ARN Technical Institute

Q2. एसी सर्किटमध्ये , व्होल्टेज आणि कंरट यांचा संबंध लिहा.

उत्तर:- एसी सर्किटमध्ये, व्होल्टेज आणि कंरट यांच्या काही अंशाचा फरक असतो.
१. एसी सर्किटमध्ये फक्त शुध्द रेझिस्टन्स असल्यास व्होल्टेज आणि कंरट यांच्या मध्ये अंशात्मक फरक नसतो.
२. एसी सर्किटमध्ये इंडक्टन्स असल्यास व्होल्टेज पेक्षा कंरट काही अंशाना मागे असतो यालाच लॅगिंग कंरट म्हणतात. अशा सर्किटच्या पॉवर फॅक्टरला लॅगिंग पॉवर फॅक्टर म्हणतात.
३. एसी सर्किटमध्ये फक्त (कपॅसिटर) कपॅसिटन्स असल्यास व्होल्टेज पेक्षा कंरट काही अंशाने पुढे असतो. या कंरटला लिडिंग कंरट आणि पॉवर फॅक्टरला लिडिंग पॉवर फॅक्टर म्हणतात.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

Q1. पॉवर फॅक्टरची व्याख्या सांगा ?

उत्तर:- पॉवर फॅक्टर - एसी सर्किटमधील व्होल्टेज आणि करंट यांच्या मधील कोनाच्या को-साईनला पॉवर फॅक्टर म्हणतात.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न २२ :- ट्रान्सफॉर्मरमध्ये टॅपिंग का वापरले जाते?

उत्तर:-

ट्रान्सफॉर्मरमध्ये टॅपिंग वापरले जाते कारण -

ट्रान्सफॉर्मरने जेव्हा व्होल्टेज दूर अंतरावर पाठविले जाते तेव्हा, कंडक्टरच्या रेझिस्टन्समुळे, कंडक्टरमध्ये मर्यादेपेक्षा जास्त व्होल्टेज ड्रॉप होतो. त्याचप्रमाणे ट्रान्सफॉर्मरवरील लोड मर्यादेपेक्षा जास्त वाढला असता त्यामध्ये मर्यादेपेक्षा जास्त व्होल्टेज ड्रॉप होतो. याचा परिणाम होऊन लाईनच्या शेवटी कमी व्होल्टेज मिळते अथवा रिसिव्हिंगच्या शेवटी व्होल्टेज कमी मिळते. थोडक्यात ग्राहकांना मिळणारे व्होल्टेज स्थिर ठेवण्यासाठी ट्रान्सफॉर्मरमध्ये टॅपिंग वापरलेले जाते.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न २१ :- बुकॉल्झ बाबत नोट लिहा ?

उत्तर:-

बुकॉल्झ रिले - ट्रान्सफॉर्मर टँक आणि कॉन्झरवेटर यांच्यामध्ये बुकॉल्झ रिले पाईपने जोडलेला असतो. यामध्ये ट्रान्सफॉर्मर ऑईलवर तरंगणारे दोन चेंडू असतात. त्यावर मर्क्युरी स्विच बसविलेले असतात. सर्वसाधारण स्थितीत दोन्ही स्विचेसची कॉन्टॅक्ट ओपन असतात. वरच्या मर्क्युरी स्विचला बेल आणि बॅटरी जोडलेली असते. दुसऱ्या स्विचला सर्किट ब्रेकरची एनव्हीसी कॉईल जोडलेली असते.
ट्रान्सफॉर्मर कार्यान्वित असताना ओव्हर लोड किंवा किरकोळ स्वरुपाचा दोष उद्भवला असता ऑईल गरम होऊन, गॅसेसचा दाब वाढल्याने, वरचा चेंडू दाबला जाऊन बेलचे सर्किट पूर्ण होते. बेल वाजली जाते आणि धोक्याची जाणीव करून दिली जाते. ट्रान्सफॉर्मरमध्ये शार्ट सर्किट, ओव्हर लोड किंवा अर्थ फॉल्टसारखे दोष निर्माण झाल्यास ट्रान्सफॉर्मरऑईल प्रचंड गरम होऊन मोठ्या प्रमाणात गॅसेस निर्माण होतात. या गॅसेसचा दाब वाढून दुसरा चेंडू ढकलला जाऊन सर्किट ब्रेकरची एनव्हीसी कॉईलने सर्किट ब्रेकर ट्रिप होतो आणि ट्रान्सफॉर्मर सर्किटपासून अलग केला जातो. अशा प्रकारे आंतरिक दोषांपासून ट्रान्सफॉर्मरचे संरक्षण करण्यासाठी बुकॉल्झ रिले वापरतात.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न २० :- एस एफ ६ गॅस ब्रेकरमध्ये का वापरला जातो, तीन कारणे द्या ?

