Barashada Luuqada Sawaaxiliga-Kiswahili

26/06/2026

Ardayda Xiisaynaya in ay bartaan Luuqada Sawaaxiliga Gaar ahaan Kuwa Soomalia iyo Kenya Kusugan Isdiiwaangalinta waaa ay socotaa Yaan lagaa buuxinin oo la xiriir Nambarka Boga Ku qoran

Mahadsanid

05/04/2026

بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Casharkiii taxaranaha Ahaa

Wafanyakazi

- Kunazo kazi aina nyingi duniani.
- Nyingine zinahitaji ujuzi, elimu na tajriba ya kiwango cha juu ukilinganisha na nyingine.
- Maneno hasa ya wafanyakazi hupatikana katika ngeli ya A-WA.
Kwa mfano:- Daktari anafanya upasuaji.
N/B Kwa kila neno, jaribu kutunga sentensi sahihi.

Mifano
1. Mhasibu: Mtaalamu wa kuweka hesabu za fedha. 'Accountant'.


2. Mhandisi/injinia: Mjuzi wa kutengeneza, kuhudumia na kuunda mitambo. 'Engineer'.


3. Tarishi/Katikiro: Anayehudumu ofisini kwa kutumwa kupeleka habari au ujumbe. 'Office messenger'.


4. Bawabu: Mlinzi wa mlangoni. Pia gadi au mlinzi. 'Watchman'.


5. Topasi/chura: Asafishaye choo. Topasi pia ni mtu ambaye hufagia njia na kusanya taka. 'Latrine cleaner'.

6. Tabibu/daktari/mganga: Mwenye ujuzi wa kutibu. 'Physician'.


7. Muuguzi/mualisaji: Ahudumiaye wawele/wagonjwa. 'Nurse'.


8. Msarifu: Anayesimamia na kuidhinisha matumizi mazuri ya fedha katika shirika.

9. Dereva: Aendeshaye vyombo vya nchi kavu k.v. gari. 'Driver'.


10. Nahodha: Aendeshaye na kuongoza vyombo vya majini k.v. meli. 'Captain'.


11. Rubani: Aendeshaye na kuongoza vyombo vya angani k.v. ndege. 'Pilot'.


12. Utingo/taniboi: Mpakiaji na mpakuaji wa mizigo k**a vile katika gari. Pia mpigadebe 'Conductor or driver assistant'.


13. Hamali/mpagazi/mchukuzi: Abebaye mizigo kwa malipo. 'Carrier'.


14. Machinga: Auzaye bidhaa rejareja kwa kuzungukazunguka. 'Hawker or street trader'.


15. Malenga: Mtunzi stadi wa mashairi na nyimbo. 'Poet'.
16. Manju: Stadi wa kutunga na kuimba nyimbo katika ngoma. 'Song leader'.


17. Kuli: Apakiaye na kupakua shehena za forodhani. 'Dockworker'.


18. Dobi: Afuaye na kupiga nguo za watu pasi kwa malipo. 'Laundress(female), or laundryman'.

19. Sogora:-
- Fundi wa jambo fulani katika kusema na kutenda.
- Pia fundi wa kupiga ngoma.

20. Saisi: Atunzaye wanyama wanaopandwa k.v. punda na farasi.

21. Msajili: Awekaye orodha ya kazi, vitu au viumbe. 'Registrar'.



22. Mkalimani/mtarijumani: Afasiriaye lugha moja hadi nyingine. 'Translater'.


23. Sonara: Atengenezaye mapambo kwa kutumia madini. 'Jeweler'.

24. Kinyozi: Anyoaye nywele. 'Barber'.


25. Msusi/msosi: Asukaye watu nywele. 'Braider'.


26. Ngariba: Apashaye wavulana tohara katika jando. 'Professional circumciser'.


27. Mkunga: Awasaidiaye wajawazito kujifungua. 'Midwife'.


28. Kungwi: Afundishaye mwari wa k**e au kiume.

29. Mhariri: Asomaye, kusahihisha na kusarifu makala, magazeti n.k. 'Mhariri'.


30. Mshenga: Atumwaye kupeleka habari za ndoa (posa). 'Messenger, confidant, go-between, mathmaker'.

31. Refa: Mwamuzi katika mchezo k.v. soka. 'Referee'.


32. Kasisi: Kiongozi wa kidini katika madhehebu fulani ya kikristo. 'Reverend'.


33. Imamu: Kiongozi wa kidini katika madhehebu fulani ya kiislamu.


34. Hakimu: Aamuaye kesi katika mahak**a. 'Judge'.
Mfano katika sentensi:- Jopo la mahakimu liliketi kuishughulikia kesi hiyo.


