Kurdistan Genocide National Archive - kgna.krd

بڕیاری لەسێدارەدانی عەجاج و پرسی قەرەبووی قوربانیانی جینۆساید
بڕیاری دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق لەسەر عەجاج ئەحمەد حەردان زهیر العبیدی تەنها بڕیارێکی سزایی دژی تاکێک نییە؛ بەڵکو بڕیارێکە کە پێویستە لە دوو ئاستدا بخوێندرێتەوە: ئاستی سزادانی تاوانکار و ئاستی مافی قەرەبووکردنەوەی قوربانیان و کەسوکاریان.

عەدالەت عومەر

بڕیاری لەسێدارەدانی عەجاج و پرسی قەرەبووی قوربانیانی جینۆساید بڕیاری دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق لەسەر عەجاج ئەحمەد حەردان زهیر العبیدی تەنها بڕیارێکی سزایی دژی تاکێک نییە؛ بەڵکو بڕیارێکە کە پێویستە لە دوو ئاستدا بخوێندرێت...

دادگای عەجاج؛ دەرفەتێکی لەدەستچوو بۆ زیندووکردنەوەی دۆسیەی جینۆسایدی ئەنفال و وانەیەک بۆ کەیسی تۆمەتبارانی داهاتوو
بڕیاری سزای لەسێدارەدان بۆ عەجاج، جەلادی نوگرە سەلمان، بە تاوانی جینۆساید، لە ڕووی هەست و ئازاری کەسوکاری قوربانیانەوە ڕەنگە وەک هەنگاوێک بۆ دادپەروەری ببینرێت؛ منیش دڵخۆشم بە هەر دڵخۆشییەک کە کەسوکاری قوربانیان هەستی پێ دەکەن.
بەڵام لە ڕووی مێژوویی، یاسایی و نەتەوەییەوە، نەدەبوو ئەم کەیسە گەورەیە بە پەلە و تەنها لە دوو دانیشتندا کۆتایی پێ بهێنرێت و بڕیاری لەسەر بدرێت. دادگای عەجاج دەبوو بکرێتە دەرفەتێکی فراوان بۆ ئاشکراکردنی ڕاستی، بەبەڵگەکردنی زیاتری جینۆسایدی ئەنفال، و دادگاییکردنی ئەو سیستەمەی کە ئەم تاوانەی بەڕێوە برد. بەڵام وا دیارە پەلەکردن لە کۆتاییهێنان بە کەیسەکە بێ‌بەرنامە نەبوو، بەڵکو پێدەچێت لە پێشتر بۆی داڕێژرابێت؛ هەر وەک لە ڕۆژی یەکەم باسمان کرد.
دادگای عەجاج دەبوو تەنها دادگاییکردنی کەسێک نەبێت؛ بەڵکو دەبوو بکرێتە دەرفەتێکی مێژوویی بۆ دووبارە کردنەوەی دۆسیەی جینۆسایدی ئەنفال، ناساندنی تاوانەکانی دەوڵەتی عێراق، و پیشاندانی ئەو سیستەمە سیاسی و سەربازی و ئەمنییەی کە جینۆسایدی کوردی بەڕێوە برد. ئەم دادگایە دەبوو ببێتە سەکۆیەک بۆ ڕاستی، بەڵگە، شایەتحاڵی، یادەوەری، و ناساندنی پرسی ئەنفال بە نەوەی نوێی عێراق، کوردستان و جیهان.
لە هەمان کاتدا، دادگایەکی لەم شێوەیە دەبوو داخراو نەبا، بۆ ئەوەی خەڵکی عێراق، خەڵکی کوردستان، نەوەی نوێ، میدیا، پسپۆڕانی یاسا، و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ببینن و بزانن کە جینۆسایدی ئەنفال چی بوو، چۆن بەڕێوەچوو، کێ بڕیاری دا، کێ جێبەجێی کرد، و چ سیستەمێک لە پشت ئەم تاوانەوە بوو.
دادگای داخراو، کورت، یان بێ دەنگی میدیایی، ناتوانێت ئەو ڕۆڵە مێژووییە جێبەجێ بکات. دادگا تەنها شوێنی دەرکردنی سزای یاسایی نییە؛ دادگا دەبێت ببێتە شوێنی ئاشکراکردنی ڕاستی، پاراستنی یادەوەری قوربانیان، و دامەزراندنی بەڵگەی فەرمی بۆ مێژوو. ئەگەر دادگاکە لە پشتی دەرگای داخراو بەڕێوە بچێت ــ کە بەڕێوەچوو ــ ئەوا بەشێک لە ڕاستییەکان لە خەڵک و مێژوو دەشاردرێتەوە.
ئەوەی زیاتر جێی نیگەرانییە، ئەوەیە کە دەوڵەتی عێراق و ناوەندەکانی دەسەڵات پێدەچێت نایانەوێت پرسی ئەنفال و جینۆسایدی کورد جارێکی دیکە زیندوو ببێتەوە. نایانەوێت ئەم پرسیارە گەورەیە بکرێتە بابەتی گفتوگۆی گشتی، فێرکاری، میدیایی و یاسایی. چونکە ئەگەر دادگاکە بە شێوەیەکی گشتی، شەفاف و مێژوویی بەڕێوە بچێت، ئەوا تەنها عەجاج دادگایی ناکرێت؛ بەڵکو سیستەمی سیاسی و دەوڵەتی عێراقیش لەبەردەم مێژوو و دادپەروەری دادگایی دەکرێت.
