Sanskrit - Krishna Sharma

🌹🌹 नमोनम: 🌹🌹
(1)ID.— परिचयपत्रम्
(2)Data – टंकितांश:
(3) Edit – सम्पादनम
(4)Keyboard – कुंचिपटलम्
(5) Timeline – समयरेखा
(6) Login – प्रवेश:
(7)Share - वितरणम्, प्रसारणम्
(8) Laptop – अंकसंगणकम्
(9) Search - अन्वेषणम्
(10)Default - पूर्वनिविष्ठम्
(11)Input – निवेश:
(12)Output - फलितम्
(13)Block – अवरोध:
(14)Display – प्रदर्शनम् / विन्यास:
(15)Wallpaper - भीत्तिचित्रम्
(16)Theme – विषयवस्तु:
(17)User – उपभोक्ता
(18) Smart phone - कुशलदूरवाणी
(19)Tag - चिह्नम्
(20)Setup – प्रतिष्ठितम्
(21)Install - प्रस्थापना / प्रतिस्थापनम्
(22)Privacy - गोपनीयता
(23)Manual – हस्तक्रिया
(24)Accessibility - अभिगम्यता
(25)Error – त्रुटि:
(26)Pass word – गूढशब्द:
(27) Code no. - कूटसंख्या
(28) Pen drive - स्मृतिशलाका

(1.) क्लास रूमः--कक्ष्या
(2.) बेंच (पुस्तक रखने की)---दीर्घोत्पीठिका,
(3.) बेंच (बैठने की)---दीर्घपीठिका,
(4.) मेज---उत्पीठिका,
(5.) कुर्सीः--आसन्दः,
(6.) बैगः--स्यूतः,
(7.) किताब--पुस्तकम्,
(8.) कलम--लेखनी (कलमः),
(9.) लडकी--बाला या बालिका,
(10.) लडका--बालः,
(11.) छाता---छत्रम्,
(12.) टीचर (पुरुष)---शिक्षकः,
(13.) टीचर (लेडी) शिक्षिका,
(14.) अलमारी--काष्ठमञ्जूषा,
(15.) आरामकुर्सी---सुखासन्दिका,
(16.) इंक पेंसिल, डॉट पेन--मसितूलिका,
(17.) शूज--उपानह्,
(18.) ड्रेस---परिधानम्,
(19.) ओढनी--प्रच्छदपटः,
(20.) ओवरकोट---बृहतिका,
(21.) कंघी---प्रसाधनी,
(22.) कक्षा का साथी---सतीर्थ्यः, सहपाठी,
(23.) कमरा---कक्षः,
(24.) खिडकी---गवाक्षः,
(25.) पंखा---व्यजनम्,
(26.) एसी---वातायनम्,
(27.) डेस्टर--मार्जकः,
(28.) इन्स्पेक्टर---निरीक्षकः,
(29.) कम्प्यूटर---संगणकः,
(30.) कागज---कर्गदः, (कागदः) (कर्गलम्)
(31.) रिफिल---मसियष्टिः,
(32.) कॉपी---सञ्चिका,
(33.) रजिस्टर---पञ्जिका,
(34.) कार्टुन--उपहासचित्रम्,
(35.) ड्रॉइंग---रेखाचित्रम्,
(36.) कॉलेज--महाविद्यालयः,
(37.) स्कूल---विद्यालयः,
(38.) यूनीवर्सिटी--विश्वविद्यालयः,
(39.) किवाड--कपाटम्,
(40.) गेट--द्वारम्,
(41.) मेन गेट---मुख्यद्वारम्,
(42.) दीवार---भित्तिका,
(43.) दीवारघडी---भित्तिघटिका,
(44.) घडी---घटिका,
(45.) दवात का ढक्कन--कुप्पी,
(46.) कुर्ता--कञ्चुकः,
(47.) कैंची---कर्तरी,
(48.) कोठरी---लघुकक्षः,
(49.) गेटकीपर--द्वारपालः,
(50.) पिअन--सेवकः,
(51.) क्लर्क--लिपिकारः, करणिकः,
(52.) मैदान---क्षेत्रम्,
(53.) खेल का मैदान--क्रीडाक्षेत्रम्,
(54.) स्पोर्ट्स--क्रीडा,
(55.) गेन्द---कन्दुकः,गेन्दुकम्,
(56.) फुटबॉल---पादकन्दुकम्,
(57.) घण्टा--होरा,
(58.) चपरासी---लेखहारकः, प्रेष्यः,
(59.) चप्पल---पादुका, पादुुः,
(60.) चॉक--कठिनी,
(61.) चांसलर--कुलपतिः,
(62.) चारों ओर मुडने वाली कुर्सी---पर्पः,
(63.) रंग---वर्णः,
(64.) चिह्न-अंकः,
(65.) चोटी---शिखा. सानुः,
(66.) रिसिस---जलपानवेला,
(67.) जिल्द--प्रावरणम्,
(68.) झाडू--मार्जनी,
(69.) टाइम टेबल--समय-सारणी,
(70.) कैरीकुलम्---पाठ्यक्रमः,
(71.) टेनिस का खेल--प्रक्षिप्तकन्दुकक्रीडा,
(72.) एजुकेशन टाइरेक्टर---शिक्षासञ्चालकः,
(73.) डिप्टी डाइरेक्टर (शिक्षा)--उपशिक्षासञ्चालकः,
(74.) डेस्क--लेखनपीठम्,
(75.) ड्रॉइंग रूप---उपवेशगृहम्,
(76.) दरी--आस्तरणम्,
(77.) दस्ता (कागज का)--दस्तकः,
(78.) निब---लेखनीमुखम्,
(79.) नेट --जालम्,
(80.) नेलकटर---नखनिकृन्तनम्,
(81.) नेलपॉलिश--नखरञ्जनम्,
(82.) पायजामा--पादयामः,
(83.) पॉलिश---पादुरञ्जनम्, पादुरञ्जकः,
(84.) पेंसिल--तूलिका,
(85.) पैण्ट--आप्रपदीनम्,
(86.) पोर्टिको (बरामदा)---प्रकोष्ठः,
(87.) प्रिंसिपल---(पु.) प्रधानाचार्यः, प्रधानाध्यापकः प्राचार्यः,
(स्त्री) प्रधानाचार्या, प्रधानाध्यापिका, प्राचार्या,
(88.) प्रोफेसर--प्राध्यापकः,
(89.) फर्श---कुट्टिमम्,
(90.) फाउण्टेन पेन---धारालेखनी,
(91.) फाइल--पत्रसञ्चयिनी,
(92.) फीस--शुल्कः,
(93.) बरामदा--वरण्डः,
(94.) बाथरूम---स्नानागारः,
(95.) बेंच--काष्ठासनम्,
(96.) बैंड---वादित्रगणः,
(97.) बैडमिण्टन---पत्रिक्रीडा,
(98.) मेज--फलकम्,
(99.) पढाई की मेज--लेखनफलकम्,
(100.) यूनिफॉर्म---एकपरिधानम्, एकवेषः

