Náttúrustofa Vesturlands / West Iceland Nature Research Centre

04/09/2026

Blesgæsin er merkilegur fugl sem nú á í verulegum erfiðleikum. Hér er mjög gott fræðsluefni sem vonandi eykur meðvitund veiðimanna, landeigenda og annarra og gagnast þannig til að hjálpa blesgæsinni.

25/08/2026

Blesgæsin, þessi sérlega fallega gæs, fer um Ísland í þúsundatali vor og haust og er háð íslenskum ökrum og votlendi um líf sitt.

Náttúrustofa Vesturlands vaktar fjölda blesgæsa á Vesturlandi, sem ásamt Suðurlandi er undirstöðusvæði fyrir blesgæsastofninn.

Stofninn hefur átt erfitt uppdráttar undanfarin ár og nýliðun verið í lágmarki. Með sama framhaldi er útlitið svart.

Mikilvægt er að gefa blesgæsum eins mikinn frið fyrir truflun (og auðvitað veiðum - enda tegundin friðuð hér á land) og mögulegt er.

Blesgæs er reglulegur viðkomufugl á Íslandi að vori og hausti. Hún hefur hér viðkomu á leið sinni milli varpstöðva á Grænlandi og vetrarstöðva í Bretlandi og á Írlandi. Hér sést hún helst á Suður- og Vesturlandi, þar sem hún safnar orku og hvílist áður en hún heldur fer...

21/03/2026

Þann 16.-17. mars tók starfsfólk Náttúrustofu Vesturlands þátt í afskaplega vel heppnaðri vinnustofu um framandi tegundir á Íslandi, þar sem meðal annars var fjallað um stöðu þekkingar, áhættumat, áhrif, stjórnun og forvarnir gagnvart framandi ágengum tegundum, þ.e.a.s. tegundum sem menn hafa flutt viljandi eða óviljandi út fyrir þeirra náttúrulega útbreiðslusvæði með neikvæðum afleiðingum fyrir náttúru eða menn. Meðal fyrirlesara voru bæði erlendir og íslenskir sérfræðingar. Þrjú erindanna voru frá Náttúrustofu Vesturlands: erindi Róberts A. Stefánssonar og Menju von Schmalensee um stjórnun ágengra tegunda á Íslandi, erindi Menju fyrir hönd ÍSÁT (Íslenskur Sérfræðingahópur um Ágengar Tegundir) um áhættu- og áhrifamat framandi tegunda á Íslandi og erindi Florian Ruland um félags-vistfræðileg tengslanet og hvernig þau geta nýst við rannsóknir og stjórnun framandi tegunda. Vinnustofan skapaði mikilvægt tækifæri til samtals, tengslamyndunar á milli stofnana og landa og áframhaldandi samstarfs um málefni framandi tegunda hér á landi og erum við á Náttúrustofu Vesturlands spennt að halda áfram þeirri vinnu.

Nánari upplýsingar má finna í fyrstu athugasemd.

16/02/2026

Líffræðingar nota oft orð eins og framandi, ágeng eða innlend tegund í okkar daglega tali. Þessi hugtök má líka oft sjá í fréttum og á samfélagsmiðlum — en hvað þýða þau eiginlega?

Til að gera vinnuna okkar aðgengilegri og reyna auðvelda almenningi á að fylgjast með umræðunni um náttúruna ætlum við að byrja með fræðsluröðina "Orð dagsins" 🌿.

Í henni förum við yfir algeng hugtök úr líffræði og útskýrum þau á einfaldan og aðgengilegan hátt.
Vona að þið lærið eitthvað nýtt!

12/02/2026

Forstöðumenn náttúrustofa skrifuðu grein

Náttúrustofur gegna lykilhlutverki í rannsóknum, vöktun og þekkingaruppbyggingu á íslenskri náttúru.

19/01/2026

NIÐURSKURÐUR FJÁRFRAMLAGA TIL NÁTTÚRUSTOFA

Náttúrustofur landsins eru átta talsins í öllum landshlutum og þar starfa samtals í kringum 45 manns, sem stunda rannsóknir og veita ráðgjöf og fræðslu um náttúrutengd málefni. Stofurnar eru sjálfstæðar einingar, sem reknar eru með grunnframlagi frá ríki, mótframlagi sveitarfélaga og sjálfsaflafé frá ríkisstofnunum, fyrirtækjum, sveitarfélögum og styrkveitendum.

