យជំនះ។ សេនាប្រមុខលន់ នល់ និងក្រុមគ្រួសារ ព្រមទាំងមន្ត្រីទាំង២២នាក់ទៀត បាននាំគ្នារត់កាត់កម្លាំងខ្យល់បក់បោកដោយកង្ហារឧត្ថម្ភាគចក្រ ២គ្រឿងនោះ តម្រង់ទៅរកយន្តហោះប៊ូអ៊ីញ១០៧នោះ ស្ទើរទប់ខ្លួនមិនជាប់។ ប្រហែលមួយម៉ោងក្រោយមកប៉ុណ្ណោះ យន្តហោះប៊ូអ៊ីញ១០៧នោះ ក៏បានបន្ទាបខ្លួនចុះចតនៅព្រលានយន្តហោះដន មឿង ប្រទេសថៃ។ នេះជាការភៀសខ្លួនរបស់មេដឹកនាំរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលរត់ចាកចេញពីមាតុភូមិនិងត្រូវបានចារជាទុកប្រវត្តិសាស្ដ្រ។

ឯកសារយោង៖ សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ដ្រប្រទេសកម្ពុជា ភាគ២ របស់លោក វ៉ាន់ឌីកាអុន
ប្រភព៖ SBM News.
​ #សាធារណរដ្ឋខ្មែរ