35. Kadhi: Hakimu wa kiislamu. 'Muslim judge'.

36. Mlariba: Akopeshaye wengine pesa. 'Moneylender'.


37. Mwekezaji: Anayeweka mali au pesa katika mradi au biashara, kwa ajili ya kupata faida. 'An investor'.


38. Meneja: Msimamizi au kiongozi katika kampuni au shirika. 'Manager'.


39. Karani: Afanyaye kazi ya kuandika k.m. barua na majarida. 'Secretary'.


40. Kocha: Mwalimu wa mchezo k.v. soka. 'Coach, trainer'.


41. Mkutubi: Ahifadhiye vitabu maktabani na kuviazimisha. 'Librarian'.


42. Mnajimu: Mwenye elimu ya nyota. Hutabiri mambo. 'Astrologer'.

43. Mpigaramli: Abashiriaye kwa kupiga bao. 'Fortune teller'.

44. Mwajiri: Aandikaye mtu kwa kazi ya malipo au mshahara. 'Employer'.


45. Mzegazega: Achotaye maji na kuyauza.


46. Dalali: Auzaye bidhaa katika mnada (soko la kushindania bei). 'Auctioneer'.


47. Manamba: Mfanyikazi wa muda katika shamba kubwa.

48. Mnyapara: Msimamizi wa kazi. 'Head, leader'.


49. Mhazili/Sekretari - Atunzaye barua na majarida na kuandika kwa mashine ofisini. 'Secretary'.


50. Mhadhiri: Mwalimu katika chuo kikuu. 'Lecturer'.

51. Mwashi: Ajengaye nyumba kwa mawe. 'Mason'.


52. Mhunzi: Afuaye vitu vya madini ya chuma au bati.


53. Seremala : Atengenezaye samani za mbao au miti. 'Carpenter'.


54. Mfinyanzi: Atengenezaye vyombo vya udongo k.m. vyungu. 'Potter'.


55. Mvuvi: Afanyaye kazi ya kuvua samaki. 'Fisherman'.


56. Mwanaanga: Afanyaye utafiti wa hali ya anga.


57. Mkabidhi: Mtu atunzaye mali kwa ajili ya mwengine.

58. Diwani: Anayewakilisha watu wake katika serikali za wilaya.

59. Mzoataka: Anayeokota, kuzoa au kukusanya taka. 'Garbage collector.'


60. Kaimu: Anayeshikilia cheo au wadhifa fulani kwa muda. 'Deputy, vice, acting etc.'.

61. Mchongaji - mtu anayechonga miti/mbao, mawe kutengenezea sanamu. 'Sculptor'.

Halkan waxaa ku qoran tarjumaadda qoraalkaaga ee Afka-Soomaaliga ah .
Shaqaale (Wafanyakazi)
Waxaa jira shaqooyin badan oo kala duwan adduunka.
Qaar waxay u baahan yihiin xirfad, waxbarasho iyo khibrad sare marka loo eego kuwa kale.
Erayada shaqaalaha badankood waxay ka tirsan yihiin ngeli ya A-WA (dadka).
Fiiro gaar ah (N/B): Eray kasta ku samee jumlad sax ah.
Tusaalooyin

Xisaabiye (Mhasibu): Qofka ku takhasusay xisaabinta lacagaha.

Injineer (Mhandisi): Qof yaqaan samaynta iyo dayactirka mashiinnada.

Fariin-wade (Tarishi): Qof fariimo qaada ama gudbiya xafiiska.

Ilaaliye (Bawabu): Qof ilaaliya albaabka ama goob.

Nadaafiye (Topasi): Qof nadiifiya musqulaha ama qashinka ururiya.

Dhakhtar (Tabibu): Qofka daaweeya bukaanka.

Kalkaaliye (Muuguzi): Qofka daryeela bukaanka.

Maareeye maaliyadeed (Msarifu): Qofka kormeera isticmaalka lacagta.

Darawal (Dereva): Qof wada gaari ama gaadiid kale.

Kabtan (Nahodha): Qof hoggaamiya markab.

Duuliye (Rubani): Qof kaxeeya diyaarad.

Kaaliye darawal (Utingo): Qof caawiya darawalka.