لە هەمان چوارچێوەدا، وێرای دەستخۆشیم بۆ پارێزەرانی ئەم کەیسە و هەموو ئەو بەرێزانەی ڕۆڵیان هەبوو لە ئاشکرا کردن و یارمەتیدان بۆ دەستگیرکردنی، هەروەها شایەت حاڵە ئازا و سەربەرزەکانی دەربازبوو لە قەڵای مەرگی نوگرە سلمان، بەڵام پەرتەوازەیی ماڵی کوردیش لەم کەیسەدا جێی سەرسوڕمان و نیگەرانی بوو. بەشداریی کورد بە دوو تیم و دوو لایحەی بەرگری جیاواز، لە کەیسێکی وەک دادگایی عەجاج وەک بکەری جینۆساید، نیشانەی ئەوە بوو کە تەنانەت لە پرسی جینۆسایدی ئەنفالیشدا هێشتا هەڵوێستێکی هاوبەش، ستراتیژییەکی یەکگرتوو، و زمانی یاسایی و نەتەوەیییەکی هاوئاهەنگمان نییە. ئەم کەیسە دەبوو بە یەک دەنگ، یەک لایحە، یەک ئاراستە و یەک ستراتیژی بەرەو پێش ببرێت؛ چونکە ئەنفال دۆسیەی حیزب، لایەن، کەس یان دامەزراوەیەکی تایبەت نییە، بەڵکو دۆسیەی نەتەوەیەکە کە جینۆسایدی لە بەرامبەر ئەنجامدراوە. دەبوو هەوڵی تەواویان دابا بۆ داواکاریی دادگایەکی بە پەخشی زیندوو، کە هەوڵیشمان دا بەس سەری نەگرت.
لە هەمان کاتدا، پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: بۆچی دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان هەست بە گرنگی و ماهیەتی دادگایەکی لەم شێوەیە بە قەبارەی خۆی ناکەن؟ بۆچی ئەم کەیسەیان نەکردە دەرفەتێک بۆ زیندووکردنەوەی دۆسیەی جینۆسایدی ئەنفال، بۆ دروستکردنی فشارێکی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی، بۆ نەتەوەیەکی جینۆسایدکراوی بێ دەوڵەت؟
نەتەوەکانی دنیا جینۆساید و تاوانە مێژووییەکانیان دەکەن بە بنەمای ناسنامە، یاسا، پەروەردە، یادگە، مۆزەخانە، دادگا و شەرعیەتی نەتەوەسازی. بەڵام ئێمە، لەبری ئەوەی جینۆسایدی ئەنفال بکەین بە بنەمای دادپەروەری، ناسنامەی نەتەوەیی و دروستکردنی سیاسەتی نیشتمانی، زۆرجار لە سزادانی تاکەکاندا قەتیس دەبین و سیستەمەکە لە پەراوێز دەهێڵین.
دادپەروەری تەنها بە لەسێدارەدان تەواو نابێت. دادپەروەری ئەو کاتە مانادار دەبێت کە تاوان و سیستەمەکە، کە بکەری سەرەکی جینۆسایدی نەتەوەیەک بووە، بناسرێت؛ بەڵگەکان بپارێزرێن، هەموو شایەتحاڵان گوێیان لێ بگیرێت، دادگا داخراو نەبێت، نەوەی نوێ فێر بکرێت، و دۆسیەی جینۆسایدی کورد بخرێتە ناو سیاسەتی فەرمی، پەروەردە، یاسا و دیپلۆماسی لە ئاستی میراتگری رژێمی پێشوو.
بڕیاری لە سێدارەدانی عەجاج، و ئەوانەی لە دوای ئەو دادگایی دەکرێن، نابێت تەنها ئامانج ببێتە کۆتاییهێنان بە تاکێک کە بکەری جینۆساید بووە. ئەمە مەترسیدارە بەڵکو دەبوو ببێتە سەرەتای دووبارە زیندووکردنەوەی پرسی جینۆسایدی ئەنفالی کورد بە دەست دەوڵەتی عێراق و سیستەمەکەی بێت.
ئەنفال تەنها تاوانی عەجاج نییە؛ عەجاج نوقتەیەکی بچووکە لە منزۆمەی دامودەزگاکانی دەوڵەت لە سەردەمی رژێمی بەعس. ئەنفال تاوانی سیستەم، دەوڵەت و بڕیاری سیاسی بوو.
بەڵام لەسێدارەدانی عەجاج، وەک بکەرێکی جینۆساید، نابێت تەنها وەک تۆڵەسەندنەوە لە تاکێک سەیر بکرێت؛ چونکە لە کۆتاییدا چارەنووسی بکەرانی جینۆساید هەر ڕووبەڕووبوونەوەی دادگا و سزادانی یاساییە. گرنگ ئەوەیە کە ئەم دادگایە بە سزادانی تاکێک کۆتایی پێ نەهێنرێت، بەڵکو ببێتە دەرفەتێک بۆ ئاشکراکردنی ڕاستی و زیندووکردنەوەی دۆسیەی جینۆسایدی ئەنفال و کار کردن و دادگاییکردنی هەموو ئەوانەی تۆمەتبارن، هەوڵدانی زیاتر بۆ جێبەجێکردنی دادپەروەری راگوزەری لە داهاتوودا.
عەدالەت عومەر