Náttúrustofurnar fengu kaldar kveðjur frá stjórnvöldum á fjárlögum ársins 2026. Á meðfylgjandi grafi má sjá að verðgildi grunnframlags ríkisins til hverrar náttúrustofu hefur aldrei verið lægra. Náttúrustofurnar vöktu ítrekað athygli þingmanna og fjárlaganefndar á þessu við gerð fjárlaga en ákvörðunin var tekin þrátt fyrir það. Mótframlag sveitarfélaga er hlutfall af framlagi ríkis og lækkar því um sama hlutfall. Þessi niðurskurður til náttúrurannsókna á landsbyggðinni kemur á sama tíma og hliðstæðar stofnanir ríkisins hafa almennt náð svipuðum eða hærri fjárveitingum og þær fengu fyrir efnahagshrunið.

Við á náttúrustofunum teljum þennan niðurskurð óskiljanlegan, því það hefur sýnt sig að fjárfesting ríkisins í þessari starfsemi hefur heppnast mjög vel, bæði faglega og m.t.t. byggðaþróunar. Árið 2024 vann nefnd á vegum umhverfis- orku og loftlagsráðuneytis greiningu á störfum náttúrustofa þar sem helstu niðurstöður voru: „Það er mat viðmælenda að náttúrustofur hafi skilað faglegum, efnahagslegum og samfélagslegum ávinningi inn í þau byggðalög sem þau starfa í og auðgað þar samfélagið. Sérfræðiþekking hefur byggst upp og skapað störf á landsbyggðinni og þannig styrkt atvinnulíf á staðnum. Náttúrustofur njóta virðingar fyrir rannsóknir sínar og fjármagn hefur verið vel nýtt í sérhæfð verkefni sem eru mikilvæg fyrir hvert svæði.“

Ekki hefur fengist nein skýring á þessum niðurskurði eða hverjar forsendur hans eru. Afleiðingar hans eru fækkun stöðugilda og veiking náttúrustofa og þar með veiking viðkomandi samfélags.

Mikilvægt er að leiðrétta ríkisframlag til náttúrustofa, svo þær geti staðið við sín lagalegu hlutverk og haldið áfram með sína vel heppnuðu starfsemi.

21/12/2025

19/12/2025

Ný vísindagrein komin út!

Hvernig tengjast samfélög og athafnir fólks við náttúru og ágengar tegundir? Hvernig getum við betur skilið og stýrt þessum flóknu tengslum?

Í nýrri yfirlitsgrein í BioScience er sýnt hvernig svokölluð félags-vistfræðileg tengslanet geta hjálpað okkur að skilja áhrif ágengra tegunda og bæta stjórnun þeirra. Slík tengslanet sameina þekkingu á vistfræði og félagsfræði í eina heild.

Meðal höfunda er Menja von Schmalensee, vísindamaður á Náttúrustofu Vesturlands.

📖 Greinin er aðgengileg öllum (open access):
https://doi.org/10.1093/biosci/biaf174

🔎 Helstu niðurstöður í stuttu máli:
Greinin sýnir að áhrif ágengra tegunda eru sjaldnast einungis vistfræðilegs eðlis, heldur fléttast þau saman við samfélagslega þætti, hagsmuni, stjórnun og ákvarðanatöku. Með því að kortleggja tengsl milli tegunda, fólks og stofnana má greina bæði bein og óbein áhrif, sjá hvar stjórnun bregst og hvar tækifæri liggja til betri samvinnu. Slík heildræn nálgun getur leitt til markvissari og árangursríkari stjórnunar á ágengum tegundum.

08/12/2025

Í upphafi skyldi endinn skoða ...

Mikilvægt er að bregðast við loftslagsógninni með minnkun útblásturs og aukinni kolefnisbindingu. Ein af þeim leiðum sem mest hefur verið rætt um varðandi aukna bindingu hér á landi er skógrækt, sem vissulega getur bundið kolefni til skamms eða langs tíma. Þar verður þó aðeins að staldra við, hugsa málið til enda og huga að varðveislu líffræðilegrar fjölbreytni. Enginn vafi er á því að tegundir á borð við stafafuru og sitkagreni hafa alla burði til þess að verða ágengar hérlendis, líkt og í Noregi, taka yfir náttúruleg vistkerfi sem okkur ber skylda til að standa vörð um og ógna fuglastofnum sem sækjast eftir opnu landslagi og eru á ábyrgð Íslands. Þess vegna verður að fara mjög varlega í að dreifa þessum tegundum í miklum mæli.

Í nýlegri svargrein við grein um stafafuru á Íslandi, sem starfsfólk Náttúrustofu Vesturlands átti aðkomu að og birtist í vikunni, bendum við einmitt á nauðsyn þess að líta bæði á kolefnisbindingu og neikvæð vistfræðileg áhrif þegar metnar eru tegundir í skógrækt. Greinina má finna hér:

We respond to Riege et al. (New For 56:68, 2025), who present valuable new data on early biomass accumulation by lodgepole pine (Pinus contorta) in Iceland. We argue that this finding cannot be evaluated without considering the well-documented ecological impacts of the species in this environment. I...