राम शब्दस्य संक्षिप्तरूपसिद्धिः
रामः
राम+सु= राम+स् (उपदेशेऽजनुनासिक इत्,तस्य लोपः)>रामस्>
रामः(रुत्वविसर्गः)
रामौ
राम+औ= रामौ (वृद्धिरेचि)
रामाः
राम+जस्>राम+अस् (चुटू)>रामास् (प्रथमयोः पूर्व सवर्णः) > रामाः(रुत्वविसर्गः)
हे राम
राम+सु>राम+स्>राम (एङ्ह्रस्वात् सम्बुद्धेः)
शेष: प्रथमावत्
रामम्
राम+अम्> रामम् (अमि पूर्वः)
रामौ ( प्रथमावत्)
रामान्
राम+शस्>राम+अस् (लशक्वतद्धिते)>रामास् (प्रथमयोः पूर्व सवर्णः)> रामान् (तस्माच्छसो नः पुंसि)
रामेण
राम+टा>राम+इन (टाङसिङसामिनात्स्याः)>रामेन (आद्गुणः)>
रामेण(अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवायेऽपि)
रामाभ्याम्
राम+भ्याम्>रामाभ्याम् (सुपि च)
रामैः
राम+भिस्>राम+ऐस् (अतोभिस ऐस्)>रामैस्>रमैः(रुत्वविसर्गः)
रामाय
राम+ङे>राम+य (ङेर्यः)>रामाय (सुपि च)
रामाभ्य्याम् (पूर्ववत्)
रामेभ्यः
राम+भ्यस्>रामेभ्यस्(बहुवचने झल्येत्)>रामेभ्यः (रुत्वविसर्गः)
रामात्
राम+ङसि>राम+आत् (टाङसिङसामिनात्स्याः)>रामात् (अकः सवर्णे दीर्घः)>रामाद् (झलां जशोऽन्ते)>रामात् (वाऽवसाने)
रामाभ्याम् च रामेभ्यः च पूर्ववत्
रामस्य
राम+ङसि>राम+स्य (टाङसिङसामिनात्स्याः)>रामस्य
रामयोः
राम+ओस्>रामे+ओस् (ओसि च)>रामयोस् (एचोऽयवायावः)>
रामयोः(रुत्विसर्गः)
रामाणाम्
राम+आम्>राम+नाम् (ह्रस्वनद्यापो नुट्)>रामानाम् (नामि)>
रामाणाम् (अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवायेपि)
रामे
राम+ङि>राम+इ>रामे (आद्गुणः)
रामयोः पूर्ववत्
रामेषु
राम+सुप्>राम+सु>रामेसु (बहुवचने झल्येत्)>रामेषु (आदेशप्रत्ययोः)