بەڕێزان دەستتان خۆش و زۆر سوپاس بۆ ئامادەبوونی هەموو ئەو بەرێزانەی ئەرکیان کێشا، لە ئێوارەی بەڵگەفیلم لەسەر سەربازگەی تۆپزاوا و قەڵای نوگرە سەلمان، کە لەلایەن دەزگاکەمان، دەزگای ئەرشیفی نەتەوەیی جینۆسایدی کوردستان بە هاوکاری سینەما هەولێر پێشکەش کرا، گەورەتان کردین.

ئەو دوو بەڵگە فیلمە گرنگە لە ڕێککەوتی 9ی ئایاری 2026
بە بۆنەی 38مین ساڵیادی جینۆسایدی ئەنفال، لە هۆڵی سینەما هەولێر و بە ئامادەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە نووسەران، هونەرمەندان، ڕۆشنبیران و هاووڵاتییان بەگشتی، نمایش کران، بەناونیشانی:
ــ تۆپزاوا؛ پرسگەیەک بەر لە دەروازەی جەهەننەم
ــ گەڕانەوە بۆ قەڵای مەرگ

کە بەرهەمی هاوبەشی گۆڤاری تۆپزاوا و بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری کەرکووکە، لە دەرهێنانی هونەرمەند محەمەد سەید و پرۆدیوسەری هێمن حەسیب.

