Anand Niketan Sewagram

20/12/2025

आम्ही आपली वाट बघू…

20/12/2025

आपली सृष्टी आपले जीवन

14/12/2025

आनंद निकेतन सेवाग्राम शाळेत ‘कमला चित्रकलाकथा’ चे यशस्वी आयोजन

दिनांक 12 डिसेंबर 2025 रोजी आनंद निकेतन सेवाग्राम शाळेत डॉ. प्रभा देसीकन यांच्या मातोश्री स्व. श्रीमती कमला देसीकन, माजी सेक्रेटरी, कस्तुरबा हेल्थ सोसायटी, सेवाग्राम यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ चित्रकलेसाठी ‘कमला कलाकथा’ चे आयोजन करण्यात आले. यात विद्यालयाचे इयत्ता पहिली ते दहावीचे सर्व विद्यार्थी सहभागी झाले होते. या उपक्रमासाठी आवश्यक असलेले संपूर्ण साहित्य डॉ. प्रभा देसीकन यांनी शाळेस भेट स्वरूप उपलब्ध करून दिले. त्यामुळे सर्व मुलांना उत्तम सहित्यासह यात आनंदाने सहभागी होता आलं. ‘कमला कलाकथाचे हे आयोजन मुलांच्या उत्स्फूर्त सहभागामुळे अतिशय आनंदायक वातावरणात उत्तमपणे पार पडले.

स्पर्धेसाठी वर्गनिहाय विषय निश्चित करण्यात आले होते. इयत्ता 1 ते 4 साठी आईची विविध कामे, मनात दडलेली भीती, पावसातील गमतीजमती आणि आवडलेल्या पुस्तकाचे चित्रांकन असे विषय देण्यात आले. इयत्ता 5, 6 व 7 साठी पक्षी आपले सखे सोयरे, निसर्ग मित्र होऊ या, आईची विविध कामे (५ ते १५ कामे) आणि मनात दडलेली भीती हे विषय होते. तर इयत्ता 8, 9 व 10 साठी शेतकरी अस्मानी–सुलतानी संकटात सापडलेला, अति झाले कचऱ्याचे ओझे, निसर्गाचे रक्षण म्हणजे आपले संरक्षण आणि बाजाराच्या चमचमीत अडकलेले आपले आरोग्य असे सामाजिक भान जागवणारे विषय देण्यात आले.

या स्पर्धेत सर्व विद्यार्थ्यांनी कल्पकता, संवेदनशीलता आणि कलात्मक कौशल्य यांचे प्रभावी प्रदर्शन केले. मुलांच्या चित्रांमधून विषयाची सखोल समज आणि मुलांची सर्जनशीलता दिसून आली. संपूर्ण उपक्रमात शाळेतील शिक्षकांनी नियोजन, मार्गदर्शन व समन्वयन उत्तमपणे केले.

विद्यालयाच्या संचालक सुषमा शर्मा , शाळा व्यवस्थापन समितीचे डॉ. उल्हास जाजू, सेवाग्राम मेडिकल कॉलेजचे डॉ. कलंत्री, श्रीमती भावना कलंत्री, श्रीमती गुप्ता, व्हिलेजेस सान फ्रॉन्टियर्सचे मारिया व पास्कल यांनी आवर्जून भेट दिली. शैक्षणिक प्रक्रियेला कला व मूल्याधिष्ठित उपक्रमांची जोड देणारा हा कार्यक्रम शाळेच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरला.

09/12/2025

आज इयत्ता २ रीच्या मुलांना बागकाम तासिकेतून त्यांनीच लावलेल्या मेथीची काढणी, वजन करणे, जुडी बांधणे तसेच काढलेल्या मेथीची विक्री करण्याचा अनुभव अनुभवता आला. तसेच यामाध्यमातून मुलांना विक्रीचा आनंद घेता आला.
मेथीची विक्री झाल्यानंतर या सर्व अनुभवाचा आनंद त्यांच्या चेहऱ्यावर झळकत होता.

29/11/2025

वाचनालय उपक्रम : सामूहिक वाचन.

