អ្នកនិពន្ធកូនអ្នកស្រែ

នេះគឺជាដុំដែកទម្ងន់ 1,000 ក្រាម ដែលមានតម្លៃត្រឹមតែ 100 ដុល្លា តែប៉ុណ្ណោះ។

បើយកវាទៅធ្វើជាក្រចកជើងសេះ តម្លៃរបស់វាឡើងដល់ 250 ដុល្លារ។

យកវាទៅផលិតជាម្ជុលដេរ យើងអាចលក់បានសរុបប្រហែល 70,000 ដុល្លារ។

បើយកវាទៅធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមផលិតនាឡិកាប្រណិត តម្លៃរបស់វាអាចឡើងដល់ 6 លានដុល្លារ។

ប៉ុន្តែ​បើចម្រាញ់​វា​ទៅជា​សមាសធាតុ​ឡាស៊ែរ​បច្ចេកវិទ្យា​ខ្ពស់​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​បន្ទះ​សៀគ្វី​កុំព្យូទ័រ ដែកមួយដុំដូចគ្នា​ននេះ ស្រាប់តែ​មាមានតម្លៃ 15លាន​ ដុល្លារ​។

តម្លៃពិតរបស់អ្នក មិនត្រូវបានកំណត់ដោយអ្វីដែលជាប្រភពរបស់អ្នកនោះទេ គឺវាកំណត់ដោយវិធីដែលអ្នកអភិវឌ្ឍជំនាញរបស់អ្នក និងអនុវត្តវា។

បរិវេណមុខវត្តបទុមវតីកាលពីជាង ១០០ឆ្នាំមុន

ចាប់ខ្លួនបុរសម្នាក់​ ពាក់ព័ន្ធករណីឆបោកតាមអនឡាញ លក់ទំនិញតែមិនប្រគល់របស់

សូមប្រុងប្រយ័ត្ន! ចាប់ខ្លួនបុរសម្នាក់​ ពាក់ព័ន្ធករណីឆបោកតាមអនឡាញ លក់ទំនិញតែមិនប្រគល់រប ភ្នំពេញ៖​ ដោយអនុវត្តតាមបទបញ្ជា​ លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក ង៉េង ជួ ប្រធាននាយកដ្ឋាននគរបាលព្រហ្មទណ្ឌ កម្លាំងជំនាញបាន...

អាក្លូខុសអី? អាក្លូមិនបាននិយាយបំភ្លៃអីណា? យោងតាមច្បាប់អាក្លូងអត់ខុសទេ..!

🍍🍋 យល់ដឹងពីដើមផ្លែទុរេន 🥭🍎

📌 ធ្លាប់តែបរិភោគទុរេន តើមានដឹងទេថា?

> ទុរេនមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសណា?

> ខ្មែរយើងដាំដើមទុរេននៅខេត្តណាដំបូងបំផុត?

📌 ទុរេន ជាផលព្រឹក្សម្យ៉ាងមានដើមកំណើតនៅដែនកោះស៊ូម៉ាត្រា និងកោះប័រណេអូ (Borneo) ឬកោះកាលីម៉ាន់តាន់ (Kalimantan) គឺ​ជា​កោះ​តែមួយគត់​ក្នុងពិភពលោក ដែលមាន​ចំណែកប្រទេស​ដល់ទៅ ៣ ស្ថិតនៅលើ​កោះនេះ រួមមាន​ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង​ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី (សូមអានបន្ថែម នូវភូមិសាស្ត្រនៃកោះប័រណេអូ នៅខាងក្រោម)។

📌 ដើមឡើយដើមទុរេន គឺជាដើមឈើព្រៃ ដែលគេរកឃើញនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ប្រហែល២០ប្រភេទ និងនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ប្រហែល១០០ប្រភេទ។

> តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ មនុស្សជំនាន់ដើមទៅជ្រើសរើសរកទុរេនព្រៃណា ដែលមានផ្លែល្អ ឆ្ងាញ់ ធំ ដើម្បីយកមកដាំជាផ្លែឈើស្រុក ដែលគេហៅថាទុរេនដូនតា។

> លុះក្រោយមករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៧ ដោយវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកកសិកម្មជឿនលឿន គេបានបង្កាត់ពូជទុរេនបានយ៉ាងច្រើន ដែលមានរហូតដល់ ៣០០ប្រភេទ នៅប្រទេសថៃ និងប្រហែលជា ១០០ប្រភេទនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

