آموزش زبان فارسی

وزن شاهنامه

نخستین بیت شاهنامه، این اثر بلندپایهٔ فردوسی بزرگ، این است:

به نام خداوند جان و خرد
کز این برتر اندیشه برنگذرد

این بیت را ایرانیان از بر دارند.

🎼 وزنش این است:
تَنَن‌تَن تنن‌تن تنن‌تن تنن
یا:
دِلِی‌دِی دِلِی‌دِی دِلِی‌دِی دِلِی؛
و معمولاً این‌گونه از آن یاد می‌شود:
فَعولُن فعولن فعولن فَعَل.

🔹 واحدِ وزن شعر فارسی مصراع (مِصرَع) است. به آن نیم‌بیت هم می‌گویند. این واحد از اجزای کوچک‌تری تشکیل می‌شود، ازجمله همین «فَعولُن» و «فَعَلْ»، که کاملاً جنبهٔ قراردادی دارند.
کوچک‌ترین واحدِ وزن، «هجا»ست که به آن «بخش» هم می‌گویند. با نام «سیلاب» هم شناخته می‌شود.
واژهٔ syllable در انگلیسی هم معادل همین اصطلاح است. سیلاب از زبان فرانسه (syllabe) وارد فارسی شده‌است. در وزن شعر فارسی معمولاً از «هجا» و گاه از «بخش» استفاده می‌کنیم.

🔹 هجا یا بخش همان است که در سرآغازِ دورهٔ ابتدایی در کتاب فارسی خوانده‌ایم:

باران: با + ران
بارش: با + رش
باریدن: با + ری + دن
می‌بارد: می + با + رد
می‌خوانَد: می + خوا + نَد
می‌خوانْد: می + خوانْد
رفتم: رف + تم
رفتی: رف + تی
رفت: رفت (تک‌هجایی)
رفتیم: رف + تیم
رفتید: رف + تید
رفتند: رف + تَند

🔹 اساسِ کار در شناخت و آموزش وزن شعر فارسی بر همین هجا یا بخش قرار دارد.

نویسنده: حمید حسنی
مدرس دورهٔ وزن شعر فارسی

pen



#شاهنامه






#عروض




‌پن
‌پن
#ویکی‌پن

رونمایی 🔍

«رونمایی شدن» را با «از» به‌کار نبریم.

✖️ از مثنوی معنوی به‌تصحیح استاد محمدعلی موحد رونمایی شد.
✔️ مثنوی معنوی به‌تصحیح استاد محمدعلی موحد رونمایی شد.

نویسنده: حمید حسنی


pen

‌پن
#ویکی‌پن




#ویرایش
‌ای

درود به دوستان گرامی ☘

▫ آغاز ثبت‌نام دورهٔ جدید
▫ شروع دوره: دوشنبه ۱۵ فروردین


⭐️ کلاس‌های مجازی آموزشی:

🔶️ آموزش نگارش و ویرایش
🔶️ آموزش وزن شعر فارسی
🔶️ آموزش دستور زبان فارسی

🔶️ آموزش ترجمه
🔶️ آموزش زبان انگلیسی (سطح پایه)
🔶️ آموزش مکالمهٔ زبان انگلیسی

⭐️ کلاس‌های مجازی کارگاهی:

🔵 کارگاه ترجمه‌
🔵 کارگاه نگارش و ویرایش

⭐️ برای دریافت سرفصل‌ها، اطلاعات بیشتر دایرکت بدهید.

گروه آموزشی و پژوهشی ویکی‌پن

pen

‌پن
‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن



‌ای





#ترجمه

کراش، کراش داشتن، کراش زدن 🔍

🔹 «کراش» و به‌ویژه «روی کسی کراش داشتن» را جوان‌ترها بیشتر به کار می‌برند.
🔸 واژهٔ «کراش» از crush انگلیسی به فارسی آمده. به بعضی زبان‌های دیگر هم رفته.
🕯 وقتی می‌گویند فلان کس روی بهمان کس کراش دارد، یعنی حس دوست داشتن، درجاتی از علاقهٔ زیاد، و حتی حس (نزدیک به) عشق پنهانی به او دارد.
▫ «کراش» و «روی کسی کراش داشتن» بیشتر در زبان گفتاری به کار می‌رود.

She has a crush on him.
He has a crush on her.
یعنی:
او به وی نظر دارد. (این نظر معمولاً پنه‍انی‌ست.)

در فرهنگ غربی جملهٔ I have a crush on you در روابط عاطفیِ مستقیم به کار می‌رود. با توجه به ساختارِ این جمله پی می‌بریم که «کراش» در اینجا اسم است و با فعلِ have و حرف اضافهٔ on استفاده می‌شود. 