ब्रह्मोवाच
नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय
गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।
वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु-
लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ।।१।।
भावार्थ***ब्रह्माजीले भन्नुभयो-हे प्रभु ! तपाईंनै एकमात्र पूज्य भगवान हुनुहुन्छ, यसकारण पनि तपाईलाई प्रसन्न गर्नको निमित्त म तपाईंलाई आदरपूर्वक नमस्कार गर्छु र तपाईंको स्तुतिगर्छु, हे ग्वाल-नरेशका-पुत्र !
तपाईंको दिव्य शरीर नयाँ बादल जस्तो गहीरो नीलो छ, तपाईंको वस्त्र
चम्किएको बिजुलि समान देदीप्यमान छ तथा तपाईंको मुख-मण्डलको
सौन्दर्य गुञ्जाले बनेको तपाईंको कुण्डल, सिरमा लगाएको मयूरकोप्वाँख
ले बढाएको छ, अनेक किसिमका बनमा फुलेका फूलहरु र पात-पालुवा
को माला पहिरेर गाइ चराउने लठ्टी, सिङ्ग (गाइ-गोठाला बोलाउनको
लागी बजाउने) र बाँसुरीले सुसज्जित तपाईले आफ्नो हातमा खाजाको
गाँस लिएर अति सुन्दर देखिने गरी उभिनु भएको छ ।
व्याख्या*** भगवानश्रीकृष्णले गोपाल-बालकहरुसित बसेर उनिहरुको जूठो
खाजा खाने-ख्वाउनेगरेको देखेर "यस्तोपनि भगवानको चरित्रहुन्छ ? भन्ने
शङ्का लगेर भगवान श्रीकृष्णको गाइ-बाछा र गोठाला हरण गरेर लैजानु
भयो, लोक-भिन्नतको कारणले ब्रह्माको एक-दिन पृथिवीमा एकवर्ष भयो,
यता भगवानश्रीकृष्णले आफ्नो गाइ-बाछा सहित गोठालासमेत हरणभएको थाहापाएर सम्पूर्ण गाइ-बाछा र गोठाला पहिले जस्ताथिए, त्यस्तै आफ्नो
मायाशक्तिले रचनागरेर जस्ताको तस्तो बनाएर गोठमा फर्किनुभयो, उता
ब्रह्माजी आश्चर्य भए, आफुले हरण गरेको सम्पूर्ण गाइ-बाछा र गोठाला
ज्यूँ का त्यूँ देखेर "मैले गल्ति गरेछु" भन्ने विचार गरेर पृथिवीमा आएर
भगवान श्रीकृष्णसित क्षमा-याचना गरेको प्रसङ्ग हो ।
जब ब्रह्माजी भगवान श्रीकृष्णको नजिक पुग्नुभयो, तब उहाँले सवै गाइ
बाछा र गोठालाहरु चारहात भएका, श्रीकृष्णकै स्वरूपमा देख्नुभयो, अर्थात्
श्रीकृष्णको मायाले रचिएको गाइबाछा र गोठाला श्रीकृष्णकै रूप थिए ।
यहाँ सम्मकि जुन-जुन गाईको जुन-जुन बाछो थियो, आफै गएर आफ्नो
माउको दूध पिउथे, गोटालाहरुपनि घर-घरमा गएर सदाझैं व्यवहार गर्दा
एकवर्ष सम्म कसैलाई शङ्का भएन ।
अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहाय
स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।
नेशे महि त्ववसितुं मनसान्तरेण
साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूते: ।।२।।
भावार्थ***हे प्रभू ! न त म, न अन्य कोही, तपाईंको यो दिव्य-शरीरको सामर्थ्यको अनुमान लगाउन सक्दैन, जस्ले मलाई यत्रोकृपा देखाउनुभयो,
तपाईंको शरीर त तपाईंको शुध्द-भक्तहरुको इच्छा पुरा गर्नको निमित्त
प्रकट हुन्छ, यति हुँदापनि मेरो मन बऔतिक कार्यकलापदेखी पूर्णरूपले
विरत छ, तैपनि म तपआईंको साकार-रूपलाई जान्न र बुझ्न सकिरहेको
छैन भने तपाईंको अन्तरमा तपाईंद्वारा अनुभव गरिएको सुखलाई कसरी
बुझ्न सक्छु ।
व्याख्या***ग्वाल-बालकको रूपमा तपाईंको आविर्भाव भक्तहरुको लाभको
लागी भएको हो, हुनत मैले तपाईंको गाई-बाछा र गोठाला चोरेर तपाईको
चरण-कमलमा अपराध गरेको छु तर म यो बुझ्दै छु कि अब तपाईं बाट
मलाई कृपा देखाइ रहनुभएको छ, आफ्नो भक्त प्रति भक्त-वत्सलता हुनु
तपाईको दिव्य-गुण हो, आफुप्रति तपाईंको वत्सलता अनुभव गरेको छु तर
तपाईंको आफ्नो शारीरिक कार्यको सामर्थ्यको अनुमान गर्न सक्दिन, जब
यो ब्रह्माण्डमा सर्वोपरि पुरुष "म" ब्रह्मा भगवानको बालरूप शरीरको पनि
अनुमान गर्न सक्दैन भने, अन्य विषयमा के भन्न सकिन्छ र ?
तपाईंको बालरूप-शरीरको आध्यात्मिक शक्तिको अनुमानगर्न सक्दिन भने
तपाईंको दिवय-लीलालाई कसरी बुझ्न सक्छु र ?
ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव
जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।
स्थाने स्थिता: श्रुतिगतां तनुवाङ्मनोभि-
र्ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्यम् ।।३।।
भावार्थ***जो मानिस आफ्नो प्रतिष्ठित सामाजिक पदमा रहेर ज्ञान र विधिको विस्तार (प्रचार-प्रसार) गर्छन र मन, वचन र कर्मले तपाईंको र
तपाईंको कृयाकलापहरुको गुणगान प्रति सम्मान व्यक्तगर्छन तपाईंद्वारा
प्रकाशित(गुञ्जित) यी कथाहरुमा आफ्नोजीवन समर्पित गरीदिन्छन, ती
मानिसहरुले निश्चितरूपमा तपाईलाई जित्ने (प्राप्त गर्ने) छन, अन्यथा
तपाईं तीनैलोकमा कसैद्वारा पनि अजेय (अजित) हुनुहुन्छ ।
व्याख्या***भक्तको प्रसङ्गमा भगवद्भक्तहरुले मन, वचन र कर्मले हरेक
सत्कर्म (जीवनमा जे जति हुन्छ सत्कर्ममात्र होस, दुष्कर्म नहोस) हरु यदि
निस्काम-भावले भगवद्-स्मृतिमा गरिन्छभने ती सवैकर्महरु भगवानको पूजा
हुन्छ, यस्तै कर्मबाट भक्तले भगवान प्राप्त गर्छन ।
अभक्तहरुको प्रसङ्गमा, जो मानिस भगवानलाई विश्वास गर्दैन, भगवानको
अस्तित्व छ वा छैन भन्ने शङ्कास्पद मानसिकतामा रहन्छ, यस्ता अभक्त
हरुले शारीरिक बल, वचनको चतुर्याईं र मानसिक शक्तिको भरमा परमसत्य
प्राप्तगर्न सक्दैनन, साराप्रयास गरेरपनि त्यो परम-सत्य सधैंटाढा रहन्छ ।
भगवानका अनन्य-भक्तहरु आफ्नो शरीरको सहायताले गरिने सत्कर्हरु लाई
भगवानमा समरपण गर्दै भगवत्पूजाको रूपमा कर्म गर्नाले भक्तले भगवान
लाई शरीरले जित्छन (प्राप्त गर्छन), भक्यहरु भगवानको लीला-कथामृतहरु
को चर्चा-परिचर्चा वाद-विवाद, छलफल, प्रवचन, प्रश्नोत्तर, भजन-कीर्तनहरु
गरेर भगवच्चर्चामा नै रमाउछन, तीनले भगवानलाई वचनद्वारा जितेका
हुन्छन (प्राप्त गरेका हुन्छन) र जो भक्तले शरीरले जीवन-निर्वाहको लागी
निष्पाप कर्म-व्यवसाय गरेपनि मनले भगवानको चिन्तन, मनन, स्मरण,
स्तुतीहरुको व्याख्या चिन्तन, अगाडि परेका सूक्ष्म-स्थूल प्राणीमा भगवान
को अनुभव गर्छन, तीनले भगवानलई मनलेजितेका (प्राप्तगरेका) हुन्छन ।
श्रीमद्भागवत-दशमस्कन्ध अध्याय १४ बाट ।ब्रह्मोवाच
नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय
गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।
वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु-
लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ।।१।।
भावार्थ***ब्रह्माजीले भन्नुभयो-हे प्रभु ! तपाईंनै एकमात्र पूज्य भगवान हुनुहुन्छ, यसकारण पनि तपाईलाई प्रसन्न गर्नको निमित्त म तपाईंलाई आदरपूर्वक नमस्कार गर्छु र तपाईंको स्तुतिगर्छु, हे ग्वाल-नरेशका-पुत्र !
तपाईंको दिव्य शरीर नयाँ बादल जस्तो गहीरो नीलो छ, तपाईंको वस्त्र
चम्किएको बिजुलि समान देदीप्यमान छ तथा तपाईंको मुख-मण्डलको
सौन्दर्य गुञ्जाले बनेको तपाईंको कुण्डल, सिरमा लगाएको मयूरकोप्वाँख
ले बढाएको छ, अनेक किसिमका बनमा फुलेका फूलहरु र पात-पालुवा
को माला पहिरेर गाइ चराउने लठ्टी, सिङ्ग (गाइ-गोठाला बोलाउनको
लागी बजाउने) र बाँसुरीले सुसज्जित तपाईले आफ्नो हातमा खाजाको
गाँस लिएर अति सुन्दर देखिने गरी उभिनु भएको छ ।
व्याख्या*** भगवानश्रीकृष्णले गोपाल-बालकहरुसित बसेर उनिहरुको जूठो
खाजा खाने-ख्वाउनेगरेको देखेर "यस्तोपनि भगवानको चरित्रहुन्छ ? भन्ने
शङ्का लगेर भगवान श्रीकृष्णको गाइ-बाछा र गोठाला हरण गरेर लैजानु
भयो, लोक-भिन्नतको कारणले ब्रह्माको एक-दिन पृथिवीमा एकवर्ष भयो,
यता भगवानश्रीकृष्णले आफ्नो गाइ-बाछा सहित गोठालासमेत हरणभएको थाहापाएर सम्पूर्ण गाइ-बाछा र गोठाला पहिले जस्ताथिए, त्यस्तै आफ्नो
मायाशक्तिले रचनागरेर जस्ताको तस्तो बनाएर गोठमा फर्किनुभयो, उता
ब्रह्माजी आश्चर्य भए, आफुले हरण गरेको सम्पूर्ण गाइ-बाछा र गोठाला
ज्यूँ का त्यूँ देखेर "मैले गल्ति गरेछु" भन्ने विचार गरेर पृथिवीमा आएर
भगवान श्रीकृष्णसित क्षमा-याचना गरेको प्रसङ्ग हो ।
जब ब्रह्माजी भगवान श्रीकृष्णको नजिक पुग्नुभयो, तब उहाँले सवै गाइ
बाछा र गोठालाहरु चारहात भएका, श्रीकृष्णकै स्वरूपमा देख्नुभयो, अर्थात्
श्रीकृष्णको मायाले रचिएको गाइबाछा र गोठाला श्रीकृष्णकै रूप थिए ।
यहाँ सम्मकि जुन-जुन गाईको जुन-जुन बाछो थियो, आफै गएर आफ्नो
माउको दूध पिउथे, गोटालाहरुपनि घर-घरमा गएर सदाझैं व्यवहार गर्दा
एकवर्ष सम्म कसैलाई शङ्का भएन ।
अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहाय
स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।
नेशे महि त्ववसितुं मनसान्तरेण
साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूते: ।।२।।
भावार्थ***हे प्रभू ! न त म, न अन्य कोही, तपाईंको यो दिव्य-शरीरको सामर्थ्यको अनुमान लगाउन सक्दैन, जस्ले मलाई यत्रोकृपा देखाउनुभयो,
तपाईंको शरीर त तपाईंको शुध्द-भक्तहरुको इच्छा पुरा गर्नको निमित्त
प्रकट हुन्छ, यति हुँदापनि मेरो मन बऔतिक कार्यकलापदेखी पूर्णरूपले
विरत छ, तैपनि म तपआईंको साकार-रूपलाई जान्न र बुझ्न सकिरहेको
छैन भने तपाईंको अन्तरमा तपाईंद्वारा अनुभव गरिएको सुखलाई कसरी
बुझ्न सक्छु ।
व्याख्या***ग्वाल-बालकको रूपमा तपाईंको आविर्भाव भक्तहरुको लाभको
लागी भएको हो, हुनत मैले तपाईंको गाई-बाछा र गोठाला चोरेर तपाईको
चरण-कमलमा अपराध गरेको छु तर म यो बुझ्दै छु कि अब तपाईं बाट
मलाई कृपा देखाइ रहनुभएको छ, आफ्नो भक्त प्रति भक्त-वत्सलता हुनु
तपाईको दिव्य-गुण हो, आफुप्रति तपाईंको वत्सलता अनुभव गरेको छु तर
तपाईंको आफ्नो शारीरिक कार्यको सामर्थ्यको अनुमान गर्न सक्दिन, जब
यो ब्रह्माण्डमा सर्वोपरि पुरुष "म" ब्रह्मा भगवानको बालरूप शरीरको पनि
अनुमान गर्न सक्दैन भने, अन्य विषयमा के भन्न सकिन्छ र ?
तपाईंको बालरूप-शरीरको आध्यात्मिक शक्तिको अनुमानगर्न सक्दिन भने
तपाईंको दिवय-लीलालाई कसरी बुझ्न सक्छु र ?
ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव
जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।
स्थाने स्थिता: श्रुतिगतां तनुवाङ्मनोभि-
र्ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्यम् ।।३।।
भावार्थ***जो मानिस आफ्नो प्रतिष्ठित सामाजिक पदमा रहेर ज्ञान र विधिको विस्तार (प्रचार-प्रसार) गर्छन र मन, वचन र कर्मले तपाईंको र
तपाईंको कृयाकलापहरुको गुणगान प्रति सम्मान व्यक्तगर्छन तपाईंद्वारा
प्रकाशित(गुञ्जित) यी कथाहरुमा आफ्नोजीवन समर्पित गरीदिन्छन, ती
मानिसहरुले निश्चितरूपमा तपाईलाई जित्ने (प्राप्त गर्ने) छन, अन्यथा
तपाईं तीनैलोकमा कसैद्वारा पनि अजेय (अजित) हुनुहुन्छ ।
व्याख्या***भक्तको प्रसङ्गमा भगवद्भक्तहरुले मन, वचन र कर्मले हरेक
सत्कर्म (जीवनमा जे जति हुन्छ सत्कर्ममात्र होस, दुष्कर्म नहोस) हरु यदि
निस्काम-भावले भगवद्-स्मृतिमा गरिन्छभने ती सवैकर्महरु भगवानको पूजा
हुन्छ, यस्तै कर्मबाट भक्तले भगवान प्राप्त गर्छन ।
अभक्तहरुको प्रसङ्गमा, जो मानिस भगवानलाई विश्वास गर्दैन, भगवानको
अस्तित्व छ वा छैन भन्ने शङ्कास्पद मानसिकतामा रहन्छ, यस्ता अभक्त
हरुले शारीरिक बल, वचनको चतुर्याईं र मानसिक शक्तिको भरमा परमसत्य
प्राप्तगर्न सक्दैनन, साराप्रयास गरेरपनि त्यो परम-सत्य सधैंटाढा रहन्छ ।
भगवानका अनन्य-भक्तहरु आफ्नो शरीरको सहायताले गरिने सत्कर्हरु लाई
भगवानमा समरपण गर्दै भगवत्पूजाको रूपमा कर्म गर्नाले भक्तले भगवान
लाई शरीरले जित्छन (प्राप्त गर्छन), भक्यहरु भगवानको लीला-कथामृतहरु
को चर्चा-परिचर्चा वाद-विवाद, छलफल, प्रवचन, प्रश्नोत्तर, भजन-कीर्तनहरु
गरेर भगवच्चर्चामा नै रमाउछन, तीनले भगवानलाई वचनद्वारा जितेका
हुन्छन (प्राप्त गरेका हुन्छन) र जो भक्तले शरीरले जीवन-निर्वाहको लागी
निष्पाप कर्म-व्यवसाय गरेपनि मनले भगवानको चिन्तन, मनन, स्मरण,
स्तुतीहरुको व्याख्या चिन्तन, अगाडि परेका सूक्ष्म-स्थूल प्राणीमा भगवान
को अनुभव गर्छन, तीनले भगवानलई मनलेजितेका (प्राप्तगरेका) हुन्छन ।
श्रीमद्भागवत-दशमस्कन्ध अध्याय १४ बाट ।