📌 នៅតំបន់ខ្លះគេចាត់ទុកផ្លែទុរេនជាស្តេចនៃផ្លែឈើ នេះក៏ព្រោះតែទំហំផ្លែធំ និងបន្លាដែលនៅលើសម្បកដ៏ស្រួចមុត។ ផ្លែរបស់វាអាចមានប្រវែងបណ្ដោយរហូតដល់ ៣០ - ៤០ស.ម និងទទឹង ១៥ - ២៥ស.ម និងមានទម្ងន់ ចាប់ពី ១ ទៅ ៦គីឡូក្រាម។ ពេលទុំទុរេនមានក្លិនក្រអូបឆ្អិត សាច់ក្លែបមានពណ៌លឿងដូចរមៀត ខ្លះលឿងស្រាល ខ្លះទៀតក្រហម ដោយអាស្រ័យទៅលើពូជរបស់វា។ ទុរេនពេលទុំខ្លាំងមានក្លិនឆួល ហេតុដូច្នេះហើយទើបពួកអឺរ៉ុបស្បែកស មិនចូលចិត្តផ្លែទុរេននោះទេ។ នៅសណ្ឋាគារខ្នាតផ្កាយភាគច្រើន គេហាមយកទុរេនទុំចូលក្នុងបន្ទប់ដេក ដោយវាធ្វើឲ្យក្លិនជាប់នៅក្នុងបន្ទប់ ដែលអ្នកខ្លះគេមិនចូលចិត្តក្លិនទុរេនទុំនេះទេ។

📌 នៅប្រទេសកម្ពុជាយើងទុរេនពូជបុរាណ ដែលមានដាំដុះជាយូរមកហើយ គឺពូជ Durio zibethinus ដែលទំនងជាត្រូវបាននាំយកពូជមកពីស្រុកជ្វា តាមរយៈឈ្មួញដើរសំពៅ ក្នុងអំឡុងប្រហែលជាង ៤០០ឆ្នាំមុន នេះយោងតាមកំណត់ត្រារបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហើយកាលនោះទុរេនមានដាំនៅស្រុកខ្មែរដំបូងគេមំផុត គឺដាំនៅខេត្តកំពត បើយោងតាមឯកសារបារាំង(Gallica)។

> ពូជទុរេនបុរាណ អ្នកខ្លះហៅទុរេនដូនតា ឬទុរេនស្រែ ដែលមានដើមធំខ្ពស់ៗ ផ្លែមិនសូវធំទេ តែផ្លែច្រើនណាស់ កាលពីដើមគេមិនបេះទេ ទុកឲ្យវាទុំជ្រុះឯកឯងតែម្ដង។ ដើមទុរេនបុរាណអារស់បានយូរយារ គឺរហូតទៅដល់ ៣០០-៥០០ឆ្នាំក៏មានដែរ។

> កាលពីដើម ចាស់ៗនិយាយលេងថា ពេលព្រឹកម្ចាស់ចម្ការទុរេនចូលទៅរើសផ្លែទុរេនទុំ ត្រូវតែពាក់មួកដែក ដើម្បីការពារក្បាលខ្លាចទុរេនទុំជ្រុះចំក្បាលជាយថាហេតុ។

> ទុរេនដូនតាមានសាច់តិច ជ្រាយ គ្រាប់ធំ តែក្រអូបខ្លាំង និងផ្អែមមុត ដែលកាលពីដើមគេមិននិយមហូបសាច់ផ្លែទុរេនទុំទេ ដោយសារវាថ្លៃ គេច្រើនយកសាច់ទុរេនទុំមកធ្វើបាយដំណើបទុរេន និងធ្វើបង្អែមផ្សេងៗទៀត បើគេយកមកលាយការ៉េម នៅលើរទេះលក់ការ៉េមនោះ គេចងបង្គោល១នៅមុខរទេះ និងចងផ្គុំសម្បកទុរេនទាំងមូលបញ្ឈរនៅចុងបង្គោលនោះ មើលទៅដូចមោងរបស់យក្ស ដើម្បីបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកទិញថា ការ៉េមថ្ងៃនេះមានលាយសាច់ទុរេនទុំ។

> កាលពីសង្គមចាស់ ពេលខ្ញុំធ្វើដំណើរ ទៅលេងក្រុងកំពត ដែលជាស្រុកកំណើតម្ដាយខ្ញុំ ដោយជិះឡានបាំង បើចំរដូវទុរេនទុំ គឺក្រអូបទុរេនទុំ និងធុំក្លិនក្ដាមសេះស្ងោរ ដោយគេដាក់កញ្ឆេទុរេនទុំនៅលើដំបូលឡានបាំងនោះ។ គឺជាក្លិនដែលយើងមិនអាចបំភ្លេចបាន។

📌 រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៩០ ទើបខ្មែរយើងនាំយកពូជទុរេនល្អៗពីពីប្រទេសថៃតាមរយៈអ្នករកស៊ីរត់កាណូតដឹកអីវ៉ាន់ពីខេត្តកំពត ទៅលក់នៅស្រុកខ្លងយ៉ៃ ខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ បន្ទាប់មក កាណូតនោះបានទិញអីវ៉ាន់ពីថៃ និងទិញពូជទុរេន ឪខាក់ កានយ៉ាវ ឆៈនី និង ក្រៈឌុមថង មកដាំនៅកំពត ដោយមិនទាន់មានពូជ ហ្មនថង នោះទេ ដោយយោងតាមសៀវភៅរបៀបដាំទុរេន ខ្មែរ-ថៃ ឆ្នាំ ១៩៩០។

📌 តាមកំណត់ត្រារបស់ជនជាតិព័រទុយហ្កាល់ បាននិយាយថាទុរេនត្រូវបានគេដាំដុះ និងស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនាអំឡុងចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ នៅប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍យើងនេះ !

📌 ពាក្យទុរេន(Durian)នេះ មិនមែនជាពាក្យកម្ចីពីភាសាអឺរ៉ុប អង់គ្លេស ឬបារាំងទេ ពាក្យនេះជា ភាសាម៉ាឡេស៊ី (Malaysia) គឺមកពីពាក្យ(Duri) មានន័យថា បន្លា។

📌 មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ពូជទុរេនដែលមានការពេញនិយមលើទីផ្សារខ្លាំងនោះគឺ ៖

> ទុរេនរបស់ប្រទេសថៃពូជ ហ្មនថង(หมอนทอง) មានន័យថា(ខ្នើយមាស) ព្រោះវាមានរសជាតិផ្អែមមុតខ្ទិះៗ សាច់ក្លែបណែនល្អ មិនជ្រាយពេក គ្រាប់តូបតូច ដែលធ្វើឱ្យអ្នកបរិភោគចូលចិត្តខ្លាំងជាងទុរេនពូជផ្សេងៗ។

> ទុរេនរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីពូជ មូសាងឃីង (Musang king) ដែលមានតម្លៃថ្លៃ ច្រើននាំទៅលក់នៅប្រទេសចិន។

📌 សូមជម្រាបថា នៅឆ្នាំ ២០០៧ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មថៃម្នាក់គឺនDr. Songpol Somsri (ดร.ทรงพล สมศรี) ព្យាយាមបង្កាត់ពូជទុរេនបានជាង ៩០ប្រភេទ ក្នុងខេត្តចន្ទប៊ុរី ដែលធ្វើឲ្យខេត្តនេះបានជាប់លេខ១ លើពិភពលោក ជាខេត្តដែលបង្កាត់ពូជ និងនាំចេញផ្លែឈើស្រស់ច្រើនជាងគេ នៅលើពិភពលោក ខណៈពេលដែលប្រទេសថៃមិនមែនជាទឹកដីកំណើតរបស់ទុរេនឡើយ។ នៅប្រទេសថៃក៏សម្បូរដើមទុរេនបុរាណណាស់ដែរ ពិសេសនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលដើមខ្លះមានអាយុរហូតទៅដល់ ៣០០ឆ្នាំ ហើយនៅតែផ្ដល់ផ្លែរាល់ឆ្នាំ ដោយ១ឆ្នាំមានផ្លែ ៣០០-៥០០ផ្លែ។

📌 កាលពីសង្គមចាស់ចម្ការទុរេនមានដាំតែទុរេនពូជដូនតា ឬទុរេនស្រែតែ ៣-៤ពូជប៉ុណ្ណោះ ដែលមាននៅ ៖

📍១ ខេត្តកំពត ស្រុកកំពត បច្ចុប្បន្នជាស្រុកទឹកឈូ ពិសេសនៅតំបន់ជើងភ្នំក្បែរទឹកឈូ ចម្ការដែលល្បីឈ្មោះគឺចម្ការរបស់លោក «លី យាត់ឡាយ» មានផ្ទៃដីប្រហែល ៤០ហិកតា ជាប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់នៅជើងភ្នំ ដែលសម្បូរដោយដុំថ្មមូលៗនៅក្រោមដី ដែលមុននឹងដាំ គេត្រូវគាស់យកដុំថ្មនោះចេញជម្រៅពី ១-១.៥ម៉ែត្រជាមុនសិន ទើបដាំទុរេន មង្ឃុត សាវម៉ាវ មាក់ប្រាង...។

📍២ ខេត្តកំពង់ចាម ស្រុកមេមត់ ជាប្រភេទដីក្រហមបន្ទុះភ្នំភ្លើង ដែលពួកខ្មែរក្រហមហៅថា «ដីខ្លាញ់ ឬដីឈាមយក្ស» ដាំអីក៏ដុះល្អដែរ។ បច្ចុប្បន្ន ស្រុកមេមត់នៅក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ។

📍៣ ខេត្តបាត់ដំបង ស្រុកសំឡូត ជាប្រភេទដីក្រហមបន្ទុះភ្នំភ្លើង ដែលពួកខ្មែរក្រហមហៅថា «ដីខ្លាញ់ ឬដីឈាមយក្ស» ដាំអីក៏ដុះល្អដែរ។

📌 មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ពូជទុរេនដែលមានដាំនៅប្រទេសកម្ពុជាមានច្រើនបង្គួរដែរ ដូចជា ៖
> ទុរេនបុរាណ ឬទុរេនដូនតា ឬទុរេនស្រែ ដែលដើមខ្លះមានអាយុរហូតទៅដល់៧០-១០០ឆ្នាំ នៅខេត្តកំពត។

