Konzept Khmer

“3 timelines in 1 frame”

ក្នុងរូបនេះយើងអាចឃើញពីរបត់ស្ថាបត្យកម្មនៅក្រុងភ្នំពេញជិត មួយសតវត្សចុងក្រោយនេះ!
រចនាបទ ៣ ខុសគ្នា
មុខងារ ៣ ខុសគ្នា
សម័យកាល ៣ ខុសគ្នា

ប៉ុន្តែមានតែផ្ទៃបៃតងនៅចន្លោះអគារទេដែលមិនខុសគ្នា
ដើមចំបុីដាំ100 ឆ្នាំមុនក៏ នៅតែជាដើមចំបុីថ្ងៃនេះ
ដើមចំបុីដាំ 10 ឆ្នាំមុនក៏ នៅតែជាដើមចំបុីថ្ងៃនេះ

ហេតុនេះខ្ញុំអាចមើលឃើញថាដើមឈើមិនត្រឹមតែអាចបន្ទន់ផ្ទៃបេតុងនៃទីក្រុងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចដើរតួជាអ្នកនាំសារភ្ជាប់
រវាងស្ថាបត្យកម្ម ស្ថាបត្យកម្មបានទៀតផង។

I see greenery and public space as the architectural glue. What about you?

“City diagnosis”

ទីក្រុងនីមួយៗ តែងមានបញ្ហារៀងៗខ្លួន។
ឧបមាថាទីក្រុងភ្នំពេញជាមនុស្សម្នាក់ តើនៅក្នុងទស្សនៈរបស់អ្នក អ្នកគិតថាទីក្រុងរបស់យើងមានជម្ងឺអ្វីខ្លះ? តើអ្នកនឹងព្យាបាលវាយ៉ាងដូចម្ដេច?

តោះ! សរសេរគំនិតរបស់អ្នកនៅ comment ខាងក្រោម!

“Architecture Sense of Place”

តើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេ…
តើហេតុអ្វី
-អគារខ្លះជាអគាររដ្ឋបាលតែមើលទៅដូចសាលាឆាន់
-អគារខ្លះជាមន្ទីរពេទ្យតែមើលទៅដូច Apartment
-អគារខ្លះជាសាលារៀនតែមើលទៅដូចសណ្ឋាគារ
-អគារខ្លះជាសណ្ឋាគារតែមើលទៅដូចផ្ទះត្រចៀកកាំ
…

បើនិយាយឲ្យខ្លីទៅ Architecture Sense of Place ជាទំនាក់ទំនងផ្លូវអារម្មណ៍រវាងមនុស្សនឹងលំហ ឬរវាងមនុស្សនឹងរូបភាពស្ថាបត្យកម្ម ថាតើលំហនោះជាលំហអ្វី? លំហនោះមានបំណងអ្វី? លំហនោះសម្រាប់អ្នកណា? លំហនោះដំណើរការបានយ៉ាងដូចម៉េច? តើលំហនោះមានសាច់រឿង និងអាថ៍កំបាំងអ្វីខ្លះ?

យើងអាចបង្កើតទំនាក់ទំនងនេះនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មតាមរយៈកត្តាមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖

1-សកម្មភាពអគារ (User Activities)