सरल संस्कृत रसस्वाद।

अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशनम् ।
विष्णोर्पादोदकं पीत्वा शिरसा धारयाम्यहम् ।।

न मन्त्रः पूजनं नैव न तीर्थं न च भावना ।
न स्तुतिर्नोपचारश्च शालिग्रामशिलार्चने ।।

ब्रह्महत्यादिकं पापं मनोवाक्कायसम्भवम् ।
शीघ्रं नश्यति तत्सर्वं शालिग्रामशिलार्चनात् ।। #जयशालिग्रामभगवान🙏❣️

हिजो जङ्गलमा बस्ने यो मानव आज शहरमा बसेको छ । हिजो गिठा भ्याकुर खाने मानव आज डिनर डिस्को गरिरहेको छ । हिजो नांगै हिड्ने यही मानव आज फेशन फेशनका कपडा लगाएको छ । हिजो खाली खुट्टा जङ्गलमा हिड्ने यही मानव आज पजेरो र जहाजमा घुमेको छ तर पनि खै त उँ खुसि भएको!
संसारमा आत्मीय प्रेम र विश्वास भन्दा सुख र ठुलो अरु केहि छैन । यो मानव शरीर र धन सम्पती त आज आयो भोलि जानेछ । यही माटोमा वा धर्तीमा रहने छ । अटल र अमर त यो पबित्र मानव आत्मा हो जो हामी मानव मरे पनि उ कहिल्यै मर्दैन । यसैले त हामी मानव मरेपछि फलानोको लास भनिन्छ । फलानो भनिदैन । ल भन्नुुस त फलानो को रहेछ त -
हो त्यो पबित्र प्राण स्वरुपसँग रहने आत्मा नै तिमी मानव हो । जुन हाम्रो शरीर ढले पछि पनि यही हावामा विराजमान हुन्छ । यो मानव आत्माले सधै सत्य बाटो देखाउँछ । यसैले त जसले मानव आत्मा रुवाउँछ उसले दुःख पाउँछ ।

शुभ विहानी

अल्पाहारः(Tiffin)

