28/03/2021
#សំណួរ ៖ បង! ពាក្យប៉ុណ្ណឹង និង ពាក្យប៉ុនហ្នឹង ប្រើបានដូចគ្នាដែរឬទេ?
ចម្លើយ ៖ ពាក្យប៉ុណ្ណឹង និង ពាក្យប៉ុនហ្នឹងគឺប្រើបានដូចគ្នា។ ទោះបីនៅក្នុងវចនានុក្រមដែលបោះពុម្ពដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ មិនបានបង្ហាញត្រង់មេពាក្យ(ប៉ុនហ្នឹង)ក៏ដោយ តែពាក្យនេះ(ប៉ុនហ្នឹង)គឺបានបង្ហាញនៅត្រង់មេពាក្យប៉ុណ្ណឹងយ៉ាងច្បាស់។ ដោយនៅក្នុងវចនានុក្រមបានពន្យល់ថា “ប៉ុណ្ណឹង(ប៉ុន-ណឹង) និបាតសព្ទ ពាក្យប្រើក្លាយមកអំពីពាក្យ ប៉ុនហ្នឹង គឺប៉ុនគ្នាឬស្មើគ្នា នឹង ហ្នឹង ប៉ុណ្ណឹងចុះ,តែប៉ុណ្ណឹងបានហើយ។
អនុសារ និង អនុស្សារ មួយណាត្រឹមត្រូវបង?
អនុសារ និង អនុស្សារ ជាពាក្យត្រឹមត្រូវទាំងពីរ ព្រោះជាពាក្យដែលមាននៅក្នងវចនានុក្រមទាំងអស់ តែពាក្យទាំងពីរនេះមានន័យនិងលក្ខណៈនៃការប្រើប្រាស់ខុសគ្នា។
#តាមវចនានុក្រមខ្មែរ
អនុសារ នាមសព្ទ (សំ.) លំអាន, ដំណែល,ទំនៀម,ទំនៀមទម្លាប់,ការប្រព្រឹត្តតាមដំណែល,តាមលំអាន,តាមទំនៀមឬតាមបវេណី,តាមបវេណីនិយម។ ធ្វើតាមអនុសារ; កាន់តាមអនុសារចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ។
អនុស្សារ(អនុស-សារ)/អនុស្វារ(អនុស-ស្វារ៉ៈ) នាមសព្ទ(សំ. ឬ បា.) និគ្គហិត(ំ) អនុស្វារមានសំឡេងជាគរុ(ប្រើជា-រៈ ក៏បាន)។
#ចំណាំ៖ អនុសារ គឺគេយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងន័យតម្អូញតម្អែររៀបរាប់ពីដំណើររឿងរ៉ាវអតីកាលដែលធ្លាប់បានធ្វើអ្វីជាមួយនឹងគ្នាកន្លងមក។
ឧទាហរណ៍៖ អនុសារអូននិងបង ធ្លាប់សាសងផ្ដោះផ្ដងក្រោមដួងចន្ទថ្លា...។
#តាមវចនានុក្រមសំស្ក្រឹត
अनुसार (Anusar,anussar អានថា អនុ-សារ៑, ឬ អនុស៑-សារ៑) នាមសព្ទ ការដេញតាម,ការអនុលោម,ការសម្រេចចិត្ត, គុណនាម ដែលយោងទៅតាម
अनुस्वार(anusvaaraH អានថា អនុ-ស្វារៈហះ) ជានិគ្គហិតមួយប្រភេទដែលមានឈ្មោះថា អនុស្វារៈនៅក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត។
#រូបសញ្ញានិងឈ្មោះ
រូបសញ្ញា “ं”
និគ្គហិតនេះហៅថា អនុស្វារៈ(अनुस्वार)
#គោលការណ៍ប្រើប្រាស់
អនុស្វារៈ នេះគឺសម្រាប់ប្រើជានិគ្គហិតមការន្ត(បញ្ចេញសំឡេងតាមច្រមុះបញ្ចប់ដោយសំឡេង “ម”នៅខាងចុង)។ ឧទាហរណ៍៖ अस्तंगमन(អស្ត័ម-គមនៈ) ,संस्कृत(ស័ម-ស្ក្រឹតៈ) ។ នៅត្រង់ “स्तं ស្ត័ម និង सं ស័ម”ហ្នឹងហើយ ដែលលោកឱ្យឈ្មោះថា អនុស្វារៈនោះ។
