Sereyboth Clinic - សិរីបុត្រ គ្លីនីក

អបអរ​សាទរ​ ទិវាជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោក/World Diabetes Day ក្រោម​អធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់​​ ឯកឧត្ដម​សាស្ត្រាចារ្យ​ ឈាង​ រ៉ា​ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ ក្រោមប្រធានបទ​ “ការទទួលបាននូវការថែរទាំជំងឺទឹកនោមផ្អែម/Access to Diabetes Care”

ឯកឧត្ដម​ប្រធាន​ស្ថាប័ន​ បានផ្តល់​អនុសាសន៍​ និងផ្តោតសំខាន់ទៅលេីកិច្ចការជាច្រេីន​ដូចជា៖

១.​ ខិតខំ​ធ្វេី​យ៉ាង​ណា​ ត្រូវ​ផ្ដល់​សេវា​ បំរើ​សេវា​ បង្ខិត​សេវា​ ឱ្យ​ដល់ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​ ខេត្ត​/ក្រុង​ ស្រុក​/ខណ្ឌ​ ភូមិ​/ឃុំ​ តាមរយៈ​ វិស័យ​សុខាភិបាល​ ឱ្យ​ស្រប​ជាមួយ​ គោលនយោបាយ​ អាណត្តិ​ទី​៧​ ដោយផ្តោត​អតិភាព​ មណ្ឌលសុខភាព​ មន្ទីរពេទ្យ​ និង​គាំទ្រ​ដោយអង្គការ​ដៃគូ​។

២.​ យេីងទាំងអស់គ្នា​ត្រូវ​ ចូល​រួម​ទប់ស្កាត់​ កាត់​បន្ថយ​ ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ ឱ្យ​ស្ថិត​នៅក្នុង​កម្រិត​ទាបបំផុត​ ដែលអាចធ្វេីទៅបាន។

៣.​ ឱ្យ​ចេះ​ស្រឡាញ់​
- ឱ្យ​ស្រឡាញ់​ “ជញ្ជឹង​“ មានន័យ​ថា​ រក្សា​ទំងន់​កុំឱ្យ​លេីស
​ - ឱ្យ​ស្រឡាញ់​ “កីឡា​“ មានន័យ​ថា​ ឧស្សាហ៍​ធ្វេីចលនា​រាងកាយ
​ - ឱ្យ​ស្រឡាញ់​ “ហូបចុក”​ មានន័យ​ថា​ ជៀសវាង​ អាហារ​ ភេសជ្ជៈ​ ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​ ជាតិ​ស្ករច្រេីន ជាពិសេស​កុមារ​ៗ
​ - ឱ្យ​ស្រឡាញ់​ “ធ្វេី​តេស្ត​ឈាម”​ មានន័យ​ថា​ ចូលរួម​ ក្នុង​ការ​ថែទាំ​ សុខភាព​ដោយ​ទៅពិនិត្យ​សុខភាព​ ដេីម្បី​ធ្វេី​តេស្ត​ឈាម
★ ★

អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមត្រូវការកម្លាំងចិត្ត ការយកចិត្តទុកដាក់ពីគ្រួសារ និងតាមដានជាប្រចាំជាមួយគ្រូពេទ្យ
#ទិវាជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោក

#អបអរសាទរទិវាជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោក១៤វិច្ឆិកា២០២៣
#ស្វែងយល់អំពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម
#អ្វីទៅគឺជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម? ជំងឺទឹកនោមផ្អែម គឺសំដៅទៅលើជាតិស្ករក្នុងឈាមកើនឡើងខ្ពស់ជាងប្រក្រតី ដែលបណ្តាលមកពីសរីរាង្គពុំអាចនាំស្ករក្នុងឈាមដែលបានមកពីអាហារ យកទៅប្រើប្រាស់ជាថាមពលបានតាមធម្មតា ប៉ុន្តែការដែលរាងកាយអាចនាំយកស្ករគ្លុយកូសទៅប្រើជាថាមពលបាន វាចាំបាច់ត្រូវពឹងលើអ័រម៉ូនលំពែ ផលិត អាំស៊ុយលីនដើម្បីទាញយកជាតិស្ករគ្លុយកូសពីសរសៃឈាមចូលទៅក្នុងជាលិការរបស់សរីរាង្គផ្សេងៗ ក៍ប៉ុន្តែប្រសិនបើសរីរាង្គលំពែងមិនអាចផលិតអាំងស៊ុយលីនបានគ្រប់គ្រាន់ ឬ មិនអាចផលិតបានតែម្តង ឬផលិតបានតែអាំងស៊ុយលីននោះមិនមានប្រសិទ្ធភាព ជាហេតុធ្វើឲ្យស្ករមិនអាចជ្រាបចូលទៅក្នុងជាលិកាសរីរាង្គបាន ធ្វើឲ្យស្ករក្នុងឈាមនៅសេសសល់ក្នុងឈាមច្រើន នៅពេលដែលមរិមាណជាតិស្ករក្នុងសរសៃឈាមមានកម្រិតឡើងខ្ពស់ តម្រងនោមនឹងព្យាយាមទាញយកស្ករឲ្យត្រឡប់ទៅកាន់សរសៃឈាមវិញ ក៏ប៉ុន្តែប្រសិនបើកម្រិតជាតិស្ករឡើងខ្ពស់ខ្លាំង រហូតដល់តម្រងនោមពុំអាចទាញជាតិស្ករឲ្យត្រឡប់មកវិញបានជាហេតុធ្វើឲ្យតម្រងនោមនឹងច្រោះជាតិស្ករចេញមកជាមួយទឹកនោម ធ្វើឲ្យមានស្ករក្នុងទឹកនោម ដែលគេហៅថា ” ជំងឺទឹកនោមផ្អែម”។ (តម្រងនោមនឹងមិនច្រោះជាតិស្ករចេញមកតាមទឹកនោមទេ ក្នុងករណីកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមចន្លោះពី ១៤០ ដល់ ១៨០mg/dl)។
ᝰ តាមរយៈការកត់ត្រារបស់ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ឆ្នាំ២០១៩ បានប្រកាសថានៅទូទាំងពិភពលោកមនុស្សប្រមាណ 422 លាននាក់មានជំងឺទឹកនោមផ្អែម ។ ជាពិសេសអ្នកដែលកំពុងរស់នៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប និងមធ្យម។ ជំងឺមិនឆ្លងបានសម្លាប់មនុស្ស 41 លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ស្មើនឹង 71% នៃការស្លាប់ទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោក និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម 1.6 លាននាក់ ។

ᝰ ឆ្នាំ២០២១ ការបោះពុម្ពលើកទី ១០ របស់សហព័ន្ធជំងឺទឹកនោមផ្អែមអន្តរជាតិ បញ្ជាក់ថាជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅទូទាំងពិភពលោក ចំនួនប្រជាជនពិភពលោកនៅពេលនេះ កើនដល់ ៥៣៧ លាននាក់ មនុស្សពេញវ័យច្រើនជាង ១ នាក់ក្នុងចំណោម ១០ នាក់កំពុងរស់នៅជាមួយ ជំងឺទឹកនោមផ្អែម នឹងព្យាករណ៍ថាមនុស្ស ៦៤៣ លាននាក់នឹងមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅឆ្នាំ ២០៣០ នឹងកើនឡើងដល់ ៧៨៣ លាននាក់ នៅឆ្នាំ ២០៤៥.
ᝰ សមាគមជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាមេរិកបាន (ADA) ចាត់ថ្នាក់ជំងឺទឹកនោមផ្អែមជាក្រុមហានិភ័យខ្ពស់ដែលមានកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ជាងធម្មតា ដោយបែងចែកទៅតាមចំណាត់ថ្នាក់ និងប្រភេទនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម។