उत्तर:-

एस एफ ६ गॅस ब्रेकरमध्ये वापरला जातो कारण -

(१) आर्किंगचा वेळ अत्यंत कमी असतो.

(२) हवेच्या तुलनेत डाय-इलेक्ट्रिक स्ट्रेंथ उच्च असते.

(३) आर्द्रतेचा परिणाम होत नाही.

(४) गॅस अज्वलनशील असल्याने आग लागण्याचा संभव नसतो.

(५) चालू बंद करताना आवाज होत नाही.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १९ :- विविध प्रकारचे ब्रेकर सांगा आणि त्याबाबत स्पष्टीकरण करा ?

उत्तर:-

विविध प्रकारचे ब्रेकर्स -

(१) ऑईल सर्किट ब्रेकर्स - अंतर्गत उभारणीची, मध्यम आणि कमी व्होल्टेजची सबस्टेशन्स.

(२) एअर ब्रेक सर्किट ब्रेकर्स - अंतर्गत उभारणीची, मध्यम आणि कमी व्होल्टेजची सबस्टेशन्स.

(३) एअर ब्लास्ट सर्किट ब्रेकर्स - उच्च आणि अतिउच्च व्होल्टेजची बाह्य सबस्टेशन्स.

(४) एस एफ ६ सर्किट ब्रेकर्स - उच्च आणि अतिउच्च व्होल्टेजची बाह्य सबस्टेशन्स.

(५) व्हॅक्युम सर्किट ब्रेकर्स - उच्च आणि अतिउच्च व्होल्टेजची बाह्य सबस्टेशन्स.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १८ :- विविध प्रकारचे ग्राऊंडींग लिहा ?

उत्तर:-

विविध प्रकारचे ग्राऊंडींग (अर्थिंग) -

पॉवर सिस्टिमनुसार ग्राउंडींगचे तीन प्रकार पुढीलप्रमाणे -

(१) सिस्टिम अर्थिंग - अल्टरनेटर्स आणि ट्रान्सफॉर्मर्सचा स्टार पाईंट अर्थ करण्यासाठी वापरतात.

(२) इक्विपमेंट अर्थिंग - वायरिंग प्रणालीमधील करंट वाहून न नेणारे धातूचे भाग अर्थ करण्यासाठी वापरतात.

(३) विशेष अर्थिंग - आकाशातील वीजेपासून इमारती, ट्रान्समिशन लाईन आणि तिच्यावरील उपकरणांचे संरक्षण करण्यासाठी वापरतात.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १७ :- ट्रान्सफॉर्मरवर ओपन सर्किट आणि शॉर्ट सर्किट चाचणी का घेतली जाते ?

उत्तर:-

ट्रान्सफॉर्मरवर ओपन सर्किट चाचणीत कोअर तसेच रेझिस्टन्स आणि इंपिडन्स समजून येतो.

ओपन सर्किट चाचणीत ट्रान्सफॉर्मर मध्ये होणारे आयर्न लॉसेस समजून येतात.

शॉर्ट सर्किट चाचणीत ट्रान्सफॉर्मरमध्ये होणारे कॉपर लॉसेस समजून येतात.