Xamuul qaade (Hamali): Qof alaab qaada lacag.

Ganacsade yar (Machinga): Qof alaab yar yar wareejiya.

Abwaan (Malenga): Qof curiya gabayo iyo heeso.

Hoggaamiye hees (Manju): Qof bilaaba heesaha ciyaarta.

Deked-shaqaale (Kuli): Qof xamuul ka shaqeeya dekedda.

Dharkad dhaq (Dobi): Qof dhaqaya dharka.

Farsamo yaqaan (Sogora): Qof xirfad u leh hawl gaar ah.

Xoolo ilaaliye (Saisi): Qof daryeela fardaha ama dameeraha.

Diiwaan-geliye (Msajili): Qof sameeya diiwaan.

Turjubaan (Mkalimani): Qof tarjuma luqadaha.

Dahable (Sonara): Qof sameeya dahab iyo qurxin.

Timo jare (Kinyozi): Qof jara timaha.

Timo toliye (Msusi): Qof tidca timaha.

Gudniin sameeye (Ngariba): Qof sameeya gudniinka.

Umuliso (Mkunga): Qof ka caawiya dhalmada.

Bare dhaqameed (Kungwi): Qof baraya dhaqanka.

Tifaftire (Mhariri): Qof saxaya qoraallada.

Dhexdhexaadiye guur (Mshenga): Qof isku xira guurka.

Garsoore ciyaar (Refa): Qof xukuma ciyaar.

Wadaad Kirishtaan (Kasisi): Hoggaamiye diimeed.

Imaam (Imamu): Hoggaamiye diinta Islaamka.

Garsoore (Hakimu): Qof xukuma dacwadaha.

Qaadi (Kadhi): Garsoore Islaami ah.

Amaahiye (Mlariba): Qof lacag amaahiya.

Maalgashade (Mwekezaji): Qof maal geliya ganacsi.

Maareeye (Meneja): Qof maamula shirkad.

Karani (Karani): Qof qora shaqooyinka xafiiska.

Tababare (Kocha): Macallin ciyaar.

Maktab-ilaaliye (Mkutubi): Qof ilaaliya buugaagta.

Xiddig-bar (Mnajimu): Qof barta xiddigaha.

Faalleeye (Mpigaramli): Qof saadaaliya mustaqbalka.

Shaqo-bixiye (Mwajiri): Qof shaqaale qaata.

Biyo iibiyaha (Mzegazega): Qof iibsha biyo.

Dalal (Dalali): Qof iib ka dhex shaqeeya.

Shaqaale beer (Manamba): Qof ka shaqeeya beer weyn.

Kormeere (Mnyapara): Qof maamula shaqo.

Xoghayn (Sekretari): Qof qora waraaqaha xafiiska.

Bare jaamacadeed (Mhadhiri): Macallin
jaamacadeed.

Dhisme yaqaan (Mwashi): Qof dhisa guryo.

Tumaal (Mhunzi): Qof sameeya biraha.

Nijaari (Seremala): Qof sameeya alaabta alwaax.

Dhoobo sameeye (Mfinyanzi): Qof sameeya weelasha dhoobada.

Kalluumeysato (Mvuvi): Qof qabta kalluun.
Cir-baar (Mwanaanga): Qof daraaseeya hawada sare.

Wakiil ama kaydiye (Mkabidhi): Qof haynaya hanti.
Xildhibaan deegaan (Diwani): Qof matala bulshada.

Qashin-qaade (Mzoataka): Qof ururiya qashinka.
Ku-simaha (Kaimu): Qof si ku meel gaar ah u haya xil.

Farshaxanle (Mchongaji): Qof xardha alwaax ama dhagax.

04/04/2026

بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Casharadiii Taxanaha ahaa barashadda luuqadda,wali waxaanu ku gudajirnaa Msamiati/Ereyadda kala duwan ee goobaha munaasabka ee lagu isticmaalo

Hospitalini

Hospitalini ni mahali pa kutibia wawele.

Kunazo hospitali kubwa na nyingine ndogo. Hospitali ndogo huitwa dispensari au zahanati.

Sehemu za hospitali

1. Pambajio - Sehemu ya kuwapokelea wagonjwa.

2. Wodi - Sehemu ya kuwalaza wagonjwa wanapoendelea kupokea matibabu.

3. Kungawi – chumba cha kujifungulia wajawazito.

4. Chumba cha upasuaji – chumba cha kufanyiwa upasuaji wa wagonjwa.

5. Wodi ya matibabu maalum – Chumba cha kushughulikia maradhi ambayo si ya kawaida k.m. maradhi ambayo yamezuka ghafla na bado hayaeleweki vizuri.