> ទុរេនពូជផ្សេងៗ ដែលធ្លាប់ដាំនៅខេត្តកំពតមាន សណ្ដង់កិត ណឹងអួយ ឪខាក់ ឈាងម៉ៃ ឡាយឈី ឡេងជុន...។

> ទុរេន ហ្មនថង (หมอนทอง) មានន័យថា(ខ្នើយមាស) ជាពូជទុរេនរបស់ប្រទេសថៃល្បីលើសគេ មានដាំច្រើនបំផុត។ ខ្មែរយើងភាគច្រើនហៅខុស ខ្លះហៅ(ម៉ាន់ថង) ខ្លះហៅ(មុនថង) សូមលោកអ្នកហៅឲ្យត្រូវតាមសំនៀងជាភាសាថៃ (ហ្មនថង) កុំឲ្យម្ចាស់ដើមរបស់គេសើចចំអកឲ្យយើង។

> ទុរេន ក្រៈឌុមថង (กระดุมทอง) មានន័យថា (ឡេវមាស) ខ្មែរយើងច្រើនហៅអាកំប៉ោក មិនសូវដាំទេ។

> ទុរេន ឆៈនី (ชะนี) មានន័យថា (សត្វទោច) ខ្មែរយើងច្រើនហៅ ឈុននី សាច់លឿងល្អ មិនសូវដាំទេ។

> ទុរេន ភួងមណី (พวงมณี) មានន័យថា (ភួងមណី) ខ្មែរយើងច្រើនហៅ ភួងម៉ាលី សាច់លឿងល្អ សម្បកផ្លែទុំពណ៌បៃតងចាស់ មានដាំបង្គួរដែរ ។

> ទុរេន កានយ៉ាវ (ก้านยาว) មានន័យថា (ទងវែង) ខ្មែរយើងច្រើនហៅ សាច់លឿងល្អ មិនសូវដាំទេ។

> ទុរេន មូសាងឃីង (Musang king) ដែលភាសាម៉ាឡេស៊ីគេហៅថា រ៉ាចា ឃុនយីត (Raja Kunyit) មានន័យថា (រាជារមៀត ឬ ស្ដេចរមៀត) ជាពូជទុរេនដ៏ល្បីរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីតាំងពីទសវត្សរ៍១៩៨០ សាច់វាលឿងដូចរមៀត តែផ្លែមិនសូវធំទេ ដែលមានតម្លៃថ្លៃ ច្រើននាំចេញទៅលក់នៅប្រទេសចិន។ នៅកម្ពុជាយើងឮថាមានទិញពូជមកដាំខ្លះៗហើយ។

📌 បច្ចុប្បន្ននេះនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានខេត្តជាច្រើនដាំទុរេនបានផលហើយ ដូចជា ៖

📍១ ខេត្តកំពត នៅស្រុកទឹកឈូ ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅជើងភ្នំ មានរសជាតិឆ្ងាញ់ជាងគេទាំងអស់។

📍២ ខេត្តកែប ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅជើងភ្នំវល្លិ

📍៣ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅស្រុកភ្នំស្រួច នៅក្បែរជើងភ្នំពេជ្រនិល។

📍៤ ខេត្តព្រះសីហនុ ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅស្រុកកំពង់សីលា និងស្រុកព្រៃនប់ នៅម្ដុំជើងភ្នំបូកគោខាងលិច។

📍៥ ខេត្តកោះកុង ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅតាមជើងភ្នំនៃស្រុកថ្មបាំង។

📍៦ ខេត្តបាត់ដំបង ជាទុរេនដាំលើដីក្រហមនៃស្រុកសំឡូត។

📍៧ ខេត្តប៉ៃលិន ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅជើងភ្នំបរយ៉ាខា និងជើងភ្នំខៀវ។ នៅលើកំពូលភ្នំខៀវមានអ្នកទេសចរឡើងភ្នំប្រាប់ថា មានដើមទុរេនព្រៃ ដែលមានអាយុកាលប្រហែល ១០០ឆ្នាំ។

📍៨ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅតាមជើងភ្នំនៃស្រុកវាលវែង ស្រុកតាលោសែនជ័យ។

📍៩ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅតាមជើងភ្នំឱរ៉ាល់ នៃស្រុកទឹកផុស។

📍១០ ខេត្តកំពង់ចាម ជាទុរេនដាំលើដីក្រហមនៃស្រុក ស្ទឹងត្រង់ ស្រុកចំការលើ។

📍១១ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ជាទុរេនដាំលើដីក្រហមនៃស្រុកមេមត់ និងដាំលើដីល្បាយខ្សាច់នៃស្រុកតំបែរ។

📍១២ ខេត្តរតនគិរី ជាទុរេនដាំលើដីក្រហម។

📍១៣ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ជាទុរេនដាំលើដីក្រហម។

📍១៤ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅម្ដុំអូរពងមាន់ និងនៅស្រុកសេសាន។