ئەو دوو بەڵگە فیلمە، لە چوارچێوەی مێژووی زارەکی، زانیاری ورد و یادەوەری ئەنفالکراوانی دەربازبوو لە سەربازگەی تۆپزاوای کەرکوك و قەڵای نوگرە سەلمان پێشکەش دەکرێن؛ وەک دوو شوێنی گرنگ لە مێژووی تاوانەکانی جینۆسایدی ئەنفال.

سوپاس بۆ بەرێزان کاک هێمن و کاک محمد و بەڕێوبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری کەرکوک هەروەها هاورێیانتان زۆر بەخێر هاتن و دەستان خۆش بێت بۆ هەوڵ و ماندوو بوونتان و زیندوو ڕاگرتنی مێژووی زارەکی جینۆسایدی ئەنفال لە رێگەی بەڵگە فیلمەکانتان. هیوای بەردەوامیتان بۆ دەخوزاین. لە کەموکوڕی مان ببورن.
لە کۆتاییدا سوپاس بۆ بەرێزان، بەڕێوبەرایەتی بەشی سینەما لە وەزارەتی ڕۆشنبیری کاک شاخەوان مستەفا و کاک زەهاوی سنجاوی سەرۆکی ناوەندی سینەما هەولێر بۆ هاوکاریتان. هەروەها سوپاس بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن.

بانگهێشتنامە
بە بۆنەی ٣٨مین ساڵیادی جینۆسایدی ئەنفال،
دەزگای ئەرشیفی نەتەوەیی جینۆسایدی کوردستان بە هاوکاری سینەما هەولێر؛ دوو بەڵگە فیلم نمایش دەکات:
ـــ تۆپزاوا؛ پرسگەیەك بەر لە دەروازەی جەهەننەم
ـــ گەڕانەوە بۆ قەڵای مەرگ.
هەر دوو بەڵگە فیلمەکە، بەرهەمی هاوبەشی گۆڤاری تۆپزاوە و بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری کەرکووكە.
ئەم دوو بەرهەمە، بە دەرهێنانی هونەرمەند محەمەد سەید و پرۆدیوسەری هێمن حەسیب، لە چوارچێوەی مێژووی زارەکی، زانیاری ورد و یادەوەری ئەنفالکراوانی دەربازبوو لە سەربازگەی تۆپزاوای کەرکووك و قەڵای نوگرەسەلمان پێشکەش دەکرێن؛ وەک دوو شوێنی گرنگ لە مێژووی تاوانەکانی جینۆسایدی ئەنفال.
📍 شوێن: هەولێر، شەقامی ٦٠ مەتری، بەرامبەر مزگەوتی جەلیل خەیات، ڕۆیاڵ مۆڵ، نهۆمی چوارەم، سینەما هەولێر
📅 بەروار: ٢٠٢٦/٥/٩
🕟 کات: ٦:٠٠ی ئێوارە
ئامادەبوونتان مایەی خۆشحاڵی و ڕێزە بۆ یاد و ڕۆحی قوربانیانی جینۆسایدی ئەنفال.

English, کوردی
Congratulations to the families of the Anfal victims, the Kurdish people, and Kurdistan on the trial of Ajaj — a step toward justice.
Today, the accused Ajaj Ahmed Hardan al-Tikriti, known as “Hajjaj,” the executioner of Nugra Salman, is being put on trial.
Ajaj’s crimes are as vast and deep as an ocean; crimes that cannot easily be erased from the memory of the victims or from the history of the Anfal genocide against the Kurds.
One of the eyewitnesses is the story of Layla, a woman who, after the chemical bombardment of Halabja, was displaced with her family toward Iran. Later, after the so-called “false general amnesty” announced by the Iraqi regime and Saddam Hussein on 6 September 1988, she and her family were arrested and Anfalized while returning at the border. They were sent to the fortress of Nugra Salman.
Layla told me that at the time she was only thirteen years old, and that she was imprisoned with her mother in Nugra Salman for six months.
She says:
“We were a group of young boys and girls. Every morning until evening, they forced us to clean the toilets. There were seven toilets; six had been sealed with cement, and only the seventh was open. Every day, we had to carry the filth from the six toilets and empty them into the seventh one. The elderly men used to say that all of it flowed into an underground place, a large manhole, where prisoners were continuously tortured.”
Layla says this was one of the harshest forms of torture and humiliation. Even today, the traces of those days remain not only in my mind, heart, and soul, but also on my body. Because of that filth and those inhuman conditions, I developed a skin disease.
When she showed me part of her body, I was deeply distressed; her body was covered with spots. This is not only Layla’s story, but the story of thousands of Kurds who, at the hands of the executioners of the Ba’ath regime, were subjected to pain, imprisonment, torture, and genocide.

