Seng Sokhea,PhD

សុភាសិត បារាំង " វត្ថុទាំងអស់ដែលមានពន្លឺមិនសុទ្ធតែមាសទេ " ,"Tout ce qui brille n' est pas or"
ដូច្នេះ សូមពិចារណា ឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ទើបសន្និដ្ឋានបាន ។

នេះគឺជាមេរៀនពី Ukraine សម្រាប់អ្នកនយោបាយខ្មែរ ដើម្បីឈ្វេងយល់ពីនយោបាយបច្ចឹបប្រទេសដែលមិនបានជួយអ្វីធំធេងនោះទេ ក្រៅពីទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចលើ Russia ហើយទណ្ឌកម្មនេះក៏មិនមានទំងន់ដល់មេដឹកនាំញៀនអំណាចទេ។

នៅក្នុងសៀវភៅ សំដីមាស Les paroles d' or. លើកឡើងថា
"ជួយខ្លួនឯងសិន ទើបទេវតាជួយអ្នក " "Aide toi le ciel t'aidera "

ដូចនេះ អ្នកត្រូវរួមធ្វើដំណើរទៅមុខដោយខ្លួនឯង កុំដេកចាំ ត្រូវធ្វើចាំប្រសើរជាង។

@. មូលហេតុនៃសង្រ្គាមកម្ពុជាមុនឆ្នាំមុនឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់កិច្ចព្រមព្រៀង ២៣ តុលា ១៩៩១។ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ខ្ញុំ សង្គ្រាមនិងសន្តិភាពបណ្ដាលមកពីកត្តាខាងក្រោម៖

១. ការបែងចែកពហុប៉ូលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់...
២. ទស្សនៈផ្ទុយគ្នាររវាងថ្នាក់ដឹកនាំខ្មែរដែលមាននិន្នាការពីផ្សេងគ្នា(ម្ខាងកុម្មុយនីស្ត និងម្ខាងទៀតលោក សេរី)
៣. ការបាក់បែកប្លុកកុម្មនីសចិន និង សហភាពសូវៀត ...

@. មូលហេតុពិតប្រាកដមកនូវកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស៍ដោយកត្តា៖

១. ការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់ជាមួយនឹងការរលំនៃសហភាពសូវៀត...
២. ការផ្តួចផ្តើមរបស់មហាអំណាចដើម្បបញ្ចប់សង្រ្គាម...
៣. ទទួលយកការផ្តើមគំនិតរបស់មហាអំណាចពីចតុភាគី (រដ្ឋកម្ពុជា, ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច, រណសិរ្សជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ របស់​លោក​តា សឺន សាន និង​ខ្មែរក្រហម ដែល​រួមបញ្ចូល​គ្នា​ បង្កើត​ជា “ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ជាន់​ខ្ពស់")

@. ប្រទេសជាហត្ថលេខី១៨​ ផ្សេង​ទៀត រួមមានមាន៖

• សមាជិក​អចិន្រ្តៃយ៍​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​​អ.ស.ប. (៥ប្រទេស)៖ អាមេរិក, អង់គ្លេស, បារាំង (សហប្រធាន​សន្និសីទ), ចិន និនិងសហភាពសូវៀត។
• ប្រទេស​​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ (៨​ប្រទេស)៖ ​ឥណ្ឌូណេស៊ី (សហប្រធាន​សន្និសីទ), ​វៀតណាម, ឡាវ, ថៃ, សិង្ហបុរី, ម៉ាឡេស៊ី, ហ្វ៊ីលីពីន និង​ប៊្រុយណេ ពោល​គឺ ​ប្រទេស​ក្នុង​អាស៊ាន​បច្ចុប្បន្ន លើក​លែង​តែ​​ភូមា​ចេញ។
• ក្រុមប្រទេស​មិនចូល​បក្ស​សម្ព័ន្ធ តំណាង​ដោយ យូហ្គោស្លាវី
• ប្រទេស៤​ផ្សេង​​ទៀត គឺ ​ឥណ្ឌា, ជប៉ុន, កាណាដា និង អូស្រ្តាលី

@ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ក្រុងប៉ារីស​ឆ្នាំ​១៩៩១ មិនមែន​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​តែមួយ​​​ទេ គឺ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀងចំនួន២ និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយរួមមាន៖