សញ្ញាសម្គាល់របស់អនុស្វារៈ“ं” និងសញ្ញាសម្គាល់ពិន្ទុឬអនុនាសិកៈ“ँ”នេះស្រដៀងគ្នា គ្រាន់តែខុសត្រង់ពិន្ទុមានអឌ្ឍចន្ទបន្ថែម។ ហើយការបញ្ចេញសំឡេងសោតគឺខុសគ្នាបន្តិចប៉ុណ្ណោះ គឺត្រង់អនុស្វារៈរៀងស្រាលជាងសំឡេងពិន្ទុបន្តិច។
អនុស្វារៈ គឺជាសញ្ញាសម្រាប់អាស្រ័យលើស្រៈដែលបញ្ចេញសំឡេងតាមច្រមុះ។
ចំណាំ អនុស្វារៈ និង ចន្ទពិន្ទុ ឬ អនុនាសិកៈ ទោះបីប្រើជា “ម ការន្ត”ដូចគ្នាក៏ពិតមែន តែការបញ្ចេញសំឡេងគឺខុសប្លែកចាកប្រក្រតី ដោយសំឡេងចន្ទពិន្ទុធ្ងន់ជាងសំឡេង អនុស្វារៈ។
#សរុបរួមមក ៖ ពាក្យ អនុសារ និង អនុស្សារ/អនុស្វារ ប្រើបានទាំងពីរ គ្រាន់តែន័យនិងការប្រើប្រាស់ខុសគ្នាតាមតួនាទីរៀងៗខ្លួនប៉ុណ្ណោះ..........។
#សំណួរ ៖ សុំប្រែឈ្មោះប្អូនផង វរមនោ?
ចម្លើយ ៖ វរោ មនោ=វរមនោ ។
#ប្រែលោតប្រយោគ
មនោ រីចិត្ត វរោ ប្រសើរ រវមនោ ឈ្មោះថាវរមនោ, វរមនោ រីចិត្តស្អាត
#ប្រែយកន័យ
ចិត្តស្អាត,ចិត្តដែលប្រាសចាកគ្រឿងសៅហ្មង,ចិត្តដែលរួចផុតពីគ្រឿងស្មោកគ្រោក
#សម្ព័ន្ធ
វរោ វិសេសន:របស់មនោ ៗលិង្គត្ថ, វរមនោ សមាសនាមបទ ឈ្មោះវិសេសនបុព្វបទកម្មធារយលុត្តសមាស និងជាលិង្គត្ថ។
#សំណួរ ៖ សូមប្អូនពន្យល់ពីការប្រើប្រាស់ពាក្យ សុំ និង សូម?
#ចម្លើយ ៖ តាមវចនានុក្រមខ្មែរ
សុំ កិរិយាសព្ទ សុំទាន,សុំគេស៊ី។
សម្រាប់អ្នកធំនិយាយទៅរកអ្នកតូចដោយសេចក្ដីអង្វរឬសេចក្ដីគួរសម...។
សូម កិរិយាសព្ទ បញ្ចេញវាចាឬសម្ដែងអាការឱ្យគេឱ្យអ្វីៗដែលខ្លួនត្រូវការ។
សូមទាន,សូមប្រាក់,សូមពរ(ព.សា. សុំ)។
វិភាគតាមបែបវេយ្យាករណ៍
សុំ
“សុំ”គឺសម្រាប់ប្រើជាកិរិយាសព្ទសុទ្ធ ហើយក៏ជាកិរិយាធំគ្រប់គ្រងនៅក្នុងប្រយោគផងដែរ...។
- កិរិយា+នាម (សុំទាន)
-បុរសទី២+កិរិយា+កិរិយា(សុំ)+នាមសព្ទ (ឯងទៅសុំស្លឹកគ្រៃពីផ្ទះយាយអ្ហែងមួយគល់មក.....)
-អតីតកាល+កិរិយា+សព្វនាម(បុរស)+កិរិយា(សុំ) (ម្សិលមិញឱ្យខ្ញុំសុំទោសផង ដែលបាននិយាយពាក្យមិនគប្បីដាក់លោកបង.....)។
- សព្វនាម(បុរស)+កិរិយា(សុំ)+កិរិយា(ខ្ញុំសុំទៅដែរ…..)
កំណត់ចំណាំ ៖ “សុំ”គឺប្រើជាកិរិយាសព្ទសុទ្ធ ហើយជាកិរិយាសព្ទធំនៅក្នុងប្រយោគ ឬជាកិរិយាសព្ទគ្រប់គ្រងប្រយោគទាំងមូល ដោយមិនមានកិរិយានុគ្រោះមកជំនួយឡើយ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្វិតទាំងនេះខ្ញុំបានសុំពីផ្ទះអ៊ំឆនមក។......