Fatima is another witness. She says, “The water of Nugra Salman was dirty; it tasted bitter and was filled with tiny debris. People, having no other choice, drank it and later died. In one night, 100 people, including my husband and daughter, lost their lives. That night was horrifying, and I cried until morning. I was scared because of the stories about the starving dogs of Nugra Salman dealing with the bodies. After a few days, we found out that the bodies were buried together in a mass grave.”

Mam Nouri** describes Nugra Salman as Judgement Day. He says, “It was hell there. We were hungry and thirsty when we arrived because they had given us nothing for 24 hours. Suddenly, a man named (Hama Sadqi) from the Dar-Ekhtiyar region shouted for water and food, and the soldiers came, beat, and tortured him.”

Today, the trial of Ajaj is not merely the trial of one person; it is part of the long struggle of the victims, their families, and all those who have tirelessly worked—and continue to work—for truth, justice, and the recognition of the crimes of genocide against the Kurds. Therefore, this trial is a blessed step, and I hope that the fate of all criminals who committed crimes against the Kurds will be the same.
More information is available in the link below 👇👇👇

https://kgna.krd/11347/

Adalat Omar

------------------------------------------------------کوردی

پیرۆزە دادگایی کردنی عەجاج لە کەسوکاری ئەنفالکراوان، لە کورد و کوردستان. هەنگاوێک بەرەو دادپەروەری.
ئەمڕۆ، تاوانبار عەجاج ئەحمەد حەردان تکریتی، ناسراو بە “حەجاج”، جلادی نوگرە سلمان، دادگایی دەکرێت.
تاوانەکانی عەجاج بەقەدەر زەریایەک پان و بەرینن؛ تاوانگەلێک کە بە ئاسانی لە یادەوەری قوربانیان و مێژووی جینۆسایدی ئەنفالی کوردان لەبیر ناچێتەوە.
یەکێک لە شایدحاڵەکان، چیرۆکی لەیلایە؛ ئەو خانمەیەی کە دوای کیمیابارانی هەڵەبجە، لەگەڵ خێزانەکەی بەرەو ئێران ئاوارە بوون. دواتر، دوای ئەو “لێبوردنە گشتییە درۆیینە”ی ڕژێمی عێراق و سەدام حوسێنی گۆر بە گۆر لە ٦/٩/١٩٨٨، لە کاتی گەڕانەوە لە سەر سنوور دەستبەسەر و ئەنفال کران و نێردران بۆ قەڵای نوگرە سلمان.
لەیلا بۆی گێڕامەوە کە ئەو کاتە تەنها سێزدە ساڵان بووە و ماوەی شەش مانگ لەگەڵ دایکی لە نوگرە سلمان زیندانی کراوە.
ئەو دەڵێت:
“کۆمەڵێک کوڕ و کچی گەنج بووین. هەموو بەیانییەک تا ئێوارە ناچارمان دەکردن ئاودەستەکان پاک بکەین. حەوت ئاودەست هەبوون؛ شەشیان بە چیمەنتۆ داخرابوون، تەنها ئەوەی حەوتەم کراوە بوو. ئێمە دەبوو هەموو ڕۆژێک پیسایی شەش ئاودەستەکە هەڵبگرین و لە ئاودەستی حەوتەم بەتاڵی بکەین. پیرەمێردەکان دەیانگوت هەمووی دەڕژێتە ژێرزەمینێک، مەنهۆڵێکی گەورە، کە بەردەوام بەندییەکان تێیدا ئەشکەنجە دەدران.”
لەیلا دەڵێت ئەمە یەکێک لە قورسترین جۆرەکانی ئەشکەنجە و سووکایەتی بوو. هەتا ئێستاش ئاسەواری ئەو ڕۆژانە جگە لە مێشک و دڵ و دەروونم لەسەر جەستەم ماوەتەوە و بەهۆی ئەو پیسایی و بارودۆخە نامرۆڤانە، تووشی نەخۆشیی پێست بووم.
کاتێک بەشێک لە جەستەی پیشان دام، زۆر بێتاقەتی کردم؛ جەستەی پەڵە پەڵە بوو. ئەمە تەنها چیرۆکی لەیلا نییە، بەڵکو چیرۆکی هەزاران کوردە کە بەدەست جلادەکانی ڕژێمی بەعس تووشی ئازار، زیندان، ئەشکەنجە و جینۆساید بوون.