១-កិច្ចព្រមព្រៀង​ទី១ ​ស្តី​​អំពី​​ការដោះស្រាយ​ជម្លោះ​​នៅ​កម្ពុជា
(Agreement on the Political Settlement of the Cambodia Conflict)
ភាគីទាំង ៤ ព្រមព្រៀងរួមមាន៖
• ការឈប់បាញ់​រវាង​​ភាគី​ជម្លោះ ក្នុង​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​ខ្មែរ
• ការ​កាត់រំសាយទ័ព​
• ការ​ដកកងទ័ព​បរទេស​ចេញ​ពី​កម្ពុជា (ដោយសារតែ​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​នោះ វៀតណាម​ដាក់​ទ័ព​នៅ​កម្ពុជា ដើម្បី​ជួយ​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​នឹង​ចលនាតស៊ូ នៅ​ជាយដែន)
• ការ​រៀបចំការបោះឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ
• ការកំណត់​អាណត្តិ​របស់​អ៊ុនតាក់ ដើម្បី​​មក​ពិនិត្យ​មើល​បទឈប់បាញ់ រក្សា​សន្តិភាព និង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត ទៅតាម​អ្វី​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង
• ការធ្វើ​មាតុភូមិនិវត្តន៍​របស់​ជនភៀសខ្លួនខ្មែរ ជាពិសេស ពី​ជំរំ​ជនភៀសខ្លួន​នៅ​ជាយដែន​ខ្មែរ-ថៃ ឲ្យ​វិលត្រឡប់​មក​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ
• កំណត់​​​គោលការណ៍​​នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី​របស់​កម្ពុជា (រួមមាន​ដូចជា ​គោលការណ៍​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស, ការគោរព​សិទ្ធិសេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​របស់​ប្រជាជន និង​គោលការណ៍​នីតិរដ្ឋ ជាដើម)

២-កិច្ចព្រមព្រៀង​ទី២ ​អំពី​​ការគោរពឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាព​​ និងនិងអព្យាក្រឹត្យរបស់កម្ពុជា
(Agreement Concerning the Sovereignty, Territorial Integrity and Inviolability, Neutrality and National Unity of Cambodia)

៣-សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ស្តី​អំពី​ការ​កសាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើងវិញ
(Declaration on the Rehabilitation and Reconstruction of Cambodia)
តាមរយៈ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​នេះ ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​សន្យា​ផ្តល់​ជំនួយ ដើម្បី​ជួយ​ស្តារ និង​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​កម្ពុជា​​ឡើងវិញ។

ទស្សនៈនិងស្រាវជ្រាវ SENG Sokhea

ទស្សនៈប្រចាំសប្តាហ៍ ១២កក្កដា២០២០

១.តើការលាបពណ៌លើបុគ្គលណាម្នាក់មានន័យដូចម្តេច?
- ការលាបព៌ណលើបុគ្គលណាម្នាក់គឺជាការវាយតម្លៃទៅលើបុគ្គលនោះតែសំបកក្រៅដោយគ្មានប្រភពព័ត៌មានច្បាស់លាស់។

២.តើការលាបពណ៌ឬបង្ខូចកេរិ៍្តឈ្មោះដល់អ្នកណាម្នាក់អាច ប្រលាក់ដែរឬទេ?
- ការលាប់ព៌ណមនុស្សខុសពីការលាប់ព៌ណវត្ថុ ការលាប់ពណ៌របស់គេមកលើយើងមិនអាចប្រលាក់បានទេ បើសម្បុរយើងមានព៌ណស ទោះបីគេលាប់ទឹកខ្មៅក៏វាមិនក្លាយទៅសម្បុរខ្មៅដែរ។

៣.តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីវាយតម្លៃលើលក្ខណៈរបស់ បុគ្គលម្នាក់ៗនោះ?
- បើយោងតាមអ្នកចិត្តសាស្ត្រជាច្រើន(B.F. Skinner and Watson) គេអាចវាយតម្លៃមនុស្សទៅអំពើ(action) សកម្មភាព(activités) មិនមែនគ្រាន់តែប្រើពាក្យសំដីនោះទេ។ ឧ. បើគេនិយាយថា គេស្រលាញ់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ តែសកម្មភាពផ្តាច់ការនោះ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា គេគឺជនផ្តាច់ការពិតប្រាកដហើយ។

៤.ចុះតើយើងត្រូវធ្វើដូចម្តេច កុំឱ្យគេលាបពណ៌ ឬវាយតម្លៃយើង?
- យើងមិនហាមគេវាយតម្លៃ ឬលាបព៌ណយើងបានទេ ព្រោះយើងមិនបិទមាត់គេមិនឱ្យនិយាយបានទេ។

៥.ចុះយើងត្រូវមានសកម្មភាពដូចម្ដេច ពេលគេលាបពណ៌ឬ វាយតម្លៃយើងមិនត្រូវ?
- យើងគួរតែធ្វើសកម្មភាពមិនក្រោធខឹង បន្តធ្វើសកម្មភាពត្រឹមត្រូវ ធ្វើសកម្មភាពដែលមិនដូចការលាបពណ៌ចោទប្រកាន់ គង់តែថ្ងៃណាមួយយើងនឹងល្អប្រសើរលើសដើម។ ឧ. បុរសម្នាក់ដែលកាន់សាច់ស្អុយ ចង់ហុយឱ្យយើង តែយើងមិនទទួលយក សាច់ស្អុយនោះរមែងធ្លាក់លើបុរសនោះដ៏ដែល។
**បើមិនចូលចិត្តធ្យូង យើងកុំទៅប៉ះធ្យូង បើយើងចង់មានឈ្មោះជាបក្សត្រូវ កុំនៅជាមួយបក្សបិសាច** By Seng Sokhea