📍១៥ ខេត្តក្រចេះ ជាទុរេនដាំលើដីក្រហមនៃស្រុកស្នួល។

📍១៦ ខេត្តកំពង់ធំ ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់នៅស្រុកសន្ទុក និងស្រុកសណ្ដាន់។

📍១៧ ខេត្តសៀមរាប ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់នៅជើងភ្នំគូលែននៃស្រុកបន្ទាយស្រី។

📍១៨ ខេត្តព្រះវិហារ ជាទុរេនដាំលើដីក្រហមបន្ទុះភ្នំភ្លើង
> ស្រុកត្បែងមានជ័យ ភូមិហ្មសែត និងភូមិចំការស្រមូវ។

> ស្រុកគូលែនដាំនៅឃុំស្រយង់ ភូមិស្រយង់ជើង និងភូមិស្រយង់ត្បូង។

> ទុរេនដាំលើល្បាយខ្សាច់នៅភូមិអូពោរ ឃុំរមណីយ ស្រុករវៀង លើផ្ទៃដី ២០០ហិចតា ដែលដាំបានទុរេនរហូតដល់ ១៦០០០ដើម ជាការដាំមានលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំ របស់ក្រុមហ៊ុន TKY Farm ដែលជួលជំនាញការបរទេសមកដាំ សម្រាប់នាំចេញទៅប្រទេសចិន។ ពូជទុរេនដែលដាំមាន ៣ពូជ ៖ ហ្មនថង, ឪខាក់, មូសាងឃីង។ កសិដ្ឋាននេះប្រមូលផលទុរេនបាន ២-៣ឆ្នាំហើយ។ នៅឆ្នាំ២០២៣ នាំចេញទៅប្រទេសចិនបានជិត ៥០០តោន។

📍១៩ ខេត្តស្វាយរៀង ជាទុរេនដាំលើដីល្បាយខ្សាច់ នៅស្រុករមាសហែក។

📍 ២០ ចំពោះខេត្តផ្សេងៗទៀត មាន
> ខេត្តតាកែវ ឃើញមានដាំនៅជើងភ្នំស្រុកគិរីវង់ តែមិនទាន់បានផលទេ។

> ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ឃើញមានដាំនៅស្រុកអន្លង់វែង តែមិនទាន់បានផលទេ។

> ខេត្តកណ្ដាល ខេត្តព្រៃវែង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដូចជាគ្មានដាំទុរេនទេ។

⁉️ សរុបមកយើងសង្កេតឃើញថា ចម្ការទុរេនមានស្ទើរតែគ្រប់ខេត្ត តែទុរេននៅតែថ្លៃដដែល។

📌 តាមការវាយតម្លៃ ដោយឈរលើបច្ចេកទេសពិសោធ និងការធ្វើប្រជាមតិ ខេត្ត ៥ ដែលមានផ្លែទុរេនទុំឆ្ងាញ់ជាងគេ ដោយឲ្យពិន្ទុទៅតាមលំដាប់លេខរៀង ៖

១ ខេត្តកំពត ទុរេនទឹកឈូ នៅស្រុកទឹកឈូ
២ ខេត្តបាត់ដំបង ទុរេននៅស្រុកសំឡូត
៣ ខេត្តកោះកុង ទុរេននៅស្រុកថ្មបាំង
៤ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ទុរេនស្រុកតំបែរ
៥ ខេត្តសៀមរាប ទុរេនស្រុកបន្ទាយស្រី។

🌏 ភូមិសាស្ត្រនៃកោះ ប័រណេអូ ឬកោះកាលីម៉ាន់តាន់

កោះ ប័រណេអូជាកោះនៅតំបន់អេក្វាទ័រ នាំឲ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន សម្បូរព្រៃឈើ និងជ្រោះជ្រលងភ្នំ ដែលអំណោយផលដល់ដើមឈើដុះលូតលាស់ល្អ ការធ្វើកសិកម្ម និងល្អសម្រាប់វិស័យទេសចរធម្មជាតិ។
កោះប័រណេអូជាកោះធំ​បំផុត​ទី ៣ក្នុងលោក​ ៖
> ភាគ​ខាងជើង និង​ពាយ័ព្យនៃកោះ ជា​សមុទ្រចិនខាងត្បូង
> ភាគឦសានជាសមុទ្រ Sulu
> ភាគខាងកើត​​ជាសមុទ្រ Celebes
> ភាគខាងត្បូងជាសមុទ្រ Java។ កោះ​ប័រណេអូ មានផ្ទៃដី​សរុប​ប្រមាណ ៧៥៥ ០០០គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ ដោយរាប់បញ្ចូល​ទាំងកោះ​តូចៗ នានា​នៅក្បែរខាង។ គឺថា កោះនេះធំជាងប្រទេសខ្មែរ ៥.៧៦ដង។