ट्रान्सफॉर्मरची कार्यक्षमता आणि व्होल्टेज रेग्यूलेशन जाणून घेण्यासाठी या प्रकारच्या चाचण्या घेण्यात येतात.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १६ :- ट्रान्सफॉर्मरचे विविध प्रकारचे संरक्षण कोणते आहे ?

उत्तर:-

ट्रान्सफॉर्मरचे विविध प्रकारचे संरक्षण -

(१) जास्त ऊष्णते पासून संरक्षण.

(२) जास्त विद्युत प्रवाह पासून संरक्षण.

(३) जास्त चुंबकीय रेषांपासून संरक्षण.

(४) जास्त एक्साइटेशनपासून संरक्षण.

(५) अर्थ दोषांपासून संरक्षण.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १५ :- लीड ॲसिड बॅटरी आणि लिथियम आयर्न बॅटरीची तुलना करा ?

उत्तर:-

लेड ॲसिड बॅटरी आणि लिथियम आयर्न बॅटरीची तुलना -

लेड ॲसिड बॅटरी -

(१) क्षमता - तुलनात्मक कमी.

(२) वजन - तुलनात्मक जास्त.

(३) कार्यक्षमता - सुमारे ६०%.

(४) जीवनमान - कमी.

(५) मोडीत किंमत जास्त मिळते.

(६) तुलनात्मक किंमत कमी असते.

लिथियम आयर्न बॅटरी -

(१) क्षमता - तुलनात्मक जास्त.

(२) वजन - तुलनात्मक कमी.

(३) कार्यक्षमता - सुमारे ९०%.

(४) जीवनमान - दिर्घ.

(५) मोडीत किंमत अल्प मिळते.

(६) तुलनात्मक किंमत जास्त असते.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १४ :- युनिटी पॉवर फॅक्टर राखण्याची गरज स्पष्ट करा ?

उत्तर:-

युनिटी पॉवर फॅक्टर राखण्याची गरज -

(१) केव्हीए मध्ये घट करणे.

(२) लॉसेसचे प्रमाण कमी करणे.

(३) बीलात बचत करणे. (ग्राहकांच्या)

(४) उपकरणांची कार्यक्षमता वाढविणे.

(५) प्रति युनिटसाठी येणाऱ्या निर्मिती खर्चात बचत करणे.

(६) लाईनच्या व्होल्टेजमध्ये स्थिरता राखणे.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune

प्रश्न १३ :- अल्टरनेटरचे वेगवेगळे भाग आणि त्यांची कार्ये सांगा ?

उत्तर:-

अल्टरनेटरचे वेगवेगळे भाग आणि त्यांची कार्ये -

१) स्टेटर/आर्मेचर -

चुंबकीय रेषांना मार्ग करुन देणे.

कॉईल्सना धरुन ठेवणे.

इ.एम.एफ निर्माण करुन लोडला पुरविणे.

२) रोटर -

फिरते चुंबकीय क्षेत्र निर्माण करणे.

कॉईलला आधार देणे.

चुंबकीय रेषांना मार्ग करुन देणे.

३) एक्साईटर -

डीसी व्होल्टेज निर्माण करुन फिल्डला पुरविणे.

४) प्राईम मुव्हर -

डीसी जनरेटर आणि रोटरला यांत्रिक ऊर्जा पुरविणे.

अर्न विद्युत शाळा

प्रा.श्री.प्रकाश शहा सर.

ARN Technical Institute

आयटीआय मध्ये वायरमन, इलेक्ट्रिशियन, या विषयाचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थी, विद्यार्थिनी व विद्युत क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी मार्गदर्शन.

ARN Vidyut Shala

Arn Vidyut Shala, 1428, Kasba Peth, Pune-411011.
Mb: +91 9326181612


#अर्न_विद्युत_शाळा
#अर्न_विद्युत_क्लासेस


Arn vidyut shala Pune