💡 در زبان فارسی بعضی جوانان، به‌جای «کراش داشتن» یا به‌جز آن، «کراش زدن» هم می‌گویند، و این معمولاً یعنی کراش داشتن با یا کراش داشتن روی افراد متعدد. ظاهراً این کاربرد از فضای توییتر آغاز شده‌است.

🧨 دو مثال:
▪پوری انگاری رو دخترعمه‌ش کراش داره.
▪پری بیشتر رو مردای پول‌دار کراش می‌زنه!

آموزش وزن شعر، آموزش ویرایش]

🔍 کراش (کمی بیشتر)

یکی دیگر از تعبیرهایی که در زبان جوانان رایج شده و ایرانی‌شده یا فارسی‌شدهٔ «کراش» انگلیسی‌ست، معنایی دیگر از «کراش کردن» است.
🕯 این «کراش کردن»، به‌اصطلاح، تعمیم معنایی یا توسّع معنایی یافته، و یعنی توجه داشتن و توجه کردن به‌طور عام.‌ برای مثال، ممکن است جوانی بگوید: «فلانی که به این حرفا کراش نمی‌کنه!». این یعنی به این حرف‌ها توجهی ندارد.

نویسنده: حمید حسنی


آموزش وزن شعر، آموزش ویرایش]

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن


#کراش




#ویرایش

‌ای

تصفیه‌حساب، تسویه‌حساب 📎

🗝 ما حسابمان را با دیگران صاف می‌کنیم؛ یعنی با آنان تصفیه‌‌حساب می‌کنیم.‌ اما، در کارهای بانکی و امور مالی و حساب‌داری‌ها، معمولاً تسویه‌‌حساب می‌کنند. البته فرایندِ تصفیه‌حساب معمولاً بعد از تسویه‌حساب صورت می‌گیرد.

🕯 توضیح بیشتر: «تصفیه»، هم‌ریشه با «صاف»، یعنی صاف کردن و پالایش کردن، پالودن، پاک و خالص کردنِ چیزی (از ناخالصی‌ها)، زدودن.

💡 «تسویه»، هم‌ریشه با «مساوی» و «مساوات» و «تساوی»، یعنی برابر کردن و مساوی کردن؛ همچنان‌که، در حساب‌داری‌ها، وقتی حسابِ بِستانکاری را با حسابِ بدهکاری برابر می‌کنند، به آن می‌گویند تسویه نه تصفیه.

🔑 هر دو واژه یا اصطلاح در حساب‌داری، حساب‌های مالی، و بانک‌داری به‌کار می‌روند؛ البته هر کدام در جای خود.
در اصطلاح، تسویه‌حساب را در موازنهٔ مالی و برابر کردن یا مساوی کردنِ حسابِ بِستانکاری و بدهکاری به کار می‌برند.

🔧 در امرِ برابریِ مالی میان دو شرکت یا دو فرد در یک دورهٔ زمانی رابطه‌ای است متغیر با دو ردیفِ بِستانکاری و بدهکاری. تسویه حساب وقتی به کار می‌رود که بین این دو ردیف موازنه برقرار کنند بی‌آن‌که حساب یا رابطه‌ مالی بسته شود یا پایان پذیرد.
اما، وقتی می‌خواهند حساب مالی را صاف کنند، اصطلاحِ «تصفیه‌حساب» را به کار می‌برند.

🖋 بنابراین، نه «تسویه‌حساب» نادرست است و‌ نه «تصفیه‌حساب»؛ بلکه تنها جایگاه کاربردیِ این دو اصطلاح متفاوت است.

🔹 توضیح دستوری: گفتنی‌ست که هر دو اصطلاح، در اصل، ترکیب اضافی بوده‌اند؛ یعنی «تصفیهٔ حساب» و «تسویهٔ حساب» بوده‌اند، و به‌مرور کسره‌شان افتاده و هر کدام به یک واحدِ واژگانی تبدیل شده‌اند.

نویسنده: حمید حسنی


pen

‌پن
‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن








‌ای

موظف یا مؤظف؟ ✅

🔹 گاهی می‌بینیم واژه‌های «موظف» و «موفق» را با همزه به‌اصطلاح روی کرسیِ «و» می‌نویسند (یعنی مؤظف* و مؤفق*).
🔹 دو واژهٔ عربیِ «موظف» و «موفق» همزه ندارند. این دو، به‌ترتیب، اسم مفعول از مصدرهای «توظیف» و «توفیق»اند. وقتی این دو را با همزه بنویسیم، گویی از «تأظیف*» و «تأفیق*» گرفته شده‌اند!
🔹 مقایسه کنید با: «مؤثر» و «مؤلف»، که به‌ترتیب با «تأثیر» و «تألیف» هم‌ریشه‌اند؛ اسم فاعل‌اند از این دو.