6. Chumba cha matibabu ya dharura – chumba cha kuwatibia wale wanaohitaji matibabu ya haraka sana k.m. wahasiriwa wa ajali.

7. Chumba cha matibabu ya kina – chumba cha matibabu ya kiwango cha juu sana. Hususan hutumiwa kwa wale walio katika hali mahututi. Chumba hiki huwa na mitambo na mashine za hali ya juu sana za kumsaidia mgonjwa.

8. Maabara – chumba cha kufanyia utafiti.

9. Chumba cha dawa – Chumba cha kuhifadhia dawa zitolewazo kwa wagonjwa.

10. Ufuoni/makafani – mahali pa kuhifadhia maiti.

Vyombo mbalimbali vya hospitalini

1. Eksrei / uyoka – mashine ya kuonea viungo vya ndani ya mwili.

2. Machela – kigari au kitanda cha kubebea wagonjwa.

3. Mikroskopu/hadubini – kifaa kitumiwacho kuangalia vitu vidogo.

4. Dipriza – chombo cha kuhifadhia baadhi za dawa zinazohitaji kuhifadhiwa katika kiwango cha baridi sana.

5. Jiko – chombo cha kuchemshia vyombo ili kuulia viini na bakteria.

6. Glovu – kitu k**a soksi kitengenezwacho kwa mpira na huwekwa mkononi kukingia uchafu.

7. Sindano – kifaa cha kupenyezea dawa mwilini.

8. Sirinji – mfereji mdogo wa kutilia dawa kwa ajili ya kudungia sindano na kutolea dawa.

9. Makasi – kifaa ambacho hutumiwa kwa kukatia.

10. Bendeji – kitambaa cha kufungia jeraha au kidonda.

11. Plasta – kitambaa kigumu sana cha kufungia sehemu iliyovunjika

12. Koleo – Kifaa cha kushikia vitu vinavyotumika na daktari

Wafanyikazi katika hospitali

1. Daktari/tabibu – anayewatibu wagonjwa.

2. Muuguzi/nesi – anayemsaidia daktari kuwatibu wagonjwa.

3. Mkunga – anayewasaidia wajawazito kujifungua.

4. Mhazigi – Anayeshughulikia waliovunjika viungo.

5. Msaidizi katika maabara – anayewahudumia wagonjwa katika maabara.

6. Karani – huweka rekodi za wagonjwa.

7. Mfamasia – anayeweka na kuzitoa dawa kwa wagonjwa.

8. Daktari wa meno – hushughulikia wagonjwa walio na matatizo ya meno.

Ugonjwa/maradhi/uele/ukongo
Ugonjwa ni hali au kitu kinachomfanya mtu, mnyama au mmea kuwa katika afya/siha duni.

Kunayo maradhi chungu nzima yanayoweza kumwathiri mja.

Mengine yanatiba mengine hayana.

Mengine yanaambukiza.

Maradhi ya kuambukiza ni yale yanayoenea kutoka kwa mtu mmoja hadi mwengine.

Aina za maradhi
Saratani/kansa: ugonjwa usio na tiba kwa sasa. Ni ukuaji usio wa kawaida wa seli katika mwili.
Malale: ugonjwa wa usingizi unaoambukizwa na mbung’o.
Homa ya matumbo: taifodi
Kwashakoo/ukosandisha: uele wa watoto unaosababishwa na uhaba wa chakula hususan protini.
Surua/shurua/firangi/ukambi: ugonjwa wa watoto unaofanya ngozi kuwa na vipele. Hatua za kwanza huwa ni homa kali.
Mafua/bombo: maradhi ya kuambukiza yanayosababisha mgonjwa kuumwa na koo na kichwa. Mgonjwa hutokwa na k**asi na kuwa na homa.
Kaputula: uele wa kuhara. Tumbo la kuendesha.
Baridi yabisi: maumivu ya mifupa au viungo yanayosababishwa na baridi shadidi.
Ukoma: uele wa kuambukiza wa mabatomabato ambao unaharibu mishipa ya fahamu na kukata viungo vya mwili.
Matumbwitumbwi/machibwichibwi: ugonjwa wa kuvimba mashavu hadi chini ya taya hususan kwa watoto
Kisunzi/kizunguzungu/masua/gumbizi: uele wa kuhisi kichwa kikizunguka.
Kipwepwe: ugonjwa wa ngozi unaosababisha madoa mekundu unaodaiwa kuletwa na chawa.
Ndui: ugonjwa unaosababisha pele nyingi zenye majimaji na usaha.
Kororo: uele wa kuvimba kooni.
Ngiri: ugonjwa wa kukazana kwa mishipa iliyo sehemu za chini ya kitovu.
Zongo: ugonjwa wa kuvimba tumbo kwa watoto wadogo.
Vimbizi: hali ya kutoweza kupata pumzi kutokana na chakula kutosagika tumboni.
Mbalanga/barasi: uwele unaobadilisha rangi ya ngozi na kuwa na mabaka au matone.
Rovu: ugonjwa wa kuvimba tezi kwenye shingo.
Tetekuwanga/galagala/tetemaji: ugonjwa wa pele na homa kali wa kuambukizwa sanasana kwa watoto.