27/11/2025

10/11/2025

सुशोभन, as we call it at Anand Niketan, is a morning ritual for pre-primary and primary students at Anand Niketan. The students come to school and either gather flowers, stones, tamarind seeds or the teacher gives them pistachio shells. The students are free to use their creativity while making their own art piece. Sometimes, the teacher uses tools like bangles to make things easier for children. Somedays the students work individually or at times they work in groups. Either ways, the end result is beautiful !
This activity serves four main purposes. Firstly, it is a meditative start to the students’ day which aids them in concentrating throughout the day. Secondly, the students get an opportunity to use their creativity which helps them find creative solutions for other things too. It also gives them a sense of aesthetics. Thirdly, fine motor skills of the students are developed in a play way method. And lastly, children develop patience and value the effort it takes to make art pieces. While working in groups, they also develop the team spirit. Thus, this simple activity does marvel for the holistic development of the child.
It is important to also note here that, we don’t need any expensive thing for this simple yet impactful activity. Things around us, when used thoughtfully, are more than enough for development of our children.

01/11/2025

नई तालीम द्वारा संचालित आनंद निकेतन करिता आजचा दिवस अगदी वैशिष्ट्यपूर्ण स्वरूपाचा राहिला. आजची वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे आयआयटी बॉम्बेच्या C-TARA विभागातील डॉ. पंकज सेखसरिया आणि B.Tec अभ्यासक्रमाचे जवळपास 30 विद्यार्थी अभियंता यांनी शाळेला दिलेली अभ्यास भेट होय.

शाळेतील इयत्ता नववीतील कृष्णा खरडे आणि वेदांती मून तसेच शाळेचे माजी विद्यार्थी लकी भोयर आणि दिव्या खैरकर यांनी पाहुण्यांचे स्वागत करीत शाळेतील विविध उपक्रम, नई तालीमचा परिचय तसेच मुलोद्योगी शिक्षण इत्यादींबद्दल अतिशय आत्मविश्वासाने माहिती देत शालेय अभ्यासक्रमांशी समवाय साधत नई तालीमच्या जीवन मूल्यांशी तसेच मुलद्योगी शिक्षण प्रक्रियेतून शाळेत घेतल्या जाणाऱ्या विविध प्रकल्पांचा परिचय करून दिला.

मुलोद्योगी शिक्षणासोबत विविध विषयांचा समवाय साधत शाळेतील विविध उपक्रम, प्रकल्प यामध्ये मुख्यतः बागकाम, शेती आणि कंपोस्ट निर्मिती प्रक्रिया, शिवणकाम, वस्त्रकला आणि कौशल्यधारित अभ्यासक्रमाची आजची गरज, त्याचप्रमाणे “कापूस ते कापड” एक प्रवास या वैविध्यपूर्ण उपक्रमाचा परिचय, अरासायनिक साबण निर्मिती प्रक्रिया आणि बायोएन्झाइम निर्मिती, तसेच पाककलेच्या माध्यमातून स्वयंपाक व आरोग्यपूर्ण आहार यांच्या माध्यमातून होणारे शिक्षण इत्यादी सर्व स्वानुभवातून व्यक्त केले.

यानंतर दुपार सत्रात इयत्ता सातवी, आठवी आणि नववीच्या विद्यार्थ्यांनी आयआयटीच्या विद्यार्थी अभियंत्यांशी मनमोकळेपणाने चर्चा करत त्यांच्या मनातील कुतूहलपूर्ण प्रश्न विचारून संवाद साधला. मुलांच्या मनातील काही प्रश्न म्हणजे

• आयआयटीमध्ये नेमके काय शिकवतात?
• तुम्ही रोज किती तास अभ्यास करता?
• शिकून पुढे काय करणार आहात?
• गावात काम कराल की कंपनीत नोकरी?
• IIT अभ्यासक्रमाची निवड का केली?

असे अनेक प्रश्न मोठ्या उत्सुकतेने विचारून IIT अभ्यासक्रमाविषयी अधिक जाणून घेतले.

आयआयटीच्या विद्यार्थी अभियंत्यांनी शाळा, नई तालीम शिक्षण प्रक्रिया, वैविध्यपूर्ण अन्य उपक्रम व प्रकल्प, इत्यादी विषयी प्रश्न विचारत अधिक सविस्तरपणे शाळा समजून घेतली. या संवादप्रक्रियेतून शिक्षण म्हणजे केवळ ज्ञान नव्हे तर विवेक, विचार आणि कृती यांचा समन्वय आहे.