🚩 ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី មាន​ចំណែក​ដី​ច្រើន​ជាងគេគឺ ៧៣% ហៅថា «កាលីម៉ាន់តាន់» ររួមមានខេត្តចំនួន៥ គឺ
១ កាលីម៉ាន់តាន់កណ្តាល
២ កាលីម៉ាន់តាន់​ខាងកើត
៣ កាលីម៉ាន់តាន់​ខាងជើង
៤ កាលីម៉ាន់តាន់​ខាងត្បូង
៥ កាលីម៉ាន់តាន់​ខាងលិច។

🚩 ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមានចំណែក ២៦% មានរដ្ឋពីរនៅលើកោះនេះ គឺ
១ រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ (Sarawak) មានទីក្រុងប្រចាំរដ្ឋឈ្មោះ គូឈិង (Cuching)។ គេត្រូវជិះយន្តហោះពីក្រុង គូឡាឡាំពួឆ្លងសមុទ្រចិនខាងត្បូង រយៈពេល ១ម៉ោង ៥០នាទី ក្នុងចម្ងាយផ្លូវប្រហែល ១០០០គ.ម.។

២ រដ្ឋសាបាហ៍ (Sabah) មានទីក្រុងប្រចាំរដ្ឋឈ្មោះ កូតា គីណាបាលូ (Kota Kinabalu)។ គេត្រូវជិះយន្តហោះពីក្រុង គូឡាឡាំពួ ឆ្លងសមុទ្រចិនខាងត្បូង រយៈពេល ២ម៉ោង ៤០នាទី ក្នុងចម្ងាយផ្លូវប្រហែល ១៦០០គ.ម.។

៣ រដ្ឋសាបាហ៍ (Sabah) មានទីក្រុងប្រចាំរដ្ឋឈ្មោះ កូតា គីណាបាលូ (Kota Kinabalu)។ គេត្រូវជិះយន្តហោះពីក្រុង គូឡាឡាំពួ ឆ្លងសមុទ្រចិនខាងត្បូង រយៈពេល ២ម៉ោង ៤០នាទី ក្នុងចម្ងាយផ្លូវប្រហែល ១៦០០គ.ម.។

🚩 ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ដែលមានចំណែកដីតែ ១% (៥៧៦៥គ.ម.ការ៉េ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយមានទីតាំងស្ថិតនៅជាប់មាត់សមុទ្រ នៅចន្លោះរដ្ឋទាំងពីរនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

✍️វេជ្ជ.អ៊ុន សុវណ្ណា

ធ្វើការ ៨ម៉ោង ដើម្បីរស់មួយថ្ងៃ
ធ្វើការ ៦ថ្ងៃ/សប្តាហ៍ ដើម្បីសម្រាក ១ថ្ងៃ
ធ្វើការ ៨ម៉ោង ដើម្បីញ៉ាំរយៈពេល ១៥នាទី
ធ្វើការពេញមួយឆ្នាំ ដើម្បីសម្រាកមួយ ឬពីរសប្តាហ៍ ធ្វើការពេញមួយជីវិត ដើម្បីចូលនិវត្តន៍នៅពេលចាស់ទៅ ឬដល់ដង្ហើមចុងក្រោយក៏មាន ៖

នៅទីបំផុតទើបយើងដឹងថា ជីវិតគឺគ្មានអ្វីក្រៅពីត្រូវប្រឹងប្រែងដើម្បីតែសេចក្តីសុខក្លែងក្លាយ ភ្លេចគិតពីសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជាទាសករនៃសម្ភារៈនិយមតាមគ្នា និង​ទាសភាពរបស់​សង្គម ដែល​យើង​មើលមិនឃើញ​ថាជាច្រវាក់​លោកីយ៍ឡើយ។

ជីវិតគឺជាដំណើរដ៏ខ្លី និងមិនទៀងមួយ ហើយជាមធ្យមម្នាក់ៗ មានពេល ១០ឆ្នាំ ៧ ទៅ ៨ ដងតែប៉ុណ្ណោះ ចូររៀនរីករាយនូវទី ១០ឆ្នាំ ដែលអ្នកកំពុងមានឲ្យមានអត្ថន័យ និងគុណតម្លៃជាទីបំផុតឲ្យខ្លួនឯង ឬជាតិសាស្ត្ររបស់អ្នក បង្កើត​វា​ឡើងឥឡូវនេះ !