Tarjumaadda Afka-Soomaaliga ah

Isbitaalka (Hospital)
Isbitaalku waa meel lagu daaweeyo bukaanka.
Waxaa jira isbitaallo waaweyn iyo kuwo yaryar. Isbitaallada yaryar waxaa loo yaqaan dispensari ama zahanati.
Qaybaha isbitaalka
Qolka soo dhaweynta (Pambajio) – Meesha lagu qaabilo bukaanka.
Wardi (Wodi) – Meesha lagu seexiyo bukaanka inta ay daaweyntu socoto.
Qolka umusha (Kungawi) – Meesha haweenka uurka leh ku dhalaan.
Qolka qalliinka – Meesha lagu sameeyo qalliinka bukaanka.
Wardi gaar ah – Qolka lagu daaweeyo cudurrada aan caadiga ahayn, gaar ahaan kuwa si lama filaan ah u soo baxa.
Qolka gargaarka degdegga ah – Meesha lagu daaweeyo dadka u baahan gargaar degdeg ah sida kuwa shilalka ku dhaawacmay.
Qolka daryeelka degdegga ah (ICU) – Meel heer sare ah oo lagu daaweeyo bukaanka xaalad halis ah ku jira, oo leh qalab casri ah.
Sheybaarka (Maabara) – Meesha lagu sameeyo baaritaan iyo cilmi-baaris.
Qolka daawooyinka (Farmashiye) – Meesha lagu keydiyo laguna bixiyo daawooyinka.
Qolka meydadka (Morgue) – Meesha lagu keydiyo meydadka.
Qalabka isbitaalka
Raajo (Eks-rey) – Qalab lagu arko gudaha jirka.
Macheela (sariir la qaado) – Lagu qaado bukaanka.
Mikroskoob (Hadubini) – Lagu arko waxyaabaha aad u yaryar.
Qaboojiye (Dipriza) – Lagu keydiyo daawooyinka u baahan qabow.
Jiko (Sterilizer) – Lagu nadiifiyo qalabka si jeermiska loo dilo.
Galoofyo (Glovu) – Lagu xirto gacmaha si looga hortago wasakh.
Cirbad (Sindano) – Lagu duro daawo.
Sirinji – Qalab lagu shubo laguna duro daawo.
Maqas (Makasi) – Lagu gooyo waxyaabo.
Faashad (Bendeji) – Lagu duubo nabarrada.
Plaster – Lagu xiro lafaha jaban.
Qabato (Koleo) – Lagu qabto qalabka ay isticmaalaan dhakhaatiirtu.
Shaqaalaha isbitaalka
Dhakhtar (Daktari) – Qofka daaweeya bukaanka.
Kalkaaliye (Nesi) – Ka caawiya dhakhtarka daryeelka bukaanka.
Umuliso (Mkunga) – Ka caawisa haweenka dhalmada.
Lafo-jabiye (Mhazigi) – Daaweeya lafaha jaban.
Shaqaale sheybaar – Ka shaqeeya baaritaanka.
Karani – Qora xogta bukaanka.
Farmashiiste (Mfamasia) – Bixiya daawooyinka.
Dhakhtarka ilkaha – Daaweeya cudurrada ilkaha.
Cudur / Xanuun
Cudurku waa xaalad keenta caafimaad darro qof, xoolo ama dhir.
Waxaa jira cudurro badan.
Qaar waa la daaweeyaa, qaarna maya.
Qaar waa la kala qaadaa (faafa).
Cudurrada faafa waa kuwa qof ilaa qof kale ku gudba.
Noocyada cudurrada
Kansar (Saratani) – Koboc aan caadi ahayn oo unugyada jirka ah.
Malale (Sleeping sickness) – Waxaa keena cayayaan loo yaqaan mbung’o.
Taifood (Homa ya matumbo) – Xanuun caloosha ah.
Nafaqo-darro (Kwashakoo) – Carruurta oo ku dhacda cunno yari, gaar ahaan borotiin la’aan.
Jadeeco (Surua) – Cudur carruurta ku badan oo leh finan iyo qandho.
Hargab (Mafua) – Cudur keena qufac, xanuun cunaha iyo madax.
Shuban (Kaputula) – Calool socod.
Kala-goysyada xanuun (Baridi yabisi) – Xanuun lafaha ah.
Baras (Ukoma) – Cudur faafa oo dhaawaca neerfaha.
Matumbwitumbwi (Mumps) – Barar ku dhaca dhabannada.
Wareer (Kisunzi) – Madax wareer.
Finan maqaarka (Kipwepwe) – Cudur maqaarka ah.
Furuq (Ndui) – Finan leh dareere.
Qoor-xanuun (Kororo) – Barar cunaha ah.
Ngiri (Hernia) – Xanuun ka dhaca caloosha hoose.
Zongo – Calool barar carruurta.
Neef-qabatin (Vimbizi) – Neefsashada oo ku adkaata.
Barasi (Mbalanga) – Midabka maqaarka oo is beddela.
Rovu – Barar qanjidhada qoorta.
Busbus (Tetekuwanga) – Finan iyo qandho, gaar ahaan carruurta.