#កត្តាអ្វីដែលជំរុញឱ្យអ្នកកើតជំងឺទឺកនោមផ្អែម?
ᝰ ទី១គឺកត្តាពូជ: ម្តាយកើតទឹកនោមផ្អែម កូនអាចមានចន្លោះពី ២ ទៅ ៤% បើឪពុកកើតវិញ កូនអាចមានចន្លោះពី ៥ ទៅ ៨% បើបងប្អូនបង្កើតកើតវិញមាន ៥%។
ᝰ ទី២គឺកត្តាបរិយាកាស: លើសទម្ងន់ ដោយសារតែភាពធាត់ ទើបធ្វើឲ្យជាលិការផ្សេងៗនៅក្នុងសពាង្គកាយមិនសូវសកម្ម អាយុច្រើន អាយុចាប់ពី៤០ឆ្នាំឡើងទៅ លំពែងនឹងសំយោគបញ្ចេញអ័រម៉ូន អាំងស៊ុយលីនបានកាន់តែតិច ការឆ្លងវីរុសប្រភេទខ្លះដូចជា ស្រឡាទែន កញ្ជ្រឹល…

#តើមានលក្ខ័ខ័ណ្ឌអ្វីខ្លះដែលហៅថាត្រៀមចូលជាជំងឺទឹកនោមផ្អែមហើយកើតមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម?
ᝰ បើយើងយោងទៅតាម សមាគមជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាមេរិកបាន (ADA Standards of Medical Care in Diabetes. Classification and diagnosis of diabetes. Diabetes Care 2017:40 (suppl.1): S11-S24) និង “សៀវភៅជំនួយស្មារតី សំរាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម” ដែលបានបោះពុម្ភលើកទី២ឆ្នាំ២០២០.
#លក្ខ័ខ័ណ្ឌត្រៀមចូលជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម
_Glycemia normal (FPG): 70 -115mg/dl or A1C ≤ 5.7% (A1C ជាមធ្យមភាគនៃជាតិស្ករក្នុងឈាម៣ខែចុងក្រោយ)
_ជាតិស្ករមុនបាយ(FPG) ≥ 100-125mg/dl
_ជាតិស្ករក្រោយបាយ ២ម៉ោង ≥ 140 -199mg/dl
_ឬ ជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម: 5.7 – 6.4%
_រោគសញ្ញាមិនទាន់មាន
#លក្ខ័ខ័ណ្ឌដែលហៅថាកើតមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម
_ជាតិស្ករមុនបាយ(FPG) ≥ 126mg/dl
_ជាតិស្ករក្រោយបាយ ២ម៉ោង ≥ 200mg/dl
_ឬ ជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម (A1C) ≥ 6.5%
_មានរោគសញ្ញាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ឬមិនទាន់មាន

#វិធីសាស្រ្តអ្វីដើម្បីអាចការពារកុំឲ្យកើតជាជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២
ᝰ ទី១គឺ: វិធីសាស្រ្ត Screening :
បុគ្គលដែលត្រូវស្វែងរកមើលជំងឺទឹកនោមផ្អែម: អ្នកលើសទម្ងន់ BMI≥ 23kg/m2, បុគ្គលដែលមានអាយុលើសពី ៣៥ឆ្នាំ, ក្នុងគ្រួសារមានអ្នកកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម, លើសឈាម បញ្ហាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម, ស្រ្តីធ្លាប់កើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម ពេលមានទម្ងន់ពីមុនមក, ស្រ្តីធ្លាប់មានកូនកើតលើសទម្ងន់ 3.5kg