ស្លាកលេខ រដ្ឋ នីតិកាល ទី 6
រដ្ឋ-01 ព្រឹទ្ធសភា
រដ្ឋ-02 រដ្ឋសភា
រដ្ឋ-03 រាជរដ្ឋាភិបាល
រដ្ឋ-04 ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ
រដ្ឋ-05 ទីស្តីការគណរដ្ឋមន្រ្តី
រដ្ឋ-06 ក្រសួងការពារជាតិ
រដ្ឋ-07 ក្រសួងមហាផ្ទៃ
រដ្ឋ-08 ក្រសួងទំនាក់ទំនងរដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភា និងអធិការកិច្ច
រដ្ឋ-09 ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការ
រដ្ឋ-10 ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ
រដ្ឋ-11 ក្រសួងពត៌មាន
រដ្ឋ-12 ក្រសួងសុខាភិបាល
រដ្ឋ-13 ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល
រដ្ឋ-14 ក្រសួងផែនការ
រដ្ឋ-15 ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម
រដ្ឋ-16 ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា
រដ្ឋ-17 ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ
រដ្ឋ-18 ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ
រដ្ឋ-19 ក្រសួងបរិស្ថាន
រដ្ឋ-20 ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ
រដ្ឋ-21 ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា
រដ្ឋ-22 ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍
រដ្ឋ-23 ក្រសួងធម្មការ និងសាសនា
រដ្ឋ-24 ក្រសួងកិច្ចការនារី
រដ្ឋ-25 ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន
រដ្ឋ-26 ក្រសួងយុត្តិធម៌
រដ្ឋ-27 ក្រសួងទេសចរណ៍
រដ្ឋ-28 ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់
រដ្ឋ-29 ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយម
រដ្ឋ-30 ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង
រដ្ឋ-31 ក្រសួងមុខងារសាធារណៈ
រដ្ឋ-32 រដ្ឋលេធិការដ្ឋានអាការចរស៊ីវិល
រដ្ឋ-33 ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាចៅក្រម
រដ្ឋ-34 អគ្គលេខាដ្ឋានរដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភា
រដ្ឋ-35 ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា
រដ្ឋ-36 អង្គការជាតិ
រដ្ឋ-37 រាជធានីភ្នំពេញ
រដ្ឋ-38 ខេត្តកណ្តាល
រដ្ឋ-39 ខេត្តកំពង់ធំ
រដ្ឋ-40 ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
រដ្ឋ-41 ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
រដ្ឋ-42 ខេត្តកំពង់ចាម
រដ្ឋ-43 ខេត្តកំពត
រដ្ឋ-44 ខេត្តកោះកុង
រដ្ឋ-45 ខេត្តកែប
រដ្ឋ-46 ខេត្តក្រចេះ
រដ្ឋ-47 ខេត្តតាកែវ
រដ្ឋ-48 ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
រដ្ឋ-49 ខេត្តបាត់ដំបង
រដ្ឋ-50 ខេត្តប៉ៃលិន
រដ្ឋ-51 ខេត្តពោធិ៍សាត់
រដ្ឋ-52 ខេត្តព្រះសីហនុ
រដ្ឋ-53 ខេត្តព្រះវិហារ
រដ្ឋ-54 ខេត្តព្រៃវែង
រដ្ឋ-55 ខេត្តមណ្ឌលគិរី
រដ្ឋ-56 ខេត្តរតនគិរី
រដ្ឋ-57 ខេត្តសៀមរាប
រដ្ឋ-58 ខេត្តស្វាយរៀង
រដ្ឋ-59 ខេត្តស្ទឹងត្រែង
រដ្ឋ-60 ខេត្តឧត្តរមានជ័យ
រដ្ឋ-61 ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ

នេះជារបាយការណ៌ព្រំដែន ខ្មែរ-វៀតណាម​ ដែលលោក កែ គឹមយ៉ាន បរិយាយច្បាស់ៗ​ ត្រង់ចំណុចចុងក្រោយ ៨,​ ៩,​ ១០។

ផ្សិតមិនមែនជារុក្ខជាតិទេ
នៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាជីវវិទ្យាជាភាសាខ្មែរថ្នាក់ទី១០ បានអោយដឹងថា ភាវមានជីវិតទាំងអស់លើពិភពលោកនេះត្រូវបានគេចែកជា៥រជ្ជ:(kingdom) ដូចជា រជ្ជ:សត្វ រជ្ជ:រុក្ខជាតិ រជ្ជ:ផ្សិត រជ្ជ:ប្រូទីស និងរជ្ជ:ម៉ូណេរ៉ា។ ការបែងចែកនេះផ្អែកលើលក្ខណ:ផ្សេងៗគ្នាដែលក្រុមភាវរស់ក្នុងរជ្ជ:នីមួយៗមាន។
ទាក់ទងមូលហេតុដែលធ្វើអោយផ្សិតមិនមែនជារុក្ខជាតិ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានលើកយកហេតុផល៣ធំៗ គឺ
-​ ផ្សិតគ្មានក្លរ៉ូប្លាស(ផ្ទុកជាតិក្លរ៉ូភីល)។ ដ្បិតតែផ្សិតភាគច្រើនរស់នៅដោយមិនធ្វើបម្លាស់ទីស្រដៀងរុក្ខជាតិក្តី តែផ្សិតពុំមានធាតុកោសិកា(ក្លរ៉ូប្លាស)ដែលអនុញ្ញាតអោយវាធ្វើរស្មីសំយោគដូចរុក្ខជាតិទេ។
- ផ្សិតមិនអាចផលិតអាហារដោយខ្លួនឯង។ ចំពោះរុក្ខជាតិ ជាតិក្លរ៉ូភីលនៅក្នុងកោសិការបស់វាអាចអនុញ្ញាតិអោយមានដំណើររស្មីសំយោគសម្រាប់បង្កើតអាហារ។ គេហៅរុក្ខជាតិថាជាភាវ:រស់ស្វ័យជីព។ ដោយឡែកផ្សិត គ្មានជាតិក្លរ៉ូភីលទេ ហេតុនេះដើម្បីរស់រានបានវាត្រូវការស្រូបអាហារពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ។
- ការវិភាគក្នុងកំរិតម៉ូលេគុល ពិសេសទៅលើADN បង្ហាញថាផ្សិតមានលក្ខណ:ស្រដៀងសត្វជាជាងរុក្ខជាតិ។
បន្ថែមលើលក្ខណ:បីចំណុចខាងលើ ផ្សិតជាសារពាង្គកាយដែលកោសិកានីមួយៗស្រោបដោយជញ្ជាំងកោសិកាដែលកើតពីសមាសធាតុchitin ខុសពីរុក្ខជាតិដែលមានជញ្ជាំងកោសិកាកើតពីសែលុយឡូស។