आजचा दिवस विद्यार्थ्यांसाठी तसेच शाळेसाठी नक्कीच खूप प्रेरणादायी ठरला. “कामातून शिक्षण” या तत्त्वाचा जिवंत अनुभव साकारताना प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये आत्मविश्वास आणि आनंद झळकत होता.

21/10/2025

पक्षी निरीक्षण कार्यक्रम
दिनांक: 17 ऑक्टोबर 2025
दरवर्षीप्रमाणे याही वर्षी आमच्या आनंद निकेतन विद्यालयात पक्षी निरीक्षणाचा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. परीक्षेनंतरचा थकवा घालवण्यासाठी ही एक छोटी सहल आमच्यासाठी खूप महत्त्वाची ठरते. निसर्गाच्या सान्निध्यात जाऊन त्यातील सौंदर्याचा आस्वाद घेण्यात एक वेगळीच मजा असते.
पक्षी निरीक्षणासाठी आदल्या दिवशी म्हणजे 16 ऑक्टोबर 2025 रोजी विद्यार्थ्यांना निरीक्षणाची माहिती ppt च्य माध्यमातून गौरीताई ने मुलांना करून दिली.
प्रत्यक्ष निरीक्षणाच्या दिवशी विद्यार्थ्यांचे वर्टिकल ग्रुप करून सकाळी पावणे सात वाजता आम्ही पक्षी निरीक्षणासाठी निघालो. आमच्या गटाने आश्रम परिसर ते तलाव या भागात निरीक्षण केले. पक्षी पाहताना आजूबाजूच्या दृश्यांचेही मुलांनी निरीक्षण केले.
सकाळच्या सूर्याचे मनोहारी दर्शन खूपच प्रेरणादायी वाटले. एरवी घाईत आपण त्याच्याकडे पाहत नाही, पण आज तो नव्या दिवसाची आशा देणारा वाटला.
निरीक्षणादरम्यान भोवरी, कोकीळ, भारद्वाज, सुभग, नीलकंठ, हरियाळ अशा अनेक पक्षांचे दर्शन झाले. मध्येच सुगरणीचा खोपा दिसला आणि बहिणाबाई चौधरींच्या कवितेची आठवण झाली —
अरे खोप्यामधी खोपा,
सुगरणीचा चांगला,
देखा पिलासाठी,
तिन झोका झाडाले टांगला...
ही घरटी म्हणजे जणू सृष्टीतील विरामचिन्हेच — इथे येऊन मन थांबतं आणि प्रत्येक गोष्ट निरखून पाहावीशी वाटते.
पक्षी निरीक्षण करताना विद्यार्थ्यांनी पक्ष्यांचे आवाज, रंग, आकार, पंखांची रचना, चोचीचा प्रकार आणि अधिवास यांचे निरीक्षण केले. त्यांनी दुर्बिण हाताळण्याचा अनुभव घेतला आणि पाहिलेल्या पक्ष्यांची माहिती तक्त्याच्या स्वरूपात नोंदवली. प्रत्येक गटाने जवळपास २५ ते ३० पक्षी पाहिले आणि त्यांच्या वैशिष्ट्यांवर चर्चा केली.
या कार्यक्रमात इयत्ता पाचवी ते दहावीचे विद्यार्थी आणि माजी विद्यार्थी मिळून एकूण १५० विद्यार्थी, शिक्षक व आमचे स्नेही — श्री. अतुल शर्मा, श्री. किशोर वानखेडे, श्री. जयंत सबणे, श्री. प्रभाकर पुसदकर आणि श्री. पराग दांडगे व सुषमाताई यांच्या सहकार्याने पक्षी निरीक्षणाचा कार्यक्रम अत्यंत यशस्वीपणे पार पडला.
पक्षी निरीक्षण करता करता मुलांना रस्त्यात मिळालेला रानमेवा खाण्याचा मोह आवरता आला नाही; झाडावरील चिंचा त्यांनी आवडीने खाल्ल्या. फिरताना गवतफुले, किडे, झुडुपे यांचेही मुलांनी निरीक्षण केले. या सगळ्या अनुभवातून निसर्गाबद्दल आदर, जिज्ञासा आणि संवेदनशीलता या तीनही गोष्टी विकसित झाल्या.