ᝰ ទី២គឺ: វិធីសាស្រ្តតមអាហារបណ្តោះអាសន្ន (Intermittent fasting models) តើអ្វីទៅជាការតមអាហារបណ្តោះអាសន្ន? ការតមអាហារបណ្តោះអាសន្នគឺជា ការមិនទទួលទានអាហារទាំងឡាយណាដែលមានកាឡូរី ក្នុងចន្លោះពេលវេលាណាមួយ ត្រឹមតែអាចផឹកទឹក ឬកាហ្វេ និងភេសជ្ជៈគ្មានកាឡូរីផ្សេងទៀតត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងអំឡុងពេលតមអាហារ។តើវាដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច? ប្រភេទនៃការតមអាហារបណ្តោះអាសន្ន
- 16/8: តមអាហារ 16 ម៉ោងជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងការញ៉ាំអាហារ 8 ម៉ោង ដែលអ្នកអាចញ៉ាំអាហារ
(ញ៉ាំតែចន្លោះម៉ោង 10 ព្រឹកដល់ម៉ោង 6 ល្ងាច)
- 14/10: តមអាហារ 14 ម៉ោងជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងការញ៉ាំអាហារ 10 ម៉ោង ដែលអ្នកអាចញ៉ាំអាហារ
(ញ៉ាំតែចន្លោះម៉ោង 9 ព្រឹកដល់ម៉ោង 7 យប់ប៉ុណ្ណោះ)
- 5: 2: ញ៉ាំអាហារដូចធម្មតាធ 5 ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍ ហើយដាក់កម្រិតការទទួលទានកាឡូរីរបស់អ្នកទៅ 500-600 ក្នុងរយៈពេល 2 ថ្ងៃដែលនៅសល់។
ᝰ មានមានអត្ថបទកាសែតមួយដែលចុះផ្សាយដោយលោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិតឈ្មោះថា Cate Collings ដែលមានចំណងជើងថា “របៀរបបអាហារអាចការពារកុំឲ្យកើតជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម” និងអត្ថបទមួយដែលចុះផ្សាយដោយ “American College of Lifestyle Medicine” ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយសមាគមអាមេរិចនៃគ្លីនិច Endocrinology គាំទ្រដោយបណ្ឌិត្យសភាអាហារូបត្ថម្ភ សិក្សាអំពីរបបអាហារ អាចការពារ និងការគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែមបាន។
ᝰ ការធ្វើរបបអាហា ទទួលទានអាហារបន្លែផ្លែឈើ ដែលមានប្រយោជន៏ដល់សុខភាព រក្សាទម្ងន់កុំឱ្យលើស និងធ្វើសកម្មភាពរាងកាយដោយលំហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាតអាចការពារកុំឲ្យកើតជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែប្រភេទ ទី២ បានដល់ទៅ 66%។

ᝰ ទី៣គឺ: ការមានផ្ទៃពោះ ក្នុងកំឡុងពេលមានស្ត្រីមានផ្ទៃពោះបណ្តាលអ័រម៉ូនជាច្រើនប្រភេទដែលទងសុក សំយោគឡើងអាចទប់ស្កាត់ដំណើរការរបស់អាំស៊ុយលីន បូករូមផ្សុំនឹងការកើនឡើងនូវរបបអាហាផង ដែលជាហេតុធ្វើអោយមានការកើនឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ នូវពេលដែលគាត់សំរាល់កូនហើយ ជាតិស្ករនឹងវិវត្តន៏មកកម្រិតធម្មតាវិញ តែ៥ឆ្នាំក្រោយគាត់អាចនិងប្រឆមនិងកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ដូចច្នេះគ្រូពេទ្យឯកទេសជំនាញអាចព្យាបាលជា មិនឲ្យកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមវិញ

ᝰទី៤គឺ: ថ្នាំពេទ្យ: ថ្នាំប្រភេទខ្លះ ជាពិសេសប្រភេទ បញ្ចុះទឹកនោម, Corticoid…ដែលធ្វើឲ្យកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមកើនឡើងខ្ពស់ នូវពេលដឹងថាជាតិស្ករឡើងដោយសារថ្នាំ ចាប់ផ្តើមបញ្ឈប់ការប្រើថ្នាំទាំនោះ ហើយចាប់ផ្តើមព្យាបាល នោះការកើនឡើងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមនឹងវិលមកធម្មតាវិញ

ᝰ ទី៥គឺ: ការរកឃើញដោយចែកដន់ ប្រសិនបើការកើនឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាម ត្រូវបានរកឃើញពីគ្រូពេទ្យដោយចែកដន់ ដូចច្នេះការប្រើប្រាស់ថ្នាំគ្រាប់មួយរយៈទៅអាចអោយអ្នកដែលឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាមមួយចំនួនអាចវិលត្រឡប់មកធម្មតាវិញបាន

#បើនិយាយអំពីការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមដោយប្រើថ្នាំគ្រាប់ ឬថ្នាំចាក់ក្តី យើងត្រូវគិតអំពី សុវត្ថិភាព និង គុណភាពរបស់ថ្នាំ (Safety & Efficacy) ពីព្រោះថ្នាំដែលយើងប្រើសំរាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម មិនមែនយើងលេប ១ខែ ឬ២ខែជាទេគឺត្រូវប្រើរយៈពេលយូរ ៖