Hotel - उपाहारशाला

Cantteen - उपाहारगृहम्

Tiffin center - उपाहारकेंद्रम्

Breakfast - प्रातराशः

Idly - शाल्यपूपः

Puri - पूरिका

Blackgram dosa - माषदोस

Moong dosa - मुद् गदोसा

Onion dosa - पलांडुदोसा

Masala dosa - सोपस्करदोसा

Wheet upama - गोधूमपिष्टिका

Vada - वटिका

Vada pav -वटिकरोटिका

Samosa - समाशः

Kachori - मुद् गपूर्णिका

Pani puri - जलपूरीका

Bread - मृदुरोटिका

Cake - स्निग्धपिष्टकम्

Biscuit - सुपिष्टकम्

Burger - शाकरोटिका

Pizza - पिष्टजा

Fruit jam - फलपाकः

Butter - नवनीतम्

Milk cream - मस्तु

Snacks - उपाहारः

Mirchi bajji - मरीचभर्जी

Brinjal bajji - वार्ताकभर्जी

Alu bajji - आलुकभर्जी

Chips - कासालुः

Pakodi - पक्ववटी

Palak pakodi - जीवन्तीपक्ववटी

Tamarind chutney - तिन्त्रिण्युपसेचनम्

Groundnut power - कलायचूर्णम्

Mirchi power - मरीचचूर्णम्

Ginger chutney - आर्द्रकोपसेचनम्

Sand witch - सम्पुटाशः

Alu chips with pounded rice - आलुपृथुकम्

Tea centre - चायकेन्द्रम्

Tea party - सपीतिः

Milk - क्षीरम्

Tea powder -चायचूर्णम्

Coffee powder - काफीचूर्णम्

Decoction - क्वाथः

Sugar - शर्करा

Tea - चायम्

Coffee - काफी

Grean tea - हरितचायम्

Cold coffee - शीतलकापी

Cool drink - शीतलपानीयम्

Straw - नालम्

Honey - मधु

Fruit juice - फलरसः

Brittel milk - पीयूषः

Chocolate - चाकलेहः

Chewing gum - चर्वणकम्

Jaggery water -गुडपानकम्

Sharbath - फलपानीयम्

Soda water - विक्षारजलम्

Vegetable soup -शाकतरला

Sprouts - अङ्कुराः

Moong sprouts - मुद्गाङ्कुराः

Groundnut sprouts - कलायांकुराः

Channa sprouts - चणकाङ्कुराः

Fluffed rice laddu - लाजमोदकम्

Pounded rice - पृथुकम्

Fluffed rice - लाजः

Fried chana - अभ्यूषः

Mango paste layer - आम्रमण्डकः

Shiraa - मोहनभोगः

Boondi laddu - लड्डुकम्

Ravva laddu -चुर्णलड्डुकम्

Besan laddu -कुट्टितलड्डुकम्

Motichur laddu - मुक्ताचूर्णलड्डूकम्

Poli(Holige) - पोलिकः

Atraasa - अतिरसः

Jilebi - अमृतशष्कुली

Mysorepak - मैसूरपिष्टकम्

Rasagulla - रसगोलकम्

Gulab jamun - पानकगोलकम्

Kova - गव्या

Kova cake - गव्यपिटकः

Agra halwa - आग्रारसवती

Kara boondi - क्षारबिन्दवः

Kara mixture - मिश्रितम्

Chakli - शष्कुली

Lunch - अहराशः

Dinner - नक्ताशः

Leaf plate - विस्तरी

Curry - व्यञ्जनम्

Dal curry - शाकसूपः

Dal - सूपः

Stuffed curry - सोपस्करशाकः

Fried roti - अङ्गाररोटिका

Wheet roti - गोधूमरोटिका

Jowari roti - जूर्णरोटिका

Ragi grain - कोद्रवकबलम्

Ragi roti - कोद्रवरोटिका

Oiled roti - तैलरोटिका

Rice - अन्नम्

Mango rice - आम्रोदनम्

Chitranna - चित्रान्नम्

Pulihora - कृसरान्नाम्

Fried rice -भर्जितान्नम्

Seasoned cooked rice - उपस्कृतोदनम्

Lemon rice - जंबीरोदनम्

Fried curry - भर्जितशाकम्

Sambar - क्वथितम्

Rasam - सारः

Chutuney - उपसेचनम्

Pickle - उपदंशः

Ghee - घृतम्

Paayasa - पायसम्

Saabakki paayasa - सागुपायसम्

Shaavige kheer - सूत्रिकापायसम्

Papad - पर्पटः

Moong papad - मुद्गपर्पटः

Disigned papad - परिकल्पवर्ध्यम्

Rice papad - सागुवर्ध्यम्

Vada - माषवटिका

Curd vada - दधिवटिका

Buttermilk - तक्रम्

Curd rice - दद्यन्नम्

Ice cream - पयोहिमम्

Lassi - स्वादुमथितम्

ज्योतिष भनेको के हो?
ज्योतिष भनेको सौर्यमण्डलमा रहेका ताराहरू र ग्रहहरूको आपसी सम्बन्धबाट प्राप्तहुने किरण अथवा तरंगलाई सुक्ष्म गणितीय सूत्रबाट अध्ययन गरेर त्यसको यस पृथ्वीमा विद्यमान जड र चेतन माथि पर्ने प्रभावको अध्ययन र विश्लेषण गर्ने अद्वितीय विज्ञान हो। वेदको प्राकट्य संगै स्थापित ज्योतिष शास्त्र वेदको आँखाको रूपमा रहेको कुरा सर्व विदितै छ। वेदमा सम्पूर्ण ज्ञान विज्ञान निहित रहेको कुरा कतिपय पश्चिमा विद्वानहरूले पनि स्वीकार गरेका छन्। त्यो ज्ञान र विज्ञानलाई अध्ययन गर्नको लागि ज्योतिषरूपी चक्षुको आवश्यकता छ। वैज्ञानिकहरूले आज कम्प्युटर दूर्बिन र अनेक विश्वविद्यालयको ल्याब वा प्रयोग शालामा वर्षौ बसेर पूरा ब्रह्माण्ड कै अध्ययन गर्दै आएकाछन्।
ज्योतिषशास्त्रको प्रारम्भ मेसोपोटामियाको प्राचिन सभ्यतामा नै भएको थियो। ग्रिस हुँदै भारतमा र नेपालमा पनि त्यही विद्या फैलिएको हो भन्ने विद्वानहरूको धारणा छ। भारतीय उपमहाद्विपमा अहिले अभ्यास गरिँदै गरिएको ज्योतिषशास्त्रमा धेरै विविधता छ, र पश्चिमाको दाँजोमा धेरै कुरा थपिएको पनि छ। यहाँको सामाजिक परम्परा, दर्शन, स्थानीय विश्वास आदिको आधारमा यसको रूप नै अर्को जस्तो भैसक्यो। प्रत्येक ग्रहको आफ्नो प्रकृति हुन्छ र ब्रह्माण्डको आफू रहेको ठाउँअनुसार विभिन्न खालका प्रभाव पार्दछ भन्ने विश्वास यसको आधार हो। पृथ्वी र यहाँका घटनाक्रम वा मानिसहरूमाथि यी प्रभावले निम्त्याउने परिणामको भविष्यवाणी गर्नु नै ज्योतिषशास्त्रको मुख्य उद्देश्य हो।
राशीहरू मूलतः काल्पनिक तारापुञ्जहरू हुन्। सूर्यले पृथ्वीको वरिपरि ब्रह्माण्डमा घुम्ने बाटो वृत्त (वास्तवमा केही दीर्घवृत्त) ३६० डिग्रीको हुन्छ। यसलाई १२ भागमा विभाजन गरिएको छ, प्रत्येक ३०/३० डिग्रीको। यो ३० डिग्रीभित्र जुन नामको तारापुञ्ज पर्दछ, त्यसैलाई एउटा राशीको नाम प्रदान गरिएको हुन्छ। यी राशीका नाम हुन् – मेष, वृष, मिथुन, कर्कट, सिंह, कन्या, तुला, वृश्चिक, धनु, मकर, कुम्भ र मीन। एकमा मेष र एवम् क्रमले बाह्रमा मीन। यिनीहरूले मोटामोटी रूपमा यिनै शब्दहरूले सङ्केत गरेका तारापुञ्जको आकारलाई निर्देशित गरेका हुन्छन् – मेषको मतलब भेडा, वृषको मतलब साँढे आदि। अनि त्यस्तै ग्रहहरू भए सूर्य, चन्द्र, बुध, शुक्र, मङ्गल, वृहस्पति र शनी – जम्मा सात। यीबाहेक पूर्वीय ज्योतिषमा दुईवटा काल्पनिक ग्रहहरू राहु र केतुलाई पनि गणना गरिन्छ। यिनीहरू वास्तवमा चन्द्र कक्ष र सूर्य कक्षद्वारा काटिएका विन्दुहरू हुन्, भौतिक ग्रहहरू होइनन्। त्यसैले जहिले पनि यिनीहरू परस्पर विपरित दिशामा रहेका हुन्छन्। ज्योतिषशास्त्रले राशी र ग्रहहरूको नैसर्गिक सम्बन्ध रहेको मान्दछ। राशीसँग नैसर्गिक सम्बन्ध रहेको ग्रहलाई त्यो राशीको स्वामी भन्ने गरिन्छ – जस्तै
मेष-मङ्गल वृष-शुक्र मिथुन-बुध कर्कट-चन्द्र सिंह-सूर्य कन्या-बुध तुला-शुक्र वृश्चिक-मङ्गल धनु-वृहस्पति मकर-शनी कुम्भ-शनी मीन-वृहस्पति।
राशी स्थिर रहन्छ। ग्रहहरू गतिशील। कुनै खास समयमा ग्रहहरू आफ्नो भ्रमणको क्रममा कुन राशीमा पुगेका हुन्छन्, त्यही आधारमा कुण्डली निर्धारण हुन्छ। सम्बन्धित राशीहरू यी ग्रहका नैसर्गिक घर हुन्। आफ्नो स्वभावअनुसार ग्रहले सम्बन्धित घरको प्रवृत्तिलाई कमजोर पार्ने वा बल दिने गर्दछ। आफ्ना आफ्ना घरमा भएका बेला यिनीहरू बलवान हुन्छन्। ग्रहहरूबीच शत्रुभाव, मित्रभाव वा समभावको सम्बन्ध रहेको हुन्छ। शत्रुको घरमा पुगेको बेलामा ग्रह कमजोर हुन्छ। ज्योतिषशास्त्रको खास रमाइलो यी ग्रहहरूमा आरोपित विभिन्न अर्थहरू हुन्।