យើងរចនាអគារសម្រាប់ឲ្យមនុស្សប្រើប្រាស់ ដូចនេះអ្នករចនាត្រូវតែច្បាស់
អំពីរបៀបដែលមនុស្ស និងអគារមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នា ព្រមទាំងរបៀបដែលមនុស្ស ប្រើប្រាស់លំហនៃអគារនោះ។ ឧទាហរណ៍ សាលារៀនជាប្រភេទអគារស្ថាបត្យកម្មដែលមានសកម្មភាពច្រើន អ្នកប្រើប្រាស់ភាគច្រើនជាកុមារ ឬយុវវ័យ ជាវ័យដែលក្លៀវក្លា ពោរពេញដោយភាពរស់រើក និងថាមពល
ដូចនេះការរចនាសាលារៀនគួរមានលំហបើក មានលំហបៃតង មានលំហកម្សាន្ត និងមានលំហជួបជុំគ្រប់គ្រាន់ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យសិស្សសាងភាតរភាព សាងមិត្តភាពរវាងគ្នា​នឺងគ្នា និងទទួលបានអារម្មណ៍ជាម្ចាស់លំហ។ ទោះបីជាករណីខ្លះលំហផ្ទាល់ដីមានសភាពតូចមិនគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវតែឆ្លៀតបញ្ចូលជំនួសនូវ Vertical Gathering Spaces ដើម្បីតម្រូវទៅតាម User Behaviors ជាជាងញ៉ុកបន្ទប់រៀនឲ្យបានច្រើនប្រៀបដូចសណ្ឋាគារ គិតតែពីបរិមាណតែមិនគិតពី Performance របស់សិស្ស។

2-អត្ថន័យ (Image Meaning)

តើអគាររបស់អ្នកមានទំនាក់ទំនងអ្វីទៅនឹងតំបន់ជុំវិញ? តើអគារ ឬធាតុនៃអគាររបស់អ្នកតំណាងឲ្យអ្វី? មានន័យយ៉ាងណា? តើអ្នកចង់ប្រាប់រឿងរ៉ាវអ្វីដល់
អ្នកប្រើប្រាស់តាមរយៈស្ថាបត្យកម្មរបស់អ្នក? តើស្ថាបត្យកម្មរបស់អ្នកអាចភ្ញោច និងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងណាជាមួយអារម្មណ៍របស់មនុស្ស? ឧទាហរណ៍នៅក្នុងការរចនាភោជនីយដ្ឋានដើម្បីភ្ញោចអារម្មណ៍អ្នកប្រើប្រើប្រាស់ឲ្យកាន់តែមានចំណង់អាហារ កាន់តែចាប់អារម្មណ៍នឹងអាហារ គេអាចប្រើសម្ភារៈសំណង់បែបភ្លឺរលើបរលោង ភ្លើងស្រទន់ ពណ៌ក្ដៅឆើតៗ ដែលជួយបង្កើតអារម្មណ៍រំភើប និងឃ្លានជាងមុនព្រោះពណ៌ក្តៅៗមានសមត្ថភាពធ្វើឲ្យបេះដូង កន្តាក់ញាប់ជាងមុន និងជួយជម្រុញអត្រាមេតាបូលីសក្នុងសារពាង្គកាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើអ្នករចនាមន្ទីរពេទ្យដោយផ្អែកលើធាតុស្ថាបត្យកម្មដូចដែលបាន រៀបរាប់នេះ តើនឹងមានរឿងអ្វីកើតឡើង?

3-អត្ថរូប (Physical setting)

យើងត្រូវចេះសង្កេតមើល ដោយត្រូវរចនាឲ្យស៊ីគ្នារវាងសកម្មភាពប្រើប្រាស់ អគាររបស់មនុស្ស មុខងារអគារ និងទម្រង់អគារ។ ឧទាហរណ៍ថាបើយើងរចនាអគារដែលមានសកម្មភាពមនុស្សអ៊ូអរច្រើន យើងអាចជ្រើសរើសទម្រង់អគារដែលមានភាពមិនស្ងប់ មិននឹងនរ ឬបង្គុំបន្ទាត់ច្រើនស្មុគស្មាញដែលញាំងឲ្យ អគារមើលមកមានសភាពរវល់ សមស្របទៅនឹងមុខងារអគារដែលសកម្ម និងមានផលិតភាពខ្ពស់។ ផ្ទុយមកវិញចំពោះសំណង់ដែលមានសកម្មភាពតិច ដូចជាផ្ទះជាដើម យើងអាចជ្រើសរើសទម្រង់ដែលមានសភាពស្ងប់ នឹងនរ លំហូរទន់ភ្លន់ បន្ទាត់ស្ងប់ស្ងាត់ ដែលផ្តល់ឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទទួលបានអារម្មណ៍ជិតស្និទ្ធ សម្រាក សុវត្ថិភាព និងឯកជនភាព។