03/04/2026

بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Waxaanu halkan Kasii Wadaynaa Casharadii Taxanaha ee Barashada Luuqada

Msamiati wa Sokoni

Msamiati wa Kiswahili (Sokoni)
hujumuisha maneno yanayotumika kununua na kuuza bidhaa, ikiwa ni pamoja na bei, aina za vyakula, na vitendo k**a kupima na kulipa. Maneno muhimu ni pamoja na bei, ghali, rahisi, nauli, kilo, pima, duka, mnunuzi, muuzaji, na bidhaa mbalimbali k**a nyanya, ndizi, na samaki.
Msamiati Muhimu wa Sokoni.
• Bidhaa
• Mboga/Mbogamboga:
• Matunda:
• Nyanya:
• Vitunguu maji/thomu:
• Viazi (vikuu/vitamu):
• Samaki:
• Maziwa:
• Nguo:
• Vipimo na Bei
• Bei:
• Ghali:
• Rahisi:
• Kilo/Kilogramu:
• Pima:
• Senti:
• Pesa:
• Vitendo na Watu
• Muuzaji/Wauzaji:
• Mnunuzi/Wanunuzi:
• -Nunua:
• -Uza:
• -Lipia:
• -Chagua:
• Kuafikiana:
• Misemo ya Sokoni:
• "Bei gani?":
• "Punguza bei":
• "Nataka kununua...":
• "Shilingi ngapi?":
• Mahali:
• Soko/Masoko:
• Duka/Maduka:

Tarjumaadda Afka-Soomaaliga ah

Erayada Suuqa (Msamiati wa Sokoni) waxay ka kooban yihiin erayo loo isticmaalo marka wax la iibsanayo ama la iibinayo, oo ay ku jiraan qiimaha, noocyada cuntooyinka, iyo falalka sida cabbiridda iyo bixinta lacagta. Erayo muhiim ah waxaa ka mid ah qiime, qaali, jaban, kirada/gaadiidka (nauli), kiilo, cabbir, dukaan, iibsade, iibiyaha, iyo alaabooyin kala duwan sida yaanyo, moos, iyo kalluun.
Erayo Muhiim ah oo Suuqa laga isticmaalo
• Alaabo (Bidhaa)
Khudaar (Mboga/Mbogamboga): Khudaar
Miro (Matunda): Miro
Yaanyo (Nyanya): Yaanyo
Basal/Toon (Vitunguu maji/thomu): Basal / Toon
Baradho (Viazi vikuu/vitamu): Baradho (cad / macaan)
Kalluun (Samaki): Kalluun
Caano (Maziwa): Caano
Dharka (Nguo): Dharka
• Cabbir iyo Qiime (Vipimo na Bei)
Qiime (Bei): Qiime
Qaali (Ghali): Qaali
Jaban (Rahisi): Jaban
Kiilo/Kilogram (Kilo/Kilogramu): Kiilo
Cabbir (Pima): Cabbir
Senti (Senti): Senti
Lacag (Pesa): Lacag
• Falal iyo Dad (Vitendo na Watu)
Iibiyaha (Muuzaji/Wauzaji): Iibiyaha / Iibiyeyaasha
Iibsade (Mnunuzi/Wanunuzi): Iibsade / Iibsadayaasha
Iibso (-Nunua): Iibso
Iibi (-Uza): Iibi
Bixi lacag (-Lipia): Bixi lacag
Dooro (-Chagua): Dooro
Is-afgarad (Kuafikiana): Is-afgarad
• Hadallo Suuqa laga isticmaalo (Misemo ya Sokoni)
"Qiimuhu waa imisa?" (Bei gani?): Qiimuhu waa imisa?
"Qiimaha dhimo" (Punguza bei): Qiimaha dhimo
"Waxaan rabaa inaan iibsado..." (Nataka kununua...): Waxaan rabaa inaan iibsado...
"Immisa shilin?" (Shilingi ngapi?): Immisa shilin?
• Goobaha (Mahali)
Suuq (Soko/Masoko): Suuq / Suuqyo
Dukaan (Duka/Maduka): Dukaan / Dukaamo

29/01/2026

بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Waxaan halkan kasii wadaynaa Casharadii inoo Socda ee barashada luuqada
Waxaanu baranaynaaa Qaybta Waxyaalaaha aaas-aasiga ee aaadka loo isticmaalo iyo Goobaha,Xiliyada ay munaasabka yihiin Ama luuqadaha ku haboon Goob walba sida Maaqaaxiyaha,Goobaha Ganasiga,iskooladda iyo meela Badan.
Halkan waa msamiati wa msingi wa Kiswahili oo loo tarjumay Af-Soomaali, kuna habboon arday cusub ama qof bilaabaya barashada luqadda oo Muhiim ku ah Goobwalba iyo Goorkasta👇

1️⃣ Salaan iyo ereyo edeb ah
Habari → Sidee tahay
Shikamoo → Sharaf muujin / Salaan waayeel
Marahaba →Soo dhawoow
Hujambo / Sijambo → Ma nabad baa? / Waa nabad
Asante → Mahadsanid
Tafadhali → Fadlan
Karibu → soo dhawoow
Pole → Waan ka xumahay/Raali noqo
Samahani → I cafi / Raalli iga ahow

2️⃣ Qoyska
Baba → Aabbe
Mama → Hooyo
Mtoto → Ilmo
Kaka → Walaal (wiil)
Dada → Walaal (gabar)
Mume → Nin
Mke → Xaas / Naag
Bibi → Ayeeyo/Marwo
Babu → Awoowe

3️⃣ Dad iyo shaqooyin
Mtu → Qof
Mwalimu → Macallin
Mwanafunzi → Arday
Daktari → Dhakhtar
Mfanyabiashara → Ganacsade
Mkulima → Beeraley
Fundi → Farsamo-yaqaan
Dereva → Darawal/Shufeer

4️⃣ Guriga
Nyumba → Guri
Chumba → Qol
Mlango → Albaab
Dirisha → Daaqad
Meza → Miis
Kiti → Kursi
Kitanda → Sariir
Jiko → Burjiko

5️⃣ Iskuulka
Shule → Iskuul
Kitabu → Buug
Kalamu → Qalin
Dawati → Miiska ardayga
Somo → Cashar
Mtihani → Imtixaan
Darasa → Fasal

6️⃣ Cunto iyo cabitaan
Chakula → Cunto
Maji → Biyo
Chai → Shaah
Uji → Porish
Wali → Bariis
Ugali → Soor
Mboga → Khudaar
Matunda → Miro

7️⃣ Falal maalinle ah
Kula → Cunid
Kunywa → Cabid
Kusoma → Akhri / Barasho
Kuandika → Qorid
Kulala → Seexasho
Kufanya kazi → Shaqayn
Kuja → Imaansho/Kale
Kwenda → Tagid/Tag
Kuongea → Hadlid/Hadal

8️⃣ Goobaha
Nyumbani → Guriga
Shuleni → Iskuulka
Sokoni → Suuqa
Hospitalini → Isbitaalka
Kijijini → Tuulada
Mjini → Magaalada