मङ्गल ग्रहको रङ रातो हुन्छ, त्यसैले यसले रिस, युद्ध, लडाईँ आदिको सङ्केत गर्दछ। त्यस्तै वृहस्पतिलाई देवगुरु मानिन्छ र वृहस्पतिले शिक्षा र विद्वताको सङ्केत गर्दछ। वृहस्पति प्रधान भएको व्यक्ति विद्वान हुन्छ भनेर ज्योतिषहरू भविष्यवाणी गर्दछन्। शुक्र दानवगुरु हुन्। त्यसैले वृहस्पति शुक्रको शत्रु भयो। शुक्रले यौनको पनि सङ्केत गर्दछ। शुक्र प्रधान हुने व्यक्ति कामी हुन्छ भन्ने गरिन्छ। शनी पाप ग्रह हो। यसको प्रभाव पाप कर्ममा हुन्छ। धन पनि पाप कर्म हो। शनीको प्रभाव भएको बेला धन आर्जन हुने वा खती हुने हुन्छ। चन्द्रमा सुन्दरता, कल्पनाको प्रतिक हो। यसको प्रभावले मान्छेमा सुन्दरता, कल्पनाशीलता आदिको विकास गर्छ। यस्तै यस्तै।
कुण्डलीमा प्रथम, चतुर्थ, सप्तम र दशम घरहरू अर्थात यो कुण्डलीमा 1 4 7 10 अङ्क भएका घरहरूलाई केन्द्र भनिन्छ। पहिलो घरबाट कुण्डलीवाला व्यक्ति (जातक)को निजी चरित्र अनुमान गरिन्छ। चौँथो घरबाट मातृपक्ष, शरीर आदि, सातौँ घरबाट पति/पत्नी, कुटुम्भ र दशम घरबाट पितृपक्ष, अध्यवशाय आदिको अनुमान गरिन्छ। केन्द्रमा शुभ ग्रह हुनु शुभ सङ्केत हो। त्यस्तै तृतीय, पञ्चम, नवम र एकादश घरलाई त्रिकोण भनिन्छ। द्वितीय, षष्ठम, अष्टम र द्वादश घरबाट नोक्सानी र हानिको फलादेश गरिन्छ। द्वितीय घरले आफन्तसँग विछोड अर्थात परदेशको सङ्केत गर्दछ। (आजभोलि त यहाँ शुभ ग्रह बसेको राम्रो हुन्छ किनभने विदेश त प्राथमिकता हो नि हामीहरूको!) षष्ठम घरबाट स्वास्थ, रोग आदि, अष्टम घरबाट आयु र द्वादश घरबाट धनसम्पत्तिको क्षय विचार गरिन्छ। कुनै ग्रह आफ्नै घरमा बसेको छ भने त्यसलाई स्वगृही भनिन्छ।
पूर्ण फलादेशको लागि धेरै कुराको विचार आवश्यक हुन्छ। एउटा हो दृष्टि। ठाडो दृष्टि र विशेष दृष्टि महत्वका हुन्छन्। कुनै पनि ग्रहले आफू रहेको स्थानबाट सातौँ घर (आफू रहेको घरसमेत गरेर घडीको उल्टो दिशामा गन्दा सातौँ स्थानमा आउने घर)मा ठाडो दृष्टि दिन्छ। यो दृष्टिलाई ज्योतिषशास्त्रमा बलवान दृष्टि मानिन्छ। त्यस्तै अर्को दृष्टि हो विशेष दृष्टि। शनी ग्रहले आफ्नो घरबाट तेस्रो र दशम घरमा, मङ्गल ग्रहले चौथो र अष्टम घरमा र वृहस्पतिले पञ्चम र नवम घरमा विशेष दृष्टि दिन्छ। फलादेशमा ख्याल गरिने अर्को पक्ष ग्रहयोग हो। दुई वा दुईभन्दा बढी ग्रह एउटै घरमा रहनुलाई योग भनिन्छ। त्यस्तै कुण्डलीमा नदेखाइने तर महत्वपूर्ण कुरा हो ग्रहहरूको उदय र अस्त। राशीमा भर्खर प्रवेश गरेको ग्रह उदाउँदो हो भने, अर्को राशीमा प्रवेश गर्ने बेला भएको ग्रह अस्ताउँदो। उदाउँदो ग्रहको प्रभाव बलवान हुन्छ। ग्रहका आफ्ना भोगकाल हुन्छन्। त्यसलाई दशा भनिन्छ – वृहस्पतिको १६ वर्ष, शनीको १९ वर्ष, केतुको ७ वर्ष, शुक्रको २० वर्ष आदि। दशाहरू पनि बिभिन्न खालका हुन्छन् – विंशोत्तरी दशा, योगिनी दशा आदि। योगिनी दशा अलिक बेग्लै हो, तर यो महत्वपूर्ण मानिन्छ। फेरि दशाभित्र अन्तरदशा, प्रत्यन्तर दशा हुन्छन् – एउटा ग्रहको दशाभित्र फेरि सबै ग्रहको भोगकाल विभाजित हुन्छ। त्यसलाई अन्तरदशा भनिन्छ र अन्तरदशालाई पुनः विभाजन गरेर प्रत्यन्तर दशा निकालिन्छ। लग्नमा ग्रहहरूको स्थिति र सम्बन्धित दशा, अन्तरदशा, प्रत्यन्तर दशासमेतको विचार गरेर मात्र कुनै कुराको वास्तविक भविष्यवाणी गर्दछन् ज्योतिषीहरू।(ज्योतिषी भनेको सम्पूर्ण सौरमण्डललाई अध्ययन गरेको, तारा, नक्षत्र र ग्रहहरूको गणितीय पद्धतिबाट विश्लेषण गरि सत्य प्रभाव कुनै मनोविज्ञान र अड्कलन लगाईकन वैज्ञानिक विधि अनुसार सप्रमाण कथन गर्ने क्षमता भएको अभिव्यक्ति हो .
यस्तै तिथि, बार, महिना, प्रहर, करण, योग आदिलाई पनि फलादेशमा महत्व हुन्छ। पूर्वीय ज्योतिषमा नक्षत्रलाई पनि महत्व दिइन्छ। चन्द्रमाले पृथ्वीलाई घुम्ने अवधिको आधारमा नक्षत्र गणना गरिन्छ। नक्षत्र जम्मा २७ वटा छन्। एउटा नक्षत्र चार पाउमा विभाजित हुन्छ र एक एक पाउसँग एक एक अक्षर सम्बन्धित हुन्छन्। यस्ता नौ अक्षरहरू एउटा राशीभित्र समेटिएका हुन्छन। यिनै कुनै एउटा अक्षरबाट जातकको नाम राखिन्छ। बाह्र राशीका जम्मा १०८ वटा अक्षरले सबै मानिसको नाम जुराउँदछ! यसप्रकार जातकको राशी पूर्वीय परम्परामा चन्द्रमाको आधारमा निर्धारण हुन्छ। तर पश्चिमी परम्परामा सूर्यको आधारमा निर्धारण हुन्छ। जनबोलीमा एउटै कुरालाई जोड्दै जोड्दै लम्ब्याउने प्रवृत्तिलाई ‘बाह्र सत्ताइस कुरा’ भन्ने चलन छ। त्यो बाह्र राशी र सत्ताइस नक्षत्रलाई सङ्केत गरेको हो। मतलब कि यसको कुरा जति गरे पनि टुङ्गिदैँन। ज्योतिषविद्यामा अङ्कज्योतिष, प्रश्नज्योतिष आदि पनि प्रचलित छन्। परमहंस स्वामी विशुद्धानन्दको योगज्योतिष थियो। त्यस्तै तन्त्रमन्त्रसँग सम्बन्धित धेरै प्रकारका विद्याहरू समाजमा विद्यमान छन्। तन्त्रसँग सम्बन्धित प्रेतसाधना, मसानसाधनादेखि लिएर धामी, झाँक्री सबैमा आखत हेर्ने, भविष्यवाणी गर्ने विद्या पाइन्छ।
ज्योतिष विज्ञान आफूमा पूर्ण सत्य विज्ञान हो यसमा कसैको शंका नरहोस् भन्ने भनाई ज्योतिषीहरूको रही आएकोछ। तर समयसंगै यसमा धेरै विकारहरू आएका छन्। यो विद्यालाई आज पैसा कमाउने भाडाको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। आदि युगमा धेरै ऋषिहरूले धेरै विस्तृत विशाल विज्ञानको रूपमा विकास गरिसकेको ज्योतिष शास्त्र आज थोरै व्यक्तिहरूको गलत व्यवहारका कारण मृत तुल्य हुन पुगेको छ। नौ ग्रह र अठाईस नक्षत्रका नाम सम्म नजान्ने व्यक्तिहरू आफ्नो नामको अगाडि श्री ज्योतिषविज्ञ,ज्योतिष भास्कर, डक्टर सम्म लेख्न पछि पर्दैनन जसको फल स्वरूप आज यो दिव्य विज्ञान ओझेलमा परेको हो त्यसको लागि केही दोषीका भागिदार हामीहरू पनि रहेका छौ । किनकि यस विषयलाई कमाई खाने भाडाको रूपमा प्रयोग गर्नु पूर्व हामी गहन अध्ययन गर्न चाहदैनौ। दुईचार वटा श्लोक रटेको भरमा मानव जीवन र सम्पूर्ण चराचरको मनगढन्त फलादेश गर्न थाल्दछौ संयोगबस कसैको मिल्छ, तर अधिकतर मिल्ने कुरामा तपाईं हामी आफै ग्यारेण्टी गर्न सक्दैनौ। यसको अपवादमा दुईचार जना विद्वानहरू हुनुहुन्छ जसलाई उपरोक्त श्रेणीमा राख्न मिल्दैन। आज जसरि विज्ञानका विद्यार्थीहरूले नयाँनयाँ खोज र सिर्जनाहरू गरिरहेका छन्, त्यस्तै यसमा पनि विद्यार्थिहरूको अथक मिहेनत र खोजको आवश्यकता छ। यदि सही ढंगले तपाईले यो शास्त्रको अध्ययन गनुभयो भने तपाईं एउटा विश्वासिलो वैज्ञानिक पनि हुनुहुनेछ।कुनै व्यक्तिविशेषको मनगढन्त ग्रन्थ अध्ययन गरेर मानवजीवनको पूर्ण भविष्यफल कथन गर्ने ग्यारेण्टी गर्नु्, जुन अतीव गलत परम्परा हो, यसको न्यूनीकरण गर्नु अति आवश्यक छ।