🔸 این گذاشتنِ همزه از نوعِ تصحیح افراطی (hyper-correction) است؛ یعنی کسی که این دو واژه را به‌اشتباه با همزه می‌نویسد و تلفظ می‌کند، تلاش می‌کند اندکی رسمی یا به‌اصطلاح لفظ‌قلم بنویسد و بگوید.

🔸 البته تلفظ آن‌ها به‌صورتی شبیه همزه‌دار را در مواردی می‌توان تابع فرایندی آوایی دانست که در آن، برای تلفظِ ساده‌تر، بعضی آواها تغییر می‌یابند.



نویسنده: حمید حسنی

pen

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن


#ویرایش


‌ای
#ویراستاری

گیومه 🔍

«گیومه» (guillemet) از زبان فرانسه/ فرانسوی وارد فارسی و چندین زبانِ دیگر شده‌است. این واژه از نام گیوم لو به (Guillaume Le Bé)، کنده‌کار و گراوورسازِ قرن شانزدهم، گرفته شده‌است.



نویسنده: دکتر حمید حسنی

pen

‌پن
‌پن
#ویکی‌پن
#ویکی‌پن


#گیومه
#واژه

ویرایش
#کلاس‌_کارگاهی

گیومه 🔍

«گیومه» (guillemet) از زبان فرانسه/ فرانسوی وارد فارسی و چندین زبانِ دیگر شده‌است. این واژه از نام گیوم لو به (Guillaume Le Bé)، کنده‌کار و گراوورسازِ قرن شانزدهم، گرفته شده‌است.



نویسنده: دکتر حمید حسنی

pen

‌پن
‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن


#گیومه
#واژه


#کلاس‌_کارگاهی

آغاز ثبت‌نام دورهٔ جدید 🔉
شروع دوره: دوشنبه ۲۵ بهمن

⭐️ کلاس‌های مجازی آموزشی:

🔸️نگارش و ویرایش
🔸️ وزن شعر فارسی
🔸️ دستور زبان فارسی
🔸️ترجمه
🔸️مکالمهٔ زبان انگلیسی

⭐️ کلاس‌های مجازی کارگاهی:

🔵 کارگاه ترجمه‌
🔵 کارگاه نگارش و ویرایش

⭐️ برای دریافت سرفصل‌ها، اطلاعات بیشتر، و ثبت‌نام لطفاً دایرکت بدهید.

گروه آموزشی و پژوهشی ویکی‌پن

pen

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن

درست و غلط ✔❌

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن

ویرگول پیش از فعل ربطی

🔹 در جمله‌های معترضه یا بندهای وابسته‌ای که بلافاصله بعداز آنها فعل ربطی (اِسنادی) می‌آید، ویرگولِ دوم را می‌توانیم نگذاریم.

🔺 بر این اساس، این‌طور می‌نویسم:
✅ جنایت و مکافات اثرِ فیودور داستایفسکی، نویسندهٔ بزرگ روس است.
🔻 نه این‌طور:
🚫 جنایت و مکافات اثرِ فیودور داستایفسکی، نویسندهٔ بزرگ روس، است.

نویسنده: حمید حسنی

pen

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکیپن


#ویرگول

#نگارش
#ویرایش
#ویراستاری
‌ای

«کش‌لقمه» را فرهنگستان نساخته.

فرهنگستان به شوخی‌هایی که گه‌گاه در رسانه‌ها با واژه‌گزینی می‌شود اعتراضی ندارد. مشکل آن‌جاست که گاهی کسانی که خنداندنِ مردم را شغلِ خود ساخته‌اند برای گرمیِ بازارِ خویش در فضای مجازی واژه‌هایی را به فرهنگستان نسبت می‌دهند که ساختۀ فرهنگستان نیست.
ای کاش به همان اندازه که عده‌ای در سال‌های اخیر با واژه‌های فرهنگستان شوخی کرده‌اند، اهلِ ادب و زبان‌شناسان آن واژه‌ها را جدی می‌گرفتند و با نقدِ عالمانۀ خود به کارِ فرهنگستان در اجرای وظایفِ خود کمک می‌کردند.

غلام‌علیِ حدادِ عادل
مجلۀ نامۀ فرهنگستان، ش ۶۷، بهارِ ۱۳۹۸، ص ۶

pen

‌پن
#ویکی‌پن
#ویکی‌پن