شاید عەیانێكی تر بە ناوی فاتیمە دەلێت “ئاوی نوگرە سەلمان زۆر پیسبوو، سوێر و تاڵ و پر لە وردە شت بوو، پر بوو لە مردن خەڵكەكە لە ناچاری و تێنوێەتی دەیخواردەوە و دواتر پێ‌ی دەمرد، شەوێك 100 كەس زیانر پێكەوە مردن مێرد وكۆرەكەی منیشی تیدا بوو وەك شێتم لێ‌ هاتبوو تا بەیانی باوەشم پییان كرد ولەسەریان گریام ،بەیانی لاشەی مردووەكانیان برد بۆ دەرەوەی قەڵا خەفەتم دەخوارد دەبێ‌ سەگ بەرەڵاكانی نوگرە چییان لەم مەیتانە كردەبێت، پاش چەند رۆژێك زانیمان ئەو رۆژە چوونكە ژمارەی مردووەكان زۆر بووە حەفارەیان هیناوەو هەموویانیان پێكەوە خستووتە ژێر خۆڵەوە بەم خەبەرە تۆزێك دڵم خۆش بوو كە خاك بە نسیبیان بوو”.

مام نوری وا باسی قەڵای نوگرە سلمان دەكات و دەڵێت “نوگرە سەلمان دۆزخێك بوو دەگووت رۆژی حشرە لە نوگرە سەلمان زۆرمان برسی و تینوو بوو چونكە لەماوەی شەو و رۆژێكدا هیچیان نەداینێ‌، كابرایەك (حمە صدقی) ناوو بوو خەڵكی (دارەختیار) بوو هاواری كرد ووتی نانمان بەنێ‌ وا لەبرسا مردین هاتن زۆریان لێدا بەس لەبەر ئەوەی داوای نان و ئاوی كرد.

ئەمڕۆ دادگاییکردنی عەجاج تەنها دادگاییکردنی کەسێک نییە؛ بەڵکو بەشێکە لە خەباتی درێژخایەنی قوربانیان و خێزانەکانیان و هەموو ئەوانەی نەبڕاوەیی کاریان بۆ ڕاستی، دادپەروەری و ناساندنی تاوانەکانی جینۆسایدی کورد کردوە و دەکەن. بۆیە پیرۆزە ئەو دادگایی کردنە و بە هیوام چارەنووسی هەموو تاوانبارانی دژی کورد ئاوا بێت.
زانیاریی زیاتر لە لینکەکەی خوارەوەیە 👇👇👇
https://kgna.krd/ku/12623/
عەدالەت عومەر

عربي و فارسی
محاكمة عجاج مباركة لعوائل المؤنفلين، وللكرد، ولكردستان ــ خطوة نحو العدالة.

اليوم، يُحاكَم المتهم عجاج أحمد حردان التكريتي، المعروف باسم “حجاج”، جلاد نقرة السلمان.

إن جرائم عجاج واسعة وعميقة بقدر البحر؛ جرائم لا يمكن أن تُمحى بسهولة من ذاكرة الضحايا ولا من تاريخ جينوسايد الأنفال ضد الكرد.