प्रार्थयामहे भव शतायु: ईश्वर: सदा त्वाम्‌ च रक्षतु।
पुण्य कर्मणा कीर्तिमार्जय जीवनम्‌ तव भवतु सार्थकम्‌।।
अद्य अस्माकं गुरुकुलस्य गणितविषयस्यशिक्षिकायाःजन्मदिवस: अस्ति।
एसा केवलं अस्माकं श्री वृन्दावन गुरुकुलस्य शिक्षकामेवनास्ति अपितु एसा अस्माकं अभिभावक: अपि अस्ति
वयं सर्वे भगवतः श्री कृष्णाय प्रार्थयाम: यद् भवत्याः जन्मदिनस्य शुभावसरे दीघयियरोग्ययस्तु। सुयशः भवतु। विजयः भवतु।अन्यशुभकामनानयपालीभाषायां एव🙏🏻
आयुर्द्रोण कुमार कै सरी हओस्, अच्छिन्नकल्पै भरी।
श्रीयैमा दशरथ जी कै सरी रओस्,प्रख्यात् तिनै लोक भरी।
शत्रु राघव का समान क्षय हओस्,राजा नहुष कै सरी।
दौलत ले परिपूर्ण होस पवन झै,हिड्न परेका घरी।
मान् राखुन् सबले दुर्योधन समान्, कर्णइ समान दान मा
तागत श्री बलराम कै जति हओस्,सत वात कै काम मा।
राजा धर्मकुमार कै सरी हओस् फिर ब्रह्म ज्ञानै अनि।
विदुर कै जति ज्ञान होस सुजन ले, मानुन् बड़ा ले पनि।
जन्मदिन को हार्दिक शुभकामना।