យើងរចនាអគារសម្រាប់បម្រើគោលបំណង និងតម្រូវការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស ហេតុនេះរូបរាងអគារ មុខងារអគារ និងបំណងអគារត្រូវតែស៊ីគ្នានឹងអ្នកប្រើប្រាស់ និងរបៀបដែលពួកគេប្រើប្រាស់អគារនោះ ព្រោះមានតែបែបនេះទេទើបស្ថាបត្យកម្ម និងមនុស្សអាចទំនាក់ទំនងគ្នាបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ មនុស្ស និងអគារឆ្លើយឆ្លងគ្នាបាន ទើបស្ថាបត្យកម្មមានជីវិត។

Disclaimer:
If you disagree with those statements, please debate down below with all due to respect.

តើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេ…
តើហេតុអ្វី
-អគារខ្លះជាអគាររដ្ឋបាលតែមើលទៅដូចសាលាឆាន់
-អគារខ្លះជាមន្ទីរពេទ្យតែមើលទៅដូច Apartment
-អគារខ្លះជាសាលារៀនតែមើលទៅដូចសណ្ឋាគារ
-អគារខ្លះជាសណ្ឋាគារតែមើលទៅដូចផ្ទះត្រចៀកកាំ
…

ប៉ុន្តែតើមូលហេតុអ្វីបានជាយើងមានអារម្មណ៍ដូចច្នេះ?
Stay tuned for “Architecture Sense of Place” our next article.

"ភាពជាខ្មែរនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្ម"

ភាពជាខ្មែរនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្ម មិនមែនសំដៅដល់ការបំពាក់ក្បាច់បុរាណខ្មែរ ឬគ្រឿងលម្អស្ថាបត្យកម្មខ្មែរពាសពេញ គ្រប់សំណង់ គ្រប់ប្រភេទអគារ ដោយក្រោមហេតុផលរក្សាអត្តសញ្ញាណខ្មែរនោះទេ។

បើធៀបទៅនឹងមនុស្ស គ្រឿងលម្អទាំងនេះប្រៀបបានគ្រាន់តែជាសម្លៀកបំពាក់ ឬអលង្ការលម្អក្រៅខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះបើយើងចង់ឲ្យសំណង់របស់យើងមានភាពជាខ្មែរពិតប្រាកដ ជំនួសឲ្យការស្លៀកពាក់តែពីក្រៅ យើងគប្បីរចនាសំណង់របស់យើងឲ្យមាន ប្រាណជាខ្មែរ ឈាមជាខ្មែរ និងមានដួងព្រលឹងជាខ្មែរ។ តើប្រយោគខាងលើនេះមានន័យយ៉ាងដូចម៉្ដេច?

ឧទាហរណ៍ថា បើអ្នកចង់រចនាផ្ទះទំនើបមួយឲ្យមានលាយភាពជាខ្មែរ ជំនួសឲ្យការគូសរួច ថែមជ្រី ថែមល្បាក់ ថែមដៃស្នាតាមបង្អួច ទៅតាមក្រោយ យើងគួរតែវិភាគ និងសួរខ្លួនឯងនូវសំណួរ និងហេតុផលមួយចំនួនទាក់ទងនឹងយុទ្ធសាស្រ្តដែលជនជាតិខ្មែរយកមកបង្កើតប្លង់ស្ថាបត្យកម្ម ក៏ដូចជាដំណោះស្រាយស្ថាបត្យកម្មដែលជនជាតិខ្មែរយកមកឆ្លើយតបជាមួយបញ្ហា ព្រមទាំងតម្រូវការក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។