ᝰ ទី១គឺ ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមតាមរយៈការអប់រំ (information about his/her disease)

ᝰ ទី២គឺ ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមដោយមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំគ្រាប់ ឬថ្នាំចាក់ (Diet, lifestyle changes, food…)

ᝰ ទី៣គឺ ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមដោយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគ្រាប់ និងថ្នាំចាក់ (oral anti diabetic drugs, insulin therapy)

_ការព្យាបាលតាមរយៈយុទ្ធការ អរម៉ូន Incrétines (IN: intestine, CRE: Secretion, TIN: Insulin) ដែលជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង GIP (Gastric inhibitory polypeptide) និង GLP-1 (Glucagon-like peptide1) មានន័យថា ពោះវៀនតូច បញ្ចេញអរម៉ូន Incrétines ដើម្បីទៅរំញោចឲ្យ កោសិការ លំពែង (Cellule-β) ឲ្យបញ្ចេញ អរម៉ូនអាំងស៊ុយលីន ដើម្បីបន្ថយជាតិស្ករក្នុងសរសៃឈាម ហើយអរម៉ូន Incrétines នេះពិសេសត្រង់ថាវាបញ្ចេញតែនូវពេលដែលស្ករឡើងខ្ពស់តែប៉ុណ្ណោះ ហើយកាន់តែពិសេសនូវពេលស្ករចុះមកធម្មតា នោះ អរម៉ូន Incrétines និងផ្តាច់ Récepteur វិញ។

ᝰ ទី៤គឺ ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលមានកត្តាប្រឈមនិងផលវិបាក: តាមរយៈការកត់ត្រានិងសិក្សារបស់ UKPDS ឆ្នាំ២០០០ ជាការសិក្សារគន្លឹះ មួយដែលជាកាសិក្សាធំជាងគេ និយាយពីការបញ្ជុះភាគរយរបស់ HbA1C ចំនួន១% (8%មកត្រឹម7%) មានន័យថាយើងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យ សរសៃឈាមបាតភ្នែក ការខ្សោយតំរង់នោម ប្រព័ន្ធសរសៃវិញ្ញាណ សរសៃឈាមបេះដួង បានរហូតដល់ ៣៧% និងអាចជួយកាត់បន្ថយបាន ១៤%ទៅលើផលវិបាកសរសៃឈាមធំៗហើយរ៉ាំរ៉ៃ។

ᝰ ទី៥គឺ ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមតាមរយៈការឃ្លាំមើល (ការបូមឈាមយកទៅត្រួតពិនិត្យ, កំណត់ត្រា ទឹកនោមផ្អែមតាមរយៈ App CarnetDia ដោយអាចទាញយកកម្មវិធីដោយឥតគិតថ្លៃ!

iOS: https://apps.apple.com/kh/app/carnetdia/id1435695534

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=kh.info.carnetdia

Home message: ថ្វីត្បិតតែប្រាក់អាចទិញបានអ្វីៗច្រើនយ៉ាង តែក្នុងករណីខ្លះដូចជាបញ្ហាសុខភាព កាលបើយើងបណ្តែតបណ្តោយឲ្យហួសពេលហើយទោះជាមានប្រាក់ច្រើនប៉ុណ្ណាក៏ក៏មិនអាចជួយបានដែរ វិធីដ៏ប្រសើរបំផុតគឺការដឹងជាមុននេះឯង។

វេជ្ជបណ្ឌិត​ អុឹង​ បញ្ញារិទ្ធ

បញ្ជ្រាបនិងបង្កើនការយល់ដឹងអំពីជំងឺទឹកនោមផ្អែមនិងបច្ចេកវិទ្យាជាកិច្ចការចំបងមួយរបស់ពួកយើងទាំងអស់គ្នា!

App CarnetDia ជួយលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងផ្នែកជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅកម្ពុជា

ទាញយក App កំណត់ត្រាទឹកនោមផ្អែមឈ្មោះថា«CarnetDia» ពី App
Storeតាមតំណ https://apps.apple.com/kh/app/carnetdia/id1435695534 និងពី Play Store តាមរយៈតំណ https://play.google.com/store/apps/details?id=kh.info.carnetdia