9️⃣ Tirooyin (1–10)
Moja → Kow
Mbili → Labo
Tatu → Saddex
Nne → Afar
Tano → Shan
Sita → Lix
Saba → Toddoba
Nane → Sideed
Tisa → Sagaal
Kumi → Toban

🔟 Maalmaha toddobaadka
Jumatatu → Isniin
Jumanne → Talaado
Jumatano → Arbaco
Alhamisi → Khamiis
Ijumaa → Jimco
Jumamosi → Sabti
Jumapili → Axad

Huu hapa ni msamiati wa msingi wa Kiswahili, unaofaa kwa wanafunzi wapya 👇

1️⃣ Salamu na maneno ya heshima
Habari
Shikamoo
Marahaba
Hujambo / Sijambo
Asante
Tafadhali
Karibu
Pole
Samahani

2️⃣ Familia
Baba
Mama
Mtoto
Kaka
Dada
Mume
Mke
Bibi
Babu

3️⃣ Watu na kazi
Mtu
Mwalimu
Mwanafunzi
Daktari
Mfanyabiashara
Mkulima
Fundi
Dereva

4️⃣ Nyumbani
Nyumba
Chumba
Mlango
Dirisha
Meza
Kiti
Kitanda
Jiko

5️⃣ Shuleni
Shule
Kitabu
Kalamu
Dawati
Somo
Mtihani
Darasa

6️⃣ Chakula na vinywaji
Chakula
Maji
Chai
Uji
Wali
Ugali
Mboga
Matunda

7️⃣ Vitenzi vya kila siku
Kula
Kunywa
Kusoma
Kuandika
Kulala
Kufanya kazi
Kuja
Kwenda
Kuongea

8️⃣ Mahali
Nyumbani
Shuleni
Sokoni
Hospitalini
Kijijini
Mjini

9️⃣ Nambari (1–10)
Moja
Mbili
Tatu
Nne
Tano
Sita
Saba
Nane
Tisa
Kumi

🔟 Siku za wiki
Jumatatu
Jumanne
Jumatano
Alhamisi
Ijumaa
Jumamosi
Jumapili

゚viralシfypシ゚viralシalシ





゚viralシfypシ゚viralシ

26/11/2025

Wax barta Aaan Barwaaqo Gaarnee

゚viralシfypシ゚viralシal

26/11/2025

26/11/2025

Walaalaha boga ku Xiran aad baan idin salaamayaa Dhamaantiin
Mudda badan wax ma Soo dhigin oo
Casharadii Inoo Socday baan yara Hakiyay mashquul badan awgii
Laakin Hadda Ayaan soo laabtay casharadii Ayaan dhawaan halkii ka sii dhaqaajin doonaa Idam Alle

Isla socod wanaagsan

Ndugu zangu wapenzi wa ukurasa huu, nawasalimuni kwa heshima.
Nilisimamisha masomo kwa muda kutokana na majukumu mengi, lakini sasa nimerudi na hivi karibuni tutaendelea kutoka pale tulipoishia, kwa idhini ya Mola.

Tuwe pamoja kwa uelewano na mwendo mwema

゚viralシfypシ゚viralシal

10/02/2025

Saaxibadda Cusub Soo Dhawaada
Oo
Guriga Waynu Isla leenahay
Gacma Furan Soo Dhawaada
Cidii Si Gaar Ah Ugu Baahan
Barashada Luuqada
Waxaad igala Soo Xiriiri karaysaa Nambarkayga Boga ku qoran

WQ Mudane Dhiirane

10/02/2025

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

Casharkeenu Caawa Wuxuu Ku Saabsan yahay Ereybixinada Afka Sawaaxiliga ee Suuqa loo Isticmaalo

1. Soko – Suuq

2. Mnunuzi – Iibsade

3. Muuzaji – Iibiyaha

4. Biashara – Ganacsi

5. Bei – Qiimo

6. Punguzo – Qiimo-dhimis

7. Faida – Faa'iido

8. Hasara – Khasaaro

9. Bidhaa – Alaab

10. Mizani – Miisaan

11. Mauzo – Iibin

12. Soko la jumla – Suuqa jumlada

13. Soko la rejareja – Suuqa tafaariiqda

14. Mteja – Macaamiil

15. Maduka – Duka / Goobo ganacsi

16. Ghala – Bakhaar

17. Stoo – Kayd

18. Wakala – Wakiil

19. Ubora – Tayada

20. Upungufu wa bidhaa – Yaraanta alaabta

Waxaa Qoray Mudane Dhiirane