Vísindavefurinn

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88692

Sólmyrkvar munu ekki hverfa alveg í fyrirsjáanlegri framtíð. Almyrkvar munu hins vegar einhvern tímann hætta að verða á jörðinni.

- Hætta sólmyrkvar einhvern tímann að sjást á jörðinni?

Matthias Baldursson Harksen, doktorsnemi í kennilegri eðlisfræði við HÍ, svarar spurningunni.

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88685

Almyrkvar sjást mjög sjaldan frá hverjum einstökum stað á jörðinni. Ástæðan er sú að alskuggi tunglsins fellur aðeins á mjóa ræmu á yfirborði jarðar. Að meðaltali verður almyrkvi á sama stað aðeins um einu sinni á 375 ára fresti. Síðasti almyrkvi sem sást frá Reykjavík varð 17. júní 1433.

- Af hverju er ekki sólmyrkvi á jörðinni einu sinni í mánuði?

Matthias Baldursson Harksen, doktorsnemi í kennilegri eðlisfræði við HÍ, svarar því og einnig spurningunni: Hversu oft verður almyrkvi á sama stað á jörðinni að meðaltali?

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=69651

Til að horfa beint á sólmyrkva án þess að setja augun í hættu eru bara tveir möguleikar. Sérhæfð og vottuð sólmyrkvagleraugu eða rafsuðugler með skuggatölu (SN) 12 til 14. Þessar ljóssíur deyfa ljósið langt umfram það sem sólgleraugu, skautunarsíur eða svartir filmuendar gera. Notkun á heimagerðum og óvottuðum síum er hættuspil sem getur endað með blindu.

- Er hægt að búa til sín eigin sólmyrkvagleraugu?

Ari Ólafsson, dósent emeritus í eðlisfræði við HÍ, fer yfir málið.

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88807

Upphaf vinnusálfræðinnar er oft rakið til þess tíma þegar sálfræði var að verða til, undir lok 19. aldar. Á þessum tíma stóð iðnvæðing í vestrænum heimi í miklum blóma með seinni iðnbyltingunni.

- Hver var upphafsmaður vinnusálfræði á Íslandi?

Guðmundur D. Haraldsson, MSc í vitsmuna- og ákvörðunarfræðum, svarar spurningunni.

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88774

Sögusviðið er næststærsta vatn á jörðinni, Tanganyikavatn í Afríku. Það er þekkt fyrir mikinn fjölbreytileika í svonefndum síklíðum, sem er hópur ferskvatnsfiska sem finnst í Afríku og Ameríku.

- Hvernig þróast ósamhverfa í byggingu dýra?

Arnar Pálsson, erfðafræðingur og prófessor í lífupplýsingafræði við HÍ, og Ruhila Goswami, meistaranemi í líffræði við HÍ, svara því.

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88712

Af yfir 7 milljónum dauðsfalla vegna COVID-19 á heimsvísu frá upphafi faraldurs er áætlað að undir 2% hafi verið hjá einstaklingum yngri en 20 ára. Hins vegar var COVID-19 með leiðandi orsökum dauðsfalla meðal barna í miðjum heimsfaraldrinum.

- Hvað er nú vitað um áhrif COVID-19 á heilsu barna?

Jón Magnús Jóhannesson, læknir og rannsakandi, svarar spurningunni.

-19

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88195

„Kallaði hann féð hnöttótt, bíldótt, hálsótt, krúnótt, kápótt, goltótt, botnótt mögótt, leistótt, flekkótt, rílótt eða skræpótt, eftir því sem litum var skipt á kindinni.“

- Hvernig er skræpótt á litinn?

Guðrún Kvaran svarar því.

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88713

Til einföldunar má skipta afleiðingum COVID-19 á taugakerfi í tvennt. Annars vegar skammvinnar afleiðingar sem koma fram fyrr í veikindum og hins vegar síðkomnar afleiðingar sem oftast eru hluti af birtingarmynd langvinns COVID (e. long COVID, LC).

- Hvað er nú vitað um áhrif COVID-19 á taugakerfi fólks?

Jón Magnús Jóhannesson, læknir og rannsakandi, svarar þeirri spurningu.

-19

Því er oft haldið fram að íslenska hafi breyst mjög lítið frá tíma elstu varðveittra texta til dagsins í dag.

En er þetta rétt?

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, svarar spurningunni:

- Er það rétt að íslenskan hafi lítið breyst frá því að Íslendingasögurnar voru skrifaðar?

https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88696