15/12/2013
نیاز تجلی: ترجمه دعای ابوحمزۀ ثمالی و شرح حال وی
از ائمّۀ هُدی (علیهم السّلام) ادعیۀ بسیاری مأثور است، مثل دعای كمیل و صباح امیرالمؤمنین علی (ع) و دعای عرفه حضرت سیّدالشّهداء (ع) كه مشحون از حقایق و اسرار عرفانی است كه قلوب هر دردمند و صاحب دلی را منقلب می كند و باعث می شود كه میل پرواز به سوی دوست، انسان را لَختی از قفس تن رها سازد. و ا گر چه این دعاها از زبان كسانی بیان شده كه دارای ولایت كلیّه و در اعلی مراتب معرفت الله بوده اند و به كسانی تعلیم داده شده كه مطابق استعداد و حالشان است و زبان حال همگان نیست، تا شاید در دل اثر نماید و حال ما نیز شود و یا متوجّه این احوال و مقامات گردیم و كسانی در حالات و مقاماتِ کُمیل یا ابوحمزۀ ثمالی دعای كمیل یا دعای ابوحمزۀ ثمالی را باید بخوانند، ولی خواندن آنها برای آموختن طرز مناجات و راز و نیاز با محبوب بی نیاز و راه و رسم بندگی، مفید است. از جملۀ این دعاها، دعایی است که ابوحمزۀ ثمالی از زبان حضرت علی بن الحسین امام سجّاد (ع) نقل کرده است.
ابوحمزۀ ثمالی از خواص شیعیان و مورد توجّه ائمّۀ زمان خود (علیهم السّلام) بود و کتب رجال مشحون از مدح اوست. ابوحمزه از اهل کوفه و قبیلۀ ثماله بود. تاریخ تولد وی در كتب رجال و تاریخ ذكر نشده، ولی آنچه قطعی می نماید این است كه زمان حضرات امام زین العابدین و امام محمّد باقر (علیهما السّلام) را درک کرده و حتّی مطابق بعضی احادیث و اقوال، زمان اندكی خدمت حضرت كاظم (ع) نیز رسیده است.
دعایی هم که بنام ابوحمزه معروف و خصوصاً برای سحرهای ماه رمضان دستور داده شده، دعایی است كه از حضرت امام زین العابدین(ع) نقل شده و علت اینكه این دعا به نام "ابوحمزه" معروف است یا به این جهت است كه ابوحمزه آن را نقل كرده یا آنكه آن حضرت خواندن آن را به ابوحمزه دستور داده است، چنانكه دعای کُمیل را نیز امیرالمؤمنین علی (ع) به کمیل ذستور فرمود و از مضمون این دو دعا می توان به مراتب معرفتی و دینی کمیل و ابوحمزه پی برد.
ولی چون این دعا در اصل به زبان عربی است و فارسی زبانان از فهم معنای آن قاصرند، حضرت آقای حاج سلطانحسین تابنده به اشاره والد بزرگوارشان، حضرت آقای صالح علیشاه(طاب ثراه) و معظّم له نیز به اصرار یكی از فقراء با محبّت ایمانی مرحوم رجبعلی تجلّی سبزواری كه دارای طبعی سرشار بوده به ترجمه فارسی آن همّت گماشتند و برای آشنایی خواننده با ابوحمزه ثمالی شرح حال مختصر ولی مفیدی با رجوع به كتب رجال و تاریخ، نوشته و ضمیمه ترجمه نمودند. البته معظّم له میل داشتند كه شرحی برای دعای مزبور بنویسند ولی فرصت نیافتند. در مورد ترجمۀ دعا هم برای اینكه اثر معنوی دعا حفظ شود، در بیشتر موارد مقیّد به ترجمه تحت اللّفظی نشده و جنبه سلاست بیان را رعایت فرموده، گاه نیز به مناسبت شعری افزوده اند. و به هنگام مقتضی در حاشیه ترجمه نیز در توضیح مطالب دعا مطلبی را ذكر كرده اند.
به این طریق ترجمه دعای ابوحمزه ثمالی به نثر تألیف پدر بزرگوارم و به نظم تألیف مرحوم آقای رجبعلی تجلّی همراه با شرح حال ابوحمزه به صورت كتابی تحت عنوان نیاز تجلّی در رمضان1360 قمری (مهرماه 1320 شمسی) منتشر شد. همین كتاب دو بار دیگر در تاریخ های رجب 1373 قمری (فروردین 1333 شمسی) و شوّال 1387 قمری (دی 1346شمسی) تجدیدچاپ شد و در هر چاپ مؤلّف معظّم له در مقدّمۀ اصل ترجمه تجدید نظر فرمودند.
برگرفته از کتاب خورشید تابنده/ ص 180/بخش آثار علمی و سخنرانی ها/ نوشته حضرت آقای حاج علی تابنده «محبوبعلیشاه» (طاب ثراه)