ومن بين الشاهدات على تلك الجرائم، قصة ليلى؛ تلك المرأة التي نزحت مع عائلتها إلى إيران بعد القصف الكيميائي على حلبجة. وبعد ما سُمّي بـ “العفو العام الكاذب” الذي أعلنه رئيس دولة العراقي صدام حسين في 6/9/1988، أُلقي القبض عليها مع عائلتها في أثناء عودتهم عند الحدود، وتم تصنيفهم وإرسالهم إلى قلعة نقرة السلمان.

روت ليلى لي أنها كانت آنذاك في الثالثة عشرة من عمرها فقط، وأنها سُجنت مع والدتها في نقرة السلمان لمدة ستة أشهر.

تقول ليلى:

“كنا مجموعة من الفتيان والفتيات الشباب. كانوا يجبروننا كل صباح وحتى المساء على تنظيف المراحيض. كانت هناك سبعة مراحيض؛ ستة منها أُغلقت بالإسمنت، وبقي المرحاض السابع مفتوحاً فقط. كان علينا كل يوم أن نحمل قذارة المراحيض الستة، ونفرغها في المرحاض السابع. وكان الرجال الكبار في السن يقولون إن كل ذلك ينسكب إلى مكان تحت الأرض، إلى منهول كبير، حيث كان السجناء يتعرضون للتعذيب باستمرار.”

تقول ليلى أن ذلك كان أحد أقسى أشكال التعذيب والإهانة. وحتى اليوم، ما تزال آثار تلك الأيام باقية ليس فقط في ذاكرتي وقلبي وروحي، بل أيضاً على جسدي. وبسبب تلك القذارة وتلك الظروف اللاإنسانية، أُصبت بمرض جلدي.

وعندما أرتني جزءاً من جسدها، شعرتُ بألم شديد؛ فقد كان جسدها مغطى بالبقع. وهذه ليست قصة ليلى وحدها، بل هي قصة آلاف الكرد الذين تعرضوا، على أيدي جلادي نظام البعث، للألم والسجن والتعذيب والجينوسايد.

فاطمة هي شاهدة أخرى. تقول “كان ماء نقرة سلمان ملوثًا، كان طعمه مرًا ومليئاً بالأنقاض الصغيرة. الناس، لعدم وجود خيار آخر، شربوه وتوفوا فيما بعد. في ليلة واحدة، فقد 100 شخص، بما في ذلك زوجي وابنتي، حياتهم. كانت تلك الليلة في حالة رهيبة، وبكيت حتى الصباح. كنت خائفة بسبب القصص عن الكلاب الجائعة في نقرة سلمان وكيف كانوا يتعاملون مع الجثث. بعد بضعة أيام، اكتشفنا أن الجثث دُفنت معًا في قبر جماعي.”

يصف مام نوري** نقرة سلمان بأنها يوم القيامة. يقول “كانت جهنم هناك. عندما وصلنا، كنا جائعين وعطشى؛ لأنهم لم يعطونا شيئًا لمدة 24 ساعة. فجأة، رجل يدعى (حمە صدقي) من منطقة داراختیار صاح طالبًا الماء والطعام، وجاء الجنود وضربوه وعذبوه.”

إن محاكمة عجاج اليوم ليست مجرد محاكمة لشخص واحد؛ بل هي جزء من النضال الطويل للضحايا وعوائلهم، ولكل الذين عملوا بشكل مستمر، وما زالوا يعملون، من أجل الحقيقة والعدالة والاعتراف بجرائم الجينوسايد ضد الكرد. لذلك، فإن هذه المحاكمة مباركة، وآمل أن يكون هذا هو مصير المجرمين جميعهم الذين ارتكبوا الجرائم ضد الكرد.

المزيد من المعلومات في الرابط أدناه 👇👇👇

https://kgna.krd/ar/12626/

عدالت عمر

----------------------------------------------------------------------------------فارسی

دادگاهی عجاج بر خانواده‌های انفال‌شدگان، کورد و کوردستان، مبارک

امروز، متهم عجاج احمد حردان تکریتی، مشهور به «حجاج»، جلاد نقرةالسلمان، دادگاهی می‌شود.

جنایت‌های عجاج به اندازه‌ی دریایی پهناور و عمیق است؛ جنایت‌هایی که به‌آسانی از حافظه‌ی قربانیان و از تاریخ جینوساید انفال علیه کُردها پاک نخواهد شد.