-តើស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងជំនឿមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងណា? ហេតុអ្វីគេប្រើក្បួនជ័យភូមិពេលរចនាផ្ទះ?
-តើស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងទឹកមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងណា?
-តើស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងណាជាមួយសហគមន៍ជុំវិញ?
-តើស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ មានការរចនាផ្ទៃបើកបែបណា (fenestration)?
-តើប្រព័ន្ធបណ្តូរខ្យល់នៅក្នុងផ្ទះខ្មែរ ដំណើរការយ៉ាងដូចម៉្តេច?
-តើហេតុអ្វីបានជា ផ្ទះខ្មែរមានទម្លាប់សាងផុតពីដី?
-តើហេតុអ្វីបានជាគេសង់រានហាល?
-តើល្វែងនីមួយៗនៅក្នុងផ្ទះខ្មែរ ដំណើរការយ៉ាងដូចម៉្តេច? មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាដូចម៉្តេច?
-ហេតុអ្វីបានជាប្លង់បាតផ្ទះខ្មែរមានកម្ពស់មិនស្មើគ្នា (multi-leveling)?
-...

ដូចនេះការវិភាគ និងដាក់បញ្ចូលនូវទស្សនៈទាន (philosophy) ទាំងនេះទៅក្នុងការរចនា ពិតជាជួយឲ្យស្ថាបត្យកម្មរបស់យើង មានលក្ខណៈ មានឈាម មានដួងព្រលឹងជាខ្មែរ ជាជាងត្រឹមតែការស្លៀកពាក់ពីក្រៅ។បើយើងរចនាស្ថាបត្យកម្មឲ្យខ្មែរប្រើប្រាស់ ដូចនេះការរចនាដោយផ្អែកលើទស្សនៈទានបែបខ្មែរគួរតែត្រូវបានគិតគូរ។

បើអ្នកជាខ្មែរ មិនថាអ្នកស្លៀកក្បិនពាក់អាវកុដ ឬពាក់អាវធំ ក៏អ្នកនៅតែជាខ្មែរ ព្រោះអ្នកមានឈាម មានព្រលឹងជាខ្មែរដែលមិនប្រែប្រួល៕

Disclaimer:
We don’t mean to offend the traditional costumes it’s just a comparison in architectural purposes for better comprehension. Since it’s such a very controversial topic. If you disagree with these statements, please debate down below with all due to respect.

គូសប្លង់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ វិជ្ជាជីវៈ និងទំនួលខុសត្រូវ…
និយាយរួមធ្វើម្តេចក៏បាន ធ្វើអីធ្វើទៅ កុំឲ្យតែ កុងដៀលត្រូវ

“Our priceless Pearl deserves more resources”

SketchUP Model តំបន់វត្តភ្នំធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឆ្នាំ 2024 ដែលលោកអ្នក បងប្អូនសិស្ស និស្សិត អាចទាញយកដោយសេរីដើម្បីធ្វើការសិក្សាបន្ត។

តំណភ្ជាប់ : https://drive.google.com/file/d/1ta8jEu61VjbXlwhhtS2hqbdvBMKMLfdC/view?usp=sharing

Please share and drop our page a thumb up if you feel our contents are helpful.

សារណា ការងារសាលា ការងារផ្ទាល់ខ្លួន… ព្យាយាមបំពេញវាឲ្យអស់ពីលទ្ធភាព ព្រោះឪកាសនេះអាចជាលើកចុងក្រោយក៏ថាបាន។
បញ្ឈប់ផ្នត់គំនិត ”ចាំលើកក្រោយចាំធ្វើឲ្យស្អាត” បើមិនចង់ស្តាយក្រោយនៅពេលក្រោយ…

សិល្បៈក្នុងការអានស្ថាបត្យកម្ម
The ultimate Architecture reading Guide.

When we read a building, we begin with "How does the building work?" not "How does the building look nor How does the building build?".

Full article may release soon.

Congratulations to them!

https://www.facebook.com/452701434927922/posts/1887059508158767/?d=n

Architecture Thesis of Pannasastra University.
Phnom Penh Contemporary Art Center.
The Reflection f the building landscape with old town via the river blue.
Student: Oy Sideth
Supervisor: Green B.