សូម
“សូម” គឺសម្រាប់ប្រើនៅក្នុងប្រយោគដែលជាអនុត្តកាល(កាលដែលមិនបានប្រាប់ថាជាបច្ចុប្បន្ន អតីត ឬអនាគតកាល) ហើយប្រើសម្រាប់ប្រាប់សេចក្ដីប្រាថ្នា សេចក្ដីប៉ុនប៉ង និង សេចក្ដីអង្វរ។
-សព្វនាម(បុរស)+កិរិយានុគ្រោះ(សូម)+កិរិយា (ខ្ញុំសូមអង្វរសុំដោះលែងខ្ញុំទៅ) ប្រាប់សេចក្ដីអង្វរ
- សព្វនាម(បុរស)+កិរិយានុគ្រោះ(សូម)+កិរិយាសព្ទ (ខ្ញុំសូមប្រាថ្នា សច្ចវាចា តទៅជាតិមុខ..........)។ ប្រាប់សេចក្ដីប្រាថ្នា
-កិរិយានុគ្រោះ(សូម)+កិរិយា (សូមឱ្យខ្ញុំបានជួបនាងជារៀងរហូតទៅ) ប៉ុនប៉ង ឬ ប្រាថ្នា។
-កិរិយានុគ្រោះ(សូម)+នាមនាម/សព្វនាម(បុរស)+កិរិយា (សូមអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ខ្ញុំ....................)
កំណត់ចំណាំ៖ “សូម”គឺសម្រាប់ប្រើនាំមុខកិរិយាសព្ទ និងនាំមុខនាមនាម ឬសព្វនាម តែត្រូវនាមនាមឬសព្វនាមនោះហៅរកកិរិយាសព្ទមកអាស្រ័យជាមួយផង គឺកិរិយានុគ្រោះមិនអាចដើរដោយខ្វះកិរិយាសព្ទបានឡើយ។
ឧទាហរណ៍ ៖ សូមឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងចម្រើន សូមឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនាផ្សាយទូទៅពេញសកលលោក…………….។ យើងឃើញថា “សូម”គឺជាកិរិយានុគ្រោះ(ពាក្យដែលនាំមុខកិរិយាសព្ទ) រីឯ “ឱ្យ”គឺជាកិរិយាសព្ទធំសម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រយោគឬគ្រប់គ្រងឃ្លានីមួយៗ។ ដូច្នេះយើងអាចចំណាំបានថា កិរិយានុគ្រោះ “សូម”គឺដើរនាំមុខកិរិយាសព្ទ ឬហៅរកកិរិយាសព្ទធំជានិច្ច។
សូមឲ្យឯកសារមួយនេះបានជាប្រយោជន៍ដល់សិក្ខាកាមគ្រប់រូប។..........
#បើមិត្តៗប្រាថ្នាចង់សិក្សាវេយ្យាករណ៍កំណាព្យប្រចាំថ្ងៃសូមចូលរួម ចុច👍🏿 Share និង Follow ផេកនេះ មិត្តៗនឹងទទួលបានឯកសារវេយ្យាករណ៍កំណាព្យប្រចាំថ្ងៃជាប្រចាំ។ សូមអរព្រះគុណ!-សូមអរគុណ!
សូមមេត្តាចូលទៅកាន់តំណផេកខាងក្រោម ↓
https://www.facebook.com/%E1%9E%80%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%99%E1%9E%9C%E1%9F%81%E1%9E%99%E1%9F%92%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9F%8D%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%90%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9F%83-The-Grammar-poem-daily-108829637505393/
#សូមបញ្ជាក់ ខ្ញុំព្រះករុណា-ខ្ញុំមិនមែនជាវេយ្យាករណបណ្ឌិតឡើយ គឺគ្រាន់តែចង់ចែករំលែកនូវមត៌កអក្សរសាស្ត្ររបស់ជាតិតែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះករុណា-ខ្ញុំឆ្លើយទៅហើយខុសឆ្គងមិនទំនងទៅតាមបែបបទវេយ្យាករណ៍ត្រង់ចំណុចណាមួយ សូមពហុស្សូតទាំងឡាយចូលរួមកែលម្អដោយក្ដីអនុគ្រោះ។
#សូមសេចក្ដីចម្រើនកើតមានដល់អក្សរសាស្ត្រជាតិរបស់ខ្ញុំជារៀងរហូតតទៅ!
🖋២៨.០៣.២០២១🖋
ពីខ្ញុំព្រះករុណា-ខ្ញុំប៉ាកកាកោវិទ