ឆ្លៀតអានបន្តិច ព្រោះនេះគឺជាសង្គមនៃយុគ្គសម័យនេះ
នារី...បង្ហាញដើមទ្រូង
បុរស...បង្ហាញរថយន្ត
អ្នកណា??? ទៅដឹង់ថា!!!
ដើមទ្រូងហ្នឹង ពិតរឺក្លែងក្លាយ
រថយន្តហ្នឹង ជារបស់ខ្លួនឯង រឺ របស់អ្នកផ្សេង
សត្វ... ចាប់ផ្តើមស្លៀកពាក់ដូចមនុស្ស
មនុស្ស... ចាប់ផ្តើមបង្ហាញសាច់ដូចសត្វ
ក្មេង...ធ្វើខ្លួនដូចមនុស្សចាស់
មនុស្សចាស់...ធ្វើខ្លួនដូចក្មេង
ស្រី...ចារឹកដូចប្រុស
ប្រុស...ចារឹកដូចស្រី
អ្នកមាន...ធ្វើឫកដូចអ្នកក្រ
អ្នកក្រ...ធ្វើឫកដូចសេដ្ឋី
ថៅកែ...ធ្វើខ្លួនដូចឈ្នួល
អ្នកបំរើ...ធ្វើខ្លួនដូចចៅហ្វាយ
ម្តាយឪពុក...ហៅកូនថាបង
កូន...ហៅខ្លួនឯងថាបង
អ្នកនៅលីវ...ធ្វើខ្លួនដូចមេផ្ទះ
មេផ្ទះ...ធ្វើខ្លួនដូចអ្នកនៅលីវ
ថ្ងៃមួយអ្នកនឹងយល់ថា!!!
ពាក់នាឡិកាតំលៃ $10 រឺ $1000 មួយថ្ងៃគង់មានតែ24ម៉ោង
ផឹកស្រាមួយដបតំលៃ$1 រឺ $100 គង់តែស្រវឹងហើយក្អួតចោលដូចគ្នា
ជក់បារី មួយដើម 100រៀល រឺ មួយដើម 1000រៀល ក៏អាចកើតរោគមហារីកសួតដូចគ្នា
រស់នៅផ្ទះមានដី 10ម៉ែត្រ រឺ 1000ម៉ែត្រ ភាពសោកសៅនឹងភាពឯកោមានដូចគ្នា
៚ថ្ងៃមួយ.....
អ្នកនឹងយល់ថា សេចក្តីសុខក្នុងចិត្ត ភាពស្ងប់ក្នុងចិត្ត មិនអាចរកបានពីវត្ថុខាងក្រៅ ហេតុដូច្នេះ ចូររស់នៅក្នុងភាពមិនអាត្មានិយម ស្គាល់ខុស ស្គាល់ត្រូវ ស្គាល់ពាក្យថាគ្រប់គ្រាន់ ទើបមានសេចក្តីសុខ ....ប្រើជីវិតជាមួយមនុស្សម្នាក់ហ្នឹង... គឺសំខាន់បំផុត...អ្នកដែលរស់នៅជាមួយយើងម្នាក់ណឹងបានជារៀងរហូតពិតជាពិបាករក
មនុស្សរស់នៅលើពិភពលោកនេះមានប្រមាណ7.2ពាន់លាននាក់ បានមករស់នៅរួមលោកជាមួយគ្នា បើមិនរក្សាសម្ព័ន្ធភាពជាមួយគ្នាពិតជាគួរអោយសោកស្តាយណាស់
រក្សាសេចក្តីស្រឡាញ់នឹង មិត្តភាពអោយបានល្អ មុននឹងហួសពេលហើយកន្លងទៅដោយទទេ