یکی از شاهدان عینی، داستان لیلا است؛ خانمی که پس از بمباران شیمیایی حلبچه، همراه با خانواده‌اش به سوی ایران آواره شد. بعدها، پس از آن «عفو عمومی دروغین» که رژیم عراق و صدام حسین در تاریخ ۶/۹/۱۹۸۸ اعلام کردند، هنگام بازگشت در مرز، او و خانواده‌اش بازداشت و انفال شدند و به قلعه‌ی نقرةالسلمان فرستاده شدند.

لیلا برایم روایت کرد که آن زمان تنها سیزده ساله بوده و به مدت شش ماه همراه با مادرش در نقرةالسلمان زندانی شده است.

او می‌گوید:

«ما گروهی از پسران و دختران جوان بودیم. هر روز صبح تا غروب ما را مجبور می‌کردند دستشویی‌ها را تمیز کنیم. هفت دستشویی وجود داشت؛ شش تای آن‌ها با سیمان بسته شده بود و تنها دستشویی هفتم باز بود. ما باید هر روز آلودگی و کثافت آن شش دستشویی را برمی‌داشتیم و در دستشویی هفتم خالی می‌کردیم. پیرمردها می‌گفتند همه‌ی آن‌ها به جایی زیرزمینی، به یک منهول بزرگ، می‌ریزد؛ جایی که زندانیان به‌طور مداوم در آن شکنجه می‌شدند.»

لیلا می‌گوید این یکی از سنگین‌ترین شکل‌های شکنجه و تحقیر بود. تا امروز، آثار آن روزها نه‌تنها در ذهن و قلب و روانم، بلکه بر بدنم نیز باقی مانده است. به‌دلیل آن آلودگی و آن شرایط غیرانسانی، دچار نوعی بیماری پوستی شدم.

وقتی بخشی از بدنش را به من نشان داد، بسیار آزرده و بی‌قرار شدم؛ بدنش پر از لکه شده بود. این تنها داستان لیلا نیست، بلکه داستان هزاران کُرد است که به دست جلادان رژیم بعث، گرفتار رنج، زندان، شکنجه و جینوساید شدند.

فاطمە شاهد دیگری است. او می‌گوید: «آب نگرە سلمان کثیف بود؛ طعم تلخ و پر از آشغال ریز بود. مردم چون چاره‌ای نداشتند آن را می‌نوشیدند و بعداً میمردند. «در یک شب 100 نفر از جمله شوهر و دخترم جان خود را از دست دادند. آن شب در وضعیت وحشتناکی بودیم و تا صبح گریه کردم. از ترس حرفهای کە دربارە سگهای گرسنه نگرە سلمان با اجساد میکردند میترسیدم. بعد از چند روز فهمیدیم که اجساد را با هم در یک گور دستەجمعی دفن کردند.

مام نوری** یکی دیگر از شاهدان نگرە سلمان را بە روز قیامت توصیف می کند. میگوید انجا جهنم بود، وقتی رسیدیم گرسنه و تشنه بودیم چون 24 ساعت هیچی بە ما ندادند، ناگهان مردی به نام (حمە صدقی) از منطقه داراختیار فریاد زد آب و غذا می خواست و سربازان آمدند کتک زدند و شکنجه کردند.

دادگاهی شدن عجاج در امروز، تنها دادگاهی شدن یک فرد نیست؛ بلکه بخشی از مبارزه‌ی طولانی قربانیان، خانواده‌های آنان، و همه‌ی کسانی است که بی‌وقفه برای حقیقت، عدالت و شناساندن جنایت‌های جینوساید علیه کُردها کار کرده‌اند و همچنان کار می‌کنند. از این‌رو، این دادگاهی شدن مبارک است و امیدوارم سرنوشت همه‌ی جنایتکارانی که علیه کُردها مرتکب جنایت شده‌اند، چنین باشد.

اطلاعات بیشتر در لینک زیر آمده است 👇👇👇

https://kgna.krd/fa/